Tinh thần anh hùng cách mạng hiện hữu qua Tnú và Việt

Tinh thần anh hùng cách mạng lộ rõ qua Tnú và Việt

Mẫu văn về tinh thần anh hùng cách mạng qua Tnú và Việt

Phân tích

Trong 'Nhận đường', Nguyễn Đình Thi viết rằng: 'Văn nghệ phụng sự kháng chiến nhưng chính kháng chiến mang lại cho văn nghệ một sinh khí mới. Sắt lửa trên mặt trận đang tạo ra văn nghệ mới của chúng ta'. Từ những trận chiến đầy cảm xúc, từ những nỗi đau chiến tranh nặng nề với máu và sự hi sinh, những tác phẩm văn chất lượng đã được tạo ra: 'Rừng xà nu' của Nguyễn Trung Thành và 'Những đứa con trong gia đình' của Nguyễn Thi đã ra đời trong bối cảnh đó. Mặc dù hai tác phẩm này được viết theo hai phong cách khác nhau, nhưng cả hai nhà văn đã gặp nhau trong chủ nghĩa anh hùng cách mạng, là nguồn cảm hứng vĩ đại, cao quý. Vẻ đẹp của chủ nghĩa anh hùng được thể hiện rõ nhất qua Tnú và Việt.

Mỗi nhà văn đều có sở trường riêng trong việc thể hiện một đề tài, và khi nói về văn học kháng chiến chống Mỹ, không thể không nhắc đến hai nhà văn tiêu biểu: Nguyễn Trung Thành và Nguyễn Thi. Nguyễn Trung Thành, sinh năm 1932, là nhà văn chuyên viết về vùng đất Tây Nguyên anh hùng, kiên cường. Nguyễn Thi (1928-1968), dù là người Bắc, nhưng ông lại có tình yêu sâu đậm với miền Nam. Do đó, ông được xem là nhà văn, con người Nam Bộ kiên cường. Cả hai tác giả đều gắn bó với cuộc kháng chiến chống Mỹ, là những nhà văn chiến sĩ ở hai tuyến đầu của Tổ quốc. Các tác phẩm của họ thể hiện tinh thần chiến đấu với những hình ảnh nhân vật sống động, xuất phát từ thực tế của cuộc chiến. Truyện ngắn 'Rừng xà nu' (1965) và 'Những đứa con trong gia đình' (1966) phản ánh mạnh mẽ ý chí quyết tâm đánh bại kẻ thù ngoại xâm của dân tộc ta; lòng căm thù giặc và phẩm chất anh hùng của người chiến sĩ trong cuộc đấu tranh để bảo vệ đất nước. Nhân vật Tnú và Việt trong hai tác phẩm là hai biểu tượng của tinh thần yêu nước, yêu cách mạng của người Việt Nam trong cuộc kháng chiến. Họ mang nhiều phẩm chất tốt đẹp, nhưng điều cao quý và thiêng liêng nhất là vẻ đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

Vậy chủ nghĩa anh hùng cách mạng là gì? Đó là sự thể hiện của lòng yêu nước, căm thù sâu sắc đối với kẻ thù xâm lược, tinh thần chiến đấu kiên cường chống lại kẻ thù để bảo vệ Tổ quốc của con người Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, là sự trung thành với lý tưởng cách mạng được kiểm chứng trong những hoàn cảnh khó khăn. Tnú và Việt là hiện thân của chủ nghĩa anh hùng đẹp đẽ ấy.

Trước khi đọc 'Rừng xà nu', ta cảm nhận sự anh hùng của Tnú rực rỡ. Tnú, người con của làng Xôman, mất cha mẹ sớm nhưng được cưu mang và nuôi dưỡng bởi dân làng. Như dân làng, Tnú yêu thương nhân dân và làng xóm. Từ tấm lòng này, Tnú phát triển thành tình yêu gắn bó với Cách mạng, cán bộ Cách mạng. Ngay từ nhỏ, Tnú được truyền ngọn lửa Cách mạng: 'Cán bộ là Đảng. Đảng còn nước non này còn'. Vậy nên, từ khi còn trẻ, Tnú đã trở thành anh hùng của Tây Nguyên thời chống Mỹ. Dù còn nhỏ, Tnú đã gan dạ, quả cảm như Kim Đồng, Lê Văn Tám, Vừ A Dính... Bất chấp nguy hiểm, Tnú cùng Mai vào rừng bảo vệ anh Quyết, một cán bộ trung kiên của Đảng. Đó là một nhiệm vụ khó khăn và nguy hiểm, nhưng Mai và Tnú đã làm xuất sắc để bảo vệ làng Xôman.

Tnú là người chính trực, trong sáng, trung thực, thẳng thắn như cây xà nu. Tnú quyết tâm học chữ để thay thế anh Quyết nếu anh ấy hy sinh. Tnú có đầu óc sáng lạ lùng khi tìm đường rừng để đưa thư cho anh Quyết. Mặc dù Tnú hay quên, nhưng khi học chữ thua Mai, Tnú tự trừng phạt mình bằng cách 'cầm hòn đá tự đập vào đầu mình máu chảy ròng ròng'. Hành động này biểu hiện ý chí, quyết tâm sắt đá của một con người chính trực, vì không học được chữ nên tự trừng phạt để nhớ và cố gắng hơn.

Trong việc liên lạc và chuyển thư cho anh Quyết, Tnú thể hiện sự nhanh trí và táo bạo. Tnú không đi đường mòn để tránh bị giặc bắt, mà thường leo lên cây cao để vượt qua mọi chướng ngại. Tnú không vượt suối nơi nước ít mà thường băng qua những con thác nguy hiểm như cưỡi lên lưng con cá kình. Một lần vượt qua thác, khi sắp lên bờ, súng đen của kẻ thù đã chĩa vào gáy Tnú. Tnú kịp nuốt lá thư của anh Quyết và bảo đảm an ninh. Tnú bị kẻ thù giam cầm ở ngục tù Kontum, nhưng không ngần ngại khi bị tra tấn, Tnú đặt tay lên bụng và nói: 'Ở đây này!'. Và lưng Tnú lại chứa đầy vết dao và vết cắt của kẻ thù. Tnú thực sự là một người trung thành, kiên định với Cách mạng, mạnh mẽ đối mặt với kẻ thù 'Uy vũ không thể khuất phục'.

Ba năm sau, Tnú vượt ngục trở về và dẫn dắt dân làng Xôman chống giặc. Mai, người bạn từ thuở nhỏ, đã cùng Tnú trưởng thành và trở thành vợ của Tnú. Con trai của họ, hoa trái đầu mùa, là biểu tượng của tình yêu thủy chung và hoàn hảo. Hạnh phúc của gia đình Tnú đang tỏa sáng như trăng rằm trên núi Tây Nguyên. Nhưng kẻ thù tàn bạo đã phá hủy hạnh phúc của Tnú bằng cách giết vợ và con anh bằng cây gậy sắt, muốn làm rung chuyển tinh thần Cách mạng của Tnú, linh hồn của cuộc nổi dậy. Cảnh Tnú trước cái chết của vợ con là biểu hiện của sự bất lực và đau thương 'Anh đã bứt đứt hàng chục trái vả mà không hay. Anh chồm dậy... bụng anh có lửa đốt. Chỗ hai con mắt anh bây giờ là hai cục lửa lớn'. Sự căm thù và đau khổ trong tim, bừng cháy trong hai con mắt của Tnú, là một chi tiết đầy xúc động. Tnú ôm chặt mẹ con Mai giữa đám lính. Nhưng đã quá muộn!

Sau khi bị bắt và trói, Tnú đối mặt với cái chết của vợ con mà không rơi nước mắt. Anh kìm nén nỗi đau để tiếp tục chiến đấu. Trước nguy cơ của cái chết, Tnú không sợ hãi mà cảm thấy bình thản. Anh nghĩ 'Đứa con đã chết. Mai cũng đã chết. Rồi thì mình cũng sẽ chết'. Nhưng điều làm Tnú lo lắng nhất không phải là cái chết của mình, mà là không thể tiếp tục dẫn dắt dân làng Xô Man trong cuộc chiến và khi Đảng ra lệnh đánh ai, ai sẽ lãnh đạo dân làng. Tnú không còn nghĩ đến bản thân mình nữa, anh đặt nhiệm vụ chung lên trên mọi bi kịch cá nhân. Đó là thái độ biến nỗi đau thành hành động.

Kẻ thù sử dụng giẻ nhựa xà nu để đốt mười ngón tay của Tnú, nhằm tiêu diệt ý chí chiến đấu của dân làng Xô Man. Nhưng chúng đã nhầm lẫn. Họ vô tình thắp lên ngọn lửa đấu tranh của dân làng. Mười ngón tay của Tnú bốc cháy, nhưng anh không kêu van, chỉ thét lên một tiếng 'Giết'. Tiếng thét ấy làm rung chuyển núi rừng, làm lay động tâm hồn con người. Và ngòi nổ của tiếng thét đó đã khiến cho cả dân làng Xô Man nổi dậy. Trong phút chốc, họ chứng kiến 'xác 10 tên giặc nằm quanh đống lửa'.

Cuộc đời anh hùng của Tnú đã làm sáng tỏ một chân lý sâu sắc của cuộc sống: 'sau này, tao chết rồi, bay còn sống phải nói lại cho con cháu: Chúng nó đã cầm súng, mình phải cấm giáo'. Đó là chân lý của Cách mạng, nảy sinh từ mảnh đất Tây Nguyên đẫm máu. Đó là một chân lý nghiệt ngã nhưng không thể phủ nhận: phải sử dụng bạo lực cách mạng để đối phó với bạo lực của đế quốc. Câu chuyện về cuộc đời và con đường của Tnú mang ý nghĩa tiêu biểu cho số phận của dân tộc Tây Nguyên trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Sức mạnh và vẻ đẹp của Tnú là biểu tượng của sức mạnh và vẻ đẹp của con người Việt Nam trong thời kỳ đấu tranh cách mạng.

Trong 'Những đứa con trong gia đình', Nguyễn Thi mô tả vẻ đẹp anh hùng của nhân vật Việt. Đó là một cậu bé hồn nhiên, vô tư, luôn tranh cãi với chị ngay cả trong cuộc sống hàng ngày và khi đi đánh giặc. Đêm trước khi vào bộ đội, Việt cười khì khì khi nghe Chiến nói về gia đình và đùa với đom đóm, sau đó ngủ say.

Đứa con trai ngây thơ ấy không chỉ là một người con, một người cháu, một người em, một người đồng đội giàu tình cảm và sống rất tình nghĩa. Mặc dù mồ côi cha mẹ, chị Hai ở xa, đứa em út còn nhỏ, nhưng tình cảm thương yêu của Việt dành cho chị thật sâu đậm. Sau khi cùng ghi tên vào bộ đội và sắp xếp việc nhà, Việt và chiến bạn khiêng bàn thờ má và gởi chú Năm: 'Việt khiêng trước. Chị Chiến khiêng bịch phía sau. Nghe tiếng chân chị, Việt thấy thương chị lạ. Lần đầu tiên Việt mới thấy lòng mình rõ như thế'. Ngoài tình thương chị, Việt cũng rất thương mến chú Năm. Tình cảm đó hình thành từ những ngày Việt còn nhỏ 'Việt thương chú Năm vì hồi đó chú hay bảo vệ Việt. Mỗi khi cất giọng hò, chú làm như Việt chính là nơi cụ thể để chú gửi gắm những câu hò đó'. Trong lúc Việt bị thương, hình ảnh của cha mẹ thân yêu luôn chập chờn ẩn hiện trong hồi ức của Việt với bao kỷ niệm chua xót lẫn ngọt ngào 'dường như cả cuộc đời vất vả của mẹ, mọi ý nghĩ lặng lẽ trong đêm của mẹ, cả những hiểm nguy gian lao của mẹ đã trải qua một cách không hề sợ hãi, tất cả đều gom lại và dồn lại vào trong ý nghĩa cuối cùng này: 'để mẹ cố gắng nuôi Việt lớn, xem sau này Việt có thể làm gì để làm mẹ vui không?'

Nhưng đẹp đẽ hơn cả ở Việt - là tinh thần chiến đấu quả cảm, kiên cường của một chiến sĩ giải phóng, mang trong mình dòng máu gan góc không bao giờ khuất phục trước sự tàn bạo. Việt không chỉ là một con người giàu lòng yêu thương mà còn là một chiến sĩ dũng cảm, sẵn sàng hy sinh cho đất nước. Ông nội, chú Năm, ba Việt đều tham gia kháng chiến. Cha bị chặt đầu, mẹ bị trúng pháo của giặc... những hình ảnh đó mãi in sâu trong tâm trí Việt. Chính mối thù nhà là động lực thúc đẩy hai chị em Việt anh dũng chiến đấu.

Giữa trận đánh, Việt bị thương nặng, mất liên lạc với đồng đội, trơ trọi một mình, đói khát, thân thể đầy vết thương, nhưng Việt vẫn can đảm chịu đựng. Dù lúc tỉnh lúc mê, Việt vẫn ở tư thế sẵn sàng chiến đấu mỗi khi tỉnh dậy 'Việt nắm chặt súng về phía địch 'nếu chúng đổ quân thì đừng quên súng đây' Việt im lặng nói với bọn địch khi nghe tiếng xe bọc thép của chúng gần kề. Khi đồng đội đã tìm được Việt dù kiệt sức, anh vẫn giữ được tư thế chiến đấu sinh tử với kẻ thù 'một ngón tay của anh vẫn còn rung rinh, một viên đạn đã sẵn sàng ở trên nòng và xung quanh anh là dấu vết của xe bọc thép vẫn nằm dọc ngang' hình ảnh đó đã cho thấy tính cách anh hùng của Việt, một chàng trai yêu nước, sẵn sàng chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Một dáng vóc cao cả, phi thường, đáng khâm phục.

Có thể nói, xây dựng hình tượng nhân vật Tnú và Việt là biểu hiện sự trân trọng sâu sắc trước những con người của dân tộc, vì dân tộc. Cả hai nhân vật đều được sáng tác trong kháng chiến chống Mĩ, nên ở họ đều có nhiều điểm tương đồng trong vẻ đẹp của chủ nghĩa anh hùng. Họ là những người con đã kế thừa xuất sắc truyền thống bất khuất của gia đình, của quê hương, của dân tộc: Tnú là người con của làng Xô Man, nơi tất cả người dân đều hướng về cách mạng. Còn Việt sinh ra trong gia đình có truyền thống yêu nước, căm thù giặc: Cha là cán bộ cách mạng, má là người phụ nữ Nam Bộ kiên cường trong đấu tranh, hai con tiếp nối lí tưởng của cha mẹ. Họ đã phải chịu nhiều đau thương, mất mát do kẻ thù gây ra, tiêu biểu cho đau thương mất mát của cả dân tộc: Tnú chứng kiến cảnh vợ con bị kẻ thù tra tấn đến chết, bản thân bị giặc đốt mười đầu ngón tay. Việt chứng kiến cái chết của ba má: ba bị chặt đầu, má chết vì đạn giặc. Những đau thương đó đã gieo mầm tinh thần chiến đấu, lòng căm thù giặc sâu sắc của con người Việt Nam. Biến đau thương thành sức mạnh chiến đấu cũng là một biểu hiện của chủ nghĩa anh hùng cách mạng: Tnú lên đường đi 'lực lượng' dù mỗi ngón tay mất đi một đốt, Việt vào bộ đội, coi việc đánh giặc trả nợ nước thù nhà là lẽ sống. Họ chiến đấu bởi sức mạnh của lòng căm thù giặc, cũng là bởi sức mạnh của tình yêu thương, vì chỉ có cầm vũ khí đứng lên, ta mới có thể bảo vệ được những gì thiêng liêng nhất, bảo vệ tình yêu và sự sống. Chân lý đó đã được minh chứng qua số phận và con đường cách mạng của những người dân Nam Bộ trong hai tác phẩm trên, chân lý đó cũng được rút ra từ thực tế đau thương mất mát nên nó càng có giá trị, càng phải khắc sâu vào lòng người.

Ngoài việc mang trong mình phẩm chất anh hùng và bất khuất, Tnú và Việt còn là những người con của dân tộc Việt Nam, luôn kiên trung trong cuộc đấu tranh chống lại kẻ thù ngoại xâm. Tnú từ nhỏ đã dũng cảm, bất khuất, bị bắt và tra tấn vẫn không khai. Anh đã vượt ngục trở về và lãnh đạo thanh niên làng Xô Man chống giặc, bị đốt mười ngón tay mà vẫn không kêu rên trước mặt kẻ thù. Trong Tnú tỏa lên vẻ đẹp của một anh hùng trong sử thi Tây Nguyên và chủ nghĩa anh hùng cách mạng thời kỳ chống Mĩ. Việt bị thương trong trận đánh và lạc mất đơn vị, nhưng vẫn chắc tay súng quyết tâm tiêu diệt kẻ thù. Đối với chị, Việt có vẻ ngây thơ, nhỏ bé, nhưng trước kẻ thù, anh trở nên vĩ đại, chín chắn như một anh hùng.

Tnú và Việt đã vượt qua nỗi đau và bi kịch cá nhân để sống hết lòng vì đất nước. Đau thương của họ cũng là đau thương của dân tộc trong những năm tháng chiến tranh. Tinh thần quả cảm, kiên cường của họ là tinh thần của toàn dân Việt Nam, là biểu hiện cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

Tuy có những điểm chung, nhưng Tnú và Việt vẫn mang những nét riêng biệt đặc trưng của mình. Việt sinh ra và lớn lên trên miền Nam non nước, nên anh có tính cách sôi nổi, bộc trực, trọng nghĩa. Tnú lại hiện thân với hình ảnh 'vóc dáng vạm vỡ' chứa đựng sự hoang dã, mạnh mẽ của núi rừng Tây Nguyên. Trong Tnú nổi bật vẻ đẹp của một anh hùng huyền thoại, kỳ vĩ, đậm chất sử thi.

Hai nhân vật Tnú và Việt như hai bản anh hùng ca thời đại chống Mĩ, đã đi sâu vào cuộc chiến tranh của dân tộc Việt Nam. Tác giả đã ca ngợi phẩm chất anh hùng của họ, là những biểu tượng tiêu biểu cho dân tộc, những người hi sinh cho lí tưởng và phẩm chất, thể hiện lòng yêu nước và sẵn sàng hy sinh cho quốc gia. Với lời văn ngợi ca và tình cảm lãng mạn cách mạng, chủ nghĩa anh hùng cách mạng thời kỳ chống Mĩ được tác giả tạo nên trên mọi miền của đất nước, từ nông thôn đến thành thị, từ miền núi đến miền biển. Tất cả tạo nên một sức mạnh vững mạnh để đánh bại kẻ thù xâm lược và bảo vệ sự độc lập của đất nước. Cuộc đời và sự hy sinh của những anh hùng như Tnú và Việt mãi mãi là một bản anh hùng ca tuyệt vời cho các thế hệ Việt Nam tiếp theo.

Hãy khám phá thêm về các bài soạn văn, phân tích trong 'Rừng Xà Nu' và 'Những đứa con trong gia đình'.

- Ý nghĩa của tiêu đề 'Những đứa con trong gia đình'
- Bài phân tích văn học lớp 12 - 'Những đứa con trong gia đình'
- Phân tích truyện ngắn 'Rừng Xà Nu'
- Sự xuất hiện của hình tượng 'rừng xà nu' trong văn học