Tinh thần nhân ái

Nhân ái hay Tinh thần Nhân ái là nguyên lý hoặc hành động quan tâm đến lợi ích của người khác. Đây là một phẩm chất truyền thống trong nhiều nền văn hóa và là một khía cạnh cốt lõi của nhiều truyền thống tôn giáo, dù khái niệm 'người khác' ở đây có thể khác nhau giữa các nền văn hóa và tôn giáo. Tinh thần nhân ái là sự đối lập với tính ích kỷ.

Tinh thần nhân ái có thể được phân biệt với nghĩa vụ và lòng trung thành. Nhân ái là động lực cung cấp một cái gì đó có giá trị cho ai đó mà không phải là bản thân mình, trong khi nghĩa vụ tập trung vào trách nhiệm tinh thần đối với một cá nhân cụ thể (ví dụ một vị chúa, một vị vua) hoặc một nhóm (ví dụ chính phủ). Tinh thần nhân ái thuần túy là sự hy sinh một cái gì đó cho ai đó mà không phải là bản thân mình (ví dụ hy sinh thời gian, tiền bạc, của cải) mà không mong đợi được đền đáp hay lợi ích, dù trực tiếp hay gián tiếp (ví dụ được công nhận vì hành động ban ơn).

Khái niệm

Khái niệm này có một lịch sử dài đầy triết học và đạo đức. Thuật ngữ này được sáng tạo vào thế kỷ 19 bởi nhà xã hội học và triết gia khoa học Auguste Comte, và đã trở thành một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu tâm lý học tiến hóa và sinh học tiến hóa, cũng như đạo đức học. Mặc dù ý tưởng về lòng vị tha có thể ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực khác nhau, những phương pháp và quan điểm của các lĩnh vực này luôn có những góc nhìn khác nhau về lòng vị tha. Đơn giản, lòng vị tha là quan tâm đến hạnh phúc của người khác và hành động để giúp đỡ họ.

Nhân chủng học

Cuốn sách Món quà của Marcel Mauss chứa một đoạn văn được gọi là “Ghi chú về sự bố thí”. Đoạn chú thích này mô tả sự tiến hóa của ý niệm bố thí (và mở rộng thành lòng vị tha) từ ý tưởng về sự hy sinh. Trong đó, ông viết rằng: “Bố thí, một mặt, là kết quả của một đạo đức về món quà và tài sản, và một mặt khác là một đạo đức về sự hy sinh. Sự rộng lượng là một nghĩa vụ, vì Nemesis đã trả thù cho người nghèo và các vị thần vì sự dư dật của hạnh phúc và sự giàu có của những người nhất định nên được giải phóng. Đây là đạo đức cổ xưa của món quà, đã trở thành một nguyên tắc của công lý. Các vị thần và thần linh đã chấp nhận phần lớn của cải và hạnh phúc đã được dâng cúng cho họ, đã bị hủy hoại trong các nghi lễ vô ích, phục vụ cho người nghèo và trẻ em”.

Tranh cãi

Vẫn còn nhiều tranh cãi về sự tồn tại thực sự của lòng vị tha. Thuyết tâm lý vị kỷ cho rằng không có hành động chia sẻ, giúp đỡ hay hy sinh nào có thể được coi là vị tha hoàn toàn, bởi vì người thực hiện hành động sẽ nhận được phần thưởng chính là sự hài lòng cá nhân. Tuy nhiên, tính hợp lý của lý luận này còn phụ thuộc vào việc liệu có thể coi phần thưởng là sự hài lòng là một “lợi ích” hay không.

Liên kết ngoài

Altruism trên chương trình In Our Time của BBC. Nghe tại đây