Buzz
Phân biệt và nhận diện yếu tố trung tâm trong từng bài thơ hai-cư và nêu rõ đặc điểm chung của chúng.
Nội dung chính
| Ba bài thơ thể hiện những rung cảm của con người trước thiên nhiên. |
Trước khi đọc
Trả lời Câu hỏi trước khi đọc trang 45 SGK Văn 10 Kết nối tri thức
Bạn đã từng đọc bài thơ ngắn nào? Điều gì khiến bạn nhớ đến nó?
Phương pháp giải:
Dựa vào những bài thơ đã đọc trước đó
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Bài thơ ngắn nhất mà bạn từng đọc là một bài thơ Vận nước của thiền sư Đỗ Pháp:
Quốc tộ như đằng lạc,
Nam thiên lí thái bình
Vô vi cư điện các
Xứ xứ tức đao binh.
→ Bài thơ này dù ngắn gọn nhưng âm điệu nhẹ nhàng, thể hiện tình yêu quê hương sâu sắc của nhà thơ.
Trong khi đọc 1
Trả lời Câu hỏi 1 Trong khi đọc trang 45 SGK Văn 10 Kết nối tri thức
Mô tả về màu sắc và không khí của khung cảnh trong bài thơ.
Phương pháp giải:
Xem lại bài thơ thứ nhất
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Hãy tưởng tượng một cách tự nhiên
Gợi ý:
- Màu sắc: nâu (củi), đen (quạ), vàng (chiều thu)
- Không khí: buồn bã, yên lặng
Trong khi đọc 2
Trả lời Câu hỏi 2 Trong khi đọc trang 45 SGK Văn 10 Kết nối tri thức
Đối với bạn, hình ảnh “hoa triêu nhan” và “dây gàu” trong bài thơ gợi lên điều gì?
Phương pháp giải:
Đọc kỹ văn bản trang 45
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Bài thơ thứ hai gợi lên trong tâm trí của độc giả hình ảnh những bông hoa triêu nhan tím cuộn quanh sợi dây gàu ở góc giếng.
Sau khi đọc 3
Trả lời Câu hỏi 3 Sau khi đọc trang 45 SGK Văn 10 Kết nối tri thức
Khi nói đến “con ốc” và “núi Phú Sĩ”, thường liên tưởng đến những đặc điểm gì của chúng?
Phương pháp giải:
Áp dụng kiến thức thực tế để trả lời
Lời giải chi tiết:
Cách 1
“Con ốc” đặc trưng bởi hình ảnh một sinh vật nhỏ bé, chậm rãi và sống một cách chậm chạp.
“Núi Phú Sĩ” là một ngọn núi nổi tiếng ở Nhật Bản, nổi bật với vẻ đẹp hùng vĩ, uy nghi của tự nhiên.
Sau khi đọc 1
Trả lời Câu hỏi 1 Sau khi đọc trang 45 SGK Văn 10 Kết nối tri thức
Hãy nhận diện hình ảnh trung tâm ở từng bài thơ hai-cư trên và cho biết đặc điểm chung của các hình ảnh ấy.
Phương pháp giải:
Xem lại ba bài thơ và xác định hình ảnh trung tâm.
Lời giải chi tiết:
|
Bài thơ |
Hình ảnh trung tâm |
|
Bài 1 |
Con quạ |
|
Bài 2 |
Hoa triêu nhan |
|
Bài 3 |
Con ốc nhỏ |
Nhận xét: Nhân vật trung tâm trong các bài thơ là những sự vật, hiện tượng nhỏ bé, bình thường.
Sau khi đọc 2
Trả lời Câu hỏi 2 Sau khi đọc trang 46 SGK Văn 10 Kết nối tri thức
Liên kết hình ảnh trung tâm trong bài thơ của Ba-sô với yếu tố thời gian và không gian.
Phương pháp giải:
Xem lại ba văn bản đã học.
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Hình ảnh cành cây, con quả đậu trên cành cằn trong bài thơ đầu tiên gợi lên không gian của một buổi chiều thu trầm lặng, giản dị và nhẹ nhàng.
Sau khi đọc 3
Trả lời Câu hỏi 3 Sau khi đọc trang 46 SGK Văn 10 Kết nối tri thức
Bài thơ của Chi-ô tập trung vào phát hiện gì? Theo bạn, tại sao phát hiện này lại dẫn nhân vật trữ tình sang “xinh nước nhà bên”?
Phương pháp giải:
Xem lại bài thơ thứ hai
Lời giải chi tiết:
Cách 1
- Nhà thơ phát hiện ra dây hoa triêu nhan quấn quanh sợi dây gàu bên bờ giếng.
- Nhà thơ nhìn thấy sự sống, thấy cái đẹp, thấy Phật tánh trong những bông hoa triêu nhan nhỏ bé nhưng kiên cường. Hoa triêu nhan, một loại dây leo, đã quấn vào dây gàu để nở hoa. Trước vẻ đẹp, trước sự sống, nhà thơ trân trọng, không muốn làm tổn thương, vì thế bà chọn cách “xinh nước nhà bên”, để sự sống và vẻ đẹp được tồn tại.
Sau khi đọc 4
Trả lời Câu hỏi 4 Sau khi đọc trang 46 SGK Văn 10 Kết nối tri thức
Dựa vào những đặc điểm thường gặp khi nghĩ đến “con ốc” và núi “Phú Sĩ”, đưa ra nhận xét về mối liên hệ giữa hai hình ảnh này.
Phương pháp giải:
Xem lại bài thơ thứ hai và rút ra nhận xét
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Hình ảnh con ốc nhỏ bé đối lập với núi Phú Sĩ hùng vĩ đã truyền đạt thông điệp sâu sắc. Hình ảnh con ốc nhỏ bé trèo lên núi Phú Sĩ là biểu tượng cho cuộc hành trình của con người trong việc thực hiện ước mơ lớn lao của cuộc đời.
Sau khi đọc 5
Trả lời Câu hỏi 5 Sau khi đọc trang 46 SGK Văn 10 Kết nối tri thức
Trạng thái được mô tả trong bài thơ của Ba-sô có thể gợi lên những cảm xúc gì ở người đọc?
Phương pháp giải:
Xem lại bài thơ đầu tiên
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Chiều tàn, con quạ, cảnh chiều thu hiện ra sự cô đơn. Bài thơ không chỉ tái hiện phong cảnh buồn của một buổi chiều thu giống như con quạ, nó còn là sự đối lập giữa hình dạng nhỏ bé, màu đen của con quạ với sự tối tăm bao la của buổi chiều tối. Hình ảnh con quạ cô đơn đậu trên cành cây khô giữa một buổi chiều thu bát ngát đã đưa người đọc vào cảnh giới u uất và cô đơn, một thế giới hư vô rỗng lưới.
Sau khi đọc 6
Trả lời Câu hỏi 6 Sau khi đọc trang 46 SGK Văn 10 Kết nối tri thức
Từbài thơ của Chi-ô, nhận xét về ý nghĩa triết lí trong cách con người đối xử với thiên nhiên mà bài thơ gợi ra.
Phương pháp giải:
Xem lại bài thơ số 2
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Thiền Ni Chiyo xuống giếng lấy nước. Bà thấy hoa triêu nhan (một loài dây leo) quấn quanh dây gầu. Thương hoa, trân trọng vẻ đẹp mong manh của hoa, bà không lòng múc nước mà đi xin nước từ nhà hàng xóm để dùng.
→ Triết lí về cách con người đối xử với thiên nhiên: trân trọng sự sống tự nhiên dù nhỏ bé.
Sau khi đọc 7
Trả lời Câu hỏi 7 Sau khi đọc trang 46 SGK Văn 10 Kết nối tri thức
Bạn cảm nhận thế nào về hành trình “chậm rì” của con ốc trong bài thơ của Ít-sa?
Phương pháp giải:
Xem lại bài thơ số 3
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Hành trình con ốc trèo lên núi Phú Sĩ kêu gọi cuộc hành trình chinh phục ước mơ, hoài bão, khát vọng của con người. Trong thực tế, mỗi người đều là chú ốc nhỏ bé, bình dị nhưng đều ấp ủ một ước mơ nồng nàn riêng. Sức mạnh nội tại của bản thân là nguồn động viên mạnh mẽ để tiến bước lên đỉnh cao của cuộc sống. Nếu chú ốc sên khao khát chinh phục núi Phú Sĩ, thì mỗi người cũng có một đỉnh cao riêng mà muốn chinh phục.
Điều quan trọng là luôn cố gắng không ngừng nghỉ, nỗ lực hết mình trên con đường chinh phục ước mơ sống. Dù chậm hơn người khác, quan trọng là không ngừng tiến lên, kiên trì đến cùng với ước mơ của mình. Đó chính là ý nghĩa của cuộc sống.
Kết nối đọc - viết
Trả lời Câu hỏi Kết nối đọc - viết trang 46 SGK Văn 10 Kết nối tri thức
Từ việc đọc ba bài thơ trong chùm thơ hai-cư, hãy viết đoạn văn (khoảng 150 từ) trình bày về điều bạn cảm thấy thú vị nhất ở thể thơ hai-cư.
Phương pháp giải:
Xem lại thơ hai cư
Lời giải chi tiết:
Cách 1
Một bài Haiku Nhật luôn tuân thủ hai nguyên tắc tối thiểu: bốn mùa của thiên nhiên và mối quan hệ giữa hai ý tưởng. Trong thơ, phải có kigo (từ chỉ mùa) mô tả một cách gián tiếp mùa màng. Mặc dù không nói rõ về xuân, hạ, thu, đông, nhưng sẽ nhắc đến hoa anh đào, lá vàng rụng, tuyết phủ trắng... Bên cạnh đó, bài thơ liên kết một hình ảnh bao la của vũ trụ với một hình ảnh nhỏ bé của cuộc sống hàng ngày. Đây chính là điểm thú vị, hấp dẫn nhất của thể thơ hai-cư.
