“Đây không chỉ là một tòa nhà tưởng niệm”.
Trung tâm Không gian Kennedy của NASA đã tồn tại gần 6 thập kỷ - được thành lập vào ngày 1/7/1962 làm thực thể độc lập với Trung tâm Du hành Không gian Marshall ở Alabama. Quá trình xây dựng bắt đầu ngay sau đó.
Ban quản lý Hoạt động Phóng tàu vũ trụ do Wernher von Braun và nhóm các nhà khoa học Đức của ông điều hành tại Marshall. Nhưng NASA nhận ra cần có một cơ sở riêng tại Florida, bên cạnh Trạm Không quân Cape Canaveral. Do đó, họ thiết lập Trung tâm Hoạt động Phóng tàu vũ trụ trên đảo Merritt gần đó. Tổng thống Lyndon B. Johnson đổi tên cơ sở này thành Trung tâm Không gian Kennedy sau khi Tổng thống John F. Kennedy bị ám sát.
Khi phát triển kế hoạch Chương trình Apollo, NASA cần một tòa nhà lớn để lắp ráp tên lửa Saturn V dùng cho hạ cánh xuống Mặt trăng. Họ bắt đầu xây dựng Tòa nhà Lắp ráp theo chiều dọc (VAB), nơi lắp ghép tên lửa trước khi đưa ra bệ phóng.

VAB năm 1964
Tòa nhà cao 160 mét này hoàn thành vào năm 1966 sau khi đổ tấm sàn trên cùng vào năm 1965. Công trình đòi hỏi gần 90.000 tấn thép. NASA muốn làm rõ rằng tòa nhà này không chỉ xây dựng vì họ muốn, mà còn vì những ý định sau này.
'Tòa nhà này không chỉ là một công trình tưởng niệm' – Kurrt Debus, một nhà khoa học tên lửa người Đức, đã giám sát quá trình xây dựng cơ sở tại Florida vào năm 1965, nói. 'Nó là một công cụ mà nếu cần, bạn có thể sử dụng để phục vụ cho các phương tiện vũ trụ cỡ lớn. Vì vậy, nếu mọi người ấn tượng bởi kích thước khổng lồ của nó, thì họ cũng nên biết rằng kích thước là yếu tố quan trọng trong các hệ thống vận chuyển bằng tên lửa cần thiết để đạt được mục tiêu quốc gia trong không gian'.

Giám đốc Trung tâm Kurrt Debus phát biểu tại công trình VAB năm 1965
Ngay từ trước khi hoàn thành, tên của VAB đã được thay đổi từ 'Vertical' thành 'Vehicle Assembly Building' (Tòa nhà Lắp ráp Phương tiện), vì người ta nghĩ rằng tòa nhà này sẽ tiếp tục được sử dụng để lắp ráp các phương tiện khác ngoài tên lửa Saturn V. Và thật đúng như vậy, nó đã phục vụ cho các tàu con thoi từ năm 1981 đến 2011. Sau khi quay trở lại Trái đất, các tàu vũ sẽ được đưa vào VAB sau quá trình tân trang bên trong Cơ sở Xử lý Tàu con thoi.
Sau khi các tàu con thoi đã 'nghỉ hưu' 9 năm trước, tòa nhà này đã không hoạt động trong một thời gian dài. Nhưng theo như lời Debus năm 1965, nó đã được xây dựng để phục vụ các tên lửa cỡ lớn của Mỹ, và có thể sẽ sớm được sử dụng trở lại. VAB có 4 vịnh đậu tàu trên cao, dự kiến sẽ được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau trong những năm tới. Một trong số đó sẽ là để tên lửa Space Launch System của NASA, và một sẽ dành cho tên lửa Omega của Northrop Grumman.
Tương lai của cả hai tên lửa cỡ lớn này vẫn chưa được xác định – cả hai chỉ tồn tại nếu chính phủ Mỹ tiếp tục đầu tư (NASA chịu trách nhiệm cho tên lửa SLS, trong khi Lực lượng Vũ trụ Mỹ sẽ đảm nhận Omega) – nhưng dù cho tên lửa nào đi nữa, thì VAB sẽ vẫn ở đó.

VAB từ trên cao năm 1964


VAB năm 1965

VAB vào tháng 5 năm 1966

Một tên lửa tham gia sứ mệnh Apollo IV vào năm 1967

Lắp ráp tên lửa Saturn V cho sứ mệnh Apollo 8

VAB hiện nay
Tham khảo: ArsTechnica
