Toàn cầu đều phấn khích khi Việt Nam ghi nhận loài cheo cheo lưng bạc không tuyệt chủng sau 30 năm biến mất

Lần cuối cùng một cá thể cheo cheo lưng bạc được phát hiện là vào năm 1990, trên tay một thợ săn ở Nha Trang.

Nhiều hãng tin quốc tế như Guardian (Anh), National Geographic, New Scientist, CNN và Gizmodo (Mỹ)... đã cùng nhau đưa tin về một khám phá mới tại Việt Nam. Theo đó, các nhà bảo tồn sinh học đã chụp được gần 2.000 tấm ảnh của loài cheo cheo lưng bạc (Tragulus versicolor), một loài sinh vật đã bị cho là đã tuyệt chủng ở Nha Trang cách đây 30 năm.

Cheo cheo lưng bạc có ngoại hình giống nửa chuột, nửa hươu. Với cơ thể chỉ cao khoảng 45 cm, nặng từ 0,7-1,8 kg, cheo cheo lưng bạc được xác định thuộc nhóm thú móng guốc nhỏ nhất thế giới.

'Không còn nghi ngờ gì nữa, đây là một tin tức rất đáng mừng', Gizmodo cho biết trong bản tin. Cùng ngày, trang Guardian đăng title: 'Loài hươu chuột từng mất tích gần 30 năm nay lại được phát hiện sống ở Việt Nam'. National Geographic khen ngợi khám phá và gọi cheo cheo lưng bạc là 'loài động vật đã mất trong suốt một thế hệ'.

'Lâu nay, loài cheo cheo lưng bạc chỉ tồn tại trong tưởng tượng của chúng tôi', nhà sinh vật học An Nguyen làm việc tại Tổ chức Bảo tồn Động vật hoang dã Toàn cầu nói.

'Nhưng bây giờ, chúng tôi nhận ra rằng chúng vẫn còn tồn tại. Đây là dấu hiệu đầu tiên cho thấy chúng không bị tuyệt chủng. Chúng tôi sẽ nhanh chóng tìm ra cách tốt nhất để bảo vệ loài động vật này'.

Cheo cheo lưng bạc là một loài động vật đặc biệt và quý hiếm của Việt Nam. Nó được ghi nhận và ghi chép lần đầu vào năm 1910. Mặc dù chưa được tuyên bố là tuyệt chủng, cheo cheo lưng bạc vẫn nằm trong danh sách 25 loài động vật biến mất và cần phải được tìm lại của Tổ chức Bảo tồn Động vật hoang dã Toàn cầu.

Lần cuối cùng một cá thể cheo cheo lưng bạc được phát hiện là vào năm 1990, bị một thợ săn ở Nha Trang giết chết.

Với kích thước nhỏ bé, cheo cheo lưng bạc thường là con mồi của nhiều loài động vật khác như báo, chó và trăn rừng. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho rằng hoạt động săn bắt của con người là nguyên nhân chính dẫn đến bờ vực tuyệt chủng của loài này.

An Nguyen, một nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Viện nghiên cứu Động vật hoang dã và Sở thú Leibniz, Cộng hòa Liên bang Đức đã tự đặt câu hỏi: liệu những con cheo cheo lưng bạc đã thực sự biến mất hay chưa? Hay chúng vẫn còn tồn tại ở đâu đó mà chúng ta chưa biết?

Anh ta cùng với đồng nghiệp của mình, Andrew Tilker, đã đến Việt Nam để phỏng vấn một số người dân và cán bộ kiểm lâm, những người được cho là đã nhìn thấy loài cheo cheo lưng bạc ở Nha Trang.

Trên thực tế, cheo cheo lưng bạc của Việt Nam rất giống với cheo cheo Malaysia (Tragulus kanchil) và thỉnh thoảng cũng được phát hiện ở các quốc gia khác trong khu vực Đông Nam Á như Thái Lan, Việt Nam và Lào.

Để xác định chính xác liệu các cá thể mà người dân địa phương ở Nha Trang bắt gặp có phải là cheo cheo lưng bạc hay không, các nhà nghiên cứu đã lắp đặt 29 camera tự động kích hoạt khi phát hiện chuyển động ở các khu vực mà họ nghi ngờ loài động vật này có thể xuất hiện.

Trong vòng sáu tháng, 29 camera này đã ghi lại 208 lượt thăm của cheo cheo lưng bạc, tại 15 địa điểm dự kiến. Chúng thật sự là cheo cheo lưng bạc của Việt Nam, vì chúng có lông hai màu và sợi lông xám có đầu trắng, làm phân biệt chúng với các loài cheo cheo khác.

Tổng cộng đã chụp được 1.881 tấm ảnh. Cheo cheo chủ yếu hiện diện vào ban ngày. Chúng thường di chuyển một mình trong 97% số lần, chỉ có 3% số lần có hai con đi cùng nhau.

'Tôi rất ngạc nhiên và vui mừng khi kiểm tra các camera và thấy hình ảnh của những con cheo cheo có hai bên sườn bạc', An Nguyen chia sẻ. Hiện vẫn chưa biết được số lượng cheo cheo lưng bạc còn sống, vì chỉ dựa vào hình ảnh không đủ để kết luận.

Tuy nhiên, có một tin vui là trong khu vực nghiên cứu, số lượng lớn cheo cheo lưng bạc đã được ghi nhận gợi ý rằng chúng vẫn còn phổ biến.

'Tất nhiên, đó là một tin tức vô cùng phấn khích', Tilker nói.'Tuy nhiên, chúng ta phải thận trọng ở đây để không rơi vào kết luận vội vã. Chỉ vì loài động vật này có dấu hiệu phong phú ở một khu vực, không có nghĩa là chúng cũng phải tồn tại nhiều ở các khu vực khác trong phạm vi sinh sống. Để đánh giá tình trạng bảo tồn của loài vật này, chúng ta cần thêm nhiều thông tin hơn'.

Nhìn về phía trước, Tilker cho biết dù số lượng cheo cheo lưng bạc còn lại ở Việt Nam là bao nhiêu, chúng ta cần có biện pháp ngay lập tức để bảo vệ loài sinh vật nhỏ bé này.

Đầu tiên, kiểm soát hoạt động săn bắt là cần thiết, vì loài cheo cheo lưng bạc chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ hoạt động đặt bẫy của con người. Do đó, tăng cường kiểm lâm và nâng cao nhận thức của cộng đồng là biện pháp cần thiết và bền vững.

Nếu chúng ta để loài cheo cheo lưng bạc này biến mất, đó sẽ là một mất mát lớn. Giống như tất cả các loài động vật khác, những con cheo cheo lưng bạc đóng vai trò quan trọng trong việc phân phối hạt giống của các loài cây, góp phần vào sức khỏe tổng thể của rừng nhiệt đới.

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Ecology & Evolution khẳng định: Đây là một cơ hội thứ hai hiếm có mà chúng ta có, để khởi động lại cuộc chiến bảo vệ cheo cheo lưng bạc, giúp loài động vật này duy trì sự phát triển ổn định, từ đó bảo vệ sự đa dạng sinh học của rừng nhiệt đới Việt Nam.

Tổng kết