Buzz
Những sự kiện mời luôn đòi hỏi chúng ta phải đầu tư thời gian hoặc tiền bạc, nên chúng ta thường có lý do để từ chối tham gia. Nhưng liệu bạn có biết những người bị từ chối sẽ cảm thấy thế nào, và có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ như thế nào không?
Grank Donelly, giáo sư Marketing tại trường đại học Ohio, chia sẻ câu chuyện khi nhận lời mời đám cưới ở Paris. Dù muốn tham gia, nhưng anh lo lắng về chi phí và thời gian.
“Tôi quyết định không tham dự, nhưng chưa biết cách từ chối làm sao cho ổn. Liệu nói là tôi không đi thì có được không? Hay chia sẻ trung thực về lo lắng của mình? Làm thế nào để từ chối mà không làm đồng nghiệp buồn và cảm thấy bị coi thường?”
Những thí nghiệm của Tiến sĩ Grank Donelly dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về cách xử lý những lời mời thường gặp, đồng thời giữ được mối quan hệ tốt với đồng nghiệp và bạn bè.
Nhanh tay đọc để biết cách từ chối lịch trình mà không làm mất lòng người khác!
Người khác nhận thức và đáp ứng thế nào với việc chúng ta từ chối?
Thí nghiệm 1
Nghiên cứu ban đầu tập trung vào phân tích các cuộc trò chuyện trên Twitter. Trong một tuần vào năm 2018, đã có khoảng 2310 cuộc trò chuyện có chứa cụm từ “tôi kẹt tiền rồi” hoặc “tôi bận rồi”. Những người bị từ chối thường không thích tweet đó bằng cách bấm nút 'like'. Những người bị từ chối vì lý do bận rội hơn là thiếu tiền.
Điều này cho thấy phản ứng của người ta khác nhau với việc thiếu tiền so với thiếu thời gian. Tuy nhiên, các cuộc trò chuyện trên Twitter có thể không phản ánh chính xác về thực tế bởi vì chúng chỉ là chia sẻ trên mạng xã hội. Còn trong cuộc sống thực, phản ứng như thế nào?
Thí nghiệm 2
Để kiểm tra điều này, các nhà nghiên cứu đã thu thập dữ liệu từ 327 cặp đôi chuẩn bị cưới ở Mỹ và gửi thư mời đám cưới. Họ đã thăm dò xem có bao nhiêu người từ chối vì lý do tiền bạc hoặc thời gian. Trung bình, mỗi cặp sẽ nhận được 2 lời từ chối vì tiền bạc và 2 lời từ chối vì bận rộn, cho thấy hai lý do xuất hiện với tần suất tương đương nhau.
Nhóm các cặp đôi đã chia sẻ rằng sau khi trải qua cảm giác từ chối, họ cảm thấy ít gần gũi hơn với những người từ chối lời mời của mình. Điều này đã khiến họ tự hỏi liệu mình có thay đổi như thế nào đối với họ.
Thử nghiệm số 3 của Tiến sĩ Grank Donelly nhằm mục đích kiểm tra cảm xúc của những người bị từ chối lời mời đi ăn tối. Cụ thể, ông đã tập trung vào việc thử nghiệm xem họ cảm thấy thế nào khi bị từ chối với lý do bận rộn, lý do kẹt tiền và lý do không rõ ràng.
Kết quả cho thấy, những người bị từ chối vì lý do bận rộn thường cảm thấy mất đi sự gần gũi và thân mật hơn với người từ chối, so với những người bị từ chối vì lý do kẹt tiền. Nhóm tham gia thí nghiệm còn cho biết họ tin rằng lý do vì tiền là đáng tin cậy hơn lý do thời gian.
Căn nguyên của sự việc
Mọi người đều cho rằng việc sắp xếp thời gian là dễ dàng hơn so với việc kiểm soát tài chính. Do đó, họ luôn tin rằng nếu muốn, chúng ta luôn có thể dành thời gian cho những điều quan trọng. Tuy nhiên, điều này cũng khiến cho họ mất niềm tin vào những người khẳng định họ không có thời gian cho những lời mời quan trọng.
Kết luận của thí nghiệm cho thấy, việc thời gian dễ dàng sắp xếp hơn tài chính, điều này khiến cho mọi người dễ dàng đặt niềm tin vào việc sắp xếp thời gian. Điều này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến mối quan hệ nếu không thể tin được vào lý do từ chối của người khác.
Nếu bạn không chấp nhận lời mời từ đồng nghiệp vì lý do nào đó, hãy chia sẻ cụ thể và trực tiếp nhất có thể. Hoặc bạn có thể dành thời gian hoặc một số tiền cho vấn đề đó - nếu xứng đáng. “Kiếm củi ba năm, tiêu một giờ” : Những mối quan hệ - như mối quan hệ với đồng nghiệp của bạn tại nơi làm việc chẳng hạn - mất một thời gian để xây dựng, nhưng sẽ sụp đổ rất nhanh và không thể “hoành tráng” hơn nếu bạn không khéo léo.
Phương pháp giải quyết
Nếu bạn muốn kiểm soát thời gian và tiền bạc - hai tài nguyên quý giá nhất của bạn - một cách hợp lý, hãy học cách từ chối nhiều thứ. Nhưng nếu bạn muốn duy trì mối quan hệ, hãy tìm cách thích hợp để làm điều đó. Nghiên cứu của tôi cho thấy nếu từ chối bằng cách nói “tôi bận” sẽ khiến người đưa ra lời mời nghĩ rằng bạn không quan trọng đối với họ. Việc này sẽ ảnh hưởng đến việc bạn cần sự giúp đỡ từ họ trong tương lai. Vì vậy, tốt hơn hết là nói rằng bạn đang kẹt tiền (giả sử điều này là sự thật), vì người khác sẽ không đánh giá bạn về vấn đề này và ngược lại, họ sẽ thấy bạn là một người thật thà, làm chặt chẽ hơn mối quan hệ.
Tuy nhiên, có những trường hợp từ chối vì vấn đề tiền bạc sẽ không phù hợp (ví dụ: người mời bạn là người trả lương cho bạn hàng tháng); trong những trường hợp như vậy, một lý do khác sẽ hợp lý hơn là “Tôi không cảm thấy khỏe mạnh” bởi vì sức khỏe cũng là một yếu tố mà bạn không hoàn toàn kiểm soát được.
Nghe có vẻ hợp lý đúng không? Tuy nhiên, chúng ta lại ít nghĩ về hệ quả này khi chúng ta nói “tôi bận” với người khác. Trong thí nghiệm thứ tư, một số người tin rằng nếu thành thật chia sẻ về lý do cụ thể tại sao lại bận sẽ khiến người khác tin tưởng hơn. Tôi có 808 người tham gia vào một cuộc trò chuyện về việc tham gia công tác từ thiện, một nửa sẽ nói và một nửa sẽ lắng nghe. Trong những người chia sẻ, một nửa nói rằng họ sẽ tham gia từ thiện nếu có thời gian còn một nửa sẽ tham gia nếu có nhiều tiền hơn. Những người nghe lần lượt bày tỏ rằng họ cảm thông với những người có lý do về tiền bạc hơn là thời gian. Điều này do mọi người cho rằng việc tài chính là thứ không thể kiểm soát chủ động được một sớm một chiều.
