Tôi Tức Giận Bản Thân Với Thái Độ 'Nghĩ Cũng Tội Mà Thôi Cũng Kệ'

1. Lòng Tốt Bị Mài Mòn

Một Buổi Sáng, Sau Ca Trực Đêm Với Giấc Ngủ Lẻo Lơi Ở Bệnh Viện, Tôi Uể Oải Lê Thân Người Nặng Nề Tới Bãi Đậu Xe. Chỗ Tôi Gửi Xe Cách Bệnh Viện Khoảng Một Nửa Cây Số Và Tôi Phải Đi Bộ Tới Đó. Khi Tôi Chuẩn Bị Sang Đường, Một Chàng Trai Mồ Hôi Chảy Như Nước Níu Tôi Lại Với Lời Khẩn Khoản Xin Tôi 20 Ngàn Đồng. Cậu Nói Xe Cậu Bị Hỏng, Đang Sửa Ở Gần Đây Và Còn Thiếu Số Tiền Ấy Để Trả Cho Tiệm Sửa Xe. Cậu Giơ Ra Một Xấp Tiền Lẻ Chứng Minh Cho Sự Thiếu Hụt Lúc Ấy Của Bản Thân. Tôi Thoáng Nghĩ, 20 Ngàn Là Bốn Lần Gửi Xe. Vả Lại, Tôi Là Một Sinh Viên Nghèo Kiên Xác, Nếu Cậu Ta Khó Khăn Như Vậy Sao Không Xin Người Sửa Xe Giảm Giá Cho Luôn Mà Phải Chạy Ra Đường Nhỉ? Một Ý Nghĩ Gặp Phải Kẻ Lừa Đảo Xẹt Ngang Tâm Trí. Vậy Là Tôi Thẳng Thừng Từ Chối Và Rảo Bước Đi. Tôi Đã Gặp Quá Nhiều Kẻ Lừa Đảo Rồi.

Lần Đầu Tiên, Đó Là Ngày Tôi Mới Đến Hà Nội Học. Tôi Sống Ở Một Vùng Nông Thôn Nghèo, Rất Ít Khi Có Dịp Đến Thành Phố. Tôi Vốn Nghĩ Người Sống Ở Thành Phố Rất Đầy Đủ Và Giàu Có. Không  Ngờ, Chỉ Trong Tuần Đầu Tiên Ở Hà Nội, Đi Qua Ngã Năm Ngã Bảy Nào Cũng Thấy Người Ăn Xin Ngồi Dưới Chân Các Cột Đèn Giao Thông. Có Người Tàn Tật, Có Cả Trẻ Em, Chắc Chắn Đợi Đèn Đỏ, Họ Sẽ Băng Xuống Lòng Đường, Chìa Chiếc Nón Trống Rỗng Ra. Đương Nhiên, Tôi Không Ngần Ngại Rút Ra Tờ 5 Ngàn, 10 Ngàn Cho Họ. Nhưng Khi Gặp Quá Nhiều Người Ăn Xin, Tôi Cũng Chẳng Còn Cách Nào Khác, Đành Phải Ngó Lơ Để Giữ Lại Số Tiền Ít Ỏi Trong Túi Mình Với Một Tâm Trạng Khá  Tội Lỗi. Kết Cục Cho Câu Chuyện Này Là Vào Một Ngày Tình Cờ Lướt Facebook, Tôi Đã Xem Được Bản Tin Về Nhóm Người Ăn Xin Có Tổ Chức Này. Tất Cả Chỉ Là Dàn Dựng Và Lừa Đảo.

Lần Thứ Hai, Đó Là Khi Tôi Nhận Công Việc Làm Thêm Đầu Tiên: Gia Sư Dạy Toán Cho Một Em Gái Lớp 7. Hồi Ấy, Muốn Nhận Được Lớp Dạy Thêm, Tôi Phải Tìm Qua Một Trung Tâm Gia Sư Và Phải Đóng Một Khoản Phí Để Nhận Được Thông Tin Liên Lạc Với Phụ Huynh. Buổi Đầu Tiên, Phụ Huynh Của Em Đón Tôi Rất Niềm Nở, Luôn Miệng Nói Coi Tôi Như Con Cháu Trong Nhà, Còn Ở Bên Tôi Cách Không Phải Trả Phí Qua Trung Tâm Mà Vẫn Nhận Được Lớp. Cuối Tháng, Vị Phụ Huynh Đó Không Những Trừ Đi Hai Buổi Dạy Đầu Của Tôi Với Lý Do Dạy Thử Mà Phí Dạy Mỗi Buổi Cũng Bị Giảm Đi Không Như Thỏa Thuận Ban Đầu. Lúc Này, Tôi Kịp Nhận Ra “Ý Tốt” Của Chú Khi Giúp Tôi Không Phải Trả Khoản Phí Cho Trung Tâm. Tôi Đã Hiểu “Con Cháu Trong Nhà” Trong Câu Chuyện Buổi Đầu Chú Ghim Vào Tâm Trí Tôi Sự Cảm Kích Nghĩa Là Gì.

Lần thứ ba, một câu chuyện về một người bạn cùng học đại học với tôi. Trong một kỳ thực tập, chúng tôi phải đi tới các bệnh viện ở xa trường. Người bạn thân nhất trong nhóm đã nhờ tôi chở đi vì bạn ấy không có xe và không có phương tiện công cộng nào gần nơi ở. Tôi đã đồng ý mà không yêu cầu bất kỳ khoản tiền nào vì tôi hiểu hoàn cảnh của bạn ấy. Nhưng mỗi lần đón bạn, tôi phải đi ngược chiều và chờ đợi một lúc. Tuy nhiên, một ngày nọ, tôi phát hiện ra rằng bạn ấy có xe riêng, chỉ là không muốn tiêu xăng và phí gửi xe nên mới nhờ tôi.

Thêm một câu chuyện khác, dần dần, tôi không còn có lòng muốn giúp đỡ người khác nữa. Vào buổi sáng hôm đó, sau khi đã đón bạn đi, khi tôi nhớ lại khuôn mặt buồn bã của bạn kia, tôi cảm thấy rất tệ. Có lẽ bạn ấy thật sự cần sự giúp đỡ, và tôi lúc đó có khả năng giúp bạn ấy. Nhưng tôi đã vô tình từ chối. Khi tôi đi qua ngã tư mà không thấy bạn, tôi chỉ có thể tự trách bản thân và nói 'nghĩ cũng tội, nhưng thôi kệ đi.'

Câu 'Nghĩ cũng tội, nhưng thôi kệ đi' đã trở thành khẩu hiệu của tôi.

Tôi đã từng rất không thích câu này. Nó nghe có vẻ lạnh lùng và thờ ơ trước khó khăn của người khác. Nếu bạn là người cần giúp đỡ, và câu chuyện của bạn bị nhấn mạnh bằng những lời như vậy, chắc chắn sẽ gây tổn thương. Nhưng bây giờ, tôi đã trở thành phiên bản mình ghét khi thường xuyên nói câu đó! Vì sao?

Bởi vì tôi nghĩ rằng nếu tôi không giúp họ, thì sẽ có người khác giúp họ.

Bởi vì tôi cũng đang phải đối mặt với những rắc rối trong cuộc sống của mình, nên không có lý do gì phải lo lắng về những vấn đề không đáng kể.

Vì có thể họ đang phóng đại quá, trong khi thực ra vấn đề không cấp bách như cách họ biểu hiện.

Vì họ chỉ đang tận dụng lòng tốt của người khác.

Vì rõ ràng, tôi cũng không có lòng tử tế.

Có vô vàn lý do để tôi từ chối sự yêu cầu của người khác. Nhưng thực ra, lý do lớn nhất là vì tôi không thấy có lý do gì để giúp họ.

Hãy suy nghĩ, những người đã từng giúp đỡ bạn, liệu có nằm trong một số trường hợp sau đây không:

Những người thân

Những người đã sẵn lòng giúp đỡ bạn trước đây

Những người bạn tin rằng họ có thể đem lại ích lợi cho bạn

Những người mà nếu bạn không giúp, có thể sẽ bị người khác chỉ trích

Và còn một lý do khác, nhiều lần tôi đã gặp phải, đó là nếu không giúp đỡ, lương tâm sẽ cắn rứt. Nhưng đôi khi, tôi tự biện hộ cho bản thân, với này với kia, rồi cuối cùng, không còn suy nghĩ gì nữa.

Có một thời kỳ, tôi nghĩ rằng những người giàu thường ích kỷ và tàn nhẫn. Họ không muốn giúp đỡ người khác nếu không có lợi ích gì từ đối tác. Ngược lại, những người nghèo lại thường rất tốt bụng, có lẽ vì họ hiểu biết và chia sẻ nhiều hơn do sống trong cảnh khó khăn. Khi tiếp xúc với nhiều người ở các tầng lớp khác nhau, tôi nhận ra quan điểm của mình thực sự hẹp hòi.

Đánh giá một người qua những gì người ta kể lại hoặc nhìn thấy không chắc chắn là đúng. Để hiểu rõ lòng của một người, hãy quan sát cách họ đối xử với người yếu thế hơn. Một điều khá phổ biến trong tình yêu hiện đại là khi hai người yêu nhau từ thuở thiếu nên, hứa hẹn với nhau mọi điều, sống cùng nhau qua bao năm tháng. Nhưng đến một ngày, một trong hai người lại bỏ đi để theo đuổi một người 'có tương lai hơn'. Những câu chuyện như vậy thường được trích ra để tự nhủ 'Con người chỉ trung thành khi chưa tìm được ai đó tốt hơn.' Khi có sự lựa chọn, khi lợi ích cá nhân đặt trên hết, người ta mới thật sự hiểu được lòng người. Tôi nhận ra điều này khi bản thân từng tự hào về lòng tốt của mình, sẵn lòng giúp đỡ người khác. Nhưng sau này, khi xa gia đình, phải tự lo liệu cho mọi chi phí, tôi đặt lợi ích cá nhân trên hết.

Vì mọi rủi ro đều có thể ập đến với bất kỳ ai, nên đừng lơ đãng trước khó khăn của người khác.

Đối diện với khó khăn của người khác, không ít lần tôi nghĩ, đó là chuyện của họ, không liên quan gì đến mình. Nhưng cuối cùng, tôi đã gặp 'quả báo'.

Thiên nga đen

Tôi không hết sức tin vào các hiện tượng siêu nhiên, nhưng sự tương quan nhân quả thì không thể phủ nhận. Một cách khoa học, điều này giống như hiệu ứng cánh bướm. Các sự kiện dường như không có mối quan hệ, nhưng lại kết nối với nhau thông qua một chuỗi các tương quan. Tôi từng đọc trên internet về câu chuyện của thủ tướng Anh Winston Churchill. Khi còn nhỏ, Winston Churchill đã gặp tai nạn và bị rơi vào một vũng bùn, và được một người lạ cứu giúp. Hai ngày sau, cha của cậu bé đến cảm ơn người đó bằng cách giúp đỡ con trai ông học tập trong môi trường tốt nhất có thể - và đó chính là bác sĩ Alexander Fleming. Sau này, khi Winston Churchill mắc bệnh nặng, chính bác sĩ A.Fleming đã cứu sống ông. Thế giới này đầy những sự trùng hợp đáng kinh ngạc. Tôi nhớ một câu chuyện về một lính cứu hỏa cứu sống một cậu bé, và sau đó, cậu bé đó lại cứu cảnh sát khỏi một vụ cháy. Hoặc câu chuyện của Kevin Stephen và Penny Brown, một câu chuyện có thật ở Anh Quốc. Penny Brown đã cứu sống Kevin Stephen khi anh đang chơi thể thao, và sau đó, 7 năm sau, Kevin đã cứu lại Penny. Tôi tin rằng, việc giúp đỡ người khác và nhận được sự giúp đỡ từ người lạ là minh chứng rõ ràng nhất về quy luật nhân quả.

Tôi từng trải qua một trải nghiệm, có thể gọi là siêu nhiên, nhưng nhờ đó tôi nhận ra rằng mình cần phải sống một cuộc sống tử tế. Khi tôi còn là học sinh lớp 9, tôi là một trong những học sinh giỏi nhất trường, và được thầy cô đánh giá có khả năng lọt vào đội tuyển học sinh giỏi của thành phố. Vì kỳ vọng lớn lao từ mẹ, tôi đã được gửi đến học thêm với một thầy giáo nổi tiếng trong khu vực. Cùng với tôi là một bạn học nữ. Bố của bạn học phải đi làm xa, và do nhà bạn học có em nhỏ, mẹ bạn không thể đưa bạn đến trường, vì thế mẹ tôi đã phải đến đón bạn đi cùng, mặc dù đường về rất nguy hiểm vào buổi tối. Tôi luôn có một cảm giác không hài lòng với bạn, và từ chối giúp đỡ bạn. Nhiều lần mẹ tôi bận và bố phải đưa tôi đến trường, và mỗi lần đi qua nhà bạn, tôi luôn làm ngơ, không nhắc bố dừng lại, bỏ rơi bạn học. Trong kỳ thi năm ấy, tôi thậm chí không thể lọt vào đội tuyển học sinh giỏi của thành phố, và cũng không nhận được giải khuyến khích, trong khi các bạn học kém hơn tôi lại đều nhận được giải thưởng. Sau một số sự kiện khác, tôi nhận ra rằng, nếu tôi làm việc tốt, cuộc sống của tôi sẽ êm đềm và gặp may mắn. Ngược lại, tôi sẽ gặp phải những rủi ro, thậm chí là những chuyện không may như 'trượt vỏ chuối' trong kỳ thi năm đó. Dù nói về 'quả báo' có vẻ nặng nề, nhưng đúng là tôi đã trải qua những trải nghiệm như vậy.

Nhìn từ góc độ tâm linh hoặc khoa học, những sự kiện xảy ra với chúng ta hôm nay, đều là kết quả của những hành động trước đó. Dù là trong quá khứ hay hiện tại, mối quan hệ nhân quả đó vẫn không thể bị cắt đứt. Vậy nên, nếu muốn thưởng được quả ngọt, hãy gieo mầm hành động tốt.

Lòng tốt của bạn cần thêm một chút sắc sảo.

Đây là tựa đề của một cuốn sách mà ban đầu tôi cảm thấy hơi phẫn nộ. Vì tôi luôn tin rằng việc giúp đỡ người khác là điều tốt. Tuy nhiên, 'sắc sảo' ở đây có vẻ như ám chỉ một tính chất toan tính hơn. Sau khi đọc xong cuốn sách, tôi nhận ra việc trở thành một người tốt bụng thực sự là một điều rất khó khăn. Điều này không chỉ đòi hỏi IQ cao để giúp đỡ người khác một cách hiệu quả, mà còn đòi hỏi EQ cao để tránh khỏi bị ảnh hưởng bởi các xúc cảm và tâm lý của mình. Quan điểm này thực sự là có cơ sở!

Jeff Benzos, giám đốc điều hành của Amazon, đã chia sẻ một câu nói mà ông nghe khi còn trẻ: “Làm người tốt khó hơn là trở thành người thông minh. Thông minh là một món quà, nhưng lòng tốt là một sự lựa chọn. Nếu không cẩn thận, bạn có thể để sự thông minh của mình mê hoặc mình và làm sai lầm trong quyết định của mình.” Tôi đã từng nghĩ rằng, lòng tốt và trí thông minh là hai thuộc tính hoàn toàn riêng biệt, có nghĩa là một người thông minh thường không tốt, và một người tốt thường không thông minh. Tại sao một người thông minh lại từ bỏ lợi ích bản thân để giúp đỡ người khác? Có thể họ có một mục đích lớn hơn phía trước? Nhưng cuối cùng, nếu sự tốt lành không đi kèm với sự thông minh, đôi khi nó cũng có thể gây ra hậu quả không mong muốn cho người khác.

Trong một buổi học, giáo viên của tôi đã chia sẻ một câu chuyện thực tế từ thời điểm cô mới ra trường vài năm. Một ngày đó, một bệnh nhân tới tìm cô để điều trị. Câu chuyện này đáng lẽ cần ba buổi hẹn, nhưng vì bệnh nhân đến từ xa, cô đồng ý chỉ làm trong một buổi. Bởi lòng từ bi và cảm thông với hoàn cảnh của bệnh nhân, cô đã đồng ý. Sau đó mấy ngày, cô không thể ngủ ngon do lo lắng bệnh nhân có thể gặp vấn đề. Cô đã nhận ra rõ những nguy cơ khi lựa chọn điều trị cấp tốc, và đã giải thích cho bệnh nhân. Nhưng cô cũng đã chọn làm điều đó vì muốn tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại cho bệnh nhân. Nhưng kết quả là một tháng sau, cô không thể ngủ ngon và ăn không ngon.

Sau khi đọc xong cuốn sách “Lòng tốt của bạn cần thêm đôi phần sắc sảo”, có nhiều quan điểm mà tôi cảm thấy đồng tình với tác giả, và tôi muốn tóm tắt lại một số ý chính dưới đây:

Tốt bụng không chỉ là lựa chọn của trí tuệ mà còn là một lựa chọn cần sự sắc sảo.

Hi sinh một cách vô ích cũng chỉ là gánh nặng của tình cảm.

Không sợ cho đi, nhưng không nên cho đi một cách lãng phí.

Để trở thành người tốt, hãy giữ lại một ít tình yêu cho bản thân.

Tôi hiểu, nhiều người khó lòng từ chối sự nhờ vả từ người khác, dù thực sự không dễ dàng. Cũng có nhiều người, giống như tôi, thường cảm thấy tự trách sau mỗi lần từ chối. Để bình an, tôi sẽ chấp nhận lời một cách miễn cưỡng. Nhưng trước khi giúp đỡ người khác, cần suy nghĩ kỹ xem vấn đề có thực sự cần thiết, hay nằm ngoài khả năng của chúng ta không. Những việc quá khả năng, cần phải từ chối mạnh mẽ để không biến lòng tốt thành gánh nặng.

Nói như vậy liệu những người không thật thông minh, không nhanh nhẹn có nên im lặng không? Napoleon Bonaparte từng nói: “Thế giới trở nên tồi tệ hơn, không phải vì sự tàn bạo của những kẻ xấu, mà vì sự im lặng của những người tốt.” Trở thành một người tốt với IQ và EQ cao thì tốt lắm. Nhưng nếu không thể như vậy, hãy giữ cho mình sự tốt bụng trong sạch. Đôi khi, chỉ cần một hành động nhỏ, một sự quan tâm chân thành cũng có giá trị lớn. Lòng tốt bắt nguồn từ sự chân thành là loại tốt nhất.

Bà Rebecca Sabky, người từng là Giám đốc Tuyển sinh quốc tế của Đại học Dartmouth (Mỹ) trong 15 năm, đã đọc hơn 30.000 hồ sơ mà chưa bao giờ thấy một lá thư giới thiệu nào từ một bác lao công. Nhưng một học sinh đã gửi một lá thư giới thiệu từ một bác lao công trong hồ sơ của mình. Trong lá thư, bác lao công chia sẻ rằng chàng trai này là người duy nhất biết tên từng thành viên trong đội tạp vụ, luôn tắt đèn khi không ai trong phòng, biết ơn người trông coi hành lang mỗi sáng, và luôn tự giác dọn dẹp dù không ai giám sát. Bức thư này đã truyền cảm hứng cho hội đồng tuyển sinh giữa hàng ngàn hồ sơ đẹp đẽ. Bà Sabky cho rằng, giữa hàng ngàn hồ sơ, các học sinh xuất sắc trở nên khó phân biệt, nhưng tiêu chí về lòng tốt và sự tử tế, dù không dễ nhận ra trong hồ sơ, sẽ là điểm sáng khác biệt có giá trị lớn.

Trong nhiều bộ phim và truyện ngôn tình nổi tiếng, nhiều nhân vật nữ chính có phần hậu đậu và kém cỏi, nhưng vẫn được nam chính – một chàng trai giỏi giang, có profile ấn tượng, chú ý đến bởi tấm lòng thơm thảo của cô gái đối với mọi người. Tôi tin rằng đây không phải là chuyện hư cấu, vì có rất nhiều bằng chứng cho thấy lòng tốt tạo nên giá trị to lớn trong đời thực.

Trong cuộc thi này, làm thế nào để bài viết của tôi nổi bật hơn giữa hàng ngàn bài viết? Cũng giống như cách bạn tỏa sáng giữa những người tài giỏi xung quanh. Thật khó phải không? Có rất nhiều cuốn sách dạy cách trở thành người thông minh hơn, bán được hàng nhiều hơn, khiến người khác yêu quý hơn. Nhưng có cuốn sách nào dạy cách chọn lựa trở thành người tốt không? Tôi không có bí kíp gì, cũng không tìm ra được phương pháp nào có thể áp dụng được. Vì những điều đến từ trái tim, chỉ có thể cảm nhận bằng trái tim. Hãy lắng nghe con tim của bạn nhiều hơn. Nghe những âm thanh trong trẻo khi bạn làm việc thiện. Tôi tin rằng cảm giác đó sẽ giữ vững niềm tin về sự thiện lành trong con người bạn, thúc đẩy bạn hành xử đúng đắn. Đừng nghĩ phải làm những việc lớn lao như cứu người, tạo ra công việc cho người khác, hoặc là cho họ nhiều tiền mới là việc tốt. Những hành động nhỏ nhặt như trao một nụ cười hay một cái ôm cũng là một mầm cây tốt đẹp. Trong cuộc thi này, tôi lo rằng những điều tôi viết có vẻ quá cũ, hoặc không thực sự hữu ích gì. Nhưng với tất cả lòng chân thành và kinh nghiệm của bản thân, tôi chia sẻ bài viết này với hi vọng rằng mình có thể gieo mầm xanh vào vùng đất tâm hồn của bạn.

Lời kết

Tác Giả: Trần Thoại Mỹ