Tới Việt Nam nhận giải VinFuture, 'cha đẻ' của Internet tiết lộ bí mật bất ngờ về 'mẹ đẻ' của Internet

Sáng nay, trong buổi gặp mặt truyền thông sau khi nhận giải thưởng VinFuture, Giáo sư Vinton Gray Cerf thể hiện sự vui vẻ và hài hước. Khi cần di chuyển chiếc bàn tại phòng họp, ông đã quyết định tự mình làm. Lúc Ban Tổ chức đề xuất để người khác giúp đỡ, giáo sư 79 tuổi nói: “Sức khỏe của tôi tốt, tôi có thể làm việc này một mình!”.

Giáo sư Vinton Gray Cerf là một trong năm người đồng chủ nhân của giải thưởng VinFuture mùa thứ hai. Điều đặc biệt là ông nhận được giải thưởng từ việc ông viết thư đề cử cho người bạn của mình, Giáo sư Sir David Neil Payne từ Đại học Southampton, với phát minh về Bộ khuếch đại sợi quang pha tạp Erbium (EFDA).

Phát minh này đã giúp việc truyền tải Internet với tốc độ ổn định trên toàn cầu trở nên khả thi nhờ vào thiết kế sợi quang, bộ khuếch đại quang học, sợi chuyên dụng, bộ laser và khuếch đại công suất cao.

Tuy nhiên, sau khi đề cử cho người bạn ở Anh quốc, ông nhận được thông báo từ VinFuture về việc nhận giải thưởng. Giáo sư Mỹ được biết đến như là 'cha đẻ của Internet' cảm thấy rất vui khi biết những nhà khoa học cùng nhận giải VinFuture đều là những người bạn và có công lớn trong việc tạo ra công nghệ kết nối toàn cầu.

Tối ngày 20/12, tại lễ trao giải, ngoài việc cảm ơn 2 nhà sáng lập của giải thưởng VinFuture, Giáo sư Vinton Gray Cerf cũng gửi lời cảm ơn đặc biệt đến “người vợ đồng hành cùng tôi suốt 56 năm qua, và tôi tin rằng chúng ta sẽ tiếp tục thực hiện công việc tuyệt vời này cùng nhau”.

Giáo sư Vinton và vợ cùng gặp vấn đề về thính giác. Khi ông 13 tuổi, ông bắt đầu đeo máy trợ thính để có thể nghe rõ hơn. Trong khi đó, vợ của ông mất thính giác từ khi còn bé và không thể nghe được trong nhiều năm. Khi họ kết hôn, họ đã sử dụng ngôn ngữ ký hiệu để trò chuyện với nhau. Tuy nhiên, sau hai ca phẫu thuật, vợ của ông đã khôi phục được thính giác từ năm 2006.

Một sự trùng hợp ngẫu nhiên, người bạn Giáo sư Vinton từ Đại học Southamption (Anh) đến Việt Nam nhận giải thưởng - Giáo sư Sir David Neil Payne cũng gửi lời cảm ơn tới 'người đặc biệt' của mình: 'Tôi gửi lời cảm ơn tới Quỹ VinFuture, trường đại học mà tôi đang giảng dạy - nơi giúp tôi phát triển hơn 60 năm qua. Tôi cũng gửi lời cảm ơn đặc biệt tới người vợ của tôi. Cô ấy đã phải chịu đựng nhiều điều để giúp tôi thành công trong nhiều năm rồi...'

Khi nhận giải thưởng VinFuture, ông đã nói lời cảm ơn người vợ đã đồng hành và hỗ trợ mình 56 năm qua. Ông có thể nói cụ thể hơn là vợ ông có vai trò như thế nào trong việc giúp ông tạo ra phát minh đặt nền tảng cho Internet ngày nay?

Giáo sư Vinton Gray Cerf: Trong suốt quá trình nghiên cứu, vợ tôi là người quán xuyến mọi công việc gia đình như chăm sóc con cái, chuẩn bị bữa ăn hay đồ đạc mỗi lần tôi phải đi công tác. Nói một cách đơn giản, vợ tôi đã làm mọi thứ để tôi có thể tập trung vào việc nghiên cứu công nghệ mạng toàn cầu. Thực tế, cô ấy là một tình nguyện viên đặc biệt trong việc phát minh ra Internet.

Khi mọi người nói OK, bạn là một trong những 'cha đẻ' của Internet. Vậy ai là 'mẹ đẻ' của Internet? Câu trả lời là: Đó là vợ tôi và vợ của nhiều kỹ sư, nhà khoa học khác đã làm cho điều này xảy ra.

Ông cũng là một trong số những nhà khoa học đóng góp quan trọng vào việc phát minh ra Internet nhưng không ứng cử mà lại gửi đề cử cho người bạn của mình ở nước Anh (Giáo sư Sir David Neil Payne, Đại học Southampton) tới Hội đồng giải thưởng VinFuture. Vì sao vậy? 

Giáo sư Vinton Gray Cerf: Đơn giản vì ông ấy xứng đáng được mọi người biết đến và công nhận. Tôi nghĩ rằng, những người có công đóng góp cho xã hội nên được công nhận về những gì họ đã làm, và bạn tôi đã làm một số việc thực sự tốt. Đối với bản thân tôi, việc này vô cùng quan trọng nên nên tôi đã đề cử ông ấy. 

Để công nghệ mạng toàn cầu có được thành công như ngày hôm nay là kết quả không phải của một cá nhân nào cả mà là công sức của nhiều người. Vì vậy, tôi quan niệm việc bản thân họ và những công trình nghiên cứu đóng góp cho xã hội của họ được mọi người biết đến rộng rãi là điều vô cùng quan trọng. Tôi rất vui khi có thể là một phần trong đó (cười).

Khi gửi đề cử cho Hội đồng giải thưởng VinFuture một phát minh đã từ lâu và đã được vinh danh nhiều lần, bạn có suy nghĩ gì?

Giáo sư Vinton Gray Cerf: Chúng ta thấy rõ rằng phát minh về công nghệ mạng toàn cầu đã tạo ra nhiều công nghệ mới, giải pháp mới, và tôi rất vui mừng khi thấy phát minh này phát triển.

Các nhà khoa học đã xây dựng và phát triển mạng cáp quang tốc độ cao, giúp chúng ta thực hiện nhiều ứng dụng truyền phát video và âm thanh hơn, như các dịch vụ truyền hình trực tuyến. 50 năm trước, chúng ta không thể làm điều này, nhưng bây giờ có thể.

Câu hỏi là: 'Sau Internet sẽ là gì?' Theo tôi, chúng ta sẽ thấy nhiều thiết bị và ứng dụng có khả năng tự lập trình, có thể thay thế con người với phần mềm tự động hoạt động khi được khởi động.

Tuy nhiên, nếu chúng ta quá phụ thuộc vào những ứng dụng đó, như cách chúng ta hiện đang phụ thuộc quá nhiều vào điện thoại thông minh, thì sẽ gặp vấn đề. Chúng ta cần xây dựng một hệ thống linh hoạt hơn, không quá phụ thuộc vào một công nghệ khi nó không hoạt động, tránh gây ra rủi ro cho kinh tế và xã hội.

Tôi rất vui mừng về sự phát triển của công nghệ không gian, với các tên lửa của SpaceX đang được phóng và tần suất phóng ngày càng tăng với tỷ lệ thành công cao. 50 năm trước, chúng ta đã đặt chân lên mặt trăng, nhưng bây giờ chúng ta còn khám phá cả sao Hỏa và các hành tinh khác.

Hiện nay, không chỉ quay trở lại an toàn từ mặt trăng, chúng ta còn khám phá sao Hỏa và các hành tinh khác. Hơn 25 năm trước, tôi đã bắt đầu làm việc với NASA để thiết kế một mạng lưới chạy khắp hệ mặt trời và Internet liên hành tinh đang phát triển tốt. Chúng ta đang ở giai đoạn đầu triển khai, như chương 2 của một câu chuyện khoa học viễn tưởng, và tôi đã quá già để chờ đợi phần sau (cười).

Tuy nhiên, tôi có thể viết thêm một vài trang thú vị của câu chuyện này. Mọi thứ rất phức tạp, không chỉ về kỹ thuật mà còn liên quan đến quan điểm chính trị và các chính sách.

Sau Internet, ông nghĩ sáng chế nào có thể thay đổi thế giới?

Giáo sư Vinton Gray Cerf: Một trong những sáng chế đó là cá nhân hóa chăm sóc sức khỏe và thuốc, có khả năng thay đổi cấu trúc tế bào để chống lại ung thư và các bệnh khác.

Tôi muốn nhấn mạnh về sự phát triển của khả năng tính toán để hiểu cách thế giới hoạt động. Hiện nay, chúng ta mới chỉ hiểu được 5% về vũ trụ, về vật chất tối và năng lượng tối.

Giáo sư Sir David Neil Payne: Internet sẽ tiếp tục là một phần của cuộc cách mạng lớn tiếp theo. Tuy nhiên, việc lưu trữ dữ liệu lượng tử cũng sẽ là một khía cạnh quan trọng.

Đối với sự toàn cầu hóa và sự giàu có tập trung, Internet được xem là nguyên nhân của sự thống trị mạnh mẽ trong một không gian không giới hạn. Quan điểm của ông về điều này?

Giáo sư Vinton Gray Cerf: Trong thời đại thương mại điện tử, các công ty thành công sẽ trở nên mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, cũng có những công ty bất ngờ lớn lên rồi biến mất sau đó.

Công ty Digital Equipment Corporation trước đây rất nổi tiếng, nhưng bây giờ đã hoàn toàn biến mất. Yahoo cũng là một ví dụ điển hình. Các công ty lớn có thể thành công nhưng nếu không thích nghi với sự thay đổi, họ sẽ trở nên yếu đuối.

Tôi tin rằng Internet vẫn còn nhiều tiềm năng, với những bất ngờ và bài học mới từ các quốc gia trên thế giới, bất kể kích thước của quốc gia. Quan trọng là có tài năng và ý tưởng mới.

VinUni ở Việt Nam là nơi tôi hy vọng sẽ xuất hiện nhiều tài năng mới. Internet đem lại nhiều cơ hội phát triển cho ý tưởng từ khắp nơi trên thế giới, kể cả Việt Nam.

Sự phát triển của Internet có thể giảm khoảng cách giữa các quốc gia nghèo và phát triển, hay có thể tăng khoảng cách này?

Giáo sư Vinton Gray Cerf: Khoảng cách này đang thu hẹp vì chi phí kết nối Internet giảm dần, nên ngày càng nhiều người có thể truy cập Internet qua máy tính hoặc điện thoại di động.

Trước khi đến Việt Nam, ông đã tìm hiểu về sự phát triển của Internet ở đây chưa?

Giáo sư Vinton Gray Cerf: Trước khi đến đây, tôi không biết nhiều về Internet ở Việt Nam. Tôi chỉ biết qua những câu chuyện của một số đồng nghiệp đã từng đến đây từ những ngày đầu của sự phát triển Internet.

Tuy nhiên, Việt Nam cũng gặp phải những vấn đề tương tự như nhiều quốc gia khác. Câu chuyện về Internet thường bắt đầu từ sách vở và các chương trình học thuật. Sinh viên tốt nghiệp từ các trường đại học thường áp dụng kiến thức và kinh nghiệm của họ để khởi nghiệp và phát triển các công ty mới...

Tôi đã theo dõi nhiều câu chuyện về sự phát triển Internet ở các quốc gia trên thế giới và hy vọng một ngày sẽ có người viết về câu chuyện của Internet ở Việt Nam.

Nền kinh tế Internet của Việt Nam có thể gặp phải những rủi ro gì?

Giáo sư Vinton Gray Cerf: Rủi ro luôn tồn tại ở nhiều hình thức khác nhau. Khi bạn sử dụng Internet, tương tự như khi bạn đi qua đường trong thành phố và đây là vấn đề không chỉ ở Hà Nội mà trên toàn thế giới.

Khi bạn di chuyển qua một con đường đông người và xe cộ, bạn cần phải cảnh giác để tránh tai nạn. Tương tự, trên Internet, bạn cũng cần phải tự bảo vệ mình và chúng ta cần giúp đỡ mọi người có kỹ năng tự bảo vệ. Trên mạng, những hành động xấu cần phải chịu trách nhiệm, giống như khi bạn lái xe không đúng cách sẽ bị phạt.

Trong nền kinh tế Internet cũng như bất kỳ nền kinh tế nào khác, luôn tồn tại những rủi ro nhưng chúng có thể được kiểm soát và đó là điều quan trọng nhất.