Tóm lược về kinh tế Việt Nam năm 2023

Một số nguyên nhân chính dẫn đến sự suy giảm của kinh tế Việt Nam năm 2023

• Bước nhảy vọt của kinh tế thế giới, đặc biệt là khu vực EU và Trung Quốc, hai đối tác thương mại quan trọng nhất của Việt Nam. Kinh tế EU đã ghi nhận sự hồi phục kỹ thuật trong quý I/2023 sau những ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 và các biện pháp kiểm soát dịch bệnh chặt chẽ. Trong khi đó, kinh tế Trung Quốc đã chứng kiến sự giảm tốc độ tăng trưởng xuống còn 5,4% năm 2023, thấp nhất trong hai thập kỷ qua, do nhu cầu trong nước suy yếu, căng thẳng thương mại với Mỹ và các vấn đề nội tại như nợ công, nợ xấu và bong bóng bất động sản. Sự suy giảm của hai thị trường xuất khẩu chính đã làm giảm nhu cầu đối với hàng hóa và dịch vụ của Việt Nam, đặc biệt là các mặt hàng công nghiệp như điện tử, dệt may, giày dép và đồ gỗ.

• Lãi suất cao trong nước, do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt nhằm kiểm soát lạm phát và bảo vệ đồng Việt Nam. Lãi suất huy động và cho vay của các ngân hàng thương mại năm 2023 dao động từ 7% đến 11%, cao hơn mức trung bình của khu vực Đông Nam Á. Lãi suất cao đã làm tăng chi phí vốn cho các doanh nghiệp và hộ gia đình, ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư và tiêu dùng. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, đầu tư tư nhân chỉ chiếm 15,2% GDP năm 2023, giảm 1,3 điểm phần trăm so với năm 2022. Tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình cũng chỉ tăng 4,9% năm 2023, thấp hơn mức tăng 6,4% năm 2022.

• Dịch bệnh COVID-19 vẫn chưa được kiểm soát hoàn toàn, gây ra những bất ổn và bất lợi cho các hoạt động kinh tế - xã hội. Việt Nam đã phải đối mặt với làn sóng dịch bệnh thứ tư từ tháng 4 đến tháng 8 năm 2023, khiến số ca nhiễm và tử vong tăng vọt, đặc biệt là tại các thành phố lớn như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng và Cần Thơ. Chính phủ đã áp dụng các biện pháp giãn cách xã hội nghiêm ngặt tại nhiều địa phương, gây ra sự gián đoạn của chuỗi cung ứng, giảm sản lượng sản xuất và dịch vụ, ảnh hưởng đến thu nhập và việc làm của người dân. Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, tỷ lệ thất nghiệp của Việt Nam năm 2023 là 3,8%, cao hơn mức 2,4% năm 2022. Tỷ lệ người nghèo theo tiêu chuẩn quốc gia cũng tăng từ 5,9% năm 2022 lên 7,1% năm 2023. Trong bối cảnh khó khăn và thách thức, Chính phủ Việt Nam đã triển khai nhiều chính sách và giải pháp nhằm hỗ trợ nền kinh tế vượt qua khủng hoảng và phục hồi tăng trưởng.

Các biện pháp đáng chú ý bao gồm

• Triển khai gói hỗ trợ kinh tế - xã hội trị giá 62 nghìn tỷ đồng (tương đương khoảng 2,7 tỷ USD), nhằm hỗ trợ các đối tượng bị ảnh hưởng bởi đại dịch, bao gồm doanh nghiệp nhỏ và vừa, lao động, người nghèo, người có công và các nhóm dân cư khác.

• Stimulus đầu tư công, tập trung vào các dự án hạ tầng chủ chốt, nhằm thúc đẩy nhu cầu trong nước, tạo việc làm và nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế. Dự kiến tổng mức đầu tư công năm 2023 là 470 nghìn tỷ đồng (tương đương khoảng 20,4 tỷ USD), tăng 34,5% so với năm 2022.

• Thúc đẩy quá trình tái cấu trúc kinh tế, nâng cao chất lượng tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ cao. Chính phủ đã ban hành Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 - 2030 và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2024, nhằm định hướng các mục tiêu, định hướng và giải pháp cho sự phát triển bền vững của Việt Nam trong trung và dài hạn.

• Mở rộng quan hệ đối ngoại, tham gia tích cực vào các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế, tận dụng các cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do. Việt Nam đã ký kết và thực thi Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Thương mại Tự do với Liên minh châu Âu (EVFTA).