[Tóm Tắt & Đánh Giá Sách] 'Chia Rẽ': Tại Sao Chúng Ta Đang Sống Trong Thời Đại Của Những Bức Tường

Có lẽ mỗi chúng ta, như công dân Việt Nam, khó có thể hiểu được sự chia rẽ, mâu thuẫn sâu sắc trên toàn thế giới. Hiện nay, chúng ta tiếp cận quá ít và dường như không biết nhiều về các bức tường đang được xây dựng trên khắp thế giới. Có thể đó là những bức tường vô hình, hoặc cả những bức tường hữu hình, nhưng chúng ngày càng làm sâu thêm sự chia rẻ giữa các dân tộc, tôn giáo, quốc gia trên mọi lục địa.

Giới thiệu về tác giả

Tim Marshall sinh năm 1959, là một nhà bình luận người Anh có hơn 25 năm kinh nghiệm về tin tức quốc tế. Ngoài vai trò là một nhà bình luận và biên tập viên, Marshall cũng thường xuất hiện trong các chương trình truyền hình về các vấn đề quốc tế cho các đài truyền hình như BBC và Sky News.

Ông đã viết sáu cuốn sách, nhiều trong số đó đã trở thành sách bán chạy. Trong số các tác phẩm của ông, cuốn nổi tiếng nhất là 'Những tù nhân của địa lý', đã được xuất bản ở nhiều quốc gia như Anh, Mỹ, Đức, Nhật Bản, Thổ Nhĩ Kỳ và Đài Loan.

Chia Rẽ: Tại Sao Chúng Ta Đang Sống Trong Thời Đại Của Những Bức Tường?

Cuốn sách này tập trung vào vấn đề chính trị địa lý, đề cập đến sự chia rẽ của nhiều vùng trên thế giới. Từ việc Trung Quốc tự cô lập bản thân với Vạn Lý Hỏa Thành, đến việc xây dựng các bức tường biên giới ở nhiều quốc gia như Mỹ - Mexico, Ấn Độ - Bangladesh, và giữa các quốc gia Ả Rập theo các tôn giáo khác nhau... Những bức tường này có nhiều mục đích khác nhau, nhưng có điểm chung là làm tăng sự chia rẽ.

Hầu hết chúng ta đều nhận thấy xây dựng các bức tường không có lợi ích, nhưng ở một số trường hợp, chúng mang lại lợi ích cho quốc gia xây dựng chúng. Ví dụ, việc xây tường biên giới giữa Ấn Độ và Bangladesh nhằm kiểm soát di cư bất hợp pháp, và mặc dù có nhiều yếu tố khác, nhưng đã đạt được mục tiêu của mình. Hoặc như việc xây dựng bức tường ở Israel để chống lại các vụ tấn công khủng bố đã giảm đi. Ví dụ thành công nhất là Vạn Lý Hỏa Thành của Trung Quốc, đã cô lập không gian mạng của họ với thế giới và thành công trong việc ngăn chặn thông tin độc hại tiếp cận người dân Trung Quốc.

Các bức tường, dù có hình dạng vật lý hay không, từ mọi châu lục đều được thảo luận một cách chi tiết trong tác phẩm này. Tác giả không chỉ mô tả, mà còn phân tích nguyên nhân, tình trạng, và hậu quả của từng trường hợp.

Vạn Lý Hỏa Thành - bức tường vô hình ngăn cách người Trung Quốc với thế giới.

'Các vị hoàng đế Trung Hoa luôn cố gắng thống nhất các vương quốc nhỏ thành một khối thống nhất.' Hiện nay, Trung Quốc có vẻ đang tiếp tục quá trình này, không chỉ là thống nhất các quốc gia nhỏ thành một quốc gia lớn, mà còn là thống nhất các dân tộc bên trong. Mặc dù có nhiều dân tộc khác nhau, nhưng người Hán vẫn chiếm đa số, và điều này đang thay đổi với sự di cư mạnh mẽ của họ vào các vùng khác. Sự phân biệt dân tộc dường như cũng là một bức tường vô hình ngăn cách người Trung Quốc với nhau. Lãnh đạo Trung Quốc muốn đập tan bức tường này, nhưng đồng thời cũng đang cố gắng xây dựng một bức tường khác, chia rẽ họ với thế giới.

'Tần Thủy Hoàng đã phá vỡ bức tường nội địa các nước thời chiến quốc chỉ khi ông đã tin vào khả năng thống nhất các nước lại với nhau. Hơn 2000 năm sau, quyền lực của lãnh đạo và sự thống nhất của người Hán vẫn là ưu tiên hàng đầu. Ngay cả khi sự thống nhất đó được đạt qua việc xây dựng một bức tường kỹ thuật số ngăn cách Trung Quốc với thế giới và chia rẽ đất nước,'

Kể từ khi internet được phát triển rộng rãi, chính phủ Trung Quốc luôn cố gắng kiểm soát và ngăn chặn việc kết nối của người dân với thế giới bên ngoài. Trong việc này, có lẽ không có quốc gia nào có thành công như Trung Quốc.

Vạn Lý Hỏa Thành là một bức tường điện tử được chính phủ Trung Quốc tạo ra để kiểm soát thông tin mà người dân có thể truy cập, ngăn chặn thông tin độc hại từ bên ngoài. Bức tường này đã thành công trong việc ngăn chặn những cuộc nổi loạn như của Duy Ngô Nhĩ và các biểu tình ở Hong Kong khỏi tiếp cận người dân Trung Quốc. Nó cũng tạo ra sự khác biệt rõ ràng trong cách sử dụng internet giữa Trung Quốc và thế giới, thậm chí gây ra sự chia rẽ sâu sắc.

Sự chia rẽ ở Trung Quốc không chỉ bắt nguồn từ chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị, mà còn từ tình trạng di cư ồ ạt và thiếu kiểm soát. Tất cả điều này tạo ra một Trung Quốc vừa thống nhất vừa chia rẽ.

Hoa Kỳ - quá trình xây dựng bức tường biên giới dài hàng nghìn dặm với Mexico.

Hoa Kỳ là một quốc gia đa dạng văn hóa, là một quốc gia thu hút người nhập cư, và là một trong những quốc gia phát triển nhất trên thế giới. Tuy nhiên, nó cũng đang đối mặt với một trong những vấn đề khó khăn nhất: làm thế nào để ngăn chặn di cư bất hợp pháp, đặc biệt là từ phía Nam, nơi có biên giới với Mexico.

Cách đơn giản nhất để giải quyết vấn đề này được các chính trị gia đề xuất là xây dựng một bức tường biên giới giữa hai quốc gia. Bức tường này sẽ chạy dọc theo biên giới giữa Hoa Kỳ và Mexico, có chiều cao lên đến 30 mét, với mục đích ngăn chặn di cư và buôn lậu ma túy xuyên biên giới. Dự án này được thúc đẩy mạnh mẽ dưới thời Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, bức tường này không thể hoàn thành nhiệm vụ của mình, và đã thất bại trong việc ngăn chặn di cư và buôn lậu qua biên giới.

Bức tường biên giới là biểu tượng rõ ràng nhất của sự chia rẽ ở Hoa Kỳ. Ngoài ra, còn có những vấn đề về phân biệt chủng tộc, tôn giáo,... nội bộ của đất nước này. Tất cả những điều này góp phần tạo ra một sự chia rẽ mạnh mẽ tại Hoa Kỳ.

Trung Đông - vùng đất chia rẽ nhất trên thế giới.

Sự chia rẽ ở Trung Đông thể hiện rõ nhất qua cuộc xung đột giữa Israel và Palestine, và sự chia rẽ giữa Hồi Giáo Sunni và Hồi Giáo Shia.

Jerusalem, nơi xuất phát của ba tôn giáo lớn nhất thế giới, đang bị chia cắt bởi bức tường do Israel xây dựng. Một bên là người Do Thái, một bên là người Palestine theo đạo Hồi. Cuộc xung đột này đã kéo dài hàng thập kỷ và chưa có dấu hiệu chấm dứt. Sự chia rẽ ngày càng sâu sắc khi các bức tường ngăn cách giữa Israel và Palestine ngày càng cao.

Sự chia rẽ giữa Israel và Palestine là do sự khác biệt về tôn giáo. Tuy nhiên, ở Trung Đông, sự chia rẽ còn xuất phát từ sự khác biệt phái, như Hồi Giáo Sunni và Hồi Giáo Shia. Ví dụ điển hình là Ả Rập Xê Út, một quốc gia Hồi Giáo Sunni, đã xây dựng các bức tường với Syria và Iraq, nơi Hồi Giáo Shia đang nắm quyền kiểm soát.

Mặc dù một phần bức tường được xây dựng để ngăn chặn chiến tranh và khủng bố, nhưng sự chia rẽ vẫn đang ngày càng sâu sắc giữa những quốc gia cùng theo một tôn giáo. Trong tương lai gần và xa, việc hàn gắn sự chia rẽ này sẽ là một nhiệm vụ khó khăn.

Trung Đông là một khu vực đầy bất ổn, với hàng loạt bức tường biên giới được xây dựng giữa các quốc gia. Sự phân chia trong Hồi Giáo đã tồn tại hơn 1300 năm và đã dẫn đến việc xây dựng những bức tường này. Những bức tường này có thể được xây dựng nhanh chóng, nhưng lại rất khó phá bỏ. Bức tường vô hình về tôn giáo đã tồn tại lâu đời và khó có thể xóa bỏ.

Câu nói nổi tiếng của Tổng thống Ai Cập Anwar Sadat vẫn đúng với tình hình hiện nay ở Trung Đông: “Tuy nhiên, vẫn còn một bức tường khác. Bức tường này tạo ra một rào cảm tâm lý giữa chúng ta; rào cản của sự nghi kỵ; rào cản của sự chối bỏ; rào cản của nỗi sợ, của sự lừa gạt; rào cản của ảo giác mà chúng ta không hề có bất kỳ hành động, việc làm hay quyết định nào để thay đổi”.

Tiểu lục địa Ấn Độ là nơi chứa đựng nhiều mâu thuẫn.

Mâu thuẫn đầu tiên và dễ nhận thấy ở khu vực này là mâu thuẫn về tôn giáo. Lịch sử chiến tranh tôn giáo ở Ấn Độ kéo dài hàng trăm năm, từ khi Hồi giáo đến vùng này. Sự mâu thuẫn trở nên trầm trọng hơn khi Ấn Độ bị thuộc địa bởi Anh. Chính sách chia để trị của họ đã làm tăng sự đối lập giữa hai tôn giáo. Khi Ấn Độ giành độc lập vào năm 1947, việc sống chung của hai tôn giáo đã trở nên không thể, và biên giới hiện tại giữa Ấn Độ - Pakistan - Bangladesh đã được thiết lập.

Sự cẩu thả của Anh đã gây ra nhiều vấn đề cho người dân của tiểu lục địa này. Pakistan và Bangladesh, trước đây là một quốc gia, đã bị chia cắt hơn 1000km. Năm 1971, Bangladesh giành độc lập với sự giúp đỡ của Ấn Độ. Tuy nhiên, điều này đã làm gia tăng mâu thuẫn với Pakistan. Trong suốt 70 năm qua, hai nước Ấn Độ - Pakistan đã tham chiến nhiều cuộc chiến, gây tổn thất nặng nề cho cả hai dân tộc.

Sự nghèo đói, thiếu việc làm và sự gia tăng dân số đã góp phần làm tăng sự chia rẽ giữa người bản xứ Ấn Độ và người nhập cư từ Bangladesh. Để thoát khỏi cảnh nghèo đói, nhiều người Bangladesh đã di cư sang vùng đông bắc của Ấn Độ. Tình trạng cạnh tranh việc làm đã gây ra nhiều xung đột, và nhiều biến cố thương tâm đã xảy ra dưới chân những bức tường này.

Châu Âu - nơi mà sự chia rẽ được bao phủ bởi một liên minh

Châu Âu là một lục địa đã phát triển từ rất sớm và là nguồn gốc của văn minh hiện đại ngày nay. Tuy nhiên, sự phát triển này không đồng đều, với Bắc Âu thịnh vượng nhưng Nam Âu lại gặp khủng hoảng, và Tây Âu phát triển trong khi Đông Âu vẫn còn lạc hậu.

Mâu thuẫn trong xã hội châu Âu ngày nay xuất phát từ hai nguyên nhân chính: khủng hoảng kinh tế và khủng hoảng người nhập cư. Cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2008 đã khiến Liên minh châu Âu phải cứu Hi Lạp khỏi cảnh phá sản, gây ra bất mãn ở Tây Âu như Đức và Pháp. Tranh cãi về người nhập cư và sự phân biệt giữa Đông Đức và Tây Đức cũng đã tạo ra những rạn nứt nghiêm trọng.

Brexit - cuộc 'ly hôn' lớn nhất trong 10 năm qua đã làm sâu sắc thêm mâu thuẫn và chia rẽ tại châu Âu và nước Anh. Việc Brexit đã khiến cho nhiều tranh cãi xảy ra, và ở Scotland, nhu cầu ly khai đã được kích thích bởi Brexit.

Tất cả những điều trên đã khiến chúng ta hiểu sâu hơn về sự đoàn kết của Liên minh Châu Âu và nước Anh. Nhưng thông tin về sự chia rẽ ở châu Âu vẫn còn mơ hồ và không có cái nhìn tổng quan về lục địa. Sau sự chữa lành của chiến tranh lạnh, châu Âu đang phải đối mặt với nhiều mối chia rẽ từ bên trong và bên ngoài.

Kiến thức về địa chính trị

Khi đóng quyển sách, độc giả hiểu sâu hơn về thế giới xung quanh. Chúng ta nhận ra nguyên nhân của các mâu thuẫn toàn cầu và hiểu rõ hơn về chính sách của các quốc gia ngày nay. Bài viết này chỉ là một sự tổng hợp, khi bạn đọc sẽ cảm nhận được sự phân tích sâu sắc từ tác giả. Nếu bạn đam mê khám phá về chính trị và địa chính trị thế giới, quyển sách này là lựa chọn hoàn hảo cho bạn!

Tóm tắt và nhận xét bởi: Kẻ lười viết - MyBook

Hình ảnh: Yến Phương