1. Hồ sơ của nhà văn Duy Khán - tác giả của truyện ngắn Lao xao
- Hồ sơ, cuộc đời: Duy Khán có tên đầy đủ là Nguyễn Duy Khán, sinh ra ở huyện Quế Võ, thành phố Bắc Ninh, trong một gia đình nông dân nghèo. Khi 15 tuổi, ông bỏ học, rời xa khu vực dưới sự kiểm soát của Pháp để gia nhập Việt Minh. Vì có trình độ học vấn cao, ông được giao nhiệm vụ giảng dạy trong quân ngũ, sau đó chuyển sang làm phóng viên chiến trường cho chương trình Phát thanh Quân đội. Vào năm 1972, ông trở thành biên tập viên tại Tạp chí Văn nghệ Quân đội, và đã sống và làm việc ở quần đảo Trường Sa trong một thời gian dài.
- Tính cách của Duy Khán: Hiền lành, ông được mệnh danh là 'người hiền nhất nước'. Có nhiều câu chuyện về Duy Khán khi say, như 'Khi say, Duy Khán thường đọc thơ, chủ yếu là thơ của mình và cũng rất hay khóc'. Một lần khi đang làm việc tại Cà Mau, vì uống quá nhiều rượu, khi qua cầu khỉ, ông bị ngã vào bùn, khác với những người khác khi say sẽ dễ nổi cáu, ông lại trả lời bằng thơ: 'Ngã xuống rồi em ơi, vẫn đất/ Đất này mà quyến luyến êm bông'...
- Sự nghiệp sáng tác:
+ Các tác phẩm nổi bật: Thơ - Tâm sự người đi, Trận mới; truyện Tuổi thơ im lặng,...
+ Trong số đó, cuốn hồi ký Tuổi thơ im lặng là tác phẩm đặc biệt, được coi là 'tinh hoa một đời văn của Duy Khán' viết về những kỷ niệm tuổi thơ của tác giả, đánh dấu sự chuyển đổi từ việc viết thơ sang viết văn. Tác phẩm được nhiều độc giả yêu thích và được giới chuyên môn đánh giá cao. Tác giả Trần Bảo Hưng đã nhận xét: 'Cuốn sách mỏng chưa đến 200 trang giấy nhưng lại chứa đựng hàng chục câu chuyện ngắn, có những câu chuyện chưa đầy một trang giấy nhưng đều rất cảm động, như được kết từ máu thịt của ông'. Nhà phê bình văn học Vương Trí Nhàn đã nhận xét rằng tập hồi ký đã làm cho Duy Khán trở lại với kỷ niệm tuổi thơ và trở nên sâu sắc hơn trong tâm trí.'
2. Truyện Lao xao
a) Nguồn gốc
- Trích từ cuốn hồi ký Tuổi thơ im lặng của Duy Khán, xuất bản vào năm 1986 và đã nhận giải thưởng Hội Nhà văn năm 1987.
b) Tóm tắt ý nghĩa văn bản, nghệ thuật của truyện Lao xao
- Ý nghĩa văn bản:
+ Duy Khán đã mô tả hình ảnh thiên nhiên ở vùng quê Bắc Bộ vào mùa hè rất sinh động, đa dạng màu sắc, đầy âm thanh; đặc biệt là thế giới chim của vùng quê với sự đa dạng, phong phú, hiện lên với những đặc điểm riêng biệt, độc đáo chỉ có trong các bức văn của Duy Khán, chỉ khi đọc sách của ông, chúng ta mới cảm nhận được sự dễ thương của chúng.
+ Qua tác phẩm, chúng ta thấy tác giả là một người hiểu biết sâu sắc về nông thôn, hiểu biết về thế giới động vật, hiểu biết về tự nhiên,... có khả năng quan sát tinh tế, tài nghệ và có tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, yêu đất nước sâu sắc.
- Ý nghĩa nghệ thuật:
+ Kết hợp một cách tinh tế giữa cách kể chuyện và mô tả.
+ Sử dụng các phương tiện nhân hóa, từ ngữ mạch lạc gợi hình ảnh, gợi cảm xúc, giúp thế giới tự nhiên hiện lên một cách sống động, thú vị.
Chắc chắn bài viết Tổng quan về giá trị nội dung và nghệ thuật trong truyện Lao xao mà chúng tôi giới thiệu đã hỗ trợ một cách to lớn các học sinh trong việc tóm tắt kiến thức về truyện ngắn này. Các em cũng có thể tham khảo một số mẫu tổng quan về các tác phẩm khác đã được biên soạn trong tài liệu Văn lớp 6 như: Tổng quan nội dung và nghệ thuật trong tác phẩm Lượm; Tổng quan về giá trị nội dung và nghệ thuật đặc biệt của truyện Sông nước Cà Mau; Tổng quan nội dung và nghệ thuật trong tác phẩm Đêm nay Bác không ngủ; Tổng quan về giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện Cô Tô; Tổng quan về giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện Buổi học cuối cùng, các em nhớ đọc.
