Buzz
'Không có phương pháp nào tốt hơn để làm cho trái tim của bạn trở nên ấm áp hơn là vươn tay giúp đỡ người khác.' ~John Holmes
Là một người thường được tìm kiếm để cung cấp sự giúp đỡ hoặc lời khuyên, tôi gần đây đã đưa ra quyết định khác biệt: Tôi quyết định dừng lại việc giúp đỡ người khác và rời xa hoàn toàn, bởi vì tôi tin rằng điều đó không phải lúc nào cũng là tốt cho tất cả mọi người, kể cả chính bản thân tôi.
Đôi khi, tôi đã cảm thấy bất ổn về quyết định này, nhưng sau khi suy nghĩ kỹ lưỡng, tôi nhận ra đó là lựa chọn đúng đắn. Trong suốt thời gian qua, dù có khó khăn, tôi vẫn giúp đỡ và hỗ trợ người khác cho đến khi họ thấy tốt hơn, và thậm chí sau đó, tôi cũng kiểm tra xem mình còn có thể hỗ trợ họ nữa không.
Người bạn thân của tôi - Jack - đã phải đối mặt với nhiều mối quan hệ có hại. Từ những mối quan hệ không lành mạnh đến những cuộc tấn công công khai, nghiện ngập, và cả vi phạm pháp luật... Anh ấy luôn tự làm mình trở thành nạn nhân. Tôi đã chứng kiến anh ấy bị lừa dối, bị ruồng bỏ, và bị tổn thương thậm chí đến cả việc bị lạm dụng về thể chất. Anh ấy dường như không thể tự cứu mình.
Năm ngoái, anh ta bắt đầu một mối quan hệ với nhiều vấn đề từ đầu. Buổi hẹn chính thức với Henry, người sau này trở thành bạn trai của Jack, đã bắt đầu với một cảnh tượng khó xử. Henry đã rời khỏi bữa tối với một nhóm người, say sưa, và sau đó tham gia vào một cuộc ẩu đả (kể cả với một người mù) và bị đuổi ra ngoài. Đó thực sự là một cuộc hẹn khá rắc rối.
Tuy nhiên, từ một góc độ khác, điều này cũng may mắn. Khi một người cho bạn thấy mặt tồi tệ nhất của họ, thường sau nhiều năm quen biết, hoặc thậm chí là trong một mối quan hệ hôn nhân. Thời điểm đó thường là khi con người trở nên khó chịu và họ thường chọn cách lẩn tránh. Rất ít cuộc hẹn đầu tiên kết thúc như vậy.
Tuy vậy, Jack vẫn kiên nhẫn.
Trong vài tuần sau đó, Henry, người không có tiết kiệm nào, đã bị sa thải từ công việc mới (một công việc mà anh ấy đã chuyển sang ở nước ngoài) sau một cuộc xung đột với sếp cũng như mâu thuẫn với chị gái của mình, người là duy nhất trong nước này và cũng là nguồn hỗ trợ tài chính duy nhất của Henry.
Nó cũng rõ ràng rằng anh ta nghiện rượu và các chất kích thích. Bạn nghĩ anh ấy có thể kiếm tiền mà không cần công việc hoặc sự hỗ trợ từ chị gái không?
Trước đó đã quá lâu, cơn giận của Henry đã đổ vào bạn bè của Jack, bao gồm cả tôi. Ngay từ lần gặp đầu tiên, Henry đã hét lên và mắng tôi trong suốt buổi tối. Đáng kinh ngạc, sự phẫn nộ của Henry đã chuyển sang Jack và tấn công anh ta. Hắn ta đánh anh ta vài lần, gây thâm đau cả hai mắt cho Jack, và rồi chính Henry bỏ Jack. Nhưng không ngờ, Jack vẫn tiếp tục gặp gỡ anh ta.
Tất cả điều này diễn ra trong khoảng sáu tháng. Trong thời gian đó, Jack thường xin lời khuyên của tôi. Mỗi khi nói chuyện, tôi sẽ thông báo với Jack về cách hành xử của Henry và cố gắng giúp anh ấy nhận ra và chấp nhận sự thật rằng không ai có thể chịu đựng một người có hành vi bạo lực và xấu xa như vậy. Jack cần phải cố gắng thật sự.
Khi tình hình trở nên nguy hiểm và sau nhiều vụ bạo lực, tôi đã nói với Jack rằng đã đến lúc thoát khỏi địa ngục. Tôi nhận ra ngay sau những hành vi bạo lực (Jack chỉ nói với tôi vài tuần sau sự việc), tôi cần phải báo cảnh sát.
Sau mỗi cuộc trò chuyện, tâm trạng của Jack cải thiện từ tình trạng chán nản thành quyết tâm và tràn đầy năng lượng. Anh ta muốn hành động để tự cứu mình. Anh ta quyết định gặp một nhà tâm lý và từ bỏ việc chu cấp cho Henry. Jack không bao giờ muốn phải chịu đựng thêm một lần nào nữa. Tuy nhiên, mọi thứ vẫn không thay đổi. Mỗi khi tôi gặp Jack, Henry luôn ở đó, trông như một kẻ điên loạn và luôn mất kiểm soát với điều gì đó.
Tuy nhiên, với quyết định và hành động khó hiểu của Jack, đây không phải là điều lạ đối với những nạn nhân của bạo lực, những người thường phải chịu đựng những tổn thương từ quá khứ và do đó đã gặp phải các vấn đề tâm lý tiêu cực, và thậm chí là mong muốn nhận được sự quan tâm từ kẻ bạo lực. Điều này được gọi là: mối quan hệ đau khổ. Vì vậy, ngoài việc cố gắng giúp Jack an toàn, tôi cũng đã kiên nhẫn thuyết phục Jack từ bỏ Henry và tìm kiếm một người tích cực hơn.
Cuối cùng, điều nào đã thay đổi quan điểm của tôi - cọng rơm cuối cùng? Bạn bè của Jack, một số trong số họ đã phàn nàn về tình hình của Jack, nhất là ảnh hưởng đến cuộc sống của họ. Điều đáng lạ là, họ chưa từng can thiệp hoặc giúp đỡ anh ta trong bất kỳ tình huống nào.
Tương tự, Jack sống cùng gia đình của mình. Ngay cả khi trở về nhà với những vết thương, gia đình vẫn không chú ý và không nói gì về tình hình này.
Một tuần sau, trên mạng xã hội, tôi thấy hình ảnh của Jack và Henry quay lại bên nhau, họ trông rất hạnh phúc. Liệu có ai biết về việc lạm dụng không? Mọi người chỉ cảm xúc với bài đăng của họ.
Tại thời điểm đó, tôi nhận ra rằng tôi không thể tiếp tục như vậy. Rất khó để giúp đỡ một người khi họ không thể tự bảo vệ và thậm chí tự tổn thương mình. Nhưng khi họ được người khác ủng hộ, đó là tình huống không thể chấp nhận được. Do đó, tôi quyết định rời bỏ tình huống này sớm hơn.
Tôi đã suy nghĩ về lý do tôi hành động như vậy. Không phải vì Jack tự hủy hoại bản thân - điều đó chỉ làm cho mọi thứ trở nên khó khăn hơn. Không phải vì việc giúp đỡ là phiền toái - việc giúp đỡ một người thực sự cần giúp thường gây ra sự không thoải mái. Và tôi không cảm thấy Henry đe dọa - anh ta chỉ là một kẻ côn đồ, tấn công người yếu hơn mình. Tôi không cần phải nhìn thấy anh ta.
Không! Đây là một điều khác biệt hoàn toàn. Đây là 'sự giúp đỡ độc hại', và tôi đã suy nghĩ về nó cũng như tìm ra ba cách để nhận biết. Với những dấu hiệu này, thật khó để tôi có thể tưởng tượng được bất kỳ sự giúp đỡ nào thực sự hữu ích, trong trường hợp là tốt hơn cho bạn và người khác nếu bạn thực sự muốn loại bỏ chúng.
3 phương pháp để phát hiện sự giúp đỡ độc hại
1. Bạn tự hỏi bản thân và không hài lòng với những gì bạn thấy
Mỗi khi bạn giúp đỡ người khác, hãy tự hỏi bản thân trước để đảm bảo rằng sự giúp đỡ này đến từ lòng tốt của bạn và là điều bạn thực sự mong muốn.
Tôi thường có quan điểm tiêu cực về những tình huống giúp đỡ độc hại. Nếu bạn xem xét kỹ lưỡng, bạn có thể nhận ra rằng bạn có thể đang áp đặt những động cơ tiềm ẩn trong tâm trí của bạn lên người khác.
Ví dụ, bạn có thể hỗ trợ họ một phần vì bạn đang tái hiện lại một số tổn thương hoặc lỗi lầm trong quá khứ mà bạn đã trải qua và cố gắng sửa chữa. Hoặc, bạn có thể đang cố gắng để ấn tượng hoặc tự cảm thấy ưu việt hơn. Có nhiều cách mà tâm trí của bạn có thể ảnh hưởng đến tình huống.
Trong trường hợp của tôi, tôi không tìm thấy bất kỳ lý do nào về động cơ tiềm ẩn của bản thân. Tuy nhiên, điều tôi nhận thấy là tôi đã trải qua rất nhiều cảm xúc tiêu cực xung quanh vấn đề.
Tôi cảm thấy thất vọng về Jack vì anh ta liên tục mắc phải những sai lầm cũ. Thậm chí, tôi đã tức giận vì anh ấy không ngừng phớt lờ lời khuyên của tôi và tôi tin rằng cái tôi của bản thân đã bắt đầu bộc lộ từ thời điểm đó.
Tôi đã tức giận và bực mình với bạn bè và gia đình của Jack vì họ cho phép tình hình tiếp tục diễn ra một cách nghiêm trọng và có vẻ như họ đang khuyến khích nó. Tôi cũng cảm thấy mệt mỏi vì có vẻ như tôi là người duy nhất quan tâm, lo lắng về Jack. Nếu tôi ở trong tình trạng tốt hơn, sự tiêu cực đó sẽ không bao giờ nảy sinh, do đó có lẽ có một số điều mà tôi cần phải thay đổi về bản thân. Tuy nhiên, đó là điều tốt nhất mà tôi có thể làm vào thời điểm đó.
Sự giúp đỡ không bao giờ là nơi của sự tức giận, và nó có thể dẫn đến sự thất vọng, bất mãn hoặc tham lam. Cảm xúc tiêu cực là một phần của cuộc sống, nhưng để chúng ảnh hưởng lên người khác sẽ khiến cuộc sống trở nên khó khăn hơn. Và tôi phải thừa nhận rằng sự nỗ lực 'giúp đỡ' của tôi ngày càng đi ngược lại mục đích ban đầu. Sự giúp đỡ của tôi sẽ không thành công, bởi vì nó không còn xuất phát từ tình yêu thương nữa.
Không chỉ vậy, tôi đã để những ảnh hưởng tiêu cực lan tỏa vào cuộc sống cá nhân, khiến mọi thứ trở nên mất cân bằng. Sự tức giận, thất vọng và những cảm xúc tiêu cực đã xâm nhập vào mọi khía cạnh - công việc, tình bạn và các mối quan hệ. Lúc đó, ngay cả khi tôi có thể giúp Jack, tôi cũng không biết liệu điều đó có mang lại điều tích cực không, nếu trong quá trình đó, tôi không thể tin tưởng vào người khác và không hề nhận trách nhiệm với cuộc sống của mình.
2. Sự giúp đỡ của bạn khiến người khác lệ thuộc
Đối với Jack, sau mỗi lần trò chuyện với tôi, anh ấy có vẻ ổn định hơn một chút. Anh ấy trở nên quyết tâm hơn và đồng ý với những điều tôi nói, hứa rằng sẽ làm điều gì đó về vấn đề đó. Nhưng mọi thứ vẫn không thay đổi từ Jack.
Tuy nhiên, đây là điều dễ hiểu với những vấn đề phức tạp và các hành vi sâu kín như vậy rất khó để thay đổi! Tôi nhận ra sự giúp đỡ của mình không chỉ là vô ích mà còn khiến mọi thứ trở nên tồi tệ hơn.
Rõ ràng, mỗi khi gặp tôi, Jack luôn tự đặt mình vào tình trạng 'phải làm gì đó'. Anh ấy cảm thấy thoải mái hơn khi nói ra những phiền muộn của mình. Và Jack cho rằng điều đó là dấu hiệu cho sự thay đổi. Khi nói chuyện với tôi về mọi chuyện và những kế hoạch của anh ấy, Jack luôn đảm bảo rằng đó là lần trò chuyện cuối cùng giữa hai chúng ta.
Theo cách này, việc giúp đỡ của tôi giống như một liều thuốc giảm đau tạm thời, nhưng không thực sự thay đổi cách Jack suy nghĩ và nhận thức về vấn đề.
Do đó, tôi nhận ra rằng việc trò chuyện với Jack không phải là điều tốt như tôi nghĩ, thậm chí còn làm mất đi quyết tâm của anh ấy. Vì thực tế, sự bất lực thường khiến con người hành động ngay lập tức. Cuộc trò chuyện khiến Jack cảm thấy dễ chịu hơn, trong khi điều quan trọng nhất là anh ấy cần phải nhanh chóng xử lý vấn đề. Và kết quả là Jack không thực sự làm những gì anh ấy cần phải làm, chẳng hạn như tìm kiếm sự giúp đỡ từ các chuyên gia.
3. Bạn bắt đầu đóng vai trò là người cứu giúp và người cần được cứu giúp
Một mối quan hệ thân thiết với ai đó phải thực sự cân đối. Nó không chỉ là việc bạn đảm nhận vai trò gì hoặc mọi người làm những gì họ 'phải làm' chỉ vì điều đó là 'phải làm'. Đó là một quá trình trao đổi, cho và nhận, một cuộc đối thoại mở cửa cũng như yêu cầu nỗ lực từ cả hai phía.
Dĩ nhiên, trong một mối quan hệ lâu dài, sẽ có những thời kỳ mà một bên cần sự giúp đỡ và bên kia là người giúp đỡ. Tuy nhiên, nếu giai đoạn đó kéo dài và trở thành một mối quan hệ dựa vào việc giúp đỡ, mọi tương tác chỉ là việc giúp đỡ và được giúp đỡ. Khi đó, đó không còn là tình bạn nữa - mà là sự phụ thuộc.
Trong trường hợp của tôi, Jack đã trở nên đắm chìm. Anh ấy không hề có bất kỳ động thái nào. Nếu anh ấy chỉ đang tìm kiếm sự tương tác hoặc 'thời gian để thư giãn', Jack sẽ gọi cho Henry hoặc những người khác và thường liên quan đến việc lạm dụng chất kích thích. Vai trò của tôi chỉ là người trợ giúp và cố vấn, thực tế, những cuộc trò chuyện giữa chúng tôi chỉ như một liều thuốc ngắn hạn cho tinh thần của Jack và không mang lại sự thay đổi tích cực nào, vì vậy đây là một việc làm hoàn toàn không có ý nghĩa.
Từ những điều trên, tôi nhận ra rằng mối quan hệ của chúng tôi thật khó tìm ra hướng giải quyết. Jack được Henry đáp ứng những mong muốn tình cảm phức tạp và tiêu cực, anh ấy cũng nhận được sự ủng hộ từ những người bạn và đồng thời cũng nhận sự giúp đỡ từ tôi. Tất cả chúng tôi đều có vai trò của mình, và thực sự là đã có quá nhiều người ủng hộ Jack để anh ấy tiếp tục hành vi của mình.
Cách duy nhất tôi có thể thoát khỏi tình thế bế tắc là thay đổi suy nghĩ và hành động. Vì vậy, tôi đã hành động.
Không quá ngạc nhiên, sau khi Henry rời đi, Jack đã ngừng kêu cứu. Anh ta không nhận ra rằng tôi không có mặt tại bữa tiệc sinh nhật của anh ta vì tôi đã ở nước ngoài, nhưng sau đó thêm một lần nữa, Jack thậm chí còn không tìm hiểu tôi đang ở đâu. Anh ta không cần trợ giúp trong vài tuần, vì các cuộc gọi đã dừng lại. Vai trò của tôi đã kết thúc cho đến khi Jack có một mối quan hệ độc hại khác, khi đó anh ta sẽ tìm kiếm một người trợ giúp mới.
Thực sự với tôi, chuyện này không hề dễ dàng và không mang lại cảm giác dễ chịu và tự nhiên. Tôi không phải là người quay lưng lại với bất kỳ ai đang cần, đặc biệt với tư cách là một người bạn. Nhưng tôi đã học được và chấp nhận rằng tôi không thể làm mọi thứ và không nên chịu trách nhiệm trợ giúp người khác khi điều đó vượt quá khả năng của mình.
Tôi chân thành mong những điều tốt lành sẽ đến với Jack, và tôi sẽ rất vui nếu có cơ hội gặp lại anh ấy. Tuy nhiên, tôi cần thời gian để cân bằng cuộc sống của mình và ngừng việc đóng vai trong mối quan hệ người giúp đỡ/người nhận giúp đỡ. Bằng cách này, tôi có thể trở thành phiên bản tốt nhất của mình, điều này có lẽ là điều hữu ích nhất và có ý nghĩa nhất mà tôi biết.
Tác giả: Joshua Kauffman
Link bài gốc: Toxic Help: 3 Dấu Hiệu Cho Thấy Sự Hỗ Trợ Của Bạn Đang Gây Ra Hại Hơn Lợi
Dịch giả: Huỳnh Nguyễn Anh Quân - ToMo - Học Một Điều Mới
