Buzz
Tại sao bạn cần phát triển trí tuệ cảm xúc? Có lẽ là vì bạn muốn kiểm soát cuộc sống của mình. Sau cùng, chúng ta chỉ có thể kiểm soát ba điều trong cuộc sống: suy nghĩ, hành động và cảm xúc.
Trong ba điều này, cảm xúc là quan trọng nhất vì chúng chi phối hành vi và suy nghĩ của chúng ta. Thực tế, khoảng 80% quyết định và hành động của chúng ta đều bắt nguồn từ cảm nhận và cảm xúc. Tuy nhiên, cảm nhận thường khó kiểm soát nhất vì chúng ít chịu ảnh hưởng trực tiếp.
Để tăng cường kiểm soát cảm xúc, việc phát triển và củng cố trí tuệ cảm xúc là cần thiết. Điều này đòi hỏi bạn chú ý đến cảm xúc và quản lý chúng một cách hiệu quả.
Bằng cách thực hiện những thói quen hàng ngày được đề xuất trong bài viết này, dựa trên nghiên cứu khoa học về thần kinh và tâm lý học, bạn có thể phát triển trí tuệ cảm xúc và tăng cường sự kiểm soát về bản thân cũng như cuộc sống của mình.
1. Trì Hoãn Việc Thể Hiện Cảm Xúc
Đã từng khiến bạn phản ứng nhanh nhẹn trong những khoảnh khắc nóng giận và ước mong có thể quay lại thời điểm đó chưa? Cảm giác hối tiếc sau những lời nói hấp tấp khiến bạn nóng giận như thế nào? Dù những phản ứng bốc đồng này xảy ra đôi khi hoặc thường xuyên với bạn, việc trì hoãn việc thể hiện cảm xúc có thể mang lại nhiều lợi ích.
Nhưng trước hết, hãy nói về cách tư duy của chúng ta hoạt động và hai kiểu hệ thống tư duy. Hệ tư duy tự động hoạt động dựa trên cảm xúc và trực giác, trong khi hệ tư duy có kế hoạch phản ánh suy nghĩ có kế hoạch của chúng ta.
Khi hệ tư duy có kế hoạch của chúng ta hoạt động chậm chạp, cần thời gian để kích hoạt nó và đây cũng là lúc hệ tư duy tự động có thể tạo ra những lỗi. Để kiểm soát điều này, bạn cần thói quen hàng ngày là đếm đến 10 trước khi để cho cảm xúc điều khiển hành vi và quyết định của bạn. Điều này giúp cho hệ tư duy có kế hoạch được kích hoạt và điều chỉnh cảm xúc trước khi bạn bộc lộ cảm xúc của mình.
Chỉ cần hiểu cách cả hai hệ tư duy hoạt động và dành thời gian suy nghĩ trước khi hành động sẽ giúp bạn kiểm soát cảm xúc của mình nhiều hơn.
2. Viết Nhật Ký
Viết ra suy nghĩ và cảm nhận thường xuyên sẽ hỗ trợ việc phát triển trí tuệ cảm xúc. Việc viết nhật ký có thể coi là một cách tự chăm sóc giúp kích thích sự sáng tạo và tự nhận thức. Nghiên cứu cho thấy viết nhật ký có thể làm nhắc nhở hoặc chỉ lối dẫn đường giúp chúng ta khám phá sự sáng tạo.
Mặc dù viết nhật ký không có quy tắc cứng nhắc, hãy rèn thói quen này hàng ngày và xây dựng quá trình viết nhật ký của riêng bạn. Tự thực hiện việc viết nhật ký vào buổi sáng và buổi tối về những hoạt động liên quan đến ba thói quen về trí tuệ cảm xúc:
- Viết về bản thân và cảm nhận của bạn khi viết nhật ký
- Viết về những điều bạn học được và cảm nhận của bạn vào cuối ngày
- Viết về những điểm bạn muốn tập trung để phát triển trí tuệ cảm xúc, bao gồm khả năng nhận biết và điều tiết cảm nhận của bạn trong mọi tình huống.
Nhớ rằng sự kiên nhẫn là chìa khóa để bắt đầu công việc này. Chọn phương pháp viết nhật ký đơn giản mà bạn có thể viết bằng tay, đánh máy, ghi âm hoặc sử dụng ứng dụng viết nhật ký, và hãy viết thường xuyên.
Khi bạn thực hiện những thói quen đã được nêu trên, bạn sẽ muốn xem lại những ghi chú trong nhật ký của mình theo thời gian. Đó sẽ là một cách tốt để tự nhìn lại những thời điểm khó khăn và xem bạn đã đi được bao xa.
3. Thiền định
Thiền định cũng là một phương pháp để phát triển trí tuệ cảm xúc. Mặc dù nhiều người liên kết thiền định với việc tinh thần, nhưng nó có thể mở ra một cánh cửa mới cho hệ thần kinh, giúp điều chỉnh cảm xúc và căng thẳng.
Cụ thể, thiền định có thể giúp con người vượt qua những định kiến truyền thống và khó khăn trong việc thể hiện cảm xúc. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng thiền định có thể khuyến khích hành vi tích cực liên quan đến cảm xúc.
Tôi đề xuất hai phương pháp thiền định như sau:
- Dành ít nhất 10 phút mỗi ngày cho thiền định kiểu Zazen (làm cho tâm trí trở nên trống rỗng) – phương pháp này nhằm giúp thanh lọc và làm yên bình tâm trí. Ngồi chữ thập, hít thở sâu, làm cho tâm trí trống rỗng và cố gắng không suy nghĩ về bất cứ điều gì. Zazen giúp rèn luyện khả năng tập trung và chú ý, giúp bạn tập trung hơn vào cảm xúc của mình.
- Dành ít nhất 5 phút mỗi ngày cho thiền định tâm từ - phương pháp này giúp bạn kiểm soát cảm xúc của mình đối với người khác và làm cho cảm xúc trở nên tích cực hơn. Bằng cách này, bạn có thể tăng cường mối quan hệ và cảm nhận tính yêu thương và lòng nhân ái từ bản thân mình.
4. Hãy tập yoga
Bạn có thể đã nghe nói về lợi ích sức khỏe của việc tập yoga, nhưng để tôi nổi bật những ảnh hưởng quan trọng của yoga đối với trí tuệ cảm xúc. Tập yoga dạy bạn cách sống trong hiện tại và nhắc nhở về sự tự nhận thức, giúp bạn dễ dàng nhận biết cảm xúc của mình. Yoga cũng giúp bạn hiểu về cơ thể và hỗ trợ khả năng điều khiển cơ thể của bạn.
Cảm xúc thường có thể cảm nhận được, vì vậy việc nhận thức cơ thể sẽ giúp bạn chú ý hơn đến cảm xúc của mình, phân biệt chúng và quản lý chúng tốt hơn. Hãy tập yoga hàng ngày ít nhất 15 phút.
5. Nhận biết thiên kiến nhận thức
Cảm xúc thường dẫn đến những sai lầm do thiên kiến nhận thức. Những lỗi đánh giá này có thể dẫn bạn đến những quyết định tồi trong cuộc sống cá nhân và công việc.
Bạn cần phải vượt qua những sai lầm này bằng cách nhận biết và học hỏi từ những người xung quanh. Sau đó, hãy thiết lập những thói quen hàng ngày để nhận ra những thiên kiến nhận thức nào ảnh hưởng đến bạn nhất.
Bốn thói quen đầu tiên tôi đã mô tả cũng là những điều giúp bạn nhận biết và đối phó với những thiên kiến này. Ví dụ, bạn có thể sử dụng việc viết nhật ký để ghi lại kế hoạch và nhận diện chúng.
6. Kết nối với người khác
Trong khi năm thói quen đầu trong danh sách này giúp bạn suy nghĩ, nhận thức và làm cho tâm trí bạn yên bình, bạn cũng cần chú ý đến cách bạn tương tác với người khác. Sau khi thực hiện thói quen thứ năm, bạn sẽ nhận ra rằng con người bạn chứa đựng nhiều thiên kiến nhận thức khi nói về cảm xúc của mình đối với người khác.
Để quản lý cảm xúc tốt hơn, hãy tự đánh giá thói quen cảm xúc hàng ngày khi tương tác với người khác. Dừng lại một chút, suy nghĩ và nhận biết những gì bạn có thể học được từ những tương tác đó. Bạn có thể sử dụng cách này như một loại viết nhật ký.
Hãy sử dụng những thông tin bạn học được như một phương tiện cho bản thân, và lập kế hoạch cho sự tương tác với người khác trong tương lai. Hãy nhớ kiềm chế việc bộc lộ cảm xúc của bạn đối với người khác, đặc biệt là lần đầu tiên để học cách quản lý bản thân tốt hơn.
7. Phát triển kỹ năng lắng nghe tích cực
Nhiều người nghe nhưng không hiểu chuyện gì đang diễn ra. Điều này đặc biệt đúng trong những cuộc tranh luận khi mọi người giữ vững tư duy hiếu chiến và dành thời gian để suy nghĩ về cách đáp trả thay vì thực sự lắng nghe người khác.
Không có kỹ năng lắng nghe đúng đắn thì không thể hình thành hoặc tiếp thu trí tuệ cảm xúc và phần lớn xung đột sẽ tiếp tục không có hướng giải quyết.
Khi đối thoại với người khác, hãy lắng nghe chủ động thay vì chỉ suy nghĩ passively hoặc chờ đợi lượt để nói. Hơn nữa, hãy lắng nghe để đảm bảo bạn thấu hiểu rõ những gì đang được thảo luận.
Trong việc giải quyết xung đột, lắng nghe chủ động giúp bạn có thể xác định cách giải quyết vấn đề. Điều này là vì lắng nghe chủ động có thể giúp bạn làm rõ các điểm mấu chốt và có được trí tuệ cảm xúc để đưa ra những hành động chính xác.
8. Sử dụng phong cách giao tiếp dứt khoát và hợp tác
Mỗi thói quen có thể thực hiện độc lập với kết quả tích cực, tuy nhiên tôi muốn hoàn thiện danh sách bằng cách nhấn mạnh tầm quan trọng của phong cách giao tiếp dứt khoát và hợp tác. Điều này là bởi vì 7 thói quen trên hoàn toàn tương thích giúp bạn trở nên dứt khoát và trực tiếp hơn.
Hãy ghi nhớ mọi kiến thức về bản thân, quan điểm của bạn và cách bạn tương tác với người khác. Sau đó, phát triển thói quen hành động quả quyết, không giận dữ, và giao tiếp trực tiếp. Điều này giúp bạn trình bày ý kiến một cách rõ ràng hơn, từ đó làm cho giao tiếp trở nên dễ dàng hơn.
Tóm lại
Không quan trọng bạn muốn rèn luyện trí tuệ cảm xúc vì lý do gì, quan trọng là bạn nỗ lực để đạt được kết quả.
Thực hiện những thói quen hàng ngày này là chìa khóa giúp bạn phát triển trí tuệ cảm xúc, điều này giúp bạn kiểm soát cuộc sống của mình một cách thực sự. Dù con đường học tập có thể khác nhau đối với mỗi người, nhưng ai cũng có thể áp dụng những thói quen này.
Thực hành để thấy những thói quen này làm cho cuộc sống của bạn trở nên phong phú hơn như thế nào, hoặc bạn cũng có thể thử áp dụng tất cả 8 thói quen để thu hoạch nhiều lợi ích từ trí tuệ cảm xúc.
