[ToMo] Điều Hồn Xác Khiến Cảm Xúc Trốn Tránh?

Thường thì, chúng ta như những con rối của cảm xúc, đặc biệt là những cảm xúc mạnh mẽ. Chúng bất ngờ đến và chiếm hữu cả thân xác lẫn tâm trí của chúng ta, và chúng ta chỉ có thể ảnh hưởng lên chúng hoặc chờ chúng biến mất, nhưng việc chờ đợi thì không hề dễ dàng. Trong cuốn Varieties of Religious Experience (tạm dịch: Các dạng trải nghiệm tôn giáo), William James cũng viết tương tự:

Trong những thời điểm xúc động, đặc biệt là khi bạo lực, chúng thường đến mạnh mẽ đến kinh ngạc... Những cảm xúc này bất ngờ xuất hiện và bùng nổ, chiếm lĩnh toàn bộ tâm hồn và cơ thể của chúng ta, như yêu thương, ghen ghét, tội lỗi, sợ hãi, ăn năn và giận dữ. Ngay cả hy vọng, hạnh phúc... sự quyết tâm... cũng có thể bùng nổ mạnh mẽ như vậy. Và khi những cảm xúc đến theo cách này, thì chúng hiếm khi bỏ đi một cách đột ngột như cách chúng đến.

Nhưng ở những thời điểm khác, chúng ta có thể che giấu cảm xúc của mình. Bằng cách không tác động lên chúng, hoặc không để bản thân trải nghiệm hoặc trải nghiệm không hoàn toàn cùng chúng. Nó giống như là các cảm xúc đến gõ cửa nhà, và bạn không mở cửa cho chúng.

Tôi đã từng gặp một trường hợp như thế. Một người bạn của tôi đã mất cả cha lẫn mẹ khi cô ấy còn là sinh viên đại học, nhưng cô ấy không cho phép bản thân trải qua nỗi đau đó. Thay vào đó, cô ấy tiếp tục sống như một cách bình thường - và làm những việc mà ba mẹ cô đã từng làm áp đặt lên cô. Điều đó kéo dài suốt hơn một thập kỷ, cho đến một ngày, cô ấy không thể tiếp tục nữa, cô ấy bắt đầu khóc và nhớ về cái chết của cha mẹ mình. Ngày hôm sau và những ngày sau đó cũng giống như vậy. Cô ấy khóc với những giọt nước mắt mà cô đã kìm nén từ khi xảy ra nỗi đau đó.

Không cho phép bản thân cảm nhận cảm xúc có nghĩa là gì? Nếu vậy, những cảm xúc đã đi đâu? Làm sao chúng có thể quay trở lại sau nhiều năm bị kìm nén? Những câu hỏi này đã làm tôi trở nên tò mò.

Tâm trạng và Cơ thể

Chúng ta có thể thay đổi trạng thái tinh thần bằng cách chuyển sự chú ý của mình. Ví dụ, trẻ con thường kháng cự nỗi sợ bằng cách nói hoặc hát. Điều này giúp chúng chú ý vào giọng nói hơn và giảm sự tập trung vào nỗi sợ.

Khi trải qua thủ tục y tế đau đớn, mọi người có thể tập trung vào điều vui vẻ khác để giảm đau, như nghĩ về người thân. Điều này giúp họ chú ý vào điều khác thay vì đau đớn.

Chúng ta cũng có thể chìm đắm vào một cảm xúc, đặc biệt khi nghe nhạc buồn để kích thích cảm xúc bi thương. Điều này khiến chúng ta trải qua nỗi buồn và tạo ra một trạng thái cảm xúc mạnh mẽ.

Quan trọng hơn, chúng ta có thể kiểm soát cảm xúc bằng cách thực hiện các tư thế cơ thể phù hợp. Ví dụ, khi chạy hoặc bơi, chúng ta khó cảm thấy đau buồn hoặc tức giận.

Tầm quan trọng của việc Thể hiện cảm xúc

Chúng ta có thể làm mờ đi một phần của cảm xúc bằng cách gán sai tên cho nó. Đôi khi chúng ta biểu hiện nỗi buồn như là sự tức giận, vì chúng ta cho rằng nỗi buồn là biểu hiện của sự yếu đuối, trong khi sự tức giận thể hiện sự tự trọng.

Ngược lại, chúng ta cũng có thể biểu hiện sự buồn bã thay vì tức giận, đặc biệt khi tức giận không phù hợp, như khi ai đó quá buồn vì mất ba mẹ.

Trong những trường hợp như vậy, chúng ta cho phép mình cảm nhận cảm xúc, nhưng nó không phải là xuất phát từ bên trong.

Có thể nói, chúng ta cố gắng loại bỏ một cảm xúc bằng cách không tập trung vào nó, hoặc thay thế bằng một cảm xúc khác, đặc biệt là nếu nó chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Ví dụ, khi nghĩ về buổi tiệc tùng vui vẻ, bạn có thể tránh được sự tức giận khi nói chuyện với một nhân viên không hiệu quả.

Tuy nhiên, trong những thời điểm khác, đặc biệt khi cảm xúc rất mạnh mẽ, việc biểu hiện cảm xúc sai lệch có thể kéo dài một thời gian trước khi bạn thể hiện đúng cảm xúc.

Vậy, những cảm xúc bị lẫn lộn hoặc bị kìm nén tạm thời đã đi đâu?

Cảm xúc Tiềm thức

Chúng hoàn toàn có thể xuất hiện trong chúng ta. Như khi chúng ta có những suy nghĩ vô thức, chúng ta cũng có những cảm xúc vô thức và các giai đoạn dễ bị kích động.

Dù rất khó để xác định vì chúng là vô thức. Nhưng, chúng ta hoàn toàn có thể suy luận rằng chúng tồn tại. Ví dụ, đột nhiên bạn nhận ra mình có liên kết với một người, một nơi, một công việc, hoặc một tôn giáo - dù chúng đang phai mờ hoặc càng trở nên cứng cáp hơn. Dù là trường hợp nào, bạn không còn cảm nhận giống như trước, thậm chí khi không cố ý nghĩ về nó. Tuy nhiên, khi bạn nhận ra sự thay đổi, không chắc là nó xảy ra vào ngày đó. Nếu bạn không cố ý nghĩ về vấn đề đó, thì không thể thay đổi trong một ngày, mà thay đổi dần dần theo thời gian.

Nhưng làm thế nào? Bạn không nhớ được sự thay đổi đó. Mọi thứ nằm ngoài ý thức và bạn không tham gia vào đó. Chúng ta phải kết luận rằng nó xảy ra trong tiềm thức. Và kết quả là bạn có thể mang theo tình yêu, thù hận hoặc sự thờ ơ trong nhiều năm mà không hề hay biết.

Chúng ta chỉ có thể tưởng tượng rằng những cảm xúc mà chúng ta cố gắng che dấu và không cho phép mình cảm nhận sẽ tiếp tục tồn tại ẩn sâu trong chúng ta, trong tiềm thức. Khi ở trong trạng thái đó, chúng có thể tiến hóa hoặc thay đổi, hoặc đơn giản chỉ nằm yên ngủ ở đó.

Ngoài ra, khi những cảm xúc, đặc biệt là những cảm xúc tiêu cực, trở nên mạnh mẽ và trở thành một phần quan trọng trong tâm trí của chúng ta, thì việc chữa trị bên trong là hầu như không thể nếu chúng ta không chấp nhận chúng. Tất nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc phải chấp nhận ngay lập tức. Có nhiều lý do giải thích tại sao ta trì hoãn việc chứng tỏ đau khổ hoặc tức giận là điều hợp lý. Ví dụ, trong thời chiến, điều này được coi là một chiến lược sinh tồn. Nếu bạn là một phụ huynh, bạn có thể phải trì hoãn những cảm xúc đó đến khi con bạn đủ lớn để hiểu và chấp nhận một người ba/mẹ tổn thương, hấp hối bởi nỗi đau.

Khi người bạn của tôi trở nên quá đau khổ, cô ấy đã phản ứng khác biệt hoàn toàn so với trước đó, đó là: chấp nhận và cảm nhận nỗi đau. Cô ấy đã khóc và tổ chức một buổi lễ tưởng niệm. Tất cả những điều này đã chữa lành và giải tỏa cô ấy.

Có lẽ, việc tránh né sự đau khổ được coi là một giai đoạn phủ nhận kéo dài, nơi chúng ta phủ nhận mức độ cảm xúc. Và quan trọng là, đôi khi chúng ta phải chấp nhận rằng việc kìm nén cảm xúc không phải lúc nào cũng khả thi.

Tương tự như vậy, trong sách William James đã gợi ý rằng: có một yếu tố không thể tránh khỏi trên con đường đến sự thống nhất tâm trí của chúng ta, và ông gọi nó là “từ bỏ bản thân”. Từ bỏ tâm trí bản thân chính là từ bỏ cảm xúc. Như Tiến sĩ Edwin Starbuck nói:

“Đừng bỏ cuộc. Trong nhiều trường hợp, sự trợ giúp sẽ không bao giờ đến cho đến khi một người thôi kháng cự và bắt đầu nỗ lực theo hướng mà người đó thực sự muốn đi…”