Buzz
Khi bắt đầu một ngày làm việc, chúng ta thường đầy ắp suy nghĩ về việc trả lời email từ đêm trước, nhận tin nhắn từ sếp, hay làm một tách cà phê. Những suy nghĩ này dường như vô hại nhưng qua thời gian, chúng cùng nhau tiêu tốn năng lượng tinh thần, làm giảm khả năng đưa ra quyết định.
Nhược điểm của sự mệt mỏi tinh thần xuất phát từ việc đưa ra quyết định là sự giảm khả năng quyết định. Chúng ta dần trở nên miễn cưỡng khi phải chọn lựa và thậm chí không kiểm soát được bản thân sau khi đưa ra một loạt quyết định.
“Nếu công việc của bạn đòi hỏi phải đưa ra những quyết định khó khăn cả ngày, bạn sẽ cạn kiệt và bắt đầu tìm cách tiết kiệm năng lượng. Bạn sẽ trì hoãn quyết định và tìm cách giữ nguyên mọi thứ.” Roy Baumeister nói trong cuốn “Willpower”.
Chọn pizza thay vì bữa ăn lành mạnh sau một ngày làm việc đầy quyết định là dấu hiệu cho thấy khả năng kiểm soát bản thân trước cám dỗ đã suy giảm, khi phải đối mặt với sự mệt mỏi từ việc đưa ra quyết định.
Nhà tâm lý học xã hội Roy Baumeister mô tả việc không kiểm soát được bản thân là sự suy giảm bản ngã trong nghiên cứu của ông về sự mệt mỏi từ việc ra quyết định.
Cảm giác mệt mỏi vì phải thường xuyên đưa ra quyết định cũng là lý do tại sao chúng ta thường do dự khi tiếp nhận những ý tưởng mới, gặp khó khăn trong việc chọn lựa giữa các phương án rõ ràng và cuối cùng là đưa ra những quyết định sai lầm vào cuối ngày thay vì đưa ra chúng vào buổi sáng khi tinh thần còn sảng khoái nhất.
Trước khi có thể giảm bớt hoặc thậm chí tránh được cảm giác mệt mỏi do quyết định, điều quan trọng là phải nhận ra những dấu hiệu. Việc nhận biết khi chúng ta sắp kiệt sức sẽ giúp chúng ta tránh việc đưa ra những quyết định kém chất lượng và tìm ra những cách sáng tạo để tiết kiệm năng lượng cho những quyết định quan trọng.
Làm thế nào để nhận biết khi mình đang mệt mỏi vì quyết định?
Bạn có thể nhận biết khi bạn đang cảm thấy mệt mỏi bằng cách chú ý đến những dấu hiệu sau đây:
Đưa ra những quyết định mạo hiểm
Cảm giác mệt mỏi do quyết định sẽ khiến bạn hành động mạo hiểm thay vì dành thời gian để suy nghĩ về hậu quả của những quyết định của mình. Tình trạng này thường xảy ra khi bạn tuân theo bản năng của mình hoặc chọn lựa một cách bừa bãi chỉ vì kết quả ngắn hạn mà không xem xét kỹ lưỡng hậu quả của quyết định đó.
Dành thời gian suy nghĩ về tác động của quyết định đòi hỏi bạn phải cân nhắc nhiều lựa chọn và so sánh chúng. Khi tâm trí mệt mỏi, việc so sánh các lựa chọn và thách thức các giả định trở nên khó khăn, làm trở ngại cho việc đưa ra quyết định chu đáo.
Daniel Kahneman đã nói: “Để liên tục nhớ và kết hợp ý tưởng, cần nỗ lực. Hệ thống 2 có thể tuân theo quy tắc, so sánh và chọn lựa có chủ ý. Khi hệ thống 2 từ chối hợp tác, hệ thống 1 bắt đầu hành động và áp dụng “Quy luật chọn việc dễ dàng nhất. Ta sẽ suy nghĩ ít nhất có thể.”
Chọn cái dễ dàng
Thường dễ dàng để giữ lại những gì quen thuộc, nhưng để khám phá điều mới, bạn phải vượt qua ranh giới thoải mái của mình.
David Rock giải thích: “Việc tưởng tượng điều chưa từng thấy tốn rất nhiều năng lượng. Điều này giải thích tại sao mọi người thường suy nghĩ về những điều đã biết hơn là những điều chưa từng thấy. Nó cũng giải thích tại sao việc đặt mục tiêu có vẻ khó khăn (vì tưởng tượng tương lai là một nhiệm vụ khó khăn).”
Sau một ngày đầy quyết định, sự mệt mỏi có thể giữ bạn ở trong sự thoải mái và chống lại ý tưởng mới vì nó đòi hỏi nhiều nỗ lực và năng lượng.
Các quyết định dưới tác động của sự mệt mỏi có thể ảnh hưởng đến tương lai của bạn. Lựa chọn cái dễ dàng có thể dẫn đến:
Đầu tư vào chi phí chìm mà bỏ lỡ nhiều cơ hội tiềm năng
Bỏ qua tiến bộ công nghệ và thay đổi xu hướng thị trường, cần đánh giá lại chiến lược
Từ chối đề xuất về sản phẩm mới có thể thay đổi công ty
Không nhận ra giá trị của các thay đổi nhỏ có thể mang lại lợi ích lớn
Mắc kẹt trong tình trạng tê liệt phân tích
Đưa ra quyết định tốt đòi hỏi bạn phải tổng hợp kiến thức từ nhiều nguồn, kết hợp các ý tưởng khác nhau, duy trì sự cân bằng giữa sâu và rộng, tạo ra kết nối mới và tập trung vào các ý tưởng tiềm năng.
Khi tâm trí mệt mỏi, bạn sẽ khó xử lý thông tin, không thể phân biệt ý tưởng quan trọng và không quan trọng. Điều này dẫn đến việc suy nghĩ quá nhiều mà không có hướng đi cụ thể.
Sự mệt mỏi khi ra quyết định có thể khiến bạn lo lắng về những vấn đề không tồn tại, đưa ra những kết luận thiên vị và mắc kẹt trong tình trạng tê liệt phân tích, tin rằng có thể có giải pháp tốt hơn. Điều này có thể dẫn đến việc theo đuổi một giải pháp hoàn hảo thay vì quyết định tốt nhất trong tình huống cụ thể.
Bị kẹt giữa quá nhiều sự lựa chọn
Sự mệt mỏi vì quyết định không nhất thiết phải bắt nguồn từ việc đưa ra quá nhiều quyết định, mà cũng có thể do quá nhiều sự lựa chọn. Chúng ta thích có nhiều lựa chọn ngay cả khi chúng không đóng góp nhiều cho giá trị của quyết định.
Ở nơi làm việc, quá nhiều sự lựa chọn có thể khiến các nhà thiết kế phí phạm thời gian để hoàn thiện màu xanh lam phù hợp; các nhà tiếp thị gặp khó khăn trong việc chọn kênh mang lại lợi nhuận tối đa; người quản lý tuyển dụng phải đối mặt với số lượng ứng viên và kỹ sư tranh cãi về chi tiết trong quy trình tuyển dụng.
Quá nhiều lựa chọn có thể làm bạn choáng ngợp và ảnh hưởng tới năng lượng của bạn, để lại ít tài nguyên cho các quyết định tiếp theo.
Barry Schwartz nói: “Học cách lựa chọn khó. Học cách lựa chọn tốt còn khó hơn. Và học cách lựa chọn tốt trong một thế giới vô số khả năng, có lẽ là quá khó.”
Phản ứng dữ dội
Dưới áp lực của sự mệt mỏi vì phải quyết định, não bộ trở nên yếu đuối, khiến bạn mất kiểm soát về cảm xúc. Điều này khiến môi trường xung quanh trở nên khó chịu hơn bình thường.
Những sai sót nhỏ có thể khiến bạn tức giận, những mâu thuẫn có thể tạo ra sự hiểu lầm và bạn có thể phản ứng mạnh mẽ với những điều không như ý muốn.
Nếu không nhận ra, tình trạng này sẽ tự kích hoạt trong não sau khi đưa ra nhiều quyết định, khiến bạn phản ứng gay gắt thay vì dành thời gian để suy nghĩ và hành động một cách hợp lý.
Làm thế nào để vượt qua sự mệt mỏi vì quyết định?
Sự mệt mỏi vì quyết định là điều bạn có thể kiểm soát. Bạn có thể thiết kế một hệ thống tối ưu hóa việc ra quyết định mà không cần phải gắng sức quá mức.
Áp dụng 5 phương pháp dưới đây để tránh sự mệt mỏi vì quyết định:
1. Trở thành người theo chủ nghĩa bản chất
Chúng ta phải đưa ra nhiều quyết định ngay khi bước ra khỏi giường - một số tự ý thức, một số không. Một số quan trọng, một số không quan trọng, một số có thể thay đổi, một số không.
Không kiểm soát được số lượng quyết định và không tập trung vào những quyết định quan trọng sẽ ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của chúng ta và làm suy giảm khả năng phán đoán.
Lấy cảm hứng từ Greg McKeown trong cuốn “Chủ nghĩa bản chất”, chúng ta cần trở thành người theo chủ nghĩa bản chất khi ra quyết định:
Sống theo chủ nghĩa bản chất có nghĩa là sống có hệ thống, không tự động. Thay vì phản ứng, người theo chủ nghĩa bản chất phân biệt quyết định quan trọng và không quan trọng, loại bỏ điều không cần thiết, và loại bỏ trở ngại để tạo điều kiện cho những điều thiết yếu. Nói cách khác, Chủ nghĩa bản chất là cách tiếp cận có hệ thống, có kỷ luật để xác định ảnh hưởng lớn nhất của chúng ta, sau đó thực hiện điều đó mà không cần phải cố gắng.
Bước đầu tiên để chống lại sự mệt mỏi trong quyết định là tổ chức cuộc sống của bạn sao cho ưu tiên những điều cần thiết và tập trung hết năng lượng vào việc làm cho chúng trở nên chính xác.
Vậy, áp dụng bước này: làm cho cam kết của bạn trở nên rõ ràng bằng cách lập kế hoạch trước.
2. Thanh lọc tư duy
Xác định những hoạt động phù hợp với mục tiêu và giá trị của bạn, từ chối những hoạt động không quan trọng. Sau đó, dành thời gian mỗi ngày để lập kế hoạch cho những gì bạn muốn hoàn thành trong ngày. Lập kế hoạch trước mang lại hai lợi ích chính:
Bạn không cần phải lo lắng về những vấn đề vào ngày mới.
Kế hoạch này là cam kết và điểm tham chiếu khi bạn cảm thấy bị mất tập trung.
Bằng cách không để suy nghĩ trở nên rối bời và đưa ra quyết định ngay lập tức về những gì cần làm tiếp theo, bạn có thể tránh được sự mệt mỏi vì quyết định và giải phóng nhiều năng lượng hơn để thực hiện công việc. Điều này cũng giúp bạn xử lý những tình huống khẩn cấp một cách hiệu quả với tinh thần sảng khoái.
Thực hiện bước này đòi hỏi bạn thực hiện những gì David Rock đề xuất: “Tạo hình ảnh trực quan cho các ý tưởng phức tạp để tối đa hóa nguồn năng lượng có hạn. Một phương pháp khác là giảm bớt áp lực lên vỏ não mỗi khi có thể. Ý tưởng là loại bỏ ý nghĩa khỏi tâm trí và dành năng lượng cho những chức năng quan trọng nhất. Giảm thiểu năng lượng cần thiết để tăng hiệu suất.”
Một cách tốt để lập kế hoạch trong đầu của bạn là áp dụng ma trận Eisenhower để phân loại công việc thành 4 phần dựa trên độ khẩn cấp và quan trọng.
Bước tiếp theo là xếp thứ tự ưu tiên để tận dụng tài nguyên tốt nhất - hãy “ăn con ếch trước”.
3. “Bắt con ếch ấy ngay từ đầu”
Đầu tiên, hãy giải quyết nhiệm vụ khó nhất, nhiệm vụ đòi hỏi sự tập trung cao nhất của bạn để xử lý thông tin một cách hiệu quả nhất.
David Rock viết trong cuốn “Não bộ của bạn khi làm việc”: “Sân khấu sẽ hết điện nhanh chóng, và khi ánh đèn tắt, việc giữ diễn viên ở đúng vị trí và không cho người khác lên sân khấu sẽ trở nên khó khăn hơn. Hãy sắp xếp công việc cần sự tập trung cao nhất khi bạn còn tinh thần tỉnh táo và sẵn lòng. Điều này có thể là vào buổi sáng sớm, hoặc sau khi bạn nghỉ ngơi hoặc tập thể dục. Việc đưa ra một quyết định khó có thể mất ba mươi giây khi bạn tỉnh táo và không thể khi bạn mệt mỏi.”
Bằng cách ưu tiên các công việc sẽ ảnh hưởng tích cực nhất đến cuộc sống và phù hợp với tâm trạng của bạn, bạn sẽ có thể đưa ra quyết định tốt nhất khi không cảm thấy mệt mỏi vì phải ra quyết định từng bước.
Bạn làm gì khi mọi thứ không đi theo ý bạn?
4. Tin rằng bạn có nhiều ý chí
Dù chúng ta mong muốn một thế giới có trật tự, thực tế không phải lúc nào cũng như ý.
Bạn có thể phải ra quyết định khi cảm thấy mệt mỏi. Lúc đó, bạn nên làm gì? Nói không với việc từ chối ra quyết định? Nhưng đôi khi điều đó không phải là lựa chọn.
Giáo sư Tâm lý học Carol Dweck từ Đại học Stanford phát hiện rằng “mệt mỏi khi phải ra quyết định thường chỉ ảnh hưởng đến những người tin rằng ý chí của họ sẽ sớm cạn kiệt”. Cô ấy nói: “Mọi người chỉ mệt mỏi sau một nhiệm vụ ép buộc, khi họ tin rằng ý chí là nguồn lực hữu hạn, thay vì tin rằng, ý chí không có giới hạn”. Cô lưu ý: “Trong một số trường hợp, những người tin vào sức mạnh ý chí thường thực hiện tốt hơn sau nhiệm vụ bắt buộc.”
Điều này không có nghĩa là bạn sẽ không cảm thấy mệt mỏi về quyết định nếu bạn tiếp tục đưa ra từng quyết định. Thay vào đó, nó khuyến khích bạn tin vào tư duy tích cực và rèn luyện ý chí khi đối mặt với những thách thức, khi bạn phải quyết định mặc dù tâm trí của bạn đã kiệt sức.
Rèn luyện ý chí trong những lúc như vậy giúp bạn không đưa ra quyết định hoàn hảo, nhưng cũng tốt hơn nếu không có nó.
5. Biết khi nào nên dừng lại
Roy Baumeister, một nhà tâm lý học xã hội, nổi tiếng với nghiên cứu về ý chí, sự tự chủ và lòng tự trọng, nói: “Người ra quyết định tốt nhất là người biết khi không nên tin tưởng vào bản thân. Ngay cả những người thông thái nhất cũng không quyết định tốt khi họ mệt mỏi hoặc họ thiếu đường trong cơ thể. Đó là lý do tại sao những người sáng suốt sẽ không làm việc đến 4 giờ chiều. Họ không ra quyết định quan trọng khi họ nghỉ ngơi. Và nếu phải ra quyết định vào cuối ngày, họ biết không nên làm điều đó khi đói.”
Biết khi nào nên dừng lại; lấy phản hồi từ quyết định trước, xác định các mẫu dựa trên quyết định tốt nhất và tồi nhất của bạn và sử dụng chúng vào kế hoạch của bạn.
Bằng cách biết khi bạn hoạt động tốt và khi bạn mệt mỏi, bạn có thể từ chối đưa ra quyết định và lùi lại cho giai đoạn sau.
Hãy kiểm soát cuộc sống của bạn. Đừng để nó tự động lái bằng cách học cách ra quyết định và thực hiện chúng tốt bằng cách trở thành một người theo chủ nghĩa bản chất, thông suốt, biết khi nên dừng lại, rèn luyện ý chí và từ chối quyết định khi bạn không sẵn sàng.
Link bài gốc: Mệt mỏi vì quyết định: Đừng vắt kiệt mỗi phần chú ý của bạn
Dịch giả: Đỗ Đắc Hiệp - ToMo - Học Một Điều Mới
