Buzz
Bắt đầu hành trình khởi nghiệp như việc bước vào một khu rừng rậm hoang dã. Khi doanh nghiệp khởi nghiệp của bạn phát triển từ nguồn tài trợ Series B, đường đi trở nên gập ghềnh hơn và đầy thách thức, đòi hỏi người lãnh đạo phải phát triển và thích ứng tốt. Bài viết này sẽ tiết lộ những công cụ liên quan cần thiết với các nhà điều hành, là bí quyết độc đáo giúp bạn khởi nghiệp thành công: 5 kỹ năng mềm giúp biến những nhà lãnh đạo bình thường thành những người tiên phong năng động.
Hãy tưởng tượng công ty khởi nghiệp của bạn như một “thân cây” đồ sộ, phát triển nhanh chóng khi có được nguồn tài trợ. Các cành nhánh vươn dài, rễ đâm sâu vào đất, và văn hóa công ty cũng phải phát triển tỷ lệ thuận với sự tăng trưởng về quy mô. Bằng cách nào? Câu trả lời nằm ở các kỹ năng: kỷ luật, quản lý thời gian, giao tiếp, sự lạc quan và trí tuệ cảm xúc. Những kỹ năng này trang bị cho bạn công cụ sinh tồn hữu ích để dẫn dắt công ty khởi nghiệp của mình vượt qua “vùng hoang vu chưa được khám phá” của lĩnh vực kinh tế vĩ mô hiện tại, vượt qua mọi “địa hình” bất lợi trên con đường phía trước.
Nghệ thuật quản lý cảm xúc của người lãnh đạo
Quỹ đạo khởi nghiệp được đánh dấu bằng những thách thức có thể khơi dậy nhiều cảm xúc khác nhau trên con đường dẫn đến thành công. Một số cảm xúc chung mà các nhà điều hành khởi nghiệp gặp phải trên hành trình của họ bao gồm khao khát, cô đơn, và kiệt sức.
Cảm xúc thường quyết định chất lượng quá trình, và để đảm bảo lợi ích của mọi người trong công ty thì việc quản lý tốt cảm xúc cá nhân nên được thực hiện bằng cách vận dụng các kỹ năng mềm. Phát triển tốt các kỹ năng đó có thể giúp bạn tạo ra một môi trường làm việc hiệu quả, hòa hợp và năng suất hơn, cũng như tăng sự hài lòng và hạnh phúc với công việc của chính bạn.
Kỹ năng mềm là những phẩm chất cá nhân giúp bạn làm việc hiệu quả với người khác và đạt được mục tiêu của mình. Đây là yếu tố mà các nhà lãnh đạo cần có trong bất kỳ môi trường làm việc nào, đặc biệt là với những người mới khởi nghiệp. Mỗi kỹ năng chính là một công cụ hỗ trợ bạn giải quyết những thách thức khác nhau trong vai trò một nhà lãnh đạo khởi nghiệp.
Bức tranh khởi nghiệp không chỉ có những khó khăn, rắc rối mà còn chứa đựng nhiều phấn khích, hạnh phúc và thành tựu. Những mục tiêu trên con đường theo đuổi đam mê, những thành tựu quan trọng, và niềm phấn khích khi chứng kiến sự phát triển dẫu bị muôn vàn áp lực bủa vây; tất cả những điều này sẽ giúp bạn vẽ nên hành trình ấn tượng dưới vai trò người lãnh đạo. Bằng cách khai thác những cảm xúc tích cực kể trên, bạn có thể tiếp thêm động lực cho công ty khởi nghiệp của mình để hướng tới thành công.
Chuẩn bị hành trang với 5 kỹ năng mềm cần có của nhà lãnh đạo
Sản phẩm chủ đạo mà các công ty khởi nghiệp cung cấp cho người tiêu dùng thường là những phương cách mang tính sáng tạo, có giá trị và rất độc đáo để giải quyết một vấn đề nào đó. Mỗi một bước đi, mặc dù mang tính đột phá, đều có thể là một bước đi mạo hiểm tiến vào những điều bí ẩn. Việc trở thành nhà lãnh đạo khởi nghiệp là một cuộc phiêu lưu và đôi phần hơi mạo hiểm, cho nên bạn cần chuẩn bị hành trang thật tốt với những kỹ năng mềm khả thi để mình triển khai.
Dù mỗi công ty khởi nghiệp sẽ phát triển theo hướng khác nhau, nhưng nhìn chung vẫn có những nhà lãnh đạo—thực ra là rất nhiều—đã đi trên con đường khởi nghiệp trước bạn. Những hiểu biết sâu sắc của các nhà điều hành hoặc cố vấn khởi nghiệp tiền bối đó, những người đã thành thạo các kỹ năng mềm, có thể sẽ giúp bạn vạch ra lộ trình của mình. Những kỹ năng này sẽ trở thành siêu năng lực của bạn, dẫn lối cho người lãnh đạo là bạn đưa công ty vượt qua những “địa hình” hiểm trở, đầy khó khăn. Kỷ luật, như Paul Graham đã tiết lộ, thúc đẩy các nhà điều hành vượt qua thử thách; trong khi quản lý thời gian, được Vijaye Raji ủng hộ rằng sẽ giúp định hướng mục tiêu hiệu quả. Thêm nữa, trí tuệ cảm xúc, khả năng giao tiếp và tinh thần lạc quan—các yếu tố lần lượt được thể hiện bởi Fineas Tatar, Adnan Khan và Daniel Gilbert—sẽ góp phần tạo nên một nhà lãnh đạo toàn năng.
1. Kỷ luật
Hãy tưởng tượng con đường khởi nghiệp của bạn phải băng qua một cánh rừng với thảm thực vật rậm rạp, và mỗi bước đi đều là một thử thách cam go. Và đây là lúc kỹ năng giữ kỷ luật phát huy tác dụng. Paul Graham, người đồng sáng lập Y Combinator, mô tả kỷ luật là tiến về phía trước bất chấp mong muốn rút lui. Ông giải thích, kỷ luật là điều giúp các nhà lãnh đạo tiến về phía trước ngay cả khi phải đối mặt với nghịch cảnh. Như những tay thám hiểm dạn dày kinh nghiệm, các nhà điều hành khởi nghiệp sẽ trau dồi kỹ năng này, đặt ra các mục tiêu rõ ràng và chia chúng thành các bước khả thi. Kỷ luật tạo nên sự khác biệt giữa việc lạc lối và việc tìm ra con đường của mình.
Bạn sẽ xử lý những nhiệm vụ khó khăn hoặc không mấy dễ chịu như thế nào? Bạn sẽ trì hoãn hoặc né tránh chúng, hay bạn trực tiếp đối đầu và hoàn thành chúng càng sớm càng tốt? Liệu bạn có dễ dàng bỏ cuộc khi mọi việc trở nên khó khăn hay khi gặp trở ngại, hay bạn sẽ kiên trì và tìm cách vượt qua chúng?
2. Quản lý thời gian
Bạn có đang đặt ra những mục tiêu rõ ràng và vạch ra lộ trình thực hiện các nhiệm vụ còn dang dở không? Bạn có đang phân bổ nguồn lực của mình một cách khôn ngoan, hay bạn đang lạc lối trong mớ hỗn độn đó? Chúng tôi nghĩ bạn có thể tham khảo bài đăng trên blog của chúng tôi về cách phân chia lịch trình cũng như cách mà chiến thuật này có thể giúp điều chỉnh dù là các lịch trình phức tạp nhất.
3. Giao tiếp
Giao tiếp là “ngọn lửa tín hiệu” bạn sẽ đốt ở trung tâm “khu rừng” này, dẫn lối cho những người đang băng qua “thảm thực vật dày đặc” của các ý tưởng khởi nghiệp. Adnan Khan, đồng sáng lập Viva, tiết lộ rằng giao tiếp là kỹ năng mềm mà mọi nhà lãnh đạo khởi nghiệp cần phải có. Và giao tiếp không đơn giản chỉ là tạo ra các thông điệp, mà đó còn là sự chủ động lắng nghe, phản hồi và thích ứng với hoàn cảnh.
Các nhà lãnh đạo khởi nghiệp, hãy thử xem xét rằng: liệu bạn có đang giao tiếp và trò chuyện một cách có ý nghĩa, hay những lời bạn nói ra luôn mơ hồ và tối nghĩa? Bạn đang thể hiện bản thân và trao đổi thông tin với người khác như thế nào? Liệu bạn có nói hoặc viết rõ ràng, chính xác và mạch lạc; hay bạn đang lan man, gây nhầm lẫn hoặc tạo sự nhàm chán cho người khác? Bạn có chủ động lắng nghe, đặt câu hỏi liên quan và đưa ra phản hồi mang tính xây dựng; hay bạn cứ ngắt lời, nói lấn át hoặc phớt lờ người khác?
4. Lạc quan
Trong văn hóa Mỹ Latinh, dao rựa là một công cụ đa năng giúp bạn vượt qua những thử thách trong cuộc sống, đặc biệt là khi sinh tồn rừng rậm. Là một nhà điều hành khởi nghiệp, kỹ năng giữ tinh thần lạc quan sẽ trở thành “con dao rựa” của bạn, giúp bạn phá vỡ những bức tường kiên cố nhất của thử thách, khó khăn. Daniel Gilbert, Giáo sư Đại học Harvard đồng thời là một tác giả, cho chúng ta thấy rằng sự lạc quan không chỉ là một lối tư duy, mà đó là công cụ giúp ta vượt qua nghịch cảnh, tăng cường khả năng phục hồi và bền bỉ cũng như nâng cao năng lực đổi mới, sáng tạo.
Bạn có nhìn đang nhìn nhận vấn đề như là một cơ hội hơn là một khó khăn, hay bạn cứ tập trung vào những mặt hạn chế mà bỏ qua khả năng phát triển của vấn đề đó? Bạn có đang thúc đẩy động lực, sự sáng tạo, tính kiên cường bền bỉ và niềm hạnh phúc trong đội nhóm của mình; hay bạn lại là người làm suy giảm tinh thần, động lực, sự tự tin và mức độ hài lòng của tập thể?
5. Trí tuệ cảm xúc
Ở trung tâm của “khu rừng khởi nghiệp,” cảm xúc của bạn có thể hỗn loạn và lang thang như những con thú chưa được thuần hóa. Fineas Tatar, đồng sáng lập Viva, giới thiệu cho ta biết chỉ số trí tuệ cảm xúc (EQ)—la bàn dẫn lối để ta vượt qua sự hỗn loạn. EQ là thứ giúp các nhà lãnh đạo đặt mình vào vị trí của người khác và âm thầm vạch ra lối ra “vô hình.” EQ còn giúp ta có thể hiểu được người khác cũng như nuôi dưỡng niềm tin. Tuy nhiên, Tatar giải thích rằng EQ không chỉ đơn thuần là đặt mình vào vị trí của người khác, mà đó còn là nền tảng để vươn lên một cách mạnh mẽ khi gặp những thử thách khởi nghiệp khó khăn nhất, để lãnh đạo đội nhóm và để giúp khách hàng tìm ra giải pháp trong môi trường kinh doanh đầy phức tạp này.
Bạn có mối liên hệ thế nào với cảm xúc của người khác? Bạn có nhận ra và hiểu được cảm giác của họ, hay bạn luôn phớt lờ hoặc gạt bỏ chúng? Bạn có thể hiện lòng trắc ẩn và hỗ trợ người khác, hay bạn luôn chỉ trích hay phán xét họ? Bạn có điều chỉnh cách giao tiếp và hành vi của mình theo trạng thái cảm xúc của đồng nghiệp, hay bạn đối xử với họ theo ý mình muốn bất kể họ đang cảm thấy thế nào?
Nhưng kỹ năng lãnh đạo cũng có thể đi sai hướng:
WeWork
Kỹ năng mềm có liên quan như thế nào đến câu chuyện của WeWork?
WeWork—gã khổng lồ trong mô hình không gian làm việc chung co-working—từng được định giá 47 tỷ USD, nhưng giờ đây WeWork lại trở thành ví dụ về việc kỹ năng mềm đã bị áp dụng sai cách. Sự sụp đổ của WeWork vào năm 2019 do nỗ lực IPO thất bại, chính là câu chuyện về sự sai lầm của nhà lãnh đạo. Nó lại trở thành tâm điểm của sự chú ý vào năm 2023, khi các hãng tin tức bày tỏ mối “nghi ngờ đáng kể” rằng WeWork sẽ có thể tiếp tục hoạt động kinh doanh.
Nguyên nhân khiến IPO thất bại là ở người sáng lập và cựu CEO—Adam Neumann—người có phong cách lãnh đạo mang hình ảnh của một nhà thám hiểm có tầm nhìn xa trông rộng nhưng lại phi thực tế. Cách tiếp cận của Neumann là ví dụ cho việc dấn bước vào con đường nguy hiểm, dẫn đến yếu kém trong quản lý, tự xử lý vấn đề và hành vi thất thường.
Công ty của ông đã mạo hiểm khi đi chệch hướng, rơi vào bóng tối của cái gọi là “văn hóa công sở độc hại, mang tính sùng bái,” nơi những cuộc rượu chè bê tha, tiệc tùng và quấy rối trở nên ngoài tầm kiểm soát.
Tầm nguy hiểm của việc giao tiếp sai lầm
Một kỹ năng mềm mà Neumann không thể hiện được là giao tiếp, kỹ năng truyền đạt thông tin và ý tưởng một cách hiệu quả và năng suất. Giao tiếp rất quan trọng đối với các nhà điều hành khởi nghiệp, những người phải tương tác với nhiều đối tượng và những bên liên quan khác nhau trong các tình huống và bối cảnh khác nhau. Tuy nhiên, cách giao tiếp của Neumann thường gây hiểu nhầm, thiếu nhất quán và không phù hợp.
Anh ta đưa ra những tuyên bố sai lệch hoặc phóng đại về hiệu quả hoạt động, tầm nhìn và sứ mệnh của công ty mình. Neumman cũng thể hiện thiếu sót trong giao tiếp với đội nhóm của mình và các nhà đầu tư, thường xuyên thay đổi kế hoạch hoặc dự tính mà không có lời giải thích hoặc hỏi ý kiến người khác.
Neumman được cho là thường dùng rượu để giao tiếp, chẳng hạn như phục vụ rượu tequila trong các cuộc phỏng vấn xin việc hoặc tổ chức các sự kiện cho phép dùng rượu quá mức và dẫn đến tình trạng quấy rối.
EQ thấp
—
hoặc thậm chí EQ bằng không
Như đồng nghiệp và đối tác đã cho biết, Neumann có chỉ số EQ (trí tuệ cảm xúc), hay khả năng hiểu và quản lý cảm xúc của mình và của người khác, khá thấp. EQ đặc biệt quan trọng đối với các nhà lãnh đạo khởi nghiệp, vì họ phải đối mặt với căng thẳng nặng nề và hàng loạt cảm xúc mãnh liệt, của cả chính họ cũng như của các thành viên trong đội nhóm.
Tuy nhiên, chỉ số EQ của Neumann thấp vì anh ít thể hiện EQ hoặc lòng trắc ẩn với nhân viên hay khách hàng của mình. Sau khi sa thải 7% nhân viên của WeWork vì nhu cầu cắt giảm chi phí, anh ta lại tiêu tiền thuê nghệ sĩ Darryl McDaniels của nhóm hip-hop Run-DMC để biểu diễn trong khi mình nhâm nhi, thưởng thức rượu tequila.
Anh ta cũng cho thấy mình là người thiếu sự tự nhận thức hoặc tự điều chỉnh cảm xúc, thường hành động bốc đồng hoặc vô lý, như điều khán giả có thể thấy trong loạt phim truyền hình WeCrashed.
Tự đánh giá bản thân: Làm sao để biết kỹ năng lãnh đạo của mình tốt đến đâu?
Không có một nhà khởi nghiệp nào lại muốn mình trở thành ví dụ cảnh báo tiếp theo cho sự thất bại trong kinh doanh khởi nghiệp. Để đạt được những mục tiêu và phát triển công ty, các nhà khởi nghiệp cần nắm rõ được được đâu là những kỹ năng mềm mình giỏi nhất, và đâu là những kỹ năng mình yếu nhất. Đồng thời, làm việc một cách có chủ đích và không ngừng cải thiện những kỹ năng ấy sẽ giúp tạo nên một nhà lãnh đạo tài năng, bản lĩnh.
Chúng tôi tạo ra bài đánh giá này để giúp bạn nhìn nhận lại các kỹ năng lãnh đạo của mình, cũng như khám phá ra những lĩnh vực bạn cần trau dồi thêm. Hướng dẫn này có thể giúp bạn hiểu được điểm mạnh và điểm yếu của mình với tư cách là một nhà lãnh đạo khởi nghiệp. Chúng tôi khuyên bạn nên lưu lại bài viết và tiến hành tự đánh giá hàng tuần trong các cuộc họp 1:1 hay với hội đồng quản trị, với đội nhóm của mình, và cả trong các cuộc gọi với khách hàng.
Các câu hỏi sau đây là câu hỏi mở, nghĩa là chúng yêu cầu nhiều hơn những câu trả lời có/không đơn giản, và chúng được thiết kế để giúp bạn suy ngẫm về các kỹ năng và hành vi của mình, từ đó xác định được các lĩnh vực cần cải thiện. Mỗi câu hỏi và câu trả lời có thể mang những sắc thái khác nhau; câu trả lời của bạn thậm chí có thể bất đồng giữa những bên hoặc tình huống liên quan. Thực tế là phản ứng của các nhà lãnh đạo với nhà đầu tư có thể sẽ khác phản ứng của họ với cấp dưới.
Chúng tôi thực sự khuyên bạn nên trả lời một cách trung thực, xác đáng vì những kỹ năng mềm này có thể tạo thành hoặc phá hỏng khả năng lãnh đạo—và thậm chí là cả doanh nghiệp của bạn.
Kỷ luật:
- Bạn có chiến lược nào để duy trì động lực và tập trung khi thực hiện các nhiệm vụ lặp đi lặp lại hoặc quá đỗi tầm thường, nhưng lại quan trọng cho sự phát triển của công ty khởi nghiệp của bạn không?
Bạn có thiết lập một hệ thống trách nhiệm giải trình hiệu quả để đảm bảo rằng mình luôn tuân thủ kỷ luật không?
Bạn có chủ ý dành thời gian tập trung cao độ cho công việc quan trọng để có thể giải quyết các mục ưu tiên của mình không? Bạn ưu tiên việc xử lý ngay hay cứ liên tục trì hoãn nó?
Quản lý thời gian:
Bạn có chiến lược để xử lý các cuộc hẹn theo lịch của mình không?
Bạn làm thế nào để đối phó với những yêu cầu không lường trước được về thời gian hay những nhiệm vụ cấp bách? Bạn có tìm cách để hoàn thành những nhiệm vụ quan trọng nhưng không khẩn cấp không?
Bạn có phân chia nhiệm vụ phù hợp cho các thành viên trong nhóm để có thể tập trung vào những gì quan trọng nhất đối với sự phát triển của công ty chưa?
Giao tiếp:
- Khi phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong cuộc họp hội đồng quản trị, bạn có giải thích rõ ràng về kết quả mong muốn để nhóm của bạn biết chính xác bạn cần gì ở họ không? Liệu bạn có sẵn sàng trả lời câu hỏi của họ?
Bạn có trực tiếp lắng nghe đồng nghiệp hoặc cấp dưới và nghiêm túc xem xét các ý tưởng, đề xuất của họ, ngay cả khi chúng không giống với ý kiến của bạn không?
Bạn có quen thuộc với khái niệm lắng nghe chủ động không?
Lạc quan:
Bạn có chiến lược nào để đối phó với sự từ chối từ các nhà đầu tư, khách hàng và nhà tuyển dụng cũng như giữ vững tinh thần bất chấp những khó khăn này không?
Bạn có tin rằng sự lạc quan đóng vai trò quan trọng trong kinh doanh và duy trì các mối quan hệ kinh doanh bền chặt không? Nếu vậy, điều này được phản ánh như thế nào trong việc ra quyết định của bạn?
Bạn có thường xuyên nói những lời khen ngợi, đề cao sức mạnh và tài năng của cấp dưới trực tiếp của mình không? Hay bạn chỉ cho họ biết khi bạn nhận thấy điểm yếu và thiếu sót của họ?
Trí tuệ cảm xúc:
Bạn có quản lý tốt cảm xúc của mình trong những tình huống căng thẳng để ngăn chúng tác động tiêu cực đến việc ra quyết định của bạn với tư cách là một nhà điều hành khởi nghiệp không?
Nếu bạn hỏi đội nhóm của mình, liệu họ có nói rằng họ cảm thấy được thấu hiểu cho cảm xúc của mình không? Tại sao hoặc tại sao không?
Gần đây nhất, bạn đã phản ứng thế nào khi một thành viên trong nhóm mắc lỗi? Bạn đã khoan dung, hay bạn chỉ trích và phán xét họ? Nếu còn có lần sau thì bạn sẽ cư xử khác đi ra sao?
Bạn cũng có thể yêu cầu một thành viên trong nhóm hoặc một đồng nghiệp khác đưa ra đánh giá về kỹ năng lãnh đạo của bạn để có cái nhìn khách quan hơn.
Bằng cách khai thác sức mạnh của các kỹ năng mềm, bạn sẽ vượt qua những hạn chế thông thường và trở thành một nhà lãnh đạo với tầm nhìn xuất sắc. Hãy học cách duy trì kỷ luật, quản lý thời gian hiệu quả, giao tiếp một cách thông minh, luôn lạc quan và phát triển trí tuệ cảm xúc. Sử dụng những kỹ năng đó như một công cụ để vượt qua những thử thách trong hành trình kinh doanh, biến nguy cơ thành cơ hội và trở thành một người dẫn đầu mạnh mẽ trong một thế giới đầy sáng tạo và phát triển.
Bạn có thể tìm hiểu sâu hơn về lãnh đạo để có được cái nhìn sâu rộng hơn về ý nghĩa của việc trở thành một nhà lãnh đạo hàng đầu trong các doanh nghiệp khởi nghiệp ngày nay.
Chúng tôi cũng khuyên bạn nên tìm kiếm sự tư vấn từ những người thân cận, những cố vấn chiến lược và những đồng nghiệp có kinh nghiệm trong lĩnh vực khởi nghiệp để nhận được những lời khuyên quý báu từ họ.
