Buzz
Vẽ bản đồ hoạt động của não trong quá trình phẫu thuật, khi bệnh nhân được yêu cầu chơi nhạc cụ hoặc thực hiện một nhiệm vụ nhất định, giúp bác sĩ đánh giá xem cuộc phẫu thuật diễn ra như thế nào.
Khi nhắc đến phòng mổ, bạn có thể tưởng tượng một môi trường vô trùng với các thiết bị được làm sạch, tiếng bíp nhỏ của máy đo nhịp tim, và tiếng lạo xạo nhỏ nhẹ trên áo phẫu thuật của bác sĩ.
Ít người nghĩ rằng họ sẽ nghe âm thanh êm dịu của kèn saxophone trong phòng mổ, phải không?
Nhưng vào mùa hè năm ngoái, âm nhạc nhẹ nhàng từ cây sáo gỗ của Dan Fabbio là dấu hiệu cho thấy cuộc phẫu thuật đã thành công.
Vào mùa xuân năm 2015, Fabbio - một giáo viên âm nhạc tại New Hartford, N.Y., bắt đầu trải qua những cơn ảo giác. Anh ta cảm thấy chóng mặt và buồn nôn.
Đối với một nhạc sĩ 25 tuổi, đây là những dấu hiệu đáng chú ý.
Anh ta quyết định đến bệnh viện gần nhất để chụp CT. Bác sĩ phát hiện ra một khối u trong não của Fabbio.
Fabbio nói với Trung tâm Y tế Đại học Rochester: “Tôi nghĩ không có gì tốt đẹp cho một người trẻ tuổi như tôi. Chưa bao giờ tôi gặp vấn đề sức khỏe nào trước đó và tôi lo lắng đầu tiên là ung thư.”
May mắn đã mỉm cười với Fabbio, khối u đó không phải là ung thư. Hơn nữa, bác sĩ có thể loại bỏ nó dễ dàng qua ca phẫu thuật.
Tuy không phải là ung thư, nhưng khối u đó đặt ở vị trí quan trọng trong việc chơi nhạc, theo các bác sĩ.
Mặc dù không phải ung thư, nhưng khối u vẫn đe dọa đến sự nghiệp của Fabbio.
Phẫu thuật trên não của một nhạc sĩ
Sau khi nhận được tin tức, Fabbio hẹn gặp Tiến sĩ Web Pilcher, chủ tịch khoa phẫu thuật thần kinh tại Trung tâm Y tế Đại học Rochester.
Nhận ra sự quan trọng của việc loại bỏ khối u mà không ảnh hưởng đến khả năng âm nhạc của Fabbio, Pilcher biết một ca phẫu thuật đặc biệt đang đợi anh.
Pilcher gọi điện cho Tiến sĩ Bradford Mahon, một nhà khoa học thần kinh, phó giáo sư Khoa Não và Khoa học Nhận thức của Trường Đại học Rochester, đồng thời là Giám đốc Nghiên cứu chương trình lập bản đồ não cho bệnh nhân.
Mahon nói với báo Healthline: “Chúng tôi nghiên cứu với khoảng 40 bệnh nhân mỗi năm (trong chương trình lập bản đồ não cho bệnh nhân) giống như trường hợp của Dan. Chúng tôi thực hiện một loạt các bài kiểm tra về ngôn ngữ, chức năng vận động và trí nhớ cho tất cả bệnh nhân. Sau đó, chúng tôi xem xét tổn thương của mỗi bệnh nhân để xác định liệu đó có phải là khối u hay không. Chúng tôi tìm hiểu về phần não cần được thực hiện phẫu thuật thần kinh. Chúng tôi thảo luận với các bác sĩ phẫu thuật về các phương pháp giải quyết vấn đề này trong cuộc phẫu thuật, và sau đó, chúng tôi hỏi bệnh nhân về các vấn đề liên quan đến sở thích, thói quen và nghề nghiệp của họ. Chúng tôi điều tra các chức năng nào quan trọng liền kề hoặc liên quan đến phần não cần phải thực hiện phẫu thuật của bệnh nhân. Như trong trường hợp của Dan, đó là âm nhạc.”
Việc kiểm tra ngôn ngữ và kỹ năng vận động của bệnh nhân là một tiêu chuẩn thông lệ trong phẫu thuật não, nhưng với Fabbio, nguy cơ làm tổn thương thùy não có chức năng cảm thụ âm nhạc đã khiến các bác sĩ phải xem xét những điều họ chưa từng nghĩ đến trước đây.
Vì vậy, Mahon liên lạc với một đồng nghiệp khác tại Trường Đại học Rochester, Elizabeth Marvin, giáo sư tiến sĩ trong lĩnh vực lý thuyết âm nhạc tại Trường Âm nhạc Eastman, người cũng làm việc trong khoa Não và Khoa học Nhận thức và cũng là nhà nghiên cứu về nhận thức âm nhạc.
Marvin đề xuất một số nhiệm vụ về âm nhạc cho Fabbio, bao gồm việc nghe những giai điệu ngắn và lặp lại chúng trong lúc được quét bằng fMRI.
Hai nhạc sĩ cũng đã chuẩn bị một bản nhạc được chỉnh sửa để Fabbio có thể chơi trong quá trình phẫu thuật.
Mahon nói: “Dựa trên các nghiên cứu khoa học, nhiệm vụ này xác nhận những điều chúng tôi tin tưởng, phối hợp với Tiến sĩ Marvin để đảm bảo về khả năng âm nhạc của bệnh nhân. Dan đã tham gia hàng giờ chụp cộng hưởng từ chức năng để lập bản đồ xử lý âm nhạc bằng cách lặp lại giai điệu cụ thể này. Thực tế, như chúng tôi đã dự đoán trước cuộc phẫu thuật, dữ liệu cho thấy khả năng âm nhạc cốt lõi này nằm ngay bên cạnh khối u và bất kỳ sự can thiệp phẫu thuật loại bỏ khối u nào cũng phải xem xét đến vai trò quan trọng của cấu trúc hỗ trợ khả năng âm nhạc trong não để khả năng đó vẫn được giữ lại và khối u có thể được loại bỏ.
Với kế hoạch này, Fabbio đã phẫu thuật vào tháng 8 năm 2016. Trong quá trình phẫu thuật kéo dài hàng giờ, đội ngũ y tế đã đánh thức anh từ giấc ngủ do tác dụng của thuốc.
Họ yêu cầu anh chơi những giai điệu lặp đi lặp lại giống như trước cuộc phẫu thuật để kiểm tra sự thay đổi trong khả năng âm nhạc của anh.
Để kiểm tra một lần nữa và đảm bảo, họ đã đưa cho Fabbio chiếc kèn saxophone của mình.
Mahon chia sẻ: “Cách tốt nhất để đảm bảo rằng khả năng âm nhạc của anh ấy vẫn nguyên vẹn là để anh ấy chơi nhạc cụ của mình trong phòng mổ.”
Toàn bộ đội ngũ y tế đều im lặng. Ngay sau đó, tiếng hòa âm của chiếc alto saxophone rang lên với bài hát “Arirang”, một bản dân ca Hàn Quốc.
Mahon nói: “Anh ấy đã biểu diễn tuyệt vời. Đó là một trong những khoảnh khắc tuyệt vời khi bạn nhận ra rằng mọi công việc bạn đã làm đã đạt được kết quả, và khả năng âm nhạc của anh ấy vẫn không hề thay đổi, trong khi khối u đã được loại bỏ. Cuộc phẫu thuật diễn ra thành công.”
Trong 3 đến 4 tuần sau cuộc phẫu thuật, Fabbio gặp khó khăn trong việc điều chỉnh cao độ đúng và kết hợp hai nốt nhạc với nhau, điều này là một thách thức rõ ràng đối với một giáo viên âm nhạc.
Tuy nhiên, toàn bộ khả năng âm nhạc của anh ấy đã phục hồi hoàn toàn, chính vào thời điểm anh ấy bắt đầu một mùa mới với ban nhạc diễu hành của trường.
Triển vọng của việc lập bản đồ và phẫu thuật não
Có thể việc mà Mahon và Pilcher đã thực hiện trước cuộc phẫu thuật là phần đặc biệt và hứa hẹn nhất trong quá trình phẫu thuật của Fabbio.
Phẫu thuật mở hộp sọ tỉnh táo không còn là điều mới lạ. Mahon cho biết chúng đã được sử dụng trong 20 năm qua.
Tuy nhiên, việc sử dụng bản đồ não - tức là xác định các khu vực cụ thể trong não ảnh hưởng đến các hoạt động cụ thể của con người - đem lại nhiều triển vọng cho tương lai của phẫu thuật não.
Tiến sĩ Michael Schulder, giám đốc của Trung tâm U Não tại Viện Khoa học Thần kinh Northwell Health ở New York nói rằng “Mục tiêu của bất kỳ cuộc phẫu thuật não nào cũng là giải quyết vấn đề hiện tại mà không gây ra vấn đề mới. Trong trường hợp phẫu thuật khối u não, chúng ta chỉ cần loại bỏ khối u và đảm bảo mọi thứ không tồi tệ hơn.”
Bằng từ ngữ và hành động, các bác sĩ có nhiều cách để kích thích não làm những công việc đó mà không cần phải đánh thức bệnh nhân.
Tuy nhiên, với những chức năng nhận thức cao hơn như ngôn ngữ, trí nhớ, xử lý suy nghĩ, hoặc thậm chí là khả năng chơi nhạc, các y bác sĩ đều yêu cầu bệnh nhân phải giữ tinh thần tỉnh táo.
Điều này làm cho ca phẫu thuật của Fabbio và các trường hợp tương tự trở nên đặc biệt.
Khi y bác sĩ hiểu rõ hơn về hoạt động của não, khả năng bảo tồn hoặc phục hồi những chức năng quan trọng này ngày càng được thực hiện.
Schulder nói, “Các nhiệm vụ nên được phân chia theo các khu vực hoặc chức năng có nguy cơ. Gần đây, tôi gặp một bệnh nhân là kỹ sư điện, và nỗi lo chính của anh ấy là không thể giải quyết các vấn đề về logic mạch. Chuyên gia tâm lý thần kinh đồng nghiệp của tôi đã nghiên cứu về logic mạch, và đó là những gì chúng tôi cần kiểm tra với anh ấy trong quá trình phẫu thuật.”
Mahon nói, “Do thuốc gây tê cục bộ chỉ được sử dụng xung quanh điểm mổ và não không có dây thần kinh, bệnh nhân cảm thấy rất thoải mái. Ngoại trừ những hạn chế về mặt công thái học của cuộc phẫu thuật, cơ thể của họ rất tốt. Sau đó, họ có thể tỉnh táo và tham gia vào bất kỳ nhiệm vụ nhận thức nào mà y bác sĩ cho là có liên quan để xác định các chức năng cần được bảo tồn trong việc loại bỏ khối u.”
Trong tương lai, y bác sĩ có thể kiểm tra các thương nhân và thợ thủ công, nhạc sĩ và thợ làm tóc, chuyên gia trang điểm và nhà văn, đảm bảo việc loại bỏ khối u mà không làm mất đi sự nghiệp và đam mê của họ.
Bạn có nghĩ rằng trong tương lai, một cây cọ sơn và một tấm vải bạt có thể thay thế âm nhạc của kèn saxophone trong phòng phẫu thuật không?
Hoàn toàn có thể đấy.
