Tổng hợp nguyên nhân gây vàng da ở trẻ sơ sinh

Vàng da là do nồng độ bilirubin tăng cao trong máu. Ở trẻ sơ sinh, các triệu chứng thường xuất hiện khi nồng độ bilirubin toàn phần >7mg%, còn ở người lớn con số sẽ là >2mg%.

Có hai nhóm chính trong việc phân loại nguyên nhân gây vàng da là do tăng bilirubin gián tiếp và do tăng bilirubin trực tiếp.

Không nên coi thường bất kỳ dấu hiệu lạ nào ở trẻ

1. Vàng da do tăng bilirubin gián tiếp

Vàng da sinh lý: 

Vàng da ở trẻ sơ sinh đủ tháng có tỷ lệ mắc khoảng từ 25 đến 50%. Thường chỉ có triệu chứng vàng da đơn thuần mà không có hiện tượng lách to. Nguyên nhân là do gan chưa kịp thích nghi với vai trò chuyển hóa sau sinh. 

Hầu hết các bé sinh non dưới 2.000g đều có biểu hiện vàng da. Thường xuất hiện sau 24 giờ đầu, có thể kéo dài đến 15 ngày sau và không kèm theo bất kỳ dấu hiệu nào khác. Điều này là do gan của bé chưa đủ trưởng thành.

Da của em màu vàng nhạt do sữa mẹ: 

Thường xuất hiện muộn, vào khoảng ngày thứ năm sau khi sinh, không có dấu hiệu gan lách phình to đi kèm, em vẫn khỏe mạnh và tăng cân tốt. Tình trạng có thể kéo dài trong nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng. Nếu em ngưng cho bé bú sữa mẹ trong 1 - 2 ngày, tình trạng da vàng sẽ giảm đột ngột và biến mất sau 2 ngày, nhưng nếu em cho bé tiếp tục bú sẽ thấy tình trạng tái phát nhưng ít hơn. Nhưng đừng lo lắng quá, em có thể tiếp tục cho bé bú sữa mẹ vì tình trạng da vàng sẽ dần giảm sau 4 - 6 tuần.

Bé sinh non là nhóm nguy cơ cao nhất

Tình trạng da vàng do bệnh lý: 

Vàng da từ việc tự tiêu các ổ xuất huyết: bắt nguồn từ việc các ổ xuất huyết (dưới da, niêm mạc, màng não) bị phá hủy, giải phóng nhiều bilirubin gián tiếp vào huyết tương gây vàng da. Đặc biệt là khi chức năng gan chưa phát triển hoàn chỉnh, nhưng sau khi điều trị phòng ngừa, triệu chứng sẽ giảm nhanh chóng, hiếm khi cần phải thay máu.

Thiểu năng tuyến giáp: 10% trẻ suy giáp bẩm sinh sẽ có triệu chứng vàng da kéo dài và nhiều. Nếu được can thiệp điều trị bằng hormon giáp, các biểu hiện sẽ giảm nhanh chóng.

Tắc nghẽn đường tiêu hóa: thường xảy ra tại các phần môn vị, tá tràng, ruột non, đại tràng. Tình trạng khiến trẻ giảm đường huyết và kích thích hoạt động ruột và gan, dẫn đến vàng da. Khoảng 10 - 25% trẻ bị hẹp môn vị phì đại có kèm theo triệu chứng này.

Hội chứng Crigler Najjar và hội chứng Gilbert: nguyên nhân do thiếu enzyme glucuronyl transferase bẩm sinh.

Vàng da do thuốc: các loại thuốc có thể gây vàng da bởi khởi phát huyết tán ở một số bệnh lý chuyển hóa (ví dụ như thiếu G6PD) của hồng cầu do ức chế hoạt động của enzyme GT (Novobiocin).

Vấn đề về da vàng do vấn đề về tuần hoàn máu

• Bệnh di truyền về hồng cầu biến dạng.

• Suy giảm chức năng men chuyển hóa.

• Sự cố về Thalassemia.

Tình trạng da vàng do không phù hợp nhóm máu giữa mẹ và con

Không hòa hợp về hệ Rh: điều này xảy ra khi máu của mẹ có hồng cầu Rh (-) nhưng con lại có Rh (+). Trong quá trình mang thai, đặc biệt là vào những tháng cuối hoặc khi sinh, nếu nhau thai bị tổn thương, hồng cầu Rh(+) của con có thể nhập vào cơ thể mẹ, gây ra một lượng kháng thể đủ lớn có thể dẫn đến da vàng, thiếu máu và phình to gan ở trẻ sơ sinh.

Không hòa hợp về hệ ABO: chỉ xảy ra khi máu của mẹ thuộc nhóm O, còn của con là nhóm A hoặc B. Khi máu của con chảy vào cơ thể mẹ, nó kích thích hệ miễn dịch của mẹ tạo ra kháng thể IgG chống lại A hoặc B. Trong trường hợp mẹ O, con B thì thường có các triệu chứng nặng hơn.

Nếu mẹ và bé không cùng nhóm máu cũng có thể dẫn đến da vàng ở em bé mới sinh

Gây ra bởi vi khuẩn

Vi khuẩn gây nhiễm trùng từ thai nhi có thể khiến da em bé mới sinh chuyển sang màu vàng, ngoài ra còn có thể đi kèm với viêm mạc tử cung hoặc viêm màng não mủ.

2. Da vàng do nồng độ bilirubin tăng trực tiếp

Là trạng thái da vàng đi kèm với sự tăng bilirubin trực tiếp trong máu. Các dấu hiệu của bệnh thường xuất hiện muộn, sau khoảng 15 ngày, sau giai đoạn da vàng sinh lý. Da có màu vàng chanh, không sáng, cũng như màu xanh lá cây, cùng với dấu hiệu nước tiểu đậm màu và phân màu bạc. Nguyên nhân có thể bao gồm

• Do suy gan: Không thể tiếp nhận galactose, bất khả tiếp nhận tyrosine, nhiễm trùng bẩm sinh, herpes, virus ECHO, viêm gan virus, giang mai,...

• Nguyên nhân trong gan: thiếu alpha 1 antitrypsin, xơ nang gan, tắc nghẽn mật trong gan, bệnh nội tiết (suy giáp, suy tuyến yên), bệnh nhiễm trùng tiểu, tam trisomy 13, 18, 21. 

• Nguyên nhân ngoài gan: teo đường mật, hội chứng mật đặc, nang đường mật.

Chăm sóc và phòng ngừa tốt ngay cả trong thai kỳ sẽ giúp em bé phát triển mạnh mẽ

Các nguyên nhân gây ra da vàng ở trẻ sơ sinh có vẻ phức tạp và nghiêm trọng, nhưng nếu có biện pháp can thiệp và phòng ngừa từ sớm, có thể ngăn ngừa các biến chứng của bệnh. Vì vậy, để giảm thiểu mọi nguy cơ không mong muốn, mẹ nên chọn những cơ sở y tế uy tín để nhận được các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tốt nhất.

Hiện nay, Bệnh viện Đa khoa Mytour là một trong những điểm đến được nhiều người tin tưởng trong việc kiểm tra sức khỏe định kỳ. Đây cũng là địa điểm được nhiều chị em ưu tiên chọn để theo dõi sức khỏe mẹ và bé trong suốt thai kỳ. Với 25 năm kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực này, đội ngũ y bác sĩ có chuyên môn cao, cùng với trang thiết bị hiện đại, Mytour đảm bảo mang lại sự an tâm tuyệt đối cho khách hàng khi sử dụng dịch vụ của họ.