Buzz
Đầu tư vào việc nghiên cứu và khám phá vũ trụ đã tăng mạnh trong 5 năm gần đây, điều này đã kích thích ra đời nhiều sự kiện thiên văn đặc sắc trong năm nay. Hãy cùng nhau xem lại những sự kiện thiên văn đáng nhớ trong năm 2020 này nhé.Phóng tàu thăm dò Solar Orbiter - Một chiếc tàu thăm dò nhân tạo bay gần Mặt Trời hơn bất kỳ nền văn minh nào trước đây
Solar Orbiter đã được phóng lên từ căn cứ không quân Cape Canaveral vào ngày 10/02 năm nay. Với trọng lượng gần 2000kg, tàu này đã cần sự trợ giúp của tên lửa đẩy Atlas V 411. Khi đã vào quỹ đạo của Mặt Trời vào cuối năm 2021, đây sẽ là vật thể thiên văn nhân tạo bay gần Mặt Trời nhất của loài người.
Solar Orbiter là sản phẩm của sự hợp tác và nghiên cứu giữa NASA và ESA để khám phá về ngôi sao chủ của Thái Dương Hệ. Khi bay gần cực đại, tàu này chỉ còn cách Mặt Trời 0.3 đơn vị thiên văn, tương đương 45 triệu km. Mỗi tín hiệu gửi từ tàu về sẽ mất khoảng 16.5 phút để đến Trái Đất và ngược lại. Theo kế hoạch, nhiệm vụ của tàu sẽ chính thức bắt đầu vào tháng 11/2021 và kéo dài cho đến tháng 12/2026, khi tàu sẽ được sử dụng cho những nhiệm vụ mở rộng khác.
Kính viễn vọng Hubble hoạt động được 30 năm - Tròn 50 năm từ sự cố nổi tiếng của tàu Apollo 13
Đã 30 năm trôi qua kể từ ngày 24/4/1990, Kính viễn vọng Hubble vẫn hoạt động mạnh mẽ, liên tục góp phần quan trọng vào việc giúp con người quan sát vũ trụ, từ các thiên thể, ngôi sao đến các thiên hà xa xôi. Tháng 4 vừa qua, NASA đã tổ chức một sự kiện kỷ niệm sinh nhật của Hubble bằng cách chia sẻ những khám phá mới nhất của kính thiên văn này. Hiện tại, NASA đang lên kế hoạch thay thế Hubble bằng kính viễn vọng James Webb. Kính viễn vọng mới này nhẹ hơn đáng kể, nhưng gương quan sát sẽ lớn hơn gấp 3 lần, cùng với độ nhạy và độ phân giải cao hơn. Dự kiến James Webb sẽ bắt đầu sứ mệnh của mình vào Quý 1/2021.
Trong tháng 4 cũng là kỷ niệm 50 năm sự cố của Apollo 13, một trong những sự kiện vũ trụ đáng nhớ nhất trong lịch sử loài người. Sau hơn 48 giờ hoạt động bình thường kể từ lúc phóng, Apollo 13 bất ngờ gặp phải sự cố khi một bình oxy nổ và làm nhiều module máy móc bị hư hại. NASA buộc phải kết thúc nhiệm vụ và tìm cách đưa 3 phi hành gia trở lại Trái Đất an toàn. Bằng sự thông minh của mình, các phi hành gia đã tận dụng bộ đẩy của khoang đáp và lợi dụng trọng lực của Mặt Trăng để trở về Trái Đất an toàn vào ngày 17/4, sau 88 giờ lưu lạc ngoài vũ trụ.
Phát hiện ra siêu tân tinh lớn nhất từng được biết đến trong vũ trụ
Sự kiện nổ của ngôi sao SN2016aps được coi là siêu tân tinh lớn nhất mà con người từng biết đến. Vụ nổ này lớn và sáng hơn bất kỳ vụ nổ nào trước đó. Ngôi sao này bị nổ cách Trái Đất 4.5 tỷ năm ánh sáng và có khối lượng gấp hơn 100 lần Mặt Trời, với mức năng lượng giải phóng gấp 10 lần. Đây cũng là siêu tân tinh tồn tại lâu nhất từ trước đến nay. SN2016aps được phát hiện lần đầu vào năm 2016, và hiện nay mới đầy đủ dữ liệu để nghiên cứu về nguồn gốc của nó, mang ý nghĩa quan trọng đối với các nhà thiên văn.
Nhà khoa học ước tính ngôi sao bị nổ có khối lượng gấp hơn 100 lần Mặt Trời và năng lượng giải phóng gấp 10 lần, là siêu tân tinh tồn tại lâu nhất từ trước đến nay. SN2016aps được phát hiện lần đầu vào năm 2016, và hiện nay mới đầy đủ dữ liệu để nghiên cứu về nguồn gốc của nó, mang ý nghĩa quan trọng đối với các nhà thiên văn.Quan sát Hiện tượng Nhật Thực tại Việt Nam vào ngày 21/6 do cách 11 năm sau chúng ta mới có thể quan sát lại sự kiện này
Ngày 21/6 năm nay diễn ra Nhật Thực một phần, Mặt Trăng không che hoàn toàn Mặt Trời. Tuy nhiên, đợt Nhật Thực này vẫn có tới 79% diện tích bị che phủ, vẫn có thể quan sát được bằng mắt thường. Đây là sự kiện đáng chú ý nhất trong quan sát thiên văn năm nay vì cần phải đợi tới 11 năm sau mới có cơ hội chiêm ngưỡng lại hiện tượng Nhật Thực một phần với mức che phủ cao như vậy.
Hình ảnh do @huyenblade chia sẻ. Lưu ý rằng không phải là ban đêm mà Nhật Thực làm cho môi trường trở nên tối lại như vậy, anh em nhé
Sau ngày 21/6, Nhật Thực sẽ xuất hiện lần tiếp theo vào năm 2023. Tuy nhiên, ở Việt Nam, chúng ta không thể quan sát được vì chỉ có 5% diện tích bị che phủ. Cũng tương tự, vào năm 2027 và 2028, sự kiện này sẽ tái diễn nhưng với mức độ che phủ tối đa chỉ là 30%.Khám phá liên tục về 'bạn đồng hành' của Trái Đất
Trong năm nay, đã có nhiều lần các nhà khoa học vũ trụ phát hiện ra những hành tinh có đặc điểm tương tự như Trái Đất, cả về hình dáng, cấu trúc và kích thước. Ví dụ, vào tháng 6 năm nay, một nhóm nghiên cứu tại Viện Max Plank đã khám phá ra một hành tinh có tên KOI-456.04, mà nếu so sánh với Trái Đất, có thể nói đó là một loại 'gương phản chiếu'. Có hy vọng rằng hành tinh này có thể tồn tại nước hay điều kiện thuận lợi cho sự sống tồn tại.
KOI-456.04 cũng quay quanh một ngôi sao tương tự như Mặt Trời của chúng ta, nhận được lượng ánh sáng chiếu vào bề mặt tương đương với 93% so với Trái Đất. Hành tinh này lớn gấp 1.9 lần Trái Đất và có chu kỳ quay xung quanh ngôi sao mẹ kéo dài 378 ngày. Có khả năng cao rằng điều kiện bề mặt của hành tinh này thích hợp cho sự sống tồn tại, còn được gọi là 'Vùng Sống'.
Cách đây 1 tháng, đã có thông tin về hành tinh Kepler-1649c được công bố, được coi là hành tinh giống Trái Đất nhất từ trước đến nay. Nó nằm cách Trái Đất chỉ 300 năm ánh sáng, lớn hơn TĐ khoảng 1.06 lần và nhận được khoảng 75% lượng ánh sáng từ Mặt trời so với Trái Đất. Đặc biệt hơn nữa, Kepler-1649c được cho là nằm trong vùng sống được của ngôi sao chủ, vì mặc dù nhận ít ánh sáng hơn, nhưng lại nằm gần ngôi sao chủ hơn, tạo điều kiện bề mặt tương tự. Tuy nhiên, Kepler-1649c lại quay quanh ngôi sao trung tâm trong chỉ khoảng 19.5 ngày, nhanh hơn nhiều so với Trái Đất.Khám phá đầu tiên về hành tinh đang hình thành
Đây là lần đầu tiên mà con người quan sát được một đĩa vật chất đang tụ hợp lại để tạo thành một hành tinh mới, nằm cách chúng ta khoảng 520 năm ánh sáng. Sự kiện này đánh dấu một quá trình tụ tập vật chất để tạo ra một hành tinh mới. Phần lõi của khối vật chất này chứa mật độ dày đặc của các khí và bụi vũ trụ, tạo thành một cấu trúc hình xoắn ốc được gọi là AB Aurigae.
Người đứng đầu nhóm nghiên cứu tại Observatoire de Paris cho biết: 'Chúng ta đã quan sát được nhiều vùng không gian xa xôi, nhưng lại hiểu biết rất ít về cách chúng được hình thành'. Việc quan sát một hành tinh đang hình thành mang ý nghĩa quan trọng trong việc giúp con người hiểu rõ hơn về quá trình hình thành của các hành tinh.Đây là vật thể lạnh nhất trong vũ trụ, gần đạt tới 0 độ tuyệt đối
Tinh vân Boomerang, còn được biết đến với tên gọi PGC 3074547, được coi là vật thể lạnh nhất trong vũ trụ với nhiệt độ trung bình chỉ khoảng 1 độ K (-272.15 độ C). Trong suốt gần 20 năm, các nhà khoa học luôn nỗ lực để giải thích tại sao tinh vân này lại có nhiệt độ thấp như vậy, vì thậm chí nhiệt độ này còn thấp hơn cả nhiệt độ trung bình của không gian vũ trụ.
Lý do cuối cùng mà các nhà khoa học đưa ra là do va chạm giữa ngôi sao ở trung tâm của tinh vân với một ngôi sao khác, tạo ra một vụ nổ mạnh mẽ. Vụ nổ này đẩy các khối khí và vật chất ra không gian với một lượng năng lượng lớn. Theo ước tính, các khối khí này hiện đang di chuyển ra xa phần lõi với vận tốc khoảng 540 ngàn km/h. Do mất mát vật chất với vận tốc này, nơi này trở thành một trong những nơi có nhiệt độ cực thấp nhất, thậm chí thấp hơn cả nhiệt độ tự phát của chính nó. Tuy nhiên, hiện tại, dự đoán là phần trung tâm của tinh vân đang dần trở nên nóng lên và có khả năng tinh vân Boomerang sẽ không còn là nơi lạnh nhất trong vũ trụ trong tương lai.Khám phá vật chất trên Trái Đất cổ đại hơn cả Hệ Mặt Trời
Bằng cách sử dụng kính hiển vi điện tử, phân tích đồng vị và các phương pháp đo đạc kỹ thuật khác, các nhà khoa học đã xác định rằng lớp bột silic cacbua được trích xuất từ mảnh thiên thạch Murchison là vật chất cổ đại nhất trong Hệ Mặt Trời đã được phát hiện. Phân tích đồng vị Helium 3 và Neon 21 cho thấy các tinh thể bụi sao từ Murchison có tuổi đời từ 4.6 đến 7 tỷ năm, lớn hơn so với thời gian hình thành của Hệ Mặt Trời.
Có một lý thuyết được đưa ra rằng hàng tỷ năm trước, trước khi Thái Dương Hệ hình thành, một ngôi sao đã phát nổ và bụi từ nó đã lan ra khắp không gian. Sau đó, một phần của bụi này đã bị 'mắc kẹt' bởi một thiên thạch, và sau đó đã đâm vào Trái Đất vào năm 1969. Kết quả là chúng ta có thể tìm thấy vật chất trên Trái Đất, nhưng tuổi của nó lớn hơn so với Mặt Trời. Được biết, chỉ khoảng 5% của các thiên thạch chứa vật chất cổ xưa như vậy.
