Buzz
Đã sắp hết năm 2021, cũng là năm thứ hai của đại dịch covid-19 trên toàn thế giới. Tuy vậy, không chỉ xoay quanh đại dịch, mà còn có những bước tiến quan trọng khác trong lĩnh vực y tế. Dưới đây là những điểm nhấn WHO đã chọn để ghi nhận một năm đầy biến động. Đây là cơ hội để ta nhìn lại những gì đã qua và sẵn sàng cho những thách thức mới của năm 2022.1. Sáng Tạo và Bất Bình Đẳng Trong Phản Ứng Với Đại Dịch Covid-19
Cuối năm 2020, khi chiến dịch tiêm chủng bắt đầu sau khi phát triển thành công vaccine chống covid-19, lo ngại về sự bất bình đẳng trong tiêm chủng tại các nước giàu đã trở nên rõ ràng hơn. Trong số hơn 8 tỷ liều vaccine đã được tiêm trên toàn cầu, chỉ có 1/4 nhân viên y tế tại châu Phi, nhóm ưu tiên tiêm chủng, mới được tiêm đủ 2 mũi. Chỉ có 0.4% tổng số xét nghiệm trên thế giới được thực hiện tại các nước thu nhập thấp.
Không thể phủ nhận sự phát triển nhanh chóng khi chỉ trong 1 năm đã có vaccine chống covid-19, cùng với các loại thuốc điều trị như molnupiravir, favipiravir và các phương pháp xét nghiệm sáng tạo như lấy dịch nước bọt hoặc qua hơi thở... WHO đã hỗ trợ các nước nghèo thông qua cơ chế chia sẻ vaccine Covax, nhưng để thực sự bảo vệ toàn bộ dân số trên toàn cầu cần nhiều công việc hơn trong năm 2022.2. Tình trạng khẩn cấp vẫn tiếp diễn và không có dấu hiệu kết thúc
Ngoài đại dịch covid-19, năm vừa qua vẫn chứng kiến các khủng hoảng nhân đạo và tình trạng khẩn cấp về lương thực và y tế diễn ra. Đặc biệt là vấn đề khủng hoảng nhân đạo ở Yemen, Syria và sự kiện Taliban chiếm quốc Afghanistan đã gây ra một làn sóng tị nạn gia tăng mạnh mẽ. Ở Afghanistan, không chỉ có vấn đề chính trị mà còn đối mặt với covid-19, tiêu chảy cấp, sốt rét, sởi, bại liệt và sốt xuất huyết đều đang tăng cao. Sau hơn một thập kỷ xáo trộn, Syria vẫn cần sự hỗ trợ về vật tư y tế và hỗ trợ về sức khỏe tâm thần cho người dân.3. Thách thức trong dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn cầu
Mảng này bị ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch, khi mục tiêu đạt được sự phủ sóng chăm sóc sức khỏe toàn dân bị tạm ngừng do covid-19. Đại dịch không chỉ làm gián đoạn tiến trình của hơn 20 năm trong việc phát triển chăm sóc sức khỏe toàn dân mà còn gây ra cuộc khủng hoảng kinh tế lớn nhất kể từ thời kỳ Đại suy thoái từ những năm 1930. Trên toàn cầu, có khoảng 23 triệu trẻ em đã bị bỏ lỡ việc tiêm vaccine định kỳ, tăng nguy cơ mắc các bệnh như sởi và bại liệt, mặc dù chúng có thể được phòng ngừa thông qua việc tiêm chủng đầy đủ. Hơn một nửa các quốc gia thành viên của WHO báo cáo có sự gián đoạn và hỏng hóc trong việc cung cấp dịch vụ chăm sóc đáng kể cho bệnh nhân mắc tiểu đường, điều trị và rà soát ung thư cũng như bệnh cao huyết áp tại quốc gia của họ.4. Đóng góp và thách thức của phụ nữ trong ngành y tế
WHO nhận ra sự đóng góp quan trọng của phụ nữ trong lĩnh vực y tế trong 2 năm gần đây, đặc biệt là từ khi bùng phát đại dịch covid-19, khi họ chiếm đến 70% số lượng nhân viên y tế và tham gia vào các hoạt động cộng đồng. Tổ chức này cũng cam kết thúc đẩy các chính sách để tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia nhiều hơn vào các hoạt động nghiên cứu khoa học. Trong năm vừa qua, WHO đã hoàn thành cuộc nghiên cứu lớn nhất về bạo lực đối với phụ nữ, chỉ ra rằng 1 trong 3 phụ nữ bị tấn công về thể chất hoặc tình dục bởi bạn đồng tính hoặc bị quấy rối tình dục từ người khác. WHO dự định sẽ đẩy mạnh việc đưa vấn đề này vào luật pháp của các quốc gia thành viên và coi đây là một mối nguy sức khỏe công cộng trong tương lai.5. Vaccine chống sốt rét: Tia sáng cho cuộc chiến chống lại bệnh truyền nhiễm
Trong năm vừa qua, có một tin vui là vaccine chống sốt rét đầu tiên đã hoàn thành và được khuyến nghị sử dụng rộng rãi cho trẻ em ở khu vực Cận Sahara ở Châu Phi. Để đạt được điều này, WHO đã dựa vào chương trình thử nghiệm vaccine RTS,S trên hơn 800,000 trẻ em tại Ghana, Kenya và Malawi từ năm 2019. Sự tập trung vào trẻ em là vì nhóm dưới 5 tuổi chiếm tới 80% trong tổng số hơn 600,000 ca tử vong do sốt rét ở châu Phi mỗi năm.
Ngoài vaccine chống sốt rét, năm ngoái còn có việc phê chuẩn vaccine chống Ebola và các quốc gia đồng thuận với kế hoạch hành động toàn cầu chống viêm màng não là những tiến triển lớn được đề cập. Cũng nên kể đến vaccine thử nghiệm chống HIV/AIDS, một đại dịch mới được phát hiện vài thập kỷ trở lại đây nhưng đã gây ra hàng triệu ca tử vong.6. Đẩy mạnh cuộc chiến chống lại bệnh tiểu đường
Đã đầy 100 năm kể từ khi con người khám phá ra insulin, nhân dịp này, WHO đã khởi động dự án Tác động của Đái tháo đường trên toàn cầu để tăng tốc trong việc phòng ngừa và điều trị căn bệnh này. Báo cáo mới nhất được công bố vào tháng 11 cho thấy vẫn còn nhiều người không có insulin. Cần phải làm nhiều hơn nữa để đảm bảo họ nhận được insulin và các sản phẩm liên quan, với mục tiêu quan trọng là không có gián đoạn trong sản xuất và cung cấp insulin. WHO cũng đang hợp tác với các chuyên gia y tế để thêm insulin vào Danh mục Thuốc thiết yếu, giúp việc phê duyệt thuốc thuận tiện hơn, tăng cạnh tranh và giảm giá thành.7. Giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá
Điều này là một tin vui khi ngày càng có nhiều người quyết định từ bỏ hút thuốc lá để cải thiện sức khỏe và phòng ngừa các bệnh không lây nhiễm. Trong 20 năm từ 2000 đến 2022, số người hút thuốc giảm đi 69 triệu người. Nếu so với 2 năm trước, chỉ có 32 quốc gia báo cáo giảm 30% số người hút thuốc từ 2010 đến 2025. Số lượng này đã tăng lên 60 quốc gia cam kết đạt được mục tiêu này. WHO cũng đã đề xuất một khung phòng ngừa và kiểm soát thuốc lá để các quốc gia thiết lập cơ chế liên quan đến việc tăng cường biện pháp kiểm soát thuốc lá toàn cầu.
Các hút thuốc bây giờ có thể tìm kiếm thông tin trong Chiến dịch Cam kết bỏ thuốc và sử dụng Nhật ký bỏ thuốc để ghi lại quá trình bỏ thuốc của họ, một cách tiếp cận gần gũi hơn nhiều so với các chiến dịch truyền thông trước đây.8. Cảnh báo về những thách thức trong điều trị bệnh sa sút trí tuệ trong tương lai
Năm ngoái, WHO đã công bố báo cáo đầu tiên về tình hình của việc phản ứng của nhóm y tế công cộng đối với căn bệnh sa sút trí tuệ và số liệu rất lo ngại khi chỉ có 1/4 quốc gia có chính sách hoặc kế hoạch hỗ trợ người bị sa sút trí tuệ và gia đình của họ. Trên toàn cầu có khoảng 55 triệu người bị ảnh hưởng bởi căn bệnh này, và con số này có thể tăng lên đến 78 triệu vào năm 2030 và 139 triệu vào năm 2050. WHO đang phát triển Sách xanh về nghiên cứu bệnh sa sút trí tuệ để tạo ra một khung chung cho các bên liên quan để nghiên cứu và đề xuất các sáng kiến liên quan.9. Những tranh luận về y tế và biến đổi khí hậu
WHO đã phát hành Hướng dẫn về Chất lượng không khí Toàn cầu vào tháng 9 vừa qua để cung cấp bằng chứng về tác động của ô nhiễm không khí đối với sức khỏe và khả năng tập trung của con người. Trong COP26 diễn ra ở Glasgow, WHO đã gửi báo cáo và thư ngỏ được ký bởi các tổ chức y tế đại diện cho 2/3 số nhân viên y tế trên toàn cầu để nâng cao nhận thức về tác động của biến đổi khí hậu đối với ngành y tế.
Với tôi, việc phát triển các loại vaccine chống covid-19, sốt rét và HIV là những thành tựu lớn nhất và đáng nhớ nhất trong lĩnh vực y tế. Còn bạn thì sao? Điều gì đã ấn tượng nhất với bạn trong lĩnh vực y tế trong năm vừa qua (không tính các vấn đề lùm xùm)?
DeepSpeak là dạng trò chuyện sâu sắc, mang đến nội dung chất lượng kết hợp với đồ họa đẹp mắt, khiến mắt bạn cảm thấy thích thú. Hình ảnh trong DeepSpeak được tối ưu hóa để bạn có thể thưởng thức thông tin một cách hoàn toàn mới lạ. Hãy thưởng thức một tách trà thảo mộc ngon lành và đọc DeepSpeak, bạn sẽ thấy thú vị lắm đấy!
