Buzz
Dư âm của sự thành công đến với Baldur's Gate 3 tại lễ trao giải The Game Awards năm nay đã dần dịu đi. Trong cộng đồng game thủ, chủ đề được bàn luận nhiều nhất vào những ngày cuối năm là về sự kiện gây sốc của tựa game mang tên The Day Before, một sản phẩm của hãng game Fntastic.Vào ngày 7/12/2023, The Day Before chính thức ra mắt. Tuy nhiên, hàng trăm nghìn người chờ đợi suốt hai năm qua đã phải thất vọng khi nhận ra rằng, The Day Before chỉ là một tổ hợp lộn xộn của các mô hình và đồ họa mua sẵn từ cửa hàng của Unreal Engine, không hề tương thích với những gì được quảng bá qua các đoạn trailer trước đó. Ban đầu, mọi người mong đợi The Day Before sẽ là bước tiến lớn trong thể loại game sinh tồn zombie thế giới mở, với hàng trăm ngàn người cùng tham gia chiến đấu hoặc hợp tác để chống lại đại dịch zombie.
Với hơn 200 nghìn bản game được bán ra trên Steam, hơn một nửa số người chơi đã yêu cầu hoàn tiền chỉ sau 4 ngày kể từ ngày phát hành. Đáng ngạc nhiên hơn, sau khi game phát hành, Fntastic công bố đóng cửa hoàn toàn, không chỉ tạm ngưng hoạt động. Game không còn được bán trên Steam, và may mắn là nền tảng phân phối game này vẫn hỗ trợ hoàn tiền cho mọi người, mặc dù nhiều người đã chơi hơn 2 tiếng theo quy định của Steam.
Vấn đề nằm ở chỗ, nếu xem xét kỹ lưỡng về lịch sử hoạt động của Fntastic, cũng như cách họ phát triển và phát hành game, và sau đó là bỏ bê những tựa game đã từng sản xuất trong quá khứ, thì mọi người cũng sẽ nhận ra rằng The Day Before chỉ là một ấn phẩm quá tuyệt vời để trở thành hiện thực. Cách chơi và đồ họa của The Day Before kết hợp giữa hai tựa game The Last of Us và The Division, kết hợp hành động sinh tồn với thế giới mở phong cách hậu thảm họa đại dịch. Ngay cả logo của game cũng giống hệt như The Last of Us, điều này khiến nhiều người cảm thấy có gì đó không đúng.
Ngay lúc này trên Reddit, trong r/TheDayBefore, có những bài viết tổng hợp cực kỳ chi tiết từ cộng đồng game thủ, bao gồm cả những người từng làm “cộng tác viên” cho Fntastic, và cả những nhà làm game độc lập khác để phân tích sự việc này. Dù đã hơn 10 ngày kể từ khi xảy ra sự cố với The Day Before và tuyên bố đóng cửa của Fntastic đã được đưa ra, nhưng vẫn còn quá sớm để đưa ra bất kỳ kết luận nào.
Có thể xảy ra hai trường hợp, hai anh em nhà Gotovtsev đã hoảng loạn vì ý tưởng game không thể tạo ra sản phẩm như mong đợi, hoặc game toàn lỗi, nên quyết định đóng cửa cả hãng game. Hoặc có thể, theo quan điểm của nhiều người chơi trên mạng xã hội, Fntastic là một trò lừa đảo và hoạt động rửa tiền. Còn đối với một nhà phát triển game độc lập, The Day Before là một ví dụ rõ ràng của 'asset flip'.
Asset flip là gì? Đó là khi một dự án game không tạo ra bất kỳ đồ họa nào, chỉ mua các asset sẵn có từ nhà cung cấp, rồi lắp ghép chúng lại thành một trò chơi hoàn chỉnh. Không quan trọng liệu game có sống sót được lâu dài hay không, chỉ cần có người mua để kiếm tiền, rồi sau đó là sang dự án mới. Asset flip không phải lúc nào cũng là lừa đảo, nhưng trò chơi tạo ra từ asset flip thường có chất lượng thấp và không có hướng nghệ thuật cụ thể vì phụ thuộc hoàn toàn vào các asset sẵn có.
Aysen và Eduard Gotovtsev
Thực tế, nếu xem xét các sản phẩm trước đó do Fntastic phát hành, không có một trò chơi nào sống sót quá 2 năm. Studio này, do hai anh em Eduard và Aysen Gotovtsev sáng lập, đã sản xuất và phát hành nhiều trò chơi trên Steam trong quá khứ.
Nếu nhìn kỹ, rất nhiều chi tiết trong trailer đã được sao chép một cách rõ ràng, từ phong cách đến cách bố cục camera giống với nhiều trailer game nổi tiếng khác. Dĩ nhiên, với sự hấp dẫn đến từ màn chơi MMO sinh tồn, nhiều fan đã bỏ qua mọi điều này mà không hỏi về lý do.
Nhảy về thời điểm hiện tại, nhiều người đã tìm kiếm thông tin trên internet và phát hiện ra rằng, The Day Before đã được công bố trước cả khi Fntastic có giấy phép kinh doanh, với trụ sở tại Singapore. Mặc dù game được công bố từ tháng 1, nhưng cho đến tháng 10/2021, Fntastic mới đăng ký kinh doanh với số vốn 100 nghìn SGD.
Vào tháng 1 năm 2023, một làn sóng drama mới nổ ra khi Steam loại bỏ trang web của The Day Before khỏi cửa hàng game vì nghi ngờ vi phạm bản quyền. Có vẻ như hai anh em nhà Gotovtsev thậm chí còn không có quyền sử dụng tên The Day Before để phát hành trò chơi, bởi trước đó, có một ứng dụng thời gian biểu cùng tên đã được ra mắt.
Khi đó, Fntastic cho biết vì lý do bản quyền, trò chơi sẽ bị hoãn thêm 8 tháng, từ tháng 3 sang tháng 11/2023 mới phát hành. Tuy nhiên, sau đó lại có một bài viết chính thức nói rằng “dù thế nào thì chúng tôi cũng dự định hoãn ra mắt trò chơi, nên bản quyền không phải là lý do trực tiếp.” Sau đó, những người quản lý cộng đồng cho Fntastic trên Discord đã phải đối mặt với làn sóng phản đối từ cộng đồng game thủ, những người đang đợi chờ tác phẩm này.
Vào tháng 11 năm 2023, The Day Before trở lại với đoạn trailer cuối cùng, kèm theo đó là lần hoãn cuối cùng. Trò chơi sẽ được phát hành vào ngày 7/12/2023 dưới dạng early access, nghĩa là một trò chơi chưa hoàn chỉnh.
Rồi ngày ấy cũng đến, 11 ngày trước đây. The Day Before ra mắt, nhưng lại là một tình cảnh hỗn độn không thể liệt kê vào bất kỳ thể loại game nào. Hình ảnh gặp nhiều lỗi, cốt truyện và hệ thống nhiệm vụ hoàn toàn thiếu, ngoại trừ việc lang thang trong thế giới game, không còn gì để làm nhiều hơn. Tuy nhiên, vào thời điểm máy chủ mở cửa, The Day Before vẫn trở thành một trong những trò chơi được bán chạy và thu hút nhiều người chơi nhất, với số người chơi đồng thời tăng lên gần 40 nghìn người.
Thay vì thiết kế theo kiểu hành động sinh tồn thế giới mở, The Day Before lại giống như những trò chơi bắn súng như Escape From Tarkov. Có một trung tâm nơi người chơi tương tác với nhau, hoặc với những người chơi xa lạ. Tuy nhiên, chỉ khi nhận nhiệm vụ, họ mới ra ngoài thế giới mở. Hàng ngàn đánh giá tiêu cực đã tràn ngập trên trang Steam của trò chơi này.
Trên mạng xã hội, người ta đã tìm ra và tổng hợp được hàng loạt dữ liệu đồ họa được bán trên chợ asset của Unreal Engine, từ nhà cửa, bản đồ đến ô tô, cây cối, và thậm chí là cả mô hình nhân vật. Tất cả đều được mua về và ghép lại thành một trò chơi, với tên là The Day Before, chứ không phải là một sản phẩm “được phát triển trong 5 năm” như Fntastic tuyên bố:
Như đã nói ở trên, chỉ sau 4 ngày từ khi The Day Before phát hành, Fntastic tuyên bố đóng cửa:
Ngay lập tức, cộng đồng hoảng loạn vì nghĩ rằng Fntastic đã hốt tiền và bỏ chạy, sau khi bán được hơn 200 nghìn bản The Day Before cho những người hâm mộ. Tuy nhiên, một nhà phát triển game indie có kinh nghiệm đã chỉ ra rằng, Valve không bao giờ thanh toán tiền ngay sau khi bán bản game. Thay vào đó, doanh thu sẽ được tổng kết vào cuối mỗi tháng và sau đó Valve sẽ mất thêm 30 ngày để xử lý và thanh toán cho hãng game, sau khi đã trừ phí chia sẻ doanh thu và các khoản phí khác. Điều này có nghĩa là nếu mua game vào ngày 7/12, tiền sẽ không được chuyển cho hãng game cho đến ngày 7/2. Ngoài ra, Valve đang hỗ trợ hoàn tiền cho những người đã mua The Day Before, vì vậy không thể kết luận rằng Fntastic đã hốt tiền và bỏ chạy được.
Mặc dù vậy, bài học từ những “studio game độc lập” với những dự án quá lớn vẫn còn đó.
Có người so sánh The Day Before với Cyberpunk 2077, một trò chơi cũng bị trì hoãn nhiều lần trước khi phát hành và cũng đầy lỗi khi ra mắt. Tuy nhiên, CD Projekt RED không bao giờ tuyên bố đóng cửa chỉ sau 4 ngày phát hành như Fntastic, mà họ đã dành nhiều thời gian để sửa lỗi và phát triển phiên bản mới cho PS5 và Xbox Series X, cũng như bản mở rộng Phantom Liberty.
