Tổng quan về hệ sinh thái Runes

Sau Ordinals, BRC20, Runes đã đóng góp đáng kể vào sự phát triển tổng thể của mạng lưới Bitcoin. Hiện tại, chúng ta đang ở giai đoạn rất sớm của hệ sinh thái Runes, thời kỳ này là thời điểm lý tưởng để các dự án phát triển sản phẩm cho một Mùa Runes trong tương lai.

Giới thiệu

Block 840.000 đã được chọn là điểm khởi đầu của Giao thức Runes. Vào ngày 20/04/2024, trong sự kiện Bitcoin Halving lần thứ 4, giao thức Runes chính thức ra mắt mainnet. Với sự hứng thú đã được tạo ra từ trước đó, Runes đã làm cho mạng lưới Bitcoin tăng vọt về số lượng và phí giao dịch.

Tuy nhiên, sự nhiệt tình này không duy trì được lâu khi chỉ sau 3 ngày ngắn ngủi, số lượng giao dịch liên tục đã giảm đột ngột mạnh, và sau 1 tuần mọi thứ đã gần như trở lại bình thường.

Liệu Runes Protocol chỉ là một cơn sốt tạm thời của một nhóm cá nhân hâm mộ cải cách mạng lưới Bitcoin, hay là một sự điều chỉnh lành mạnh để duy trì sự phát triển bền vững trong dài hạn?

Trong bài viết này, chúng ta sẽ điểm qua tổng quan về hệ sinh thái Runes Protocol, tình hình hoạt động và những dự án nổi bật để trả lời câu hỏi trên.

Giới thiệu về Runes Protocol

Runes Protocol là giao thức phát hành fungible token trên mạng lưới Bitcoin, được sáng lập bởi Casey Rodarmor - người cũng là tác giả của giao thức Ordinals nổi tiếng.

Điểm khác biệt quan trọng nhất giữa Runes Protocol và các giao thức phát hành token fungible khác trên mạng lưới Bitcoin là việc nó sử dụng mô hình UTXO. Thông tin về số dư sẽ được lưu trữ trực tiếp trong trường OP_RETURN của UTXO thay vì dữ liệu witness như BRC-20 hoặc một số giao thức khác.

Điều này đã cải thiện hiệu suất thực thi của Runes Protocol, giải quyết vấn đề “spam UTXO” và giúp mạng lưới hoạt động một cách hiệu quả hơn. Đồng thời, việc lưu trữ dữ liệu trong UTXO cũng giúp Runes trở nên on-chain hơn.

Một điểm đặc biệt khác của Runes Protocol là tên của token bị giới hạn về số ký tự và không được phép chứa khoảng trắng, thay vào đó sẽ được thay thế bằng dấu chấm. Ví dụ, SATOSHI•NAKAMOTO.

Về số lượng ký tự, tên của Runes tối đa có thể là 26 ký tự, nhưng ban đầu người dùng chỉ có thể tạo Rune từ 13-26 ký tự, các ký tự ngắn hơn sẽ được mở khóa dần dần trong vòng 4 tháng trong 4 năm.

Ngoài ra, Runes có hệ thống đánh số thứ tự dựa trên thời gian tạo ra, tăng dần từ 0. Theo một số quan điểm, những rune được tạo ra sớm hơn sẽ hiếm hơn vì chúng mang tính chất lịch sử. Rune #0 là UNCOMMON•GOODS, được tạo ra bởi nhà sáng lập Casey.

Bạn có thể tìm hiểu chi tiết về Runes Protocol trong bài viết: Runes Protocol - Giao thức phát hành token fungible trên Bitcoin của nhà sáng lập Ordinals

Tình hình hoạt động

Chỉ trong ngày đầu tiên ra mắt, Runes Protocol đã mang về cho các miner 1.289 BTC tiền phí giao dịch, tương đương khoảng 90 triệu USD. Trong những ngày tiếp theo, chi phí giao dịch duy trì ở mức 100 - 300 BTC/ngày trước khi giảm mạnh vào tuần sau. Hiện tại, chi phí giao dịch từ Runes Protocol chỉ khoảng 2-3 BTC mỗi ngày.

Tuy nhiên, khi xem xét tỷ trọng của các loại giao dịch, mặc dù số lượng và chi phí giao dịch của Runes giảm đáng kể, nhưng so với các loại giao dịch khác, nó vẫn chiếm thị phần lớn liên tục.

Từ biểu đồ, chúng ta cũng thấy rằng kể từ khi Runes Protocol ra đời, nó đã chiếm trọn thị phần của BRC-20 và Ordinals. Mạng lưới Bitcoin hiện chỉ còn hai loại giao dịch chính: giao dịch Bitcoin thông thường và giao dịch Runes.

Sau giai đoạn bùng nổ vào tuần đầu tiên, hiện nay mỗi ngày có khoảng 100-200 Runes mới được tạo ra. Tính đến sau một tháng hoạt động, tổng số Runes là 74 nghìn với 4,6 triệu địa chỉ ví.

Trong bối cảnh nguồn thu nhập từ phần thưởng block của các miner giảm một nửa sau halving thứ 4 vừa qua và độ khó khai thác ngày càng tăng, miner phải nâng cấp phần cứng để cạnh tranh. Nếu giá của Bitcoin không đủ để chi trả chi phí, những người khai thác sẽ phải tắt máy đào để tránh lỗ.

Các phát kiến mới trên mạng lưới Bitcoin như Runes Protocol sẽ cung cấp nguồn thu nhập bổ sung đáng kể để giúp các miner duy trì hoạt động sản xuất của họ.

Điều quan trọng đối với người dùng Bitcoin là tính ứng dụng và văn hoá cộng đồng.

Kể từ khi ra đời, Bitcoin chủ yếu được sử dụng để lưu trữ giá trị, với một phần nhỏ sử dụng cho thanh toán hoặc cho vay off-chain. Người sở hữu Bitcoin mong đợi nhiều hơn từ BTC, nhưng họ muốn việc sử dụng phải an toàn và tốt nhất là trên chuỗi khối, vì họ không muốn để ai đó giữ chìa khóa của tài sản giá trị của mình.

Sinh ra Runes Protocol không chỉ để phát triển hệ sinh thái DeFi trên Bitcoin mà còn để thúc đẩy sự đa dạng văn hoá qua các memecoin và token khác trên nền tảng này.

Dưới đây là biểu đồ vốn hóa của các token thay thế trong các hệ sinh thái so sánh với token gốc của chúng, được nghiên cứu bởi Binance. Mặc dù Bitcoin có vốn hóa lớn nhất, tỷ lệ token thay thế lại rất thấp. Điều này cho thấy có nhiều tiềm năng phát triển cho hệ sinh thái token thay thế trên mạng lưới Bitcoin.

Hệ sinh thái và các dự án tiêu biểu

Mặc dù mới chỉ ra mắt mainnet được hơn một tháng, nhưng Runes Protocol đã có sự bứt phá đáng kể, khiến hệ sinh thái của nó phát triển mạnh mẽ so với thời gian.

Có thể phân loại các dự án trong hệ sinh thái Runes thành 6 nhóm chính, dưới đây là danh sách các nhóm kèm theo các dự án tiêu biểu của từng nhóm.

Mint / Launchpad

Luminex, Unisat, Runespad, OrdinalsBot, Ordbit, Metarunes, Magic Runes, SatoSea, Ordinals Wallet.

Sàn Giao dịch / Dex

OKX Web3, Magic Eden, Unisat, Ordinals Wallet, ApeSwap, LFG, SatsX, Saturn, RuniGun, RunePro, Whales Market.

Cho vay

Liquidium, Runessance, Runeflex.

Ví

Xverse Wallet, Unisat Wallet, OKX Wallet, Magic Eden Wallet, Leather Wallet, Ordinals Wallet.

Công cụ/Trình duyệt

Ord.io, Best In Slot, SatScreener, Geniidata, Ordiscan, Btctool, RuneMine, Runesmarketcap.

Dự án Runes

UNCOMMON•GOODS

Rune đầu tiên #0 của Runes Protocol được tạo ra bởi nhà sáng lập Casey bằng cách nhúng cứng trong mã code. UNCOMMON•GOODS không có giới hạn tổng cung mà sẽ được mint tự do trong 4 năm. Thời điểm kết thúc mint là sự kiện halving lần thứ 5.

SATOSHI•NAKAMOTO

Đứng ở vị trí rune #6. SATOSHI•NAKAMOTO là một đồng rune bí ẩn như 'cha đẻ' Bitcoin. Không có bất kỳ thông tin gì về đội ngũ phát triển hay kênh social nhưng lại rất được cộng đồng ủng hộ. Hiện tại SATOSHI•NAKAMOTO có vốn hoá khoảng 30 triệu USD.

RSIC•GENESIS•RUNE

Runecoin là một dự án pre-rune đã chạy khá lâu trước đó. Dự án cho phép chủ sở hữu NFT RSIC thực hiện quá trình mining để nhận RSIC•GENESIS•RUNE miễn phí. RISC luôn là dự án nhận được sự quan tâm của cộng đồng kể từ khi ra mắt. Vốn hoá của RSIC•GENESIS•RUNE khoảng 180 triệu USD.

WANKO•MANKO•RUNES

Wanko là memerune được tạo ra dựa trên câu chuyện của Casey Rodarmor. WANKO•MANKO•RUNES sẽ được kết thúc mint ở block 840.094 hoặc 1 tỷ token được đúc, tùy điều kiện nào xảy ra trước và hiện tại đã tạm dừng mint với tổng cung 75.250.000.

ANARCHO•CATBUS

Anacho Catbus là memerune lấy cảm hứng từ cái tên trong phần giới thiệu trang cá nhân của Casey. Vốn hoá của dự án ở thời điểm hiện tại khoảng 3 triệu USD.

Z•Z•Z•Z•Z•FEHU•Z•Z•Z•Z•Z

Là rune thứ hai #1 được etch sau UNCOMMON•GOOD. Nó được tạo bởi Fehu team.

Một số đồng rune nổi bật khác

MAGIC•INTERNET•MONEY, PUPS•WORLD•PEACE, FUNNY•FISH•MASK, DECENTRALIZED, THE•TICKER•IS•ELSA.

Các đồng runes có số lượng holder nhiều nhất

RUNES•X•BITCOIN, RSIC•GENESIS•RUNE, DOG•GO•TO•THE•MOON, LOBO•THE•WOLF•PUP, GOB•IS•GOB•IS•GOB, DECENTRALIZED, ,HONEY•BADGER•COIN, UNCOMMON•GOODS, BURN•BURN•BURN•BURN, SATOSHI•RUNE•TITAN.

Lời kết

Sau Ordinals, BRC20 thì Runes đang là phát kiến đóng góp nhiều cho sự phát triển chung của mạng lưới Bitcoin. Thời điểm hiện tại, chúng ta đang ở giai đoạn rất sớm của hệ sinh thái Runes, khoảng thời gian trầm lắng này là thời điểm thích hợp để các dự án phát triển sản phẩm cho một Runes Season trong tương lai.

Trên đây là toàn bộ thông tin về hệ sinh thái Runes cùng các dự án nổi bật, hy vọng có thể giúp ích cho các bạn trong quá trình nghiên cứu.

Kudō