Tổng quan về phân tích bài Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm

Tổng hợp dàn ý phân tích bài Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm

I. Dàn ý Phân tích bài Chiếu cầu hiền, mẫu số 1 (Chuẩn):
 

1. Khởi đầu

Giới thiệu về Ngô Thì Nhậm và tác phẩm 'Chiếu cầu hiền'

2. Nội dung chính

a. Hoàn cảnh ra đời của Chiếu cầu hiền:
- Viết vào khoảng năm 1788-1789
- Theo lệnh của Vua Quang Trung, nhằm kêu gọi những người hiền tài ra cộng sự, giúp vua xây dựng nước nhà

b. Vai trò, vị trí của người hiền tài:
- Người tài như sao sáng trên trời, tài năng phải được dùng giúp đời, hiền tài phải phò trợ cho thiên tử.
- Các bậc hiền sĩ lại ở ẩn khi thời thế suy vi, đất nước nhiều biến cố
- Có người ra làm quan thì cũng không dám lên tiếng, sợ hãi, họ như những người " chết đuối trên cạn" để mà lẩn tránh việc đời.

c. Thực trạng khó khăn của đất nước lúc bấy giờ:
- Triều đại lúc này đang buổi đầu chập chững, luật pháp, kỷ cương còn mắc nhiều khiếm khuyết.
- Chốn biên ải còn trăm điều lo toan, trăn trở
- Nhân dân còn chưa lấy lại sức
- Vua vừa mới lên ngôi lòng dân khắp nơi chưa thấu rõ
- Một cái cột không thể đỡ nổi một căn nhà lớn, mưu lược một người không thể dựng nghiệp trị bình.

d. Chính sách cầu hiền:

- Người tài năng, có kiến thức sâu rộng và kỹ năng nghề nghiệp xuất sắc tự tin đứng ra ứng tuyển.
- Phản ánh tinh thần dân chủ chân thật của từng công dân.
- Nghệ thuật sáng tạo:
+ Sử dụng ngôn ngữ trang trọng, văn phong tinh tế, tràn đầy lòng khoan dung và sự thiết tha, mãnh liệt.
+ Xây dựng hệ thống lập luận thuyết phục và chặt chẽ.

3. Tổng kết

Tác phẩm đã thể hiện tầm nhìn sâu rộng và lòng chân thành của một người yêu nước tôn trọng những nhân tài và anh hùng. Giúp tôi hiểu rõ hơn và trân trọng giá trị của tri thức, cũng như vai trò quan trọng của những người giỏi trong xây dựng đất nước.

II. Phân tích nội dung bài 'Chiếu cầu hiền, mẫu số 2' (Chuẩn):

1. Khai mạc

- Triết lý cầu hiền đã trở thành chiến lược quan trọng tại nhiều quốc gia phương Đông xưa, trong đó có Việt Nam.
- Chiếu cầu hiền xuất hiện vào khoảng năm 1788-1789, thời kỳ mà đất nước đang trải qua những biến động loạn lạc. Vương triều mới thành lập còn đang khá mong manh, đất nước đối mặt với nhiều khó khăn. Để giúp đất nước vươn lên, Nhà vua Nguyễn Huệ đã quyết định ra chiếu cầu hiền, mời sĩ phu Bắc Hà - một tri thức đất nước, từ triều đại cũ (Lê-Trịnh), để đến giúp đất nước. Bức chiếu này được viết bởi Ngô Thì Nhậm.

2. Phần chính

* Tác giả:
- Ngô Thì Nhậm (1746-1803), quê ở huyện Thanh Trì, Hà Nội, đã đỗ tiến sĩ và phục vụ dưới thời triều Lê trước khi trở thành một quan chính thức dưới thời Nguyễn Huệ. Ông được đánh giá cao và có nhiều đóng góp quan trọng trong thời kỳ triều Tây Sơn.
* Nguyên tắc đạo đức của hiền tài:
- Hiền tài và tri thức đều có trách nhiệm giúp đỡ vương quốc. Việc làm ngược lại với nguyên tắc này là trái với thiên đạo và đạo lý lâu dài.
- Sử dụng hình ảnh so sánh: Hiền tài như ngôi sao sáng, ngang bằng với thiên thần Bắc Thần. Từ đó suy luận ra nguyên lý của mối quan hệ này: nếu so sánh với Bắc Thần, người hiền tài tự nhiên trở thành đại diện của thiên thần. Đây là một quy luật không thể phủ nhận.

* Sĩ phu Bắc Hà, như bức tranh tĩnh lặng với những hình ảnh tượng trưng, khéo léo mô tả cách ứng xử của họ. Họ ẩn mình trong ngòi khe, giữ cho âm thanh của họ như những nốt nhạc nhỏ trong không gian yên bình. Họ kiêng dè, nhưng không phải vì sợ hãi, mà là vì lòng trọng đạo nghĩa. Những hành động nhỏ như gõ mõ canh cửa thể hiện sự tế nhị, và khi họ tham gia làm quan, họ giữ vững chức vụ thấp kém nhưng không làm tổn thương đất nước. Câu hỏi 'Trẫm ít đức không đáng để phò tá chăng?' làm độc giả phải nghĩ về trách nhiệm và đạo đức. Sĩ phu Bắc Hà nhắc nhở rằng, dù thời đại khó khăn, việc giúp đỡ dân giúp nước vẫn là trách nhiệm của mỗi người.

* Đường lối cầu hiền là hướng đi mở cửa cho mọi người, từ quan đến dân. Mọi người có tài năng và mưu lược đều có quyền đóng góp cho sự phồn thịnh của đất nước. Con đường tiến cử rộng mở, cho phép quan lại và người dân tự do tiến cử những người có tài năng và phẩm chất. Viễn cảnh tốt đẹp của đất nước là sự hòa hợp, mọi người cùng nhau hưởng phúc lành tôn vinh, và niềm tin vào tương lai đang mở ra những cơ hội mới cho những người hiền.

* Trong bức tranh tượng trưng của đất nước, Nguyễn Huệ là nhân vật chính, nhưng một mình anh không đủ sức đối mặt với những thách thức khó khăn. Sĩ phu Bắc Hà, những hiền tài đang ẩn mình, cầm chừng phải thay đổi cách ứng xử để giúp đỡ Nguyễn Huệ xây dựng đất nước. Cuộc hành trình này đòi hỏi sự đóng góp của mỗi người, để cùng nhau vượt qua khó khăn và xây dựng một đất nước mạnh mẽ.

3. Kết bài

- Nhà Tây Sơn khéo léo thể hiện chủ trương đúng đắn, khuyến khích trí thức Bắc Hà hùng biện chung tay xây dựng đất nước. Bức tranh này làm cho mỗi trí thức nhận ra vai trò và trách nhiệm quan trọng của họ trong cuộc hành trình xây dựng đất nước, không chỉ là nhiệm vụ của các bậc hiền tài mà còn của từng cá nhân.

- Nghệ thuật lập luận chặt chẽ và lý lẽ thuyết phục, là điểm nổi bật của văn bản. Mặc dù thuộc thể loại văn chính luận, nhưng ngôn từ trong văn bản rất tha thiết và chân thành, tạo nên sức mạnh thuyết phục mạnh mẽ.

III. Bài văn mẫu Phân tích bài Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm (Chuẩn)

Ngô Thì Nhậm, nhà văn xuất sắc sinh năm 1746, quê gốc Thanh Trì, Hà Nội. Ông ghi dấu ấn lớn trong lịch sử với đóng góp xuất sắc trong việc xây dựng đất nước dưới triều đại Tây Sơn. Được giao phó nhiều trọng trách lớn từ Nguyễn Huệ, ông là tác giả của nhiều văn kiện quan trọng, trong đó có 'Chiếu cầu hiền' - một tác phẩm được coi là chuẩn mực.

Để học tốt, ngoài việc tham gia phân tích bài Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm, các bạn không nên bỏ lỡ các bài học khác cùng chủ đề như: Soạn bài Chiếu cầu hiền, Ngô Thì Nhậm, lớp 11, Sự xuất hiện của Chiếu cầu hiền, Hình ảnh vua Quang Trung trong bài Chiếu cầu hiền, Tìm hiểu về tác phẩm Chiếu cầu hiền.