



Nguyễn Trãi (1380 - 1442), vị anh hùng dân tộc, “tấm lòng sáng tựa sao Khuê” (lời vua Lê Thánh Tông) dù trong bất kì hoàn cảnh nào cũng không nguôi tâm nguyện hướng về dân về nước. Ngay cả khi bị nghi kỵ, phải lui về quê ngoại Côn Sơn, ông vần bộc bạch nỗi lòng tha thiết cháy bỏng trong cuộc sống tưởng như chỉ biết vui vầy cùng mây núi cỏ cây. Nỗi lòng ấy bộc lộ rõ nét trong chùm thơ 61 bài “Bảo kính cảnh giới”. Đặc biệt, bài thơ số 43 chan chứa bao khát vọng hướng đến cuộc đời, nhân dân.
“Bảo kính cảnh giới” lấy những bài học từ thiên nhiên vĩ đại để nhà thơ soi chiếu lòng mình. Ta không chỉ gặp tấm lòng yêu thiên nhiên của một nghệ sĩ lớn mà còn thấu hiểu tâm sự của người anh hùng luôn canh cánh bên lòng nỗi niềm “ưu quốc ái dân”. Suy ngẫm và cảm xúc của nhà thơ giúp chúng ta hình dung một nhân cách lớn. Bài thơ bắt đầu bằng hoàn cảnh hưởng nhàn bất đắc dĩ:
“Rồi hóng mát thuở ngày trường”
Nhịp thơ thật lạ lùng như kéo dài cảm giác của một ngày “ăn không ngồi rồi”: tạo điểm nhấn ở một nhịp đầu tiên, sau đó là năm chữ nối thành một hơi thơ như tiếng thở dài. Rò ràng nhà thơ nói về việc hóng mát mà không hề đem lại cảm nhận nhàn tản thật sự. Hai chừ ngày trường lại hiện ra bao nỗi chán chường của một ngày dài vô vị. Hưởng nhàn mà không hề thư thái. Có thể đó sẽ là khởi nguồn cho bao nỗi bực dọc trút ra của con người bất đắc chí. Thế nhưng, tất cả tâm tư đà được nén lại khi nhà thơ đối diện với một thiên nhiên mành liệt đầy sức sống:
“Hoè lục đùn đùn tán rợp giương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”
Ba câu thơ đem lại một bức tranh thiên nhiên nhiều màu sắc, cùng những hình ảnh đặc trưng của không gian mùa hè. Trước hết, đó là hoè buông sắc lục như một chiếc lọng khổng lồ bao trùm lên cảnh vật, tạo cảm giác về một không gian xanh. Cái nhìn thiên nhiên của Nguyễn Trãi luôn có sức bao quát, vừa gợi sức sống của không gian trong động từ “đùn đùn” vừa gợi cảm giác phóng khoáng trong một chữ “rợp”. Tầm nhìn trải từ gần ra xa, theo quy luật đăng đối ở hai câu tả thực, khéo léo đan cài sắc đỏ của thạch lựu trước hiên nhà cùng sắc hồng của ao sen. Câu trên tả sắc, câu dưới gợi hương. Thiên nhiên ấy cũng chứa chan bao cảm xúc, lúc dịu nhẹ lan tỏa lúc bừng bừng phun trào. Để rồi cuối cùng đọng lại cảm giác man mác tiếc nhớ làn hương thanh thoát của sen hồng lúc cuối hè. Phải là một người có tâm hồn tinh tế mới cùng một lúc diễn tả được nhiều cảm giác trong chỉ vài ba câu thơ cô đọng. Giữa khung cảnh thiên nhiên ấy, nhà thơ dường như cũng nguôi ngoai bao nỗi niềm bực dọc, để lòng mình hòa cùng thiên nhiên đầy sức sống.
Không chỉ nhìn bằng mắt mà Nguyễn Trãi còn trải lòng lắng nghe những thanh âm muôn vẻ của thiên nhiên:
“Lao xao chợ cá làng ngư phủ
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”
Có một sự chuyển đổi cảm xúc trong cách lắng nghe những âm thanh của cuộc sống. Giờ đây, những thanh âm lại được cảm nhận từ xa đến gần, từ “lao xao” đến “dắng dỏi”. Thiên nhiên không hề tĩnh lặng u trầm trong thời điểm chiều buông mà trái lại rất sôi động và gần gũi với tấm lòng thiết tha yêu sự sống của nhà thơ. “Lao xao” là âm thanh gợi rõ cuộc sống thanh bình của những người dân chài, cảnh mua bán tấp nập mà không quá ồn ào để khuấy động không gian hương nhàn của nhà thơ. Dường như Nguyễn Trãi đã chủ động hướng lòng mình về với chợ cá, làng ngư phú để thấy bản thân không cách xa với đời thường. Âm vang cuộc sống thực ấy tạo thành mối dây liên hệ giữa nhà thơ với nhân dân, mang lại niềm vui xôn xao trong một buổi chiều dề tạo cho nhà thơ nỗi buồn. Cấu trúc đăng đồi đã tạo nên sự hòa điệu giữa con người với thiên nhiên trong sự cân xứng làng ngư phủ - bóng tịch dương mang đậm sắc thái trang trọng cổ điển. Nghệ thuật tương phản tạo nên một cảm hứng hết sức mới mẻ trong thơ Nguyễn Trãi khi ấn tượng ám ảnh nhà thơ không phải ánh tịch dương ảm đạm mà lại là âm thanh dắng dỏi cầm ve. Sự liên tưởng bất ngờ và độc đáo này đã chứng tỏ rõ phẩm chất nghệ sĩ của Nguyễn Trãi. Tiếng ve đặc trưng của mùa hè đến cùng Nguyễn Trãi lại như một bản đàn mạnh mẽ, rạo rực hối hả nhịp sống căng tràn của thiên nhiên. Bức tranh thiên nhiên sống động ấy đã hàm chứa một nội dung thông điệp thẩm mỹ đánh động tâm tư của nhà thơ. Bản thân ông có muốn lánh đời thoát tục, ngắm ánh tịch dương, giam mình trong lầu kín cũng không thể không nghe, không thấy bao vẻ đẹp thiên nhiên tươi tắn rộn rã xung quanh. Thiên nhiên ấy xôn xao hay chính tấm lòng của nhà thơ cũng đang náo nức muốn hòa cùng niềm vui sự sống? Cuộc sống của ông không phải của một ẩn sĩ lánh đời mà chính là phản chiếu của tâm hồn yêu đời thiết tha, vần đón nhận thưởng thức được niềm vui cuộc sống thanh bình để quên đi nỗi riêng tư sầu muộn.
Thiên nhiên đã đem lại một bài học lớn. Lay thức khát vọng mãnh liệt muốn trở lại với đời của nhà thơ. Thiên nhiên ấy đã thổi bùng khát vọng của người anh hùng đầu bạc mà vẫn vẹn tấm lòng son:
“Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng
Dân giàu đủ khắp đòi phương”
Còn gì giản dị, thanh cao, súc tích hơn những lời thơ mộc mạc chân thành ấy! Giữa thiên nhiên tuyệt đẹp, Nguyễn Trãi không hề mong muốn hưởng thụ thú nhàn tản cho riêng mình. Ông không phải con người chỉ chăm chăm giữ lấy sự trong sạch cho riêng mình theo triết lí nhà Nho “độc thiện kỳ thân”. Ở sâu thẳm tâm hồn ông vẫn là nồi niềm “ưu quốc ái dân”, là khát khao hành động của một con người trọn đời vì lợi ích của nhân dân. Tinh thần Nguyễn Trãi vẫn không hề nhụt giảm, vẫn còn nung nấu hoài bão cống hiến cho đất nước thái bình thịnh trị như thời Đường Ngu - xã hội thịnh trị lý tưởng theo quan niệm nho gia. Giản dị thay và cũng cao cả thay sáu chữ đúc kết tấm lòng Nguyễn Trãi hướng về nhân dân, Quả thật, riêng ông trong hoàn cảnh bấy giờ có nhiều nỗi buồn, nhưng bản chất tâm hồn Nguyễn Trãi luôn “trong sáng và đầy sức sống” (lời cố thủ tướng Phạm Văn Đồng). Tâm hồn ấy chỉ cháy bỏng niềm mong ước đem lại cho nhân dân cuộc sống giàu đủ. Niềm mong mỏi nhân dân “khắp nơi không một tiếng hờn giận oán sầu” chính là minh chứng cho nhân cách trong sáng tuyệt vời của Nguyễn Trãi.
“Bảo kính cảnh giới” - bài học lớn từ thiên nhiên giúp Nguyễn Trãi răn mình, chứa đựng bao tình cảm yêu đời yêu sự sống. Ta nhận ra một tâm hồn nghệ sĩ - chiến sĩ của Ức Trai tiên sinh. Tấm lòng “sáng tựa sao Khuê” ấy vẫn tỏa sáng đến tận hôm nay.


Nguyễn Trãi - một tên gắn liền với văn hóa Việt Nam thời trung đại, được UNESCO công nhận là danh nhân văn hóa thế giới. Ông xuất sắc trong cả chữ Nôm và chữ Hán, để lại những thành tựu lớn.
Nguyễn Trãi đã mở đường cho thơ ca tiếng Việt đương thời, với những tác phẩm kỳ bút như 'Bình Ngô đại cáo' và 'Cảnh ngày hè'. Bài thơ 'Cảnh ngày hè' số 43 trong 'Quốc âm thi tập' thể hiện tình yêu thiên nhiên, đời sống và lòng yêu nước của ông.
Mỗi dòng thơ là một bức tranh về vẻ đẹp của mùa hạ, từ những tán cây hoè mát, bông hoa lựu đỏ rực, đến tiếng ve kêu và sự sống động của làng chài lưới. Nguyễn Trãi không chỉ tả cảnh đẹp mà còn truyền đạt tâm hồn yêu đời, yêu nhân dân và đất nước.
Thơ của Nguyễn Trãi không chỉ là sự sáng tạo về hình ảnh mà còn là biểu hiện của tâm hồn sâu sắc, tình thương lớn lao dành cho dân, cho quê hương.


4. Phân tích hồn thơ Nguyễn Trãi qua bài thơ 'Cảnh ngày hè' số 4
Nguyễn Trãi, tượng đài văn hóa Việt Nam, không chỉ là nhà thơ lớn mà còn là nhà văn có sự đa dạng và phong phú trong tác phẩm. Tâm hồn tinh tế của ông hiện lên rõ trong bài thơ Cảnh ngày hè, nơi ông mô tả không chỉ vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn tình yêu cuộc sống và lòng quan tâm sâu sắc đến dân tộc, đất nước.
Bài thơ bắt đầu với hình ảnh hòa mình trong không gian mát lành của mùa hè:
“Rồi hóng mát thuở ngày trường.”
Nguyễn Trãi thể hiện tình yêu thiên nhiên không chỉ qua lời nói mà còn qua sự cảm nhận tinh tế với mọi chi tiết nhỏ nhất của vạn vật. Ông đắm chìm trong hương vị của mùa hạ, ngân nga tiếng ve và lắng nghe sự hồn nhiên của làng chài.
Một điểm đặc biệt trong bài thơ là sự kết hợp tinh tế giữa vẻ đẹp của thiên nhiên và lòng nhân ái của Nguyễn Trãi. Ông không chỉ thể hiện tình yêu đối với cây cỏ, hoa lá mà còn bày tỏ lo lắng sâu sắc cho cuộc sống của nhân dân:
“Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng
Dân giàu đủ khắp đòi phương.”
Bài thơ là một bức tranh tuyệt vời về tâm hồn của Nguyễn Trãi, nơi tình yêu thiên nhiên, tình yêu cuộc sống và lòng yêu nước hòa quyện thành một.
Cảnh ngày hè không chỉ là bài thơ về vẻ đẹp mà còn là thông điệp về lòng nhân ái, trách nhiệm với cộng đồng. Nguyễn Trãi, qua tác phẩm này, để lại dấu ấn vĩnh cửu về một tâm hồn nhạy bén, sâu sắc và đầy nhân văn.


6. Nhìn nhận vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi qua bài thơ 'Cảnh ngày hè' số 7
Bài thơ “Cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi, bài thơ số 43 trong chùm thơ “Bảo kính cảnh giới” của “Quốc âm thi tập”, đã làm cho người đọc cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn tinh tế của nhà thơ.
Tâm hồn của Nguyễn Trãi lóe lên qua tình yêu thắm thiết đối với thiên nhiên và cuộc sống. Câu thơ mở đầu “Rồi hóng mát thuở ngày trường” mang lại cảm giác nhàn nhã, thư thái. Nguyễn Trãi, mặc dù cuộc đời bận rộn, nhưng ở những khoảnh khắc hiếm hoi như thế, ông tận hưởng sự thảnh thơi, ung dung gần gũi với thiên nhiên.
Bức tranh cảnh ngày hè trong thơ được khắc họa sinh động, như là một tác phẩm nghệ thuật:
“Hoè lục đùn đùn tán rợp giường
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”
Những từ ngữ như “đùn đùn”, “tán rợp”, “phun thức”, “tiễn mùi hương” tạo nên bức tranh đầy màu sắc và hương thơm của mùa hè. Nguyễn Trãi đắm chìm trong vẻ đẹp của thiên nhiên, và ông chia sẻ điều này với độc giả qua từng câu thơ.
Bài thơ không chỉ là bức tranh thiên nhiên mà còn là bức tranh cuộc sống:
“Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”
Nguyễn Trãi như là người hòa mình vào cuộc sống nhộn nhịp của làng chợ cá, với tiếng ve ồn ào, hồi hợp. Tác giả giữ lại những khoảnh khắc tuyệt vời đó trong tâm trí và chia sẻ nó với độc giả.
Vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi còn hiện lên qua tấm lòng yêu nước, yêu dân:
“Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng
Dân giàu đủ khắp đòi phương”
Từ cây đàn của Ngu Thuấn, Nguyễn Trãi mơ về một tương lai hòa bình, dân giàu đủ, mọi người hưởng thụ cuộc sống an lành. Điều này thể hiện lòng yêu nước và niềm tin vào một tương lai tươi sáng.
Đọc bài thơ, chúng ta nhìn thấy tâm hồn mộc mạc, thiết tha của Nguyễn Trãi, người vừa là nhà thơ vĩ đại vừa là người yêu nước. Bài thơ để lại ấn tượng sâu sắc và làm cho độc giả hiểu rõ hơn về vẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ lừng danh này.


7. Phân Tích Vẻ Đẹp Tâm Hồn Nguyễn Trãi Qua Bài Thơ 'Cảnh Ngày Hè' Số 6
Nguyễn Trãi, nhà thơ lớn của Việt Nam, để lại di sản văn hóa phong phú. Bài thơ 'Cảnh ngày hè' số 6 là minh chứng cho vẻ đẹp tâm hồn của ông.
Ông thể hiện tình yêu sâu sắc với thiên nhiên qua bức tranh mùa hè tươi vui. Câu thơ mở đầu làm người đọc cảm nhận tâm hồn thư thái của Nguyễn Trãi, dành thời gian nhàn rỗi để hòa mình vào vẻ đẹp của thiên nhiên.
Bức tranh thiên nhiên hùng vĩ rực rỡ qua những từ ngữ tinh tế:
“Hoè lục đùn đùn tán rợp giường
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”
Nguyễn Trãi kết hợp màu sắc và hương thơm của mùa hè, tạo nên bức tranh sống động, làm cho người đọc cảm nhận được sự tươi mới và phong cách riêng của ông trong miêu tả.
Bài thơ không chỉ là về thiên nhiên mà còn là về cuộc sống:
“Lao xao chợ cá làng ngư phủ
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”
Nguyễn Trãi chia sẻ hình ảnh sôi động của làng chài, âm thanh của ve râm ran, kết hợp với khung cảnh hòa mình vào bức tranh cuộc sống đầy đủ và phong phú.
Ông không chỉ là người yêu thiên nhiên mà còn là người yêu dân:
“Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng
Dân giàu đủ khắp đòi phương”
Nguyễn Trãi mong ước cuộc sống bình yên và đầy đủ cho mọi người, thể hiện tình yêu thương sâu sắc đối với nhân dân.
Bài thơ là biểu tượng của sự đẹp đẽ trong tâm hồn của Nguyễn Trãi, người vừa là nhà thơ vĩ đại vừa là người yêu nước. Cuộc sống, thiên nhiên và tình yêu dân được ông thể hiện một cách tinh tế, làm cho người đọc hiểu rõ hơn về vẻ đẹp tâm hồn của ông.


8. Phân Tích Vẻ Đẹp Tâm Hồn Nguyễn Trãi Qua Bài Thơ 'Cảnh Ngày Hè' Số 9
Nguyễn Trãi - danh tướng kiệt xuất, nhà văn, nhà thơ nổi tiếng của dân tộc Việt Nam. Trong bài thơ 'Cảnh ngày hè' số 9, ông gửi gắm tâm hồn và tình cảm sâu sắc với thiên nhiên và cuộc sống.
Bài thơ là một bức tranh sống động về cảnh ngày hè, nơi mà Nguyễn Trãi trải nghiệm những khoảnh khắc nhàn nhã, thư thái giữa thiên nhiên tươi vui. Câu thơ mở đầu là lời mở đầu cho hành trình tinh thần:
“Rồi hóng mát thuở ngày trường,
Hoè lục đùn đùn tán rợp giường
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”
Chữ “rồi” tại đây không chỉ đơn thuần là thời gian, mà còn là khoảnh khắc của sự thư thái, nhàn nhã. Nguyễn Trãi, trong giây phút nhàn rỗi, dành thời gian tận hưởng vẻ đẹp thiên nhiên.
Bức tranh thiên nhiên mùa hè trong thơ không chỉ là hình ảnh, mà còn là sự kết hợp tinh tế của âm thanh và mùi hương:
“Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”
Từng đàn ve râm ran, âm thanh của chợ cá sôi động và hương thơm của sen hồng tạo nên bức tranh đa chiều, khiến người đọc đắm chìm trong không gian sống động của làng quê.
Không chỉ là người yêu thiên nhiên, Nguyễn Trãi còn là người yêu dân, yêu nước:
“Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương”
Ông mơ ước một cuộc sống bình yên, hạnh phúc cho nhân dân, giống như thời đại của vua Nghiêu Thuấn. Tâm hồn lững thững với trách nhiệm với dân tộc hiện lên trong từng câu thơ.
Với bài thơ này, Nguyễn Trãi không chỉ là nhà thơ lớn của Việt Nam mà còn là người làm thức đậy tâm hồn của độc giả, khiến họ hiểu rõ hơn về vẻ đẹp tâm hồn và tình cảm của ông đối với thiên nhiên và cuộc sống.


9. Phân Tích Đặc Điểm Tâm Hồn Nguyễn Trãi Qua Bài Thơ 'Cảnh Ngày Hè' Số 8
Nguyễn Trãi không chỉ là một nhà quân sự tài ba, mà còn là một nhà văn, nhà thơ lớn của dân tộc. Bài thơ “Cảnh ngày hè” chính là bức tranh tuyệt vời về vẻ đẹp tâm hồn của ông.
Tác phẩm mở đầu bằng hình ảnh Nguyễn Trãi ngồi dưới bóng cây, hòa mình vào không khí dịu dàng của ngày hè: “Rồi hóng mát thuở ngày trường”. Bức tranh nhẹ nhàng này chứa đựng nhiều tâm sự, nỗi niềm của nhà thơ trong cuộc sống bình dị. Ông rảnh rỗi sau những công việc quân sự và nước, trở về với cuộc sống giản đơn, gần gũi với thiên nhiên. “Rồi” là khoảnh khắc nhàn nhã, khi mọi việc đã xong xuôi, và “ngày trường” kéo dài, là ngày dài đẹp đẽ. Câu thơ không chỉ là hình ảnh ông ngồi hóng mát, mà là tâm sự về những khoảnh khắc bình yên, thoải mái. Nhưng đằng sau sự nhẹ nhàng ấy là nỗi niềm, tâm trạng của nhà thơ trong cuộc sống khó khăn. Cuộc sống nơi đây đẹp đẽ, trong lành, là nguồn cảm hứng vô tận cho Nguyễn Trãi.
Vẻ đẹp tiếp theo là của tình yêu thiên nhiên và sự cuộc sống trong cảnh ngày hè, được thể hiện qua những từ ngữ sống động: “Hòe lục đùn đùn tán rợp giường, Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ, Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”. Bức tranh tự nhiên hòa mình vào vẻ đẹp của quê hương, với cây cỏ, hoa lá phô bày tư duy sáng tạo của nhà thơ. Cây lục và hòe đang nở rộ, phản ánh sự sinh động, tràn ngập năng lượng. Hình ảnh thạch lựu phun thức đỏ và hồng liên tiễn hương tạo nên bức tranh màu sắc rực rỡ, là biểu tượng cho tình yêu thương, sự phát triển, và hương thơm của quê hương. Những từ ngữ như “đùn đùn”, “phun”, “tiễn” làm tăng cường cảm giác sôi động, hứng khởi, đồng thời chứa đựng lòng yêu nước sâu sắc của Nguyễn Trãi.
Bên cạnh đó, bức tranh cuộc sống thôn quê hiện lên trong những câu thơ: “Lao xao chợ cá làng ngư phủ, Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”. Tiếng ồn ào của chợ cá kết hợp với âm thanh của ve tạo nên hình ảnh sống động, năng động của làng ngư phủ. Cuộc sống đều đặn, chân thật được miêu tả qua những từ ngữ như “lao xao”, “dắng dỏi”. Nguyễn Trãi không chỉ là nhà thơ của thiên nhiên mà còn là nhà thơ của cuộc sống, của nhân dân. Cuộc sống ấm no, hạnh phúc của làng quê được thể hiện một cách chân thật và hấp dẫn.
Cuối cùng, câu thơ kết là biểu tượng cho tình yêu nước, lòng trung hiếu của Nguyễn Trãi: “Dễ có Ngu cầm đàn một tiếng, Dân giàu đủ khắp đòi phương”. Nhà thơ như mơ về một thời Nghiêu Thuấn, những ông vua nhân từ mang lại hạnh phúc cho nhân dân. Bức tranh tư duy này không chỉ là ảo mộng mà còn là nguồn động viên, khích lệ cho sự phấn đấu của Nguyễn Trãi vì một đất nước hạnh phúc, giàu có. Ông tìm kiếm bậc minh quân như Ngu cầm đàn, để cuộc sống trên đất nước trở nên hòa bình, thịnh vượng.
Đọc bài thơ, người đọc không chỉ được đắm chìm trong vẻ đẹp thiên nhiên và cuộc sống thôn quê. Mà còn hiểu rõ hơn về tâm hồn, tư tưởng cao đẹp của Nhà thơ Nguyễn Trãi, người anh hùng tài ba của dân tộc.


10. Bài văn phân tích vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi qua bài thơ 'Cảnh ngày hè' số 10
Nguyễn Trãi, tên tuổi lừng danh trong dòng văn chương Việt Nam, đặc biệt là tác phẩm “Quốc âm thi tập” với chùm thơ “Bảo kính cảnh giới”. Trong số này, bài thơ số 43 - Cảnh ngày hè là bức tranh tuyệt vời thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của ông.
Nguyễn Trãi, không chỉ là nhà thơ, mà còn là người yêu thiên nhiên mãnh liệt. Câu thơ mở đầu nhẹ nhàng, êm đềm như làn gió hè: “Rồi hóng mát thuở ngày trường”. Từ “rồi” là khoảnh khắc nhàn rỗi, thư thái. Cuộc sống bận rộn của ông, sau những công việc quan trọng, tìm lại những giây phút nhẹ nhàng, thư thái dưới bóng cây. Bức tranh cảnh ngày hè nở rộ với sắc màu của thiên nhiên:
“Hoè lục đùn đùn tán rợp giường
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”
Những hình ảnh tươi vui của cây hoa hòe, thạch lựu, và hồng liên tạo nên bức tranh mộc mạc, đẹp đẽ của quê hương. Cảnh làng chợ cá, tiếng ve lầu tịch dương được Nguyễn Trãi khắc họa vô cùng chân thực:
“Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”
Bằng từ ngữ hùng vĩ, ông miêu tả cảm nhận âm thanh, hình ảnh của làng ngư phủ vào những ngày hè tràn đầy sức sống. Cuộc sống bình dị, hòa mình vào âm thanh tự nhiên là tâm hồn của Nguyễn Trãi.
Nhưng vẻ đẹp trong tâm hồn của ông không chỉ dừng lại ở thiên nhiên và làng chợ cá, mà còn là tình cảm sâu sắc với nhân dân, với đất nước:
“Dễ có Ngu cầm đàn một tiếng,
Dân giàu đủ khắp đòi phương”
Bức tranh tư duy về giấc mơ Ngu cầm của Nguyễn Trãi không chỉ là ảo mộng, mà là hy vọng về một đất nước hạnh phúc, thịnh vượng. Ông mong muốn những giai đoạn sau này, nhân dân sẽ sống trong sự giàu có, hạnh phúc, và có một bậc minh quân như Ngu cầm - biểu tượng của sự nhân ái và tài năng.
Tóm lại, bài văn phân tích vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi qua bài thơ “Cảnh ngày hè” số 10 là một hành trình khám phá tâm hồn của nhà thơ qua những nét văn hóa, thiên nhiên và tình cảm đậm sâu.


