Top 10 Đặc sản nổi tiếng của Bắc Giang - Địa điểm không thể bỏ qua

Quả vải thiều Lục Ngạn với vẻ đẹp độc đáo: vỏ mỏng, hạt nhỏ, cùi dày, vị ngọt đậm, khiến thưởng thức trở nên tuyệt vời. Cách trung tâm Bắc Giang 40 km về phía Đông, Lục Ngạn tự hào với thiên nhiên hùng vĩ: hồ Khuôn Thần, Cấm Sơn, đập Làng Thum... Khí hậu ôn hoà, nhiệt độ trung bình thấp tạo điều kiện cho vải thiều phát triển.

Nếu đến Lục Ngạn vào tháng 3, bạn sẽ trải nghiệm cảnh hoa vải trắng phủ đồi và tháng 5 - 7, Lục Ngạn sôi động với vụ thu hoạch vải. Cảnh đẹp những chùm vải chín đỏ trên cây làm say lòng người.

Vải thiều Lục Ngạn xuất hiện từ những năm 90, khi những nông dân từ Hải Dương đến đây. Họ đã biến đồi khô thành vùng vải bạt ngàn. Loại vải này nổi tiếng, xuất khẩu rộng rãi. Hãy đến Lục Ngạn, Bắc Giang, tự hái vải, thưởng thức hương vị đặc trưng của quả vải nơi đây!

Đi theo quốc lộ 31, cách Bắc Giang 40km về hướng đông, bạn sẽ đến thôn Thủ Dương, xã Nam Dương, huyện Lục Ngạn, nơi giới thiệu làng nghề mì Chũ nổi tiếng. Ngay từ cái nhìn đầu tiên, màu trắng của những chiếc bánh tráng phơi trải trên các tường nhà và trong vườn cây tạo nên bức tranh thuần khiết.

Để tạo ra sợi mì dai, ngọt bùi, người làng Thủ Dương phải trải qua nhiều bước công phu. Chọn lựa nguyên liệu là quan trọng nhất. Gạo sử dụng là loại gạo bao thai Hồng, được trồng trên đồi Chũ. Loại gạo này tạo ra sợi mì đặc trưng với độ dẻo dai, trắng và hương thơm. Hạt gạo trắng, căng mẩy được chọn lọc, ngâm 6 - 8 tiếng, sau đó xay thành bột để có độ đàn hồi và độ sánh, lọc đi lọc lại nhiều lần và ủ qua một đêm.

Mỗi mẻ bánh thường cần ít nhất ba người làm, mỗi người chịu trách nhiệm cho một bước. Từ việc tráng bánh để bánh chín đúng cách, cắt bánh đều, phơi, ủ và thái thành sợi mì đều đặn... Ngay cả việc cuộn và bó sao cho các sợi mì sóng đều, mượt trông đẹp như búi tóc của người phụ nữ, cũng là nghệ thuật và không phải thợ làm mì nào cũng làm được. Thường là phụ nữ thực hiện để đảm bảo bó mì chắc, đẹp và đồng đều. Tổng cộng, từ nguyên liệu đến thành phẩm, quy trình mất hơn 36 giờ để tạo ra những sợi mì đặc sản, dẻo, dai và mỏng manh.

Người dân làng Vân, với truyền thống nấu rượu làng Vân lâu đời, tự hào khi sản phẩm của họ từng là lễ vật trong các buổi lễ quan trọng, thường được thưởng thức trong các yến tiệc cung đình: 'Vân hương mỹ tửu lừng biển Bắc Chiến công Như Nguyệt rạng trời Nam'. Rượu làng Vân không chỉ nổi tiếng với hương nếp cái hoa vàng đặc trưng, mà còn với hương thơm nồng từ 35 loại men thuốc bắc truyền thống, cùng vị êm dịu sau quá trình chắt lọc và ủ kỹ.

Trong thế giới rượu phong phú ngày nay, thưởng thức đặc sản rượu làng Vân ở Bắc Giang là một trải nghiệm say đắm. Đây không chỉ là việc thưởng thức những ly rượu mềm môi, thơm nồng, mà còn là cảm giác 'say' bởi sự hòa mình vào không khí tình nghĩa, lòng hiếu khách của người Bắc Giang. Có lẽ chỉ khi đến đất Bắc Giang và thưởng thức rượu làng Vân, bạn mới thực sự hiểu hết ý nghĩa của từ 'Mỹ tửu', hiểu rõ hơn về tinh thần thưởng thức rượu trong văn hóa nơi đây.

Mời bạn đến Bắc Giang để cảm nhận không chỉ hương vị tinh tế của rượu, mà còn vẻ đẹp của truyền thống, lòng hiếu khách của người Bắc Giang qua những đợt hòa mình trong làn hương nồng của rượu làng Vân.

Ở Yên Thế, hãy nhớ thưởng thức món gà đồi ngon nhất với khẩu hiệu “Yên Thế đệ nhất gà đồi. Thịt thơm, chắc, giòn để chấm với muối trộn lá chanh, nước luộc ngọt lịm dùng kèm cơm. Gà đồi Yên Thế là một trong 4 sản phẩm được bình chọn Sản phẩm, thực phẩm tốt nhất Đông Nam Á - ASEAN bestfood. Với chứng nhận này, “Gà đồi Yên Thế” đã trở thành sản phẩm nông sản mang thương hiệu mạnh không chỉ trong nước mà còn trên thế giới. Đây là giống gà ta được nuôi thả tự nhiên trên đồi cao và khu đất rộng.

Thức ăn chủ yếu của gà đồi là ngô, khiến thịt gà thơm ngon, rắn chắc. Với lông mượt, chân thẳng thon nhỏ, và vóc dáng nhảy nhót, gà đồi Yên Thế chắc chắn sẽ làm bạn phải nể phục. Hãy đến với huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang để thưởng thức hương vị đặc sản của loại gà này!

Đề cập đến bánh đa, bánh tráng không chỉ là đặc sản của vùng quê xứ Kinh Bắc (Bắc Giang) mà còn xuất hiện ở nhiều địa danh khác trên khắp miền tổ quốc. Tuy nhiên, món bánh đa Kế (Bắc Giang) lại mang một hương vị đặc trưng khó lẫn vào bất kỳ món bánh đa nào khác. Với kích thước to lớn và màu sắc độc đáo, bánh đa Kế trở thành biểu tượng của vùng đất này. Nhìn xa, chiếc bánh đa giống như chiếc nón thúng quai thao của người quan họ, duyên dáng, dịu dàng, đằm thắm tình quê. Ở Bắc Giang, có nhiều nơi sản xuất bánh đa, như bánh đa dừa Thổ Hà Việt Yên, bánh Đa Mai, nhưng bánh đa nguyên gốc truyền thống phải nhắc đến làng Kế - Bắc Giang.

Bánh đa Kế là một món ăn bình dân giản dị, nhưng chứa đựng trong đó biết bao nhiêu mồ hôi công sức của người nông dân vùng Kinh Bắc xưa kia. Món ăn này đã trở thành biểu tượng của người dân Bắc Giang, gìn giữ và phát huy qua nhiều thế hệ.

Bánh đa Kế thơm ngon với hương vị bùi, thơm dòn của lạc, vừng, và khoai lang hòa quện với hương vị ngon của gạo trung du miền núi. Món bánh này không chỉ là một món ăn truyền thống mà còn là biểu tượng thương hiệu của người dân Bắc Giang. Dù nhìn chung, chiếc bánh có vẻ đơn giản, nhưng để tạo ra sản phẩm hoàn hảo đòi hỏi sự công phu, tỉ mỉ và khéo léo từ người làm bánh.

Đặc sản Bắc Giang có một loại bánh độc đáo với tên gọi rất lạ là bánh vắt vai. Món ăn này là sản phẩm độc đáo của đồng bào dân tộc Cao Lan ở Lục Ngạn. Để tạo nên chiếc bánh vắt vai thơm ngon và ngọt bùi, người làm bánh phải trải qua nhiều công đoạn: gạo nếp được nghiền nhỏ bằng cối xay đá; lá ngải cứu luộc và ngâm nước vôi để giảm vị chát, đắng, sau đó nghiền nhỏ và trộn với bột nếp. Chiếc bánh sau khi được nặn và gói sẽ được luộc bằng hơi nước khoảng hai giờ đồng hồ, sau đó được vớt ra để ráo nước và trở nên ăn được. Bánh được cuốn trong lá chuối và hấp, khi ăn nóng hổi, mềm mịn và thơm ngon.

Đến Lục Ngạn vào tháng 3 âm lịch hoặc dịp gần Tết, bạn có thể dễ dàng tìm mua bánh trong các chợ quê hoặc được người Cao Lan mời thưởng thức trong những dịp lễ hội. Đối với mỗi du khách ghé thăm đất Bắc Giang, khó có thể quên được món đặc sản bánh vắt vai của dân tộc Cao Lan trên vùng đất Lục Ngạn, Bắc Giang.

Một trong những đặc sản Bắc Giang khác mà bạn không thể bỏ qua khi đến đây là món cua da. Loại cua này chỉ sống ở địa hình ghềnh đá cạnh sông Cầu. Khi thời tiết chuyển lạnh, cũng chính là mùa loài cua này sinh sống và phát triển. Tuy nhiên, chúng chỉ xuất hiện vào hai tháng của mùa lạnh nhất.

Cua da chỉ xuất hiện khoảng đầu đông trong thời gian khoảng 2 tháng (tháng 9 và tháng 10 âm lịch) hàng năm, ở các ghềnh đá của sông Cầu chảy qua địa bàn một số xã ven sông thuộc huyện Yên Dũng. Khách đến Bắc Giang vào dịp đông lạnh sẽ được thưởng thức món ăn này. Cua da thường được chế biến như rang muối, nấu canh cua và đặc biệt nhất là hấp bia. Mùi bia thơm, cua hấp cùng với bia giữ được vị ngọt chắc, không bị khô. Khi ăn chấm cùng mù tạt hoặc bột canh chấm hải sản là một trải nghiệm tuyệt vời.

Với những người dân xã Hoàng Vân, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang, nham cá đã trở thành một món ăn không thể thiếu trong bữa cơm gia đình đoàn tụ. Món này cũng đã được đưa vào thực đơn khai vị trong các nhà hàng tỉnh Bắc Giang. Cách làm nham cũng giống như món gỏi của người miền Nam. Nguyên liệu bao gồm trám đen, thịt ba chỉ, cá chép, rau thơm, khế chua, lạc rang, rau húng... Ngoài ra còn có hành tiêu, chanh, ớt và một số gia vị khác. Món nham ngon, đặc biệt nhờ hương vị trám thơm, bùi, ngậy.

Khi chế biến nham, người đầu bếp sẽ tách vỏ trám, lấy cùi rồi thái nhỏ. Loại thịt lợn ăn cũng phải chọn thịt ba chỉ tươi, vừa có nạc, vừa có mỡ. Có như vậy món ăn mới không bị khô hay quá nhiều mỡ. Thịt đem bóp muối, rửa sạch rồi để ráo, cho thêm nước mắm, bột ngọt và chờ thấm gia vị trong khoảng 1 giờ. Tiếp đó, mang thịt đi hấp chín, để nguội rồi thái chỉ. Nhiều người còn biến tấu bằng cách đem đi áp chảo cũng khá hấp dẫn, thịt lúc này chín vàng, bắt mắt.

Riêng phần cá chép sẽ được đem đi rán giòn, nhẹ nhàng gỡ bỏ xương. Tất cả các nguyên liệu sau đó được trộn cùng với rau thơm, khế chua xắt mỏng, nêm chút mắm, muối, bột ngọt, đường cho vừa miệng. Để món nham thêm dậy vị, người ta còn phi hành vàng để trộn chung với các nguyên liệu có sẵn. Sau khi hoàn tất mọi công đoạn, người đầu bếp sẽ trút nham ra đĩa, rắc thêm lạc rang giã nhỏ lên trên. Khi ăn, bạn có thể dùng kèm với chén nước tương, cảm nhận được vị mặn, chua, ngọt đậm đà không lẫn với những món khác.

Đặc sản Bắc Giang mang về làm quà nhất định không thể bỏ lỡ cam Bố Hạ. Giống cam này cũng là loại cam sành, chín rộ vào thời gian tháng 12 âm lịch. Lúc này là thời gian gần Tết Nguyên Đán của Việt Nam, người dân Bắc Giang dâng loại cam này cúng biểu tổ tiên.

Cam Bố Hạ thường chín rộ vào dịp Tết Nguyên Đán: quả màu vàng nâu tươi, hình cầu dẹt, tròn trịa, đẹp mắt, cùi dày, da hơi sần. Sự hấp dẫn đặc biệt của loại cam này là mùi thơm đặc trưng, vị ngọt đậm, tép to mọng nước, ruột vàng đỏ, hàm lượng dinh dưỡng rất cao.Cam Bố Hạ có hương vị ngọt, chua dịu, thơm và mọng nước. Loại cam này chứa vitamin C giúp tăng đề kháng cùng nhiều lợi ích khác cho người thưởng thức. Nếu đến Bắc Giang dịp cận Tết, bạn hãy mua cam Bố Hạ mang về làm quà biếu người thân, bạn bè nhé.

Xuôi về mạn Bắc, ghé thăm những làng nghề thủ công truyền thống, để thấy được những dấu ấn văn hóa nghìn năm trên mảnh đất Bắc Bộ. Những hình ảnh đó đã đi vào thơ ca, nhạc họa, vẽ nên một bức tranh mang đậm dấu ấn thời gian của xứ Kinh Bắc. Trong bức tranh muôn màu ấy người ta đặc biệt ấn tượng với làng cổ Thổ Hà, một địa danh nổi tiếng với nghề làm bánh đa nem cổ truyền:

'Ai về Kinh Bắc quê em,
Mà nghe quan họ, mà xem làng nghề.
Sông Cầu in bóng trăng thề,
Người đi người ở người về với ai.'

Từ thành phố Hà Nội chạy xe khoảng 45 phút theo quốc lộ 1A, bạn sẽ tới được Thổ Hà, một làng nghề truyền thống thuộc xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Có dịp về đây, bạn sẽ thật sự ngỡ ngàng khi được chứng kiến một không gian yên bình đến lạ, dường như cuộc sống náo nhiệt ngoài kia trở nên lạc điệu vô cùng. Hình ảnh cây đa, bến nước, con đò trở thành một dấu ấn không thể nào quên, thể hiện rõ nét nhất những đặc trưng lâu đời của quê hương phía Bắc.

Với những bí quyết riêng, bánh đa của làng Thổ Hà nổi danh khắp chốn. Với hơn 400 hộ gia đình gắn bó với nghề cùng tính chịu thương chịu khó của người dân nông thôn miền Bắc, đặc sản bánh đa của Thổ Hà được ưa chuộng khắp mọi vùng miền. Tới thăm làng cổ Thổ Hà, người ta bắt gặp hình ảnh của những phên bánh đa được phơi ở bất cứ nơi đâu quanh làng quê mộc mạc này.