Top 10 Điểm du lịch tâm linh nổi tiếng ở Hà Nam

Chùa Tam Chúc tọa lạc tại Ba Sao, Kim Bảng, Hà Nam, mang đến trải nghiệm tâm linh đặc biệt. Với vị trí đắc địa giữa núi Thất Tinh và hồ Lục Nhạc, chùa sở hữu kiến trúc lớn mạnh với điện Tam Bảo rộng lớn, chứa đựng những bức tượng Phật và cột đá ấn tượng. Cảnh quan độc đáo với hồ nước và núi đá vôi tạo nên không gian thiêng liêng, huyền bí. Khu du lịch này còn kết nối gần với nhiều địa điểm nổi tiếng khác như chùa Hương, Tràng An, Cúc Phương... Đừng quên mang theo khẩu trang và mũ nón khi tham quan để bảo vệ sức khỏe.

Đền Lảnh Giang, hay còn gọi là Lảnh Giang Linh Từ, nằm tại thôn Yên Lạc, xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên. Ngôi đền linh thiêng này thờ 3 vị danh thần Hùng Vương thứ 18 và Tiên Dung công chúa. Với kiến trúc tráng lệ, đền nằm giữa không gian êm đềm, bên cạnh sông Hồng, tạo nên bức tranh huyền bí và hòa mình vào thiên nhiên. Tam quan đền được xây dựng theo kiểu chồng diêm tám mái, tạo nên hình ảnh tráng lệ và uy nghi. Trong đền, thờ cúng Tiên Dung công chúa và ba vị tướng thời Hùng Vương được thực hiện với sự công phu và tinh tế. Đền còn giữ được nhiều di tích lịch sử, văn hóa như kiệu bát cống long đình, sập thờ, hoành phi, câu đối, nhang án. Đền Lảnh Giang không chỉ là ngôi đền với giá trị tâm linh mà còn là điểm du lịch lịch sử thu hút đông đảo du khách.

Địa chỉ: Mộc Nam, Duy Tiên, Hà Nam.

Chùa Bà Đanh, hay còn gọi là “Bảo Sơn Nữ”, nằm tại thôn Đanh Xá, xã Ngọc Sơn, huyện Kim Bảng, Hà Nam. Ngôi chùa cổ kính này có diện tích khoảng 10ha, được xem là một trong những ngôi chùa đẹp nhất miền Bắc. Với kiến trúc tráng lệ, chùa Bà Đanh nằm giữa không gian hùng vĩ, tạo nên bức tranh tâm linh huyền bí. Khuôn viên chùa bao gồm nhiều công trình kiến trúc nghệ thuật với gần 40 gian nhà lớn nhỏ.

Chùa thờ phật, đồng thờ các vị thần linh như Nam Tào, Bắc Đẩu, Thái Thượng Lão Quân và các tượng của tín ngưỡng Tứ Phủ. Tên gọi Bà Đanh xuất phát từ truyền thuyết về nữ thần giữ mưa, kiểm soát gió, mang lại mùa màng bội thu. Ngày nay, chùa Bà Đanh là điểm du lịch lịch sử, văn hóa thu hút đông đảo du khách.

Địa chỉ: Ngọc Sơn, Kim Bảng, Hà Nam.

Bát Cảnh Sơn, khu di tích nằm ở xã Tượng Lĩnh, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam và một phần ở dãy Hương Tích, tỉnh Hà Tây (nay là Hà Nội), tạo nên bức tranh độc đáo hình sông kỳ thú. Nơi đây gồm Đền Tiên Ông, chùa Ông, chùa Tam Giáo, chùa Kiêu, chùa Bà, chùa Cả, chùa Vân Mộng... với quần thể kiến trúc cổ kính và thiên nhiên tuyệt vời. Bát Cảnh Sơn từ xưa đã được coi là một thắng cảnh của trấn Sơn Nam, thu hút đông đảo du khách. Theo lịch triều hiến chương loại chí, Nghị tổ Trịnh Doanh đã mô tả Bát Cảnh Sơn như một địa điểm đẹp tựa như Tiêu Tương ở Trung Quốc.

Quần thể Bát Cảnh Sơn có những dấu tích xưa còn lại như Đền Tiên Ông và chùa Tam Giáo, chùa Ông. Tuy nhiên, thời gian và chiến tranh đã làm hư hại nhiều thắng cảnh nơi đây. Bát Cảnh Sơn ngày nay được đầu tư và xây dựng để trở thành điểm du lịch sinh thái - văn hóa hấp dẫn của Hà Nam.

Địa chỉ: Tượng Lĩnh, Kim Bảng, Hà Nam.

Đền Trúc nằm trong rừng trúc cổ từ thời Nhà Lý, xây dựng khoảng năm 1069 khi Lý Thường Kiệt chinh phạt Chiêm Thành, tạo nên bức tranh hiền hòa, thân thiện bên bờ Sông Đáy. Cảm nhận đầu tiên khi bước chân vào là sự đơn sơ nhưng ấm áp, với con đường thẳng tắp dẫn đến cửa ngách của đền, mở ra tầm nhìn hùng vĩ của Sông Đáy. Sân đền được lát gạch bát đỏ, hai cây sanh cổ thụ che bóng mát, tạo nên không gian trang nhã. Thấy hình ảnh Cụ Từ và bể nước bằng đá nguyên khối gần 1000 năm tuổi, bạn sẽ cảm nhận được không khí linh thiêng của Đền Trúc.

Ngũ động Thi Sơn với 5 động kết nối nhau, là nơi hội tụ nhiều hình thù độc đáo do tác động của địa chất núi đá vôi. Mỗi động đều mang một vẻ đẹp riêng, từ ban thờ đến những hình thù tự nhiên kỳ diệu như bầu sữa mẹ, nồi cơm, con voi, con rùa... Ngũ Động Thi Sơn từng được sử dụng trong thời Kháng chiến chống Pháp. Hôm nay, nơi này trở thành điểm du lịch văn hóa hấp dẫn của Hà Nam.

Địa chỉ: Quyển Sơn, Kim Bảng, Hà Nam.

Đình đá Tiên Phong là ngôi đình thờ Nguyệt Nga công chúa - nữ tướng của Hai Bà Trưng. Đây là một trong số ít đình được xây bằng đá và vẫn giữ nguyên vẹn đến ngày nay. Đến thăm đình, du khách sẽ ngạc nhiên trước những tác phẩm chạm khắc nghệ thuật trên đá, tạo nên vẻ mềm mại, sống động và cuốn hút. Đình thờ Nguyệt Nga công chúa, nữ tướng dung nhan, từng chiến đấu dũng cảm để bảo vệ quê hương. Mảnh đất lập sinh từ ấy vẫn còn ở An Mông, khu đất mà Nguyệt Nga dạy dân trồng dâu, chăm sóc tằm. Nghệ nhân đã khéo léo tạo nên toàn bộ đình bằng hàng trăm khối đá, với những mảng chạm khắc tinh tế, tạo nên không khí linh thiêng và trang nhã. Toà tiền đường nổi bật với hệ thống cột đá được thiết kế mềm mại, câu đối trang trí chạm những họa tiết hoa cách điệu, tạo điểm nhấn nghệ thuật. Cảm nhận từng chi tiết, du khách sẽ hiểu rõ về lịch sử và văn hóa tại Đình đá Tiên Phong.

Địa chỉ: Tiên Phong, Duy Tiên, Hà Nam.

Khu di tích Từ đường Nguyễn Khuyến nằm ở làng Vị Hạ, xã Trung Lương (xưa là xã Yên Đổ), huyện Bình Lục, Hà Nam. Tọa lạc khoảng 15km về phía Đông Nam từ trung tâm thành phố Phủ Lý (Hà Nam) theo QL 21A. Đây là Di tích lịch sử cấp quốc gia được công nhận từ năm 1991. “Tam nguyên Yên Đổ” - Nguyễn Khuyến, sinh năm 1835, mất năm 1909, là nhà thơ có đóng góp lớn trong văn hóa Việt Nam. Với xuất thân nghèo, Nguyễn Khuyến vươn lên trở thành người đỗ đầu ba kỳ thi làng Yên Đổ. Ông làm quan ở nhiều vị trí, nhưng sống giữa thời kỳ khó khăn, ông rút lui và sáng tác nhiều tác phẩm sau này. Khu di tích được thăm quan không chỉ là địa điểm du lịch mà còn là cơ hội để hiểu rõ hơn về cuộc đời và tác phẩm của nhà thơ tài năng này.

Địa chỉ: Trung Lương, Bình Lục, Hà Nam.

Xã Liêm Cần nay, vùng đất Bảo Thái xưa là nơi ghi dấu ấn lịch sử thời kỳ hoạt động quân sự buổi đầu của Lê Hoàn. Đây không chỉ là đất khởi nghiệp mà còn là quê nội của ông. Dấu ấn sâu đậm nhất cho nhận định này hiện rõ ở lịch sử và những nhân vật thờ tại đền Lăng thôn Cõi, nay là thôn Ngũ Cõi, xã Liêm Cần (Thanh Liêm). Đền nằm dưới chân núi Lăng. Nhân dân địa phương truyền tụng, giữa núi Lăng có khu đất bằng phẳng là nền nhà của Lê Lộc - ông nội Lê Hoàn và cũng là nơi Lê Hoàn lớn khôn trở lại quê hương mở trường dạy học, tìm người cùng chí hướng. Nơi đây sau khi Lê Hoàn mất được người dân xây đền thờ phụng, gọi là đền Trung. Đinh Bộ Lĩnh trong thời gian chiêu hiền, nạp sĩ cũng đã về vùng Bảo Thái xưa lập căn cứ, tuyển quân, huấn luyện binh sĩ. Sau khi lên ngôi vua, đỉnh núi Lăng là nơi lập sinh từ của ông và sau này nhân dân lập đền thờ vua trên đỉnh núi Lăng, gọi là đền Thượng. Đền Trung, đền Thượng đến nay không còn, chỉ còn đền Lăng hay còn gọi là đền Hạ nằm dưới chân núi. Đền thờ 4 vị vua Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, Lê Trung Tông, Lê Ngọa Triều, 2 vị nhân thần là Tướng quân Nguyễn Minh cùng vợ là bà Nhữ Đê phò Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn và một vị thiên thần là Thiên Cương Đại Vương.

Là di tích quan trọng trong hệ thống thờ các vị vua triều Đinh, Tiền Lê, đền Lăng có tầm ảnh hưởng rộng khắp trong phạm vi các tỉnh thuộc Hà Nam Ninh xưa. Cụm di tích này đã được tỉnh quan tâm nghiên cứu, bảo tồn, phục dựng và phát huy giá trị phục vụ nhu cầu tâm linh, phát triển du lịch. Hiện nay, dự án bảo tồn, tôn tạo đền Lăng; phục dựng đền Trung, đền Thượng bảo tồn, tôn tạo và phục dựng mả Dấu nằm trong giai đoạn I dự án quy hoạch chi tiết điểm du lịch Di tích lịch sử đền Lăng đang được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL) triển khai. Trong các di tích, hiện mả Dấu đã được tu sửa, phục dựng khá hoàn chỉnh. Đây là ngôi mộ của cụ Lê Lộc, ông nội Lê Hoàn, bị hổ trắng là con nuôi tưởng nhầm là người trộm đó vồ chết. Theo nhà nghiên cứu dân gian Nguyễn Đình Lợi (nguyên cán bộ Sở VH,TT&DL), chữ “Dấu” ở đây theo quan niệm dân gian của người Việt cổ, được hổ chôn - hổ táng và người chết sau khi táng mà mộ được đất đùn lên to khác thường thì đó được coi là mộ phát. Mả Dấu với nghĩa chìm sâu trong chuyện kể làng Bảo Thái là in dấu buổi đầu sự phát tích của nhà Tiền Lê. Theo nghĩa này, hành vi của hổ trắng không còn là sự che giấu lỗi lầm nữa mà chính là làm nên điềm lành trong tự nhiên của vùng Bảo Thái, hay ý chỉ hồn thiêng sông núi nơi đây.

Địa chỉ: Liêm Cần, Thanh Liêm, Hà Nam.

Ẩn mình trong núi An Nhiên, chùa Địa Tạng Phi Lai có không gian vô cùng tuyệt mỹ đẹp tựa như một thước phim điện ảnh. Nếu ai đã từng đặt chân đến nơi này, ắt hẳn sẽ không thể nào quên được khung cảnh nên thơ mà huyền diệu ấy. Ngôi chùa vừa có kiến trúc đẹp, vừa gợi lên cảm giác thanh tao, thoát tục mà bất kỳ ai có dịp đến đây cũng có thể cảm nhận. Chùa Địa Tạng Phi Lai (tên Nôm còn gọi chùa Đùng) tọa lạc ở thôn Ninh Trung, xã Liêm Sơn, huyện Thanh Liêm đang dần trở thành điểm nhấn về du lịch tâm linh ở Hà Nam. Về quy mô, chùa có Tam bảo, nhà thờ tổ, nơi thờ Đức Ông, đức Thánh hiền; nhà ở, giảng đường, nhà khách, nơi ở của phật tử. Cả quần thể ngôi chùa nhìn từ xa ẩn mình và được che chở giữa rừng thông. Ngôi chùa vừa có kiến trúc đẹp, vừa gợi lên cảm giác thanh tao, thoát tục mà bất kỳ ai có dịp đến đây cũng có thể cảm nhận. Hiện nay, chùa thường xuyên thu hút đông đảo du khách tìm đến để thưởng ngoạn cảnh quan cũng như đi tìm lại những khoảnh khắc thanh bình trong góc khuất tâm hồn giữa khung cảnh núi rừng hoang sơ thanh vắng...

Theo lời kể của những người lớn tuổi trong thôn, chùa Đùng được xây dựng vào Thế kỷ 11 với quy mô hơn 100 gian. Đã có khoảng thời gian vua Trần Nghệ Tông chọn chùa Đùng làm nơi ở ẩn và vua Tự Đức cũng chọn nơi này đến cầu tự. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, chùa Địa Tạng Phi Lai tựa lưng vào núi, núi mang thế ngai vàng, hai bên là tả Thanh Long - hữu Bạch Hổ, xung quanh là muôn vàn bóng thông reo, cối mọc hoang um tùm khiến ngôi chùa dường như bị lãng quên, xuống cấp nghiêm trọng. Du khách lần đầu đến thăm chùa sẽ không khỏi bất ngờ vì phần sân dẫn vào chùa đều được trải sỏi màu trắng, thay vì lát gạch đỏ như những ngôi chùa khác. Cách bài trí của ngôi chùa khác biệt so với những ngôi chùa khác. Ngay trước khu Tổ đường, 12 vòng tròn được vẽ trên nền sỏi tượng trưng cho 12 nhân duyên của con người. Sỏi trắng mang ý nghĩa của sự thiền định. Dạo trong khuôn viên chùa, nhìn những viên sỏi trắng tinh khiến cho lòng người trở nên thanh thoát.

Địa chỉ: Liêm Sơn, Thanh Liêm, Hà Nam.

Đền Trần Thương thờ Quốc Công Tiết Chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Đền được xây dựng trên gò Miễu với thế “Hình nhân bái Tướng” vào năm 1783 với kiến trúc mang đậm nét cổ truyền dân tộc. Tương truyền nơi đây đã từng là kho lương của Nhà Trần và là nơi diễn ra các cuộc giao tranh ác liệt trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên vào thế kỷ 13. Đây là ngôi đền thờ Trần Hưng Đạo quy mô, bề thế nhất tỉnh Hà Nam, là một công trình mang giá trị lịch sử, văn hóa và khoa học của Hà Nam nói riêng và của dân tộc Việt Nam nói chung. Đền Trần Thương mang kiến trúc kiểu chồng diêm hai tầng tám mái với các góc đao uốn cong, nghi môn ngoại gồm 3 cửa: cửa chính (lớn) nằm giữa và hai cửa phụ (nhỏ) nằm hai bên. Tầng dưới cửa chính uốn hình vòm cuốn, trang trí họa tiết hoa sen, hoa cúc... Tầng trên cũng uốn hình vòm cuốn nhưng nhỏ hơn, bên trong đặt một quả chuông. Hai bên cổng phụ có đắp nổi đôi ngựa rất đẹp. Bên cạnh kiến trúc đặc sắc, đền Trần Thương hiện vẫn còn lưu giữ nhiều đồ thờ tự có giá trị như hương án, sập thờ bằng đá, ngai thờ, khám thờ, lục bình, bát hương, bát đĩa, chén đôn…đặc biệt là chiếc kiếm bạc có vỏ bằng chất liệu đồi mồi quý hiếm. Kiếm được cất giữ cẩn thận, chỉ mang ra thờ vào những dịp lễ hội.

Theo thứ tự từ ngoài đền vào trong, cung đầu tiên là cung Đệ tam, là nơi thờ Ban Công đồng và quan Ngũ Hổ, đồng thời cũng là nhà khách. Cung Đệ tam được xây dựng theo lối chồng rường, hai đầu xây bít đốc dật cấp, mái lợp ngói nam, mặt trước là dãy cửa bức bàn. Phía trên gian giữa có treo bức đại tự “Văn đức võ công”. Tiếp đến là cung Đệ nhị, ban giữa thờ bá quan văn võ Trần Triều và gia tộc của Đức Thánh Trần, hai bên tả và hữu thờ quan Bắc Đẩu và quan Nam Tào. Cung Đệ nhị gồm năm gian, được xây cao hơn cung Đệ tam, lợp ngói ống cung đình đời Nguyễn, bờ nóc hai đầu hồi đắp hai con rồng lớn, phần giữa mái trên và mái dưới là các ô có đắp chữ Hán. Cung cuối cùng là cung Đệ nhất (hay còn gọi là Cung cấm). Ban giữa cung Đệ nhất thờ Đức Thánh Trần, hai bên trái và phải thờ bái vọng Đức Vương Phụ và Đức Vương Mẫu của Ngài. Cung này được lợp ngói ống, bộ cửa bức bàn gồm ba cửa được sơn son thếp vàng lộng lẫy.

Địa chỉ: Nhân Đạo, Lý Nhân, Hà Nam.