Top 10 giải thưởng Văn học hàng đầu thế giới (1)

1. Giải Nobel Văn học

Giải Nobel Văn học là một trong những giải thưởng uy tín nhất trên thế giới, được thiết lập từ năm 1901 theo di chúc của nhà khoa học người Thụy Điển Alfred Nobel. Mỗi năm, giải này được trao cho tác phẩm văn học xuất sắc nhất của một tác giả từ bất kỳ quốc gia nào. Giải thưởng này được Viện Hàn lâm Thụy Điển quản lý và kết quả thường được công bố vào tháng 10 hàng năm. Người đoạt giải sẽ nhận được một huy chương vàng cùng với một khoản tiền thưởng lớn.

Một số tác giả tiêu biểu đã nhận giải Nobel Văn học trong những năm gần đây bao gồm: Alice Munro (2013), Patrick Modiano (2014), Svetlana Alexievich (2015). Năm 2016, giải thưởng được trao cho ca sĩ, nhạc sĩ người Mỹ Bob Dylan, một quyết định gây tranh cãi trong cộng đồng văn học. Điều này khiến nhiều fan hâm mộ của nhà văn Haruki Murakami cảm thấy thất vọng vì tác giả của họ bị bỏ lỡ giải thưởng một lần nữa.

113 Giải Nobel Văn học đã được trao kể từ năm 1901, tuy nhiên không có giải thưởng được trao trong bảy lần vào các năm 1914, 1918, 1935, 1940, 1941, 1942 và 1943. Đến nay, Rudyard Kipling là người trẻ tuổi nhất khi nhận giải Nobel Văn học, được biết đến nhiều nhất với tác phẩm The Jungle Book khi ông nhận giải vào năm 1907, khi mới 41 tuổi. Doris Lessing là người lớn tuổi nhất khi nhận giải vào năm 2007, khi bà đã 88 tuổi. Trong số 16 nhà văn nữ đã được trao giải Nobel Văn học, Selma Lagerlöf (1858-1940) là người phụ nữ đầu tiên, nhận giải vào năm 1909, năm trước khi bà được bầu vào Viện Hàn lâm Thụy Điển, cơ quan quản lý giải thưởng Nobel.

2. Giải Pulitzer

Giải Pulitzer là một giải thưởng danh giá của Mỹ, tập trung vào nhiều lĩnh vực, đặc biệt là báo chí và văn học. Giải Pulitzer Văn học được thành lập bởi nhà báo Joseph Pulitzer, được trao hàng năm bởi hiệu trưởng trường Đại học Columbia kể từ năm 1917. Hiện có 21 hạng mục giải thưởng Pulitzer, và người đoạt giải hàng năm được thưởng 10.000 đô la cùng với một chiếc huy chương vàng.

Kế hoạch giải thưởng Pulitzer đã được điều chỉnh nhiều lần kể từ năm 1917. Hội đồng quản trị đã thay đổi thành Hội đồng Giải thưởng Pulitzer, tăng số lượng giải thưởng lên 21 và bao gồm thêm thể loại thơ, nhạc và nhiếp ảnh. Cuộc thi Pulitzer năm 2006 đã mở rộng đối tượng tham gia trực tuyến và từ năm 2009 cả tổ chức tin tức trực tuyến cũng có thể tham gia. Năm 2011, kế hoạch giải thưởng được sửa đổi để khuyến khích nộp tài liệu trực tuyến và đa phương tiện, nhằm tôn vinh tác phẩm xuất sắc nhất dưới mọi hình thức.

Trong lĩnh vực âm nhạc, một hạng mục mới đã được thêm vào giải Pulitzer vào năm 1943. Giải thưởng Pulitzer năm 1997 thuộc về 'Blood on the Fields' của Wynton Marsalis, để chỉ ra sự phát triển của âm nhạc chính thống trong giải thưởng. Một số tác giả nổi tiếng như Harper Lee (To Kill a Mockingbird), Ernest Hemingway (The Old Man and the Sea), Margaret Mitchell (Gone with the Wind)... đã từng đoạt giải Pulitzer. Tại lễ trao giải Pulitzer năm 2016, tác phẩm The Sympathizer của Nguyễn Thanh Việt đã đoạt giải ở hạng mục Tiểu thuyết.

3. Giải Man Booker

Giải Man Booker Prize trước đây được biết đến là Booker McConnell Prize, là một giải thưởng văn học danh giá của Anh, được trao hàng năm cho một tiểu thuyết tiếng Anh. Ban đầu, chỉ những nhà văn từ Vương quốc Anh, Cộng hòa Ireland và các quốc gia khác trong Khối thịnh vượng chung mới đủ điều kiện. Tuy nhiên, từ năm 2013, giải thưởng đã mở rộng phạm vi để bao gồm các nhà văn tiếng Anh trên toàn thế giới.

Giải Booker Russian Novel Prize được thành lập năm 1992 để tôn vinh các tác giả tiểu thuyết Nga đương đại và khuyến khích sự dịch và xuất bản tiểu thuyết Nga. Giải này đã tách ra khỏi giải Booker khác vào năm 1999 và được tài trợ bởi các công ty Nga. Man Booker International Prize được thành lập vào năm 2005 như một giải thưởng trọn đời và từ năm 2016, giải thưởng được trao hàng năm cho tác phẩm dịch tiếng Anh của một nhà văn.

Với tiểu thuyết The Vegetarian (Người ăn chay), nhà văn Hàn Quốc Han Kang đã giành chiến thắng tại giải Man Booker Quốc tế 2016. Người trẻ tuổi nhất khi đoạt giải Man Booker là Eleanor Catton vào năm 2013, khi mới 28 tuổi. Người lớn tuổi nhất là William Golding năm 1980, khi 69 tuổi, với tác phẩm Rites of Passage (Faber & Faber). Eleanor Catton cũng giành giải với cuốn sách dài nhất, The Luminaries (Granta), dài 832 trang. Cuốn sách ngắn nhất được trao giải là Offshore (Di sản thứ tư) của Penelope Fitzgerald, chỉ dày 144 trang, đoạt giải năm 1979.

4. Giải Giller

Giải thưởng Giller được Jack Rabinovitch thành lập năm 1994 để tôn vinh vợ ông, nhà báo văn học Doris Giller, người đã qua đời vì ung thư một năm trước đó. Giải thưởng này công nhận sự xuất sắc trong tiểu thuyết ở Canada và trao tiền mặt hàng năm trị giá 25.000 USD, là một trong những giải thưởng lớn nhất cho văn học nội địa. Giller Prize được thành lập cùng với sự thịnh hành của văn học Canada cả trong và ngoài nước.

Giải Giller cùng với nhiều giải thưởng khác đã góp phần vào sự phát triển của văn học Canada. Giải thưởng này đã trao hơn 3/4 triệu đô la cho các tác giả Canada. Năm 2005, The Giller Prize hợp tác với Scotiabank để tạo ra giải Scotiabank Giller, tăng tiền thưởng lên 50.000 USD và sau đó 70.000 USD vào năm 2008, cuối cùng là 140.000 USD vào năm 2014. Giải thưởng Scotiabank Giller được tổ chức bởi Soheil Mosun Limited, là giải thưởng hàng năm hàng đầu của Canada cho tiểu thuyết.

Nhiều tác giả nổi tiếng như Alice Munro, Margaret Atwood, Michael Ondaatje và Mordecai Richler đã đoạt giải Giller. Năm 2016, Madeleine Thien giành giải với tác phẩm “Đừng có nói là chúng ta không có gì”. Một số tác phẩm đoạt giải Giller đã được dịch và xuất bản ở Việt Nam như Trốn chạy (Alice Munro) và Ở lưng chừng thời gian (David Bergen).

5. Giải Miles Franklin