1. Lựa chọn công việc nhàn hạ hoặc thiếu định hướng nghề nghiệp
Người Việt Nam thường ưa thích công việc nhàn hạ, điều này dẫn đến sự đa dạng của sinh viên trong các ngành kinh tế, tăng cường cạnh tranh trên thị trường lao động. Tuy nhiên, áp lực công việc và sự thay đổi liên tục trong sự nghiệp có thể làm tăng tỉ lệ thất nghiệp. Sinh viên mới ra trường thường chưa có mục tiêu rõ ràng và không hiểu rõ về vai trò của bằng cấp trong sự nghiệp của mình. Nhiều người quyết định theo đuổi ngành nghề dựa trên áp lực từ gia đình hoặc theo đuổi xu hướng mà họ không có đam mê và sở thích thực sự.


2. Doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng người quen
Thực tế cho thấy hiện nay, lạm dụng quá nhiều vào mối quan hệ khi tuyển dụng đang trở thành vấn đề ngày càng nghiêm trọng, làm gia tăng áp lực thất nghiệp đối với những người không có mối quan hệ trong giới kinh doanh. Sự thiên vị này đặt ra nhiều thách thức cho những ứng viên xuất thân từ môi trường ít quan hệ và giao tiếp. Trong môi trường đầy cạnh tranh, việc có người quen có thể giúp nhưng không nên trở thành yếu tố quyết định duy nhất trong quá trình tuyển dụng. Khả năng chuyên môn và đạo đức là những tiêu chí quan trọng cần được ưu tiên hơn.
Đối với ứng viên, họ cần chú trọng vào việc xây dựng kỹ năng chuyên sâu và làm việc hiệu quả để tự tin đối mặt với thị trường lao động đầy thách thức.


3. Ngoại ngữ kém
Trong bối cảnh thương mại quốc tế hiện nay, việc thiếu kỹ năng ngoại ngữ đang là một trong những lý do khiến nhiều người mất cơ hội việc làm. Các doanh nghiệp ngày càng đánh giá cao những ứng viên có khả năng giao tiếp bằng nhiều ngôn ngữ, đặc biệt là tiếng Anh và các ngôn ngữ khác của các quốc gia phát triển. Việc này giúp họ mở rộng quy mô kinh doanh và tương tác với đối tác toàn cầu.
Với người lao động, việc đầu tư vào việc học ngoại ngữ là mở cửa cho nhiều cơ hội mới. Không chỉ giúp họ nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển cá nhân và sự thăng tiến trong sự nghiệp.


4. Yêu cầu mức lương không phù hợp
Yêu cầu mức lương không phù hợp là một trong những sai lầm phổ biến của người lao động Việt Nam. Quan tâm quá nhiều đến lợi ích cá nhân mà quên đi giá trị mà họ mang lại cho doanh nghiệp. Nhiều người từ chối cơ hội làm việc chỉ vì mức lương không đạt yêu cầu. Việc luôn đòi hỏi mức lương cao chóe làm nhà tuyển dụng quốc tế mất lòng tin vào ứng viên Việt Nam.
Hiểu rõ về mức lương hợp lý sẽ giúp bạn phản ánh đúng về cuộc sống. Hãy xác định một mức lương phù hợp với nhu cầu cá nhân và đối thoại với nhà tuyển dụng về kỳ vọng của bạn trước buổi phỏng vấn. Đồng thời, nhấn mạnh lý do bạn xứng đáng nhận mức lương đó, chứng minh kỹ năng và thành tích của bạn. Ngược lại, nếu đòi hỏi mức lương cao mà thiếu minh chứng và sự thuyết phục, rủi ro thất nghiệp sẽ tăng lên.


5. Thiếu kỹ năng mềm
Không chỉ cần trình độ, những công ty hiện đại ngày nay còn chú ý đặc biệt đến kỹ năng mềm của ứng viên. Người thiếu khả năng thuyết trình, sáng tạo, và giao tiếp thường bị loại ngay từ vòng tuyển dụng vì không tạo được niềm tin cho doanh nghiệp. Tại Việt Nam, kỹ năng mềm vẫn chưa nhận được sự quan tâm nhưng ở các quốc gia phát triển, trẻ em được giáo dục về kỹ năng mềm từ rất sớm để phát triển sự tự tin, hoạt bát, và lanh lợi.
Trong quá trình học, không chỉ cần chú trọng vào kiến thức mà còn cần phát triển kỹ năng mềm. Hơn 80% sinh viên mới ra trường có kiến thức nhưng yếu kém về các kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống, giải quyết vấn đề, làm việc nhóm... những yếu tố mà nhà tuyển dụng đánh giá cao. Kỹ năng mềm giống như chuôi dao, chỉ khi bền chắc mới sử dụng dao hiệu quả.


6. Trình độ thực hành thấp
Khi bạn tốt nghiệp từ một trường đại học uy tín với thành tích xuất sắc, điều này chỉ chứng minh bạn có nền tảng kiến thức vững chắc. Tuy nhiên, kỹ năng thực tiễn kinh nghiệm là quan trọng và nhiều bạn chưa nhận ra điều này. Một số người không sẵn lòng chấp nhận mức lương thấp khi mới ra trường để tích luỹ kinh nghiệm và có cơ hội thăng tiến sau này. Sự tự tin không nên dựa vào việc bạn không bao giờ phạm sai lầm. Hãy học hỏi từ người khác và đừng ngần ngại nhận phản hồi.
Phần lớn học sinh Việt Nam thường tập trung vào lý thuyết mà ít quan tâm đến kỹ năng thực hành. Điều này làm cho họ khó áp dụng kiến thức vào thực tế và đặt họ vào thế khó khi tìm kiếm cơ hội thăng tiến. Trong thời đại công nghệ ngày nay, việc có kiến thức và kỹ năng thực hành là quan trọng. Vì vậy, hãy cân nhắc kỹ về cả lý thuyết và thực tiễn khi còn ở trường đại học!


7. Không hoàn thành hết việc
Khi năm học sắp kết thúc, sinh viên nên tích cực tìm kiếm công việc phù hợp. Cơ cấu việc làm ở Việt Nam đang thay đổi, dẫn đến tình trạng một số lượng lớn cử nhân tốt nghiệp nhưng khó tìm được công việc. Một trong những nguyên nhân quan trọng là khi bạn không chỉn chu với công việc, không hoàn thành nhiệm vụ đã giao. Điều này cũng là nguyên nhân dẫn đến thất nghiệp.
Đảm bảo bạn hoàn thành toàn bộ công việc trước khi rời khỏi nơi làm việc. Các công ty đa quốc gia thường đánh giá nhân viên không chỉ bằng công cụ lấy dấu vân tay mà còn dựa vào khả năng hoàn thành công việc. Ở nhiều công ty, nhân viên chỉ coi văn phòng là nơi làm việc chính và rời đi khi công việc chưa hoàn thành, điều này gây khó khăn trong sự phát triển nghề nghiệp. Những người không hoàn thành công việc đều đặn thường bị sa thải.


8. Thiếu sự chu đáo trong buổi phỏng vấn, CV chưa được đầu tư
Buổi phỏng vấn xin việc là một hoạt động quan trọng trong việc tìm kiếm việc làm. Tuy nhiên, do thiếu chuẩn bị và mắc phải một số sai lầm, nhiều ứng viên đã bị loại bỏ khỏi vị trí mong muốn. Hãy chuẩn bị kỹ lưỡng từ trang phục đến câu trả lời để không mất điểm trong mắt nhà tuyển dụng.
Nhà tuyển dụng đánh giá cao CV có từ khóa rõ ràng và phù hợp với mục đích tuyển dụng. Hãy tập trung làm một bản CV chất lượng cho vị trí bạn đăng ký. Đừng dàn trải thông tin mà hãy đi sâu vào các vấn đề quan trọng như kinh nghiệm làm việc và kỹ năng nổi bật.


9. Ưu tiên bằng cấp Đại học Quốc gia
Doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam thường quá chú trọng vào bằng cấp, làm tăng tỷ lệ thất nghiệp ở khu vực. Một số công ty đòi hỏi bằng cấp từ các trường chính quy Quốc gia, điều này tạo khó khăn cho sinh viên sử dụng các chương trình đào tạo khác như trực tuyến, trường dân lập, quốc tế... khi tìm việc làm.
Thực tế cho thấy, không phải tất cả sinh viên đều tốt nghiệp từ các trường đại học danh tiếng. Rất nhiều người tốt nghiệp từ trường đại học địa phương, cao đẳng, hệ đại học liên thông... Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp và cơ quan Nhà nước vẫn ưu tiên tấm bằng chính quy từ các trường nổi tiếng, làm tăng nguy cơ thất nghiệp cho nhiều sinh viên.


10. Thiếu tinh thần đồng đội, bị động trong quá trình tìm việc
Khi mà thời đại của những đội nhóm lên ngôi, tính cá nhân cần được gạt bỏ. Sinh viên Việt Nam thường có thiếu tinh thần đồng đội khi đi chơi chung, tám chuyện hơn là làm việc, gây ngán ngẩm cho nhà tuyển dụng. Ông chủ doanh nghiệp không thể giải quyết mâu thuẫn nội bộ của những người không có tinh thần làm việc nhóm, luôn đặt lợi ích cá nhân lên hàng đầu.
Không bao giờ bị động khi tìm việc vì mức độ cạnh tranh giữa sinh viên mới ra trường ngày càng cao. Sử dụng Internet như một công cụ tìm kiếm làm cho bạn mất tính cạnh tranh. Hãy mở rộng mối quan hệ qua nhiều kênh khác nhau để tạo thêm cơ hội. Đồng thời, cập nhật kiến thức, kỹ năng mới để nâng cao khả năng xin việc của bạn.


