- - Xét tuyển đại học năm 2016 cho thấy nhiều trường từ top đầu đến dưới đều thiếu sinh viên nghiêm trọng do tỷ lệ thí sinh ảo cao, dẫn đến việc cần nâng cao chất lượng đào tạo và hiệu quả tuyển sinh.
- - Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ nhấn mạnh giáo dục cần chuyển từ nhồi nhét kiến thức sang phát triển năng lực, với nhiều thách thức cần giải quyết như cải thiện chất lượng đào tạo và giảm tỷ lệ thất nghiệp.
- - Kỳ thi THPT quốc gia 2017 sẽ có sự thay đổi lớn, với 5 bài thi, trong đó 4 môn sẽ thi trắc nghiệm nhằm đảm bảo tính công bằng và giảm gian lận.
- - Mô hình VNEN gặp tranh cãi về hiệu quả, với một số tỉnh phản đối và Bộ GD&ĐT điều chỉnh các quy định đánh giá học sinh tiểu học.
- - Chi phí đào tạo tiến sĩ thấp và chất lượng đào tạo không đồng đều khiến Chính phủ yêu cầu rà soát và cải thiện chất lượng đào tạo.
- - Tự chủ đại học năm 2016 gặp vấn đề về quản lý ngành học mới và minh bạch học phí, cùng với việc rút ngắn thời gian đào tạo đại học từ 4-6 năm xuống 3-5 năm.
- - Đề án ngoại ngữ 9.000 tỷ khó đạt mục tiêu, và Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ nhấn mạnh cần xây dựng đề án thực tế hơn.
- - Quy định cấm dạy thêm ở TP.HCM gây tranh cãi vì áp lực học tập lớn, cần điều chỉnh lộ trình thực hiện.
- - Cải tiến sách giáo khoa từ năm 2015, dự kiến chuyển sang sử dụng bộ sách mới từ năm học 2018-2019.,.
- - Nhiều giáo viên lo ngại sách giáo khoa mới vẫn nặng nề về nội dung và phụ thuộc vào phương pháp giảng dạy cá nhân. Tin đồn về sách giáo khoa riêng cho miền Nam và miền Bắc đã bị bác bỏ, trong khi chương trình mới sẽ tích hợp yếu tố bình đẳng giới. Chính phủ yêu cầu các bản đồ giáo khoa phải rõ ràng về chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa. Năm 2016 chứng kiến tình trạng bạo lực học đường gia tăng, bao gồm cả các vụ phụ huynh đánh giáo viên, khiến xã hội và ngành giáo dục lo ngại.
1. Xét tuyển đại học: 150% chỉ tiêu vẫn còn thiếu sinh viên
Năm 2016, sau kỳ xét tuyển đại học đầu tiên, nhiều trường đại học từ top đầu đến top giữa và thậm chí top dưới đều gặp tình trạng thiếu sinh viên, số lượng thiếu dao động từ hàng trăm đến hàng nghìn. Đại học Y Hà Nội thiếu 206 chỉ tiêu; Học viện Báo chí và Tuyên truyền xét tuyển bổ sung 500 chỉ tiêu; Đại học Nông lâm (Đại học Thái Nguyên) chỉ có 233 thí sinh trúng tuyển trong tổng số 1.370 chỉ tiêu; Học viện Nông nghiệp Việt Nam cũng phải tuyển bổ sung 1.554 thí sinh trong tổng số chỉ tiêu tuyển sinh là 5.300; Đại học Hồng Đức thậm chí thiếu đến 50% sinh viên, và nhiều trường khác cũng đối mặt với tình trạng tương tự.
Lãnh đạo nhiều trường lý giải rằng tình trạng thiếu sinh viên đến mức hàng nghìn chỉ tiêu là do tỷ lệ thí sinh ảo rất cao. Trong kỳ xét tuyển đầu tiên, mỗi thí sinh có thể đăng ký tối đa 4 nguyện vọng vào 2 trường, dẫn đến tỷ lệ ảo lên đến 50%. Vấn đề này không chỉ làm giảm quy mô mà còn đẩy các trường đại học phải tập trung vào việc nâng cao chất lượng đào tạo để thu hút sinh viên. Đồng thời, còn chưa có sự bố trí đúng mức nhân lực cho công tác phát triển khoa học, công nghệ, và chất lượng đào tạo của nhiều trường vẫn chưa đáp ứng đủ yêu cầu cơ bản của xã hội, khiến học sinh chưa thực sự hài lòng với học đại học.
Phụ huynh và thí sinh tại Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia TP.HCM đến nhập học đợt 1 - Nguồn: Sưu tầm
Thông báo về quá trình xét tuyển bổ sung của Đại học Công nghiệp Hà Nội - Nguồn: Sưu tầm2. Bộ trưởng mới: Giáo dục không phải là trận đánh
Sáng ngày 9/4, Quốc hội đã chính thức phê chuẩn nội các của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc. Ông Phùng Xuân Nhạ, người đang làm Giám đốc ĐH Quốc gia Hà Nội, đảm nhận chức vụ Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trong bài phát biểu sau khi nhậm chức, ông nhấn mạnh rằng “giáo dục không phải là trận đánh, mà là về con người”. Ông Phùng Xuân Nhạ cho rằng niềm tin vào giáo dục là chìa khóa của sự thành công, và giáo dục cần phải chuyển từ việc nhồi nhét kiến thức sang việc phát triển năng lực. Ông đặt ra nhiều thách thức cần giải quyết như cải thiện chất lượng đào tạo, giảm tỷ lệ thất nghiệp, tăng cường nguồn giảng viên chất lượng và nâng cao quốc tế hóa trong ngành giáo dục.
Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ - Nguồn: Sưu tầm
Câu nói nổi tiếng của Bộ trưởng mới - Nguồn: Sưu tầm
3. Năm 2017, đổi mới hình thức thi trắc nghiệm các môn, trừ Ngữ văn
Chiều ngày 28/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức thông báo phương án thi THPT quốc gia 2017, với sự thay đổi lớn về hình thức thi. Thay vì thi 8 môn như năm trước, thí sinh sẽ chỉ phải làm 5 bài thi, bao gồm 3 bài độc lập (Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ) và 2 bài thi tổ hợp (Khoa học tự nhiên và Khoa học xã hội). Trừ môn Ngữ văn là thi tự luận, 4 môn còn lại sẽ là trắc nghiệm. Bộ trưởng GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ khẳng định rằng hình thức này nhằm đảm bảo tính công bằng cho thí sinh, với mỗi thí sinh có một mã đề riêng, đảm bảo tính độc lập và tránh trường hợp gian lận. Đề thi minh họa đã được công bố ngày 5/10, và nhiều trung tâm luyện thi trắc nghiệm đã chuẩn bị sẵn sàng cho thí sinh.
Thí sinh tham gia kỳ thi THPT quốc gia năm 2016 - Ảnh: Sưu tầm
Thi trắc nghiệm toàn bộ các môn, trừ môn Ngữ Văn - Nguồn: Sưu tầm
4. VNEN - Mô hình giáo dục mới ở Việt Nam, nên tiếp tục hay dừng lại?
Tháng 5/2016, ngay sau khi dự án VNEN (Mô hình giáo dục mới tại Việt Nam) kết thúc, câu hỏi về việc tiếp tục hay dừng lại áp dụng mô hình này đã nảy lên. Câu hỏi này gây ra nhiều tranh cãi về tính khả thi và hiệu quả của dự án. Ngày 18/8, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã gửi công văn tới các địa phương về mô hình VNEN, đánh giá tích cực của dự án nhưng cũng chỉ ra rằng triển khai vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Thông tư 30 về 'danh hiệu từng mặt' đã đặt ra những thách thức về tính chính xác. Trong khi TP.Hồ Chí Minh mở rộng triển khai VNEN, nhiều tỉnh thành khác như Lâm Đồng, Nghệ An, Hà Tĩnh lại phản đối, cho rằng nó không hiệu quả. Cuối tháng 5, đầu tháng 6, nhiều phụ huynh bày tỏ sự bức xúc trước các kiểu giấy khen khó hiểu. Đối với thực trạng này, cuối tháng 9, Bộ GD&ĐT đã sửa đổi Thông tư 22, thay đổi và bổ sung một số điều của Quy định đánh giá học sinh tiểu học theo Thông tư 30. Giáo viên sẽ đánh giá học sinh theo 3 mức vào giữa và cuối mỗi học kỳ.
Giấy khen 'Đạt danh hiệu học sinh xuất sắc' - Nguồn: Sưu tầm
Chứng nhận 'Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ học tập' - Nguồn: Sưu tầm
5. Chi phí đào tạo tiến sĩ 15 triệu đồng/năm, mô hình mới của ngành giáo dục
Trong tháng 4 năm 2016, lan truyền thông tin về 'khu đào tạo tiến sĩ', một lần nữa khiến lo ngại về chất lượng đào tạo tiến sĩ tại Việt Nam. Hàng tháng, Học viện Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội sản xuất khoảng 20 tiến sĩ với nhiều luận án bị cho là không đạt yêu cầu. Trình độ tiếng Anh của những 'khu đào tạo tiến sĩ' còn được nhận xét là 'dưới cấp độ của Google dịch'. Tại cuộc họp thường kỳ của Chính phủ vào ngày 4/5, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo kiểm soát lại quá trình đào tạo tiến sĩ. Vào ngày 13/6, Bộ GD&ĐT đã gửi công văn chính thức yêu cầu các cơ sở đào tạo tiến sĩ rà soát lại điều kiện để đảm bảo chất lượng. Trong buổi tọa đàm 'Nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ' diễn ra vào sáng ngày 10/11, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Bùi Văn Ga đã phải thừa nhận rằng chất lượng đào tạo tiến sĩ tại Việt Nam không đồng đều. Ông chỉ ra rằng nguyên nhân chủ yếu là ở học viên, người hướng dẫn, và cả các cơ sở đào tạo cũng như kinh phí đầu tư.
'Khu đào tạo tiến sĩ' - Chất lượng kém - Ảnh minh họa
Thứ trưởng Bùi Văn Ga tại buổi tọa đàm 'Nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ'
Trong năm 2016, vấn đề tự chủ đại học lại trở nên 'nóng'. Tháng 1/2016, Chính phủ đã cho phép 12 trường đại học thực hiện thí điểm tự chủ trong giai đoạn 2015-2017. Lãnh đạo các trường đại học cho biết tự chủ là xu thế tất yếu của giáo dục đại học Việt Nam. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, xuất hiện nhiều vấn đề như việc các trường mở các ngành mới mà không cần sự phê duyệt của Bộ GD&ĐT, tăng học phí và không minh bạch về học phí. Cộng đồng cũng quan tâm đến việc rút ngắn thời gian đào tạo đại học. Tháng 11, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã phê duyệt khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân, rút ngắn thời gian đào tạo đại học từ 4-6 năm xuống chỉ còn 3-5 năm. Điều này nhằm tạo cơ hội cho người học tìm việc làm sớm, giảm chi phí đào tạo và giảm tải môn học, tuy nhiên cũng đặt ra thách thức về điều chỉnh chương trình học để đảm bảo chất lượng đầu ra.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phê duyệt khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân - Nguồn: Sưu tầm
Thực hiện việc rút ngắn thời gian đào tạo Đại học, Cao đẳng - Nguồn: Sưu tầm
7. Thất bại của Đề án ngoại ngữ 9.000 tỷ
Đầu năm học 2016, việc xây dựng lộ trình biến tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai tại Việt Nam được coi là một trong những mục tiêu đáng chú ý nhất của ngành giáo dục. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng đây là một mục tiêu quá lớn và khó thực hiện đối với khả năng giáo dục hiện tại của Việt Nam.Vào ngày 17/9, Bộ GD&ĐT thông báo rằng họ đã phát triển chương trình giáo dục phổ thông môn tiếng Trung và tiếng Nga theo chuẩn 10 năm và sẽ thực hiện thí điểm dạy chúng như môn ngoại ngữ thứ nhất từ năm 2017. Cũng theo kế hoạch, tiếng Nhật cũng được phép tham gia vào lộ trình để trở thành ngôn ngữ thứ nhất.Trong cuộc hỏi đáp với Quốc hội vào ngày 16/11, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ thừa nhận rằng đến năm 2020, Việt Nam khó mà đạt được các mục tiêu trong Đề án này. Bộ trưởng đã chịu trách nhiệm và đồng ý rằng đề án cần phải được xây dựng một cách thiết thực, khả thi, và phải tuân thủ mục tiêu một cách chặt chẽ hơn.
Bí thư Thành ủy TP.HCM: 'Đề án ngoại ngữ 9.000 tỷ không đạt mục tiêu' - Nguồn: Sưu tầm
8. Vụ án Dạy thêm - Hồi sinh và rồi lại hủy bỏ
Sau cuộc làm việc với lãnh đạo Bộ GD&ĐT, Bí thư Thành ủy TP.HCM, ông Đinh La Thăng đã chỉ đạo Giám đốc Sở GD&ĐT Lê Hồng Sơn cần điều chỉnh và nghiêm túc cấm hoạt động dạy thêm cũng như học thêm trong năm học sắp tới. Chỉ thị này đã gây nên sự tranh cãi lớn trong cộng đồng giáo viên và dân cư.Các giáo viên ở TP.HCM mong muốn thành phố hủy bỏ quy định này vì chương trình học hiện nay vẫn quá nặng, và áp lực thi cử rất lớn. Việc dạy thêm và học thêm được xem là cần thiết để đảm bảo học sinh nhận đủ kiến thức. Trong cuộc họp báo ngày 29/9, ông Võ Văn Hoan - Chánh văn phòng UBND TP.HCM, đã thừa nhận rằng quy định cấm dạy thêm và học thêm có vẻ vội vã. Ông cho rằng thành phố cần phải thiết lập lộ trình thực hiện để tránh tình trạng gây phẫn nộ trong xã hội.
Bí thư Thành ủy TP.HCM - Ông Đinh La Thăng ra lệnh cấm dạy thêm và học thêm - Nguồn: Sưu tầm
Chánh văn phòng UBND TP.HCM - Ông Võ Văn Hoan nhận định quyết định cấm dạy thêm, học thêm có vẻ vội vã - Nguồn: Sưu tầm
9. Cải tiến sách giáo khoa - Bước nhảy vọt
Việc cải tiến sách giáo khoa đã trở thành một thách thức quan trọng từ năm 2015. Theo kế hoạch, trong năm học 2018 - 2019, chương trình giáo dục phổ thông sẽ chuyển sang sử dụng nhiều bộ sách giáo khoa mới. Nhiều giáo viên lo lắng rằng những cuốn sách mới này có thể vẫn nặng về nội dung và quá phụ thuộc vào cách giảng dạy của từng giáo viên. Đầu tháng 2/2016, một thông tin trên mạng xã hội cho rằng sẽ có sách giáo khoa riêng cho miền Nam và miền Bắc. Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ GD&ĐT và NXB Giáo dục Việt Nam đều đã phủ nhận thông tin này. Ban soạn thảo và Đổi mới sách giáo khoa khẳng định rằng chương trình mới sẽ tích hợp và tăng cường nhiều yếu tố nhận thức giới và bình đẳng giới.Tháng 4, Chính phủ đã yêu cầu Bộ GD&ĐT phải kiểm tra và đảm bảo rằng tất cả các bản đồ giáo khoa đều phải thể hiện rõ và ghi tên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa để xác nhận chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo này.
Bà Trần Phương Nhung - Giám đốc Chương trình về Giới của UNESCO: 'Sẽ điều chỉnh bất bình đẳng giới trong SGK' - Nguồn: Sưu tầm
Nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Nhật Bản - Trần Quốc Vương: 'Viết SGK cho từng vùng miền là điều không tưởng.' - Nguồn: Sưu tầm
10. Thách thức với bạo lực học đường: Phụ huynh đánh giáo viên
Năm 2016 được coi là năm đầy biến động trong lĩnh vực giáo dục, khi bạo lực học đường vẫn là một vấn đề đau đầu của ngành giáo dục và cả xã hội. Tình trạng trở nên nguy kỳ hơn khi dưới ảnh hưởng tiêu cực của mạng xã hội, nhiều học sinh, đặc biệt là các nữ sinh, dễ dàng trở nên bạo lực chỉ vì những mâu thuẫn nhỏ. Các hành vi bạo hành tinh thần, như lăng mạ và quay video đăng lên mạng xã hội, ngày càng phổ biến.Các sự cố giáo viên đánh, chửi học sinh cũng khiến dư luận bất bình, đặt nghi ngờ về tư cách đạo đức của những người làm công tác giáo dục. Đặc biệt, bạo lực học đường trở nên phức tạp khi có phụ huynh không kiểm soát được tức giận và thậm chí tự mình đánh giáo viên khiến mọi người đau đầu.
Năm 2015 ghi nhận 1600 vụ học sinh đánh nhau trong và ngoài trường - Nguồn: Sưu tầm
Điểm phát sinh sự cố phụ huynh tát giáo viên - Nguồn: Sưu tầm