Top 10 tác hại của việc sử dụng kháng sinh không đúng cho trẻ

Kháng kháng sinh là vi khuẩn hoặc các tác nhân gây bệnh dạng vi khuẩn khác kháng lại hiệu quả của kháng sinh. Một khi kháng kháng sinh, virút, vi khuẩn không chết mà vẫn tồn tại và tiếp tục nhân lên gây ra nhiều tác hại khác. Kháng kháng sinh là một vấn đề nan giải, hiện đang là mối quan tâm của cộng đồng bởi nó gây ra những dòng khuẩn khỏe hơn, nguy hiểm hơn làm cho dịch bệnh lây lan nhanh hơn, khó chữa trị hơn và gây tốn kém, đặc biệt là cho người già, trẻ em và những người có sức khỏe, hệ miễn dịch yếu làm tăng rủi ro khuyết tật, tử vong. Để tránh tình trạng kháng kháng sinh với bé khi sử dụng mẹ cần lưu ý những điều sau: Sử dụng kháng sinh khi thực sự cần thiết và theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ, không tự ý mua kháng sinh, bắt trước đơn thuốc... Dùng kháng sinh cho các loại bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn, những bệnh do nhiễm virút như ho, cảm lạnh hoặc cúm không nhất thiết phải dùng kháng sinh. Nên bỏ kháng sinh khi uống thừa, không nên tiết kiệm để dùng cho lần sau. Và một đặc điểm nữa các mẹ thường mắc phải đó là, cho con uống thấy con đỡ bệnh hay hết bệnh là mẹ dừng không cho uống nữa mặc dù chưa hết liều đây là điều rất nguy hại dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh.

Vi khuẩn kháng kháng sinh gây gánh nặng y tế. Việc điều trị sẽ trở nên khó khăn hơn, các kháng sinh rẻ tiền thường dùng không còn có tác dụng do vi khuẩn đã kháng kháng sinh ngay cả khi sử dụng kháng sinh với liều cao, kéo dài. Do đó phải kết hợp nhiều loại kháng sinh để có tác dụng trên vi khuẩn gây tốn kém, lãng phí mà còn tăng tác dụng không mong muốn trên gan, thận cho bệnh nhân. Chưa kể việc kết hợp kháng sinh không có hiệu quả đối với các loại “siêu vi khuẩn” có thể gây tử vong cho bệnh nhân. Sự kháng kháng sinh, xét về bản chất là do việc sử dụng kháng sinh không đúng gây ra. Theo những quan điểm tiến hoá thì sự kháng kháng sinh sẽ xảy ra dần dần vì vi khuẩn phải có thời gian để đột biến. Thời gian này có thể là 10 năm, có thể là 30 năm hoặc lâu hơn nữa. Nhưng chính sự sử dụng kháng sinh không đúng đã làm cho hiện tượng đột biến xảy ra nhanh hơn, mạnh hơn và thời gian kháng kháng sinh sẽ ngắn dần. Để phòng ngừa sự kháng kháng sinh, ngoài sự quy chuẩn của y tế, ngay bản thân những người bệnh là những người quyết định đến vận mệnh chống nhiễm trùng của mình nhất. Tránh sử dụng kháng sinh tuỳ tiện, sử dụng mà không cần thăm khám. Việc sử dụng đúng kháng sinh sẽ hạ thấp được liều điều trị, thành công hoá mục tiêu kiểm soát và sẽ hạn chế tối đa sự kháng kháng sinh.

Ốm vặt có thể xuất phát từ lý do hệ miễn dịch của trẻ chưa được hoàn thiện. Ngoài ra, do thời tiết thường xuyên thay đổi trẻ dễ bị nhạy cảm, sức chịu đựng kém nên thường bị sốt, ho, cảm cúm. Một lý do khác được đưa ra là ho hệ vi khuẩn đường ruột của trẻ chưa hoàn thiện, các men tiêu hóa cũng là một trở ngại lớn cho hệ tiêu hóa thức ăn. Ngoài ra một số trẻ bị suy giảm hệ miễn dịch, không có khả năng chống chọi lại vi khuẩn.

Khi sử dụng sản phẩm kháng sinh mọi vi khuẩn đều bị tiêu diệt dẫn đến bé mất hết kháng thể, nên khi tiếp xúc với một loại vi khuẩn gây hại nào bé dễ dàng bị vi khuẩn xâm nhập và gây bệnh. Việc mẹ phải làm sau mỗi đợt sử dụng kháng sinh của bé là cho bé ăn uống đủ chất dinh dưỡng cộng với việc cho bé uống thêm các loại thuốc bổ để bé lấy lại sức khỏe và nâng cao sức đề kháng cho bé. Trẻ càng dùng kháng sinh thường xuyên, càng dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp… Nguyên nhân là do hệ miễn dịch của trẻ vốn non yếu, lại không có cơ hội trưởng thành khi lạm dụng kháng sinh. Nếu chữa trị đúng cách, trẻ có thể vượt qua bệnh tật đồng thời tạo cơ hội cho hệ miễn dịch “tập dượt chiến đấu”, chống chọi tốt hơn để không nhiễm khuẩn lần sau.

Hệ miễn dịch của trẻ nhỏ có mối liên hệ chặt chẽ với thành ruột và hệ vi sinh có lợi tại ruột. Các rối loạn điều hòa miễn dịch có thể xảy ra khi hệ vi sinh này mất cân bằng do lạm dụng kháng sinh. Kháng sinh dùng để diệt vi khuẩn. Tuy nhiên, việc lạm dụng kháng sinh phổ rộng hoặc liều cao, dài ngày, không chỉ vi khuẩn có hại mà cả vi khuẩn có lợi cho cơ thể cũng bị tiêu diệt. Đối với trẻ em, hệ vi sinh đường ruột chưa hoàn thiện, nên dễ bị loạn khuẩn đường ruột, tiêu chảy, táo bón, buồn nôn, phát ban…. Đây là một trong những triệu chứng thường gặp khi trẻ em uống kháng sinh. Thiệt hại của các vi khuẩn có lợi khiến việc tiêu hóa thức ăn không đúng cách là lý do chính gây tiêu chảy. Bạn nên cho trẻ uống bổ sung vitamin cùng với kháng sinh để ngăn chặn điều này.

Hơn nữa, khi cho bé uống kháng sinh mọi vi khuẩn có lợi cho hệ tiêu hóa của bé sẽ bị tiêu diệt làm khả năng tiêu hóa hấp thụ thức ăn của bé kém đi dẫn đến tình trạng bé biếng ăn, biếng ăn lâu ngày sẽ dẫn đến nguy cơ còi xương, chậm lớn. Do vậy, với những trường hợp bắt buộc phải dùng thuốc kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ mẹ nên cho bé bổ sung thêm men tiêu hóa, cốm vi sinh hoặc các thực phẩm như sữa chua giúp tăng lợi khuẩn đường ruột cho bé.

Uống kháng sinh không đúng cách và kéo dài sẽ gây nên nhiều bệnh lý nguy hiểm, đó là các bệnh ở gan, thận, đường tiêu hóa…Một số loại kháng sinh khi sử dụng quá liều lượng sẽ gây nên rối loạn nội tiết tố, làm chậm kinh ở nữ giới và ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng ở nam giới. Sử dụng quá thường xuyên sẽ dẫn đến tình trạng kháng thuốc, thuốc không còn phát huy hiệu quả như vốn có. Một tác dụng phụ đáng sợ và nguy hiểm nhất của các loại kháng sinh là phản ứng dị ứng. Trên thực tế, dị ứng với kháng sinh là một trong những lý do phổ biến nhất khiến người bệnh phải nhập khoa cấp cứu tại bệnh viện. Các phản ứng dị ứng có thể là mẩn ngứa, nổi mề đay, sưng môi hoặc trở nên khó thở, thậm chí có thể xuất hiện phản ứng phản vệ toàn phần, trong đó cổ họng sưng lên và cần phải cấp cứu ngay lập tức. Những phản ứng này tuy không phổ biến nhưng chúng chắc chắn là thứ bạn cần chú ý nếu bạn được kê đơn một loại mới mà bạn chưa từng sử dụng trước đây.

Đã có rất nhiều trường hợp bị phản ứng không chỉ kháng sinh mà còn nhiều loại thuốc khác. Bên cạnh tác dụng chữa bệnh thuốc có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn cho người dùng. Như gây ra những tai biến như dị ứng, nhẹ chỉ nổi mề đay, ban đỏ, ngứa, buồn nôn, nôn, nặng có thể gây độc cho gan, thận, sốc phản vệ có thể gây nguy hiểm cho tính mạng. Do vậy khi dùng thuốc cho con mẹ phải hết sức chú ý. Lần đầu dùng theo dõi con có bị phản ứng gì không, nếu có xảy ra các trường hợp kể trên mẹ phải dừng ngay việc dùng thuốc và thông báo với bác sĩ để có biện pháp xử lý, đồng thời xem các thành phần có trong thuốc con bị dị ứng ghi nhớ lần sau tránh những sản phẩm có thành phần đó.

Ở cơ thể một người khỏe mạnh, hệ vi sinh đường ruột có khoảng hơn 100.000 tỷ vi sinh vật gồm khoảng 500 loài khác nhau tồn tại bao gồm cả các lợi khuẩn (85%) và các vi khuẩn gây bệnh (15%). Thực tế, dù có sự góp mặt của các vi khuẩn có hại song cơ thể vẫn đạt được trạng thái khỏe mạnh chính là nhờ sự cân bằng giữa 2 nhóm vi khuẩn. Loạn khuẩn đường ruột là hiện tượng rối loạn vi khuẩn do mất cân bằng giữa lợi khuẩn và hại khuẩn trong đường ruột. Một trong những nguyên nhân chính gây nên hiện tượng này là do sử dụng kháng sinh, việc dùng kháng sinh có thể tiêu diệt cả vi khuẩn gây bệnh lẫn vi khuẩn có lợi, do đó phá vỡ thế cân bằng vi sinh đường ruột, tạo điều kiện cho sự phát triển của các loại vi khuẩn gây bệnh có sẵn hoặc mới xâm nhập, dẫn tới tình trạng tiêu chảy hoặc viêm ruột.

Khi bị loạn khuẩn đường ruột, triệu chứng thường gặp của người bệnh là tiêu chảy, đi ngoài phân lỏng, phân sống, đôi khi có lẫn chất nhầy hoặc ít máu, đôi khi có cảm giác trướng bụng, sốt nhẹ. Tình trạng tiêu chảy nặng hay nhẹ, ngắn ngày hay dài còn tùy thuộc vào loại kháng sinh, thời gian dùng và khả năng nhạy cảm của cơ thể với loại kháng sinh đó. Tình trạng loạn khuẩn do kháng sinh có thể gặp ở bất cứ lứa tuổi nào, trong đó trẻ em là đối tượng dễ mắc phải, đáng ngại hơn cả là nếu chứng loạn khuẩn ở trẻ không được điều trị sớm, có thể dẫn đến hiện tượng mất nước, rối loạn điện giải, suy dinh dưỡng dẫn đến suy kiệt, về lâu dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Một số trường hợp khác khi uống kháng sinh gây nóng trong có thể làm bé bị táo bón.

Một trong những hậu quả không mong muốn của việc lạm dụng kháng sinh trong thời gian dài là ảnh hưởng đến vi khuẩn có lợi. Kháng sinh có thể tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi và có hại. Nếu sử dụng không đúng cách, việc lạm dụng kháng sinh sẽ xâm phạm cân bằng vi khuẩn trong đường ruột, làm suy giảm sức đề kháng của cơ thể. Bệnh tự miễn xảy ra khi hệ miễn dịch không hoạt động đúng cách, chống lại cơ thể chính. Sử dụng kháng sinh một cách lạm dụng có thể phá vỡ sự cân bằng miễn dịch trong cơ thể, gây ảnh hưởng đến sức khỏe miễn dịch, dẫn đến rối loạn tự miễn, tăng rủi ro phát sinh bệnh mạn tính hoặc nhiễm trùng. Hơn nữa, sử dụng một số loại kháng sinh lâu dài không đúng cách có thể tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Phần Lan, so sánh dữ liệu giữa người sử dụng kháng sinh lâu dài và bệnh nhân ung thư đã phát hiện nhiều điều bất thường. Ví dụ, việc sử dụng kháng sinh trong thời gian dài tăng nguy cơ mắc các loại ung thư như tuyến tiền liệt, vú, phổi, ruột kết, buồng trứng, nội tiết, da, tuyến giáp và ung thư thận cao gấp 1,5 lần so với nhóm không sử dụng kháng sinh, cả nam giới và phụ nữ. Điều này chỉ rõ khi người dùng kháng sinh lâu dài đối mặt với các bệnh mãn tính, mẹ cũng cần lưu ý đến những hậu quả này khi sử dụng kháng sinh.

Sản phẩm kháng sinh dường như trở thành một loại thuốc phổ biến được sử dụng rộng rãi hiện nay. Mọi người thường tìm đến sản phẩm kháng sinh khi gặp đau đầu, sổ mũi hoặc bất kỳ vấn đề viêm nhiễm nào. Tuy nhiên, việc lạm dụng kháng sinh trong thời gian dài mà không có chỉ định từ bác sĩ có thể gây ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe, đặc biệt là ảnh hưởng đến chức năng gan – cơ quan quan trọng thực hiện nhiều chức năng trong cơ thể. Gan thậm chí là một trong những cơ quan chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ việc lạm dụng kháng sinh.

Sản phẩm kháng sinh thường được coi là 'đối thủ' của gan. Nghiên cứu chỉ ra rằng kháng sinh gây hại cho mô gan, làm tăng các chỉ số xét nghiệm chức năng gan như AST và ALT. Việc sử dụng kháng sinh có thể giúp trẻ thoát khỏi bệnh nhanh chóng, nhưng nguy cơ hậu quả cho sức khỏe của trẻ là rất cao. Gan, một bộ phận quan trọng của cơ thể, không nên phải chịu tổn thương. Việc lạm dụng kháng sinh hay bất kỳ sản phẩm nào khác cũng đồng nghĩa với việc gan phải xử lý chúng. Vì vậy, mẹ cần cẩn trọng với các sản phẩm này để tránh gây tổn thương cho gan. Một số nhóm kháng sinh có thể gây ảnh hưởng không mong muốn lên gan và có thể dẫn đến các biểu hiện như gan to, da vàng, đau vùng gan… Bệnh nhân cần thay đổi liệu pháp điều trị, duy trì chế độ dinh dưỡng, và nghỉ ngơi hợp lý để giúp gan phục hồi sớm.

Nhiều trường hợp bệnh nhiễm khuẩn do vi rút không đòi hỏi sự sử dụng kháng sinh; việc dùng kháng sinh không cần thiết sẽ tạo ra lãng phí. Việc sử dụng kháng sinh để điều trị các bệnh do virút hoặc sử dụng kháng sinh mạnh khi chưa cần có thể dẫn đến lãng phí và tốn kém vô ích, đặc biệt là khi những loại kháng sinh mạnh thường có giá cao. Tự y áp dụng kháng sinh cho bản thân hoặc sử dụng theo đơn thuốc của người khác không chỉ khiến bệnh không được chữa khỏi mà còn gây nên nhiều biến chứng, kéo dài quá trình điều trị và tăng chi phí do phải sử dụng các sản phẩm đắt tiền hơn.

Thay vì phải thường xuyên mua kháng sinh, mẹ có thể tập trung vào việc mua các sản phẩm bổ dưỡng cho con, như tổ yến với nhiều tác dụng lợi cho sức khỏe, đặc biệt là trẻ nhỏ, giúp tăng cường khả năng miễn dịch và cung cấp nhiều vitamin khoáng chất hỗ trợ sự phát triển của trẻ.

Bệnh hen suyễn là một vấn đề đe dọa đến tính mạng, đặc biệt khi chúng ta tiếp xúc với quá nhiều chất kích thích. Sử dụng kháng sinh, đặc biệt là khi còn trẻ, có thể tăng nguy cơ mắc bệnh hen suyễn, viêm mũi màng kết và eczema ở trẻ nhỏ khi đi học. Vì vậy, mỗi khi sử dụng kháng sinh, các bậc phụ huynh cần cẩn trọng để không gây ảnh hưởng đến sức khỏe của con trẻ trong tương lai. Nghiên cứu chỉ ra rằng sử dụng kháng sinh, đặc biệt là khi còn trẻ, có thể tăng nguy cơ mắc bệnh hen suyễn, viêm mũi màng kết (rhinoconjunctivitis) và eczema ở trẻ em nhóm tuổi đi học. Do đó, khi sử dụng kháng sinh, các bậc phụ huynh cần cảnh báo để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe của con trẻ.

Theo tổ chức Chiến lược Xử trí và Phòng ngừa Hen phế quản toàn cầu, đối với trẻ em dưới 5 tuổi, 'Không nên sử dụng kháng sinh phổ rộng trong những năm đầu đời của trẻ' là lời khuyên sáng tạo. Kháng sinh phổ rộng có thể làm giảm hệ vi sinh vật có lợi, tăng nguy cơ mắc bệnh hen suyễn. Vì vậy, khi trẻ bị bệnh, các bà mẹ nên đưa con đến bác sĩ để được tư vấn và chỉ định sử dụng kháng sinh đúng cách, tránh tự y áp dụng thuốc mà không có hướng dẫn chính xác.

Kháng sinh là sản phẩm được sử dụng rộng rãi trong điều trị các bệnh nhiễm khuẩn, nhưng cũng là loại thuốc dễ bị lạm dụng. Khi đi vào cơ thể, kháng sinh được thải trừ qua thận và có thể gây hại cho thận ở mức độ khác nhau. Chúng có thể gây nhiễm độc thận, ống thận, và thậm chí suy thận cấp do giảm lưu lượng máu đến thận. Đối với những người có nhu mô thận nhạy cảm, việc sử dụng một số kháng sinh có thể gây tổn thương ống thận - mô kẽ. Nghiên cứu tại Đại học Y tế và Khoa học Oregon, Mỹ, chỉ ra rằng kháng sinh aminoglycoside có thể khiến bệnh nhân mắc bệnh điếc tai, đặc biệt là tổn thương tế bào thần kinh thính giác. Do đó, việc sử dụng kháng sinh cần được thực hiện theo đúng chỉ định của bác sĩ để tránh các tác động phụ không mong muốn.

Điều này càng khuyến khích việc thăm bác sĩ để đánh giá bệnh của trẻ và chọn loại kháng sinh phù hợp, giúp đảm bảo hiệu quả và an toàn trong quá trình điều trị.