Top 10 Thực phẩm cần tránh không nên cho trẻ dưới 1 tuổi ăn nếu không muốn hại trẻ

Nhiều gia đình do thiếu điều kiện không thể cho bé ăn sữa công thức và mẹ cũng không có sữa cho bé ti (hoặc bé bị bỏ rơi, mẹ mất,...) mà cho bé ăn sữa bò hay sữa đậu nành, tuy nhiên điều này có thể gây nguy hại cho trẻ bởi nhiều nguyên nhân:

• Sữa bò hay sữa đậu nành không đảm bảo thành phần dinh dưỡng cũng như tỉ lệ các thành phần dinh dưỡng phù hợp với trẻ như: Thiếu sắt, không đáp ứng đủ nhu cầu về sắt như sữa mẹ và sữa công thức, còn chứa thành phần protein và muối khoáng không cần thiết và có thể gây hại.
• Cho trẻ sử dụng sữa bò hay sữa đậu nành từ sớm có thể gây nguy hại cho sức khỏe của trẻ như chảy máu đường ruột và hại thận.

Lời khuyên dành cho mẹ:

• Trẻ dưới 1 tuổi mẹ chỉ nên cho trẻ ăn sữa mẹ hoặc sữa công thức có bổ sung sắt.
• Khi trẻ trên 1 tuổi mẹ có thể cho trẻ uống bổ sung sữa bò hay sữa đậu nành với lượng hợp lý.

Ăn đậu, hạt có lợi cho sức khỏe vì thành phần dinh dưỡng phong phú do đậu, hạt cung cấp, các loại đậu, hạt như hướng dương, hạnh nhân, óc chó, mắc ca rất tốt đặc biệt với bà bầu, đây là một trong những thực phẩm giúp thai nhi tăng cân nhanh. Tuy nhiên với trẻ nhỏ dưới 1 tuổi, cha mẹ không nên cho trẻ ăn bởi vì:

• Trẻ dưới 1 tuổi rất dễ hóc khi ăn, đặc biệt khi trẻ mới làm quen với ăn dặm và ăn các loại thực phẩm có hình dạng kích thước khác nhau. Các loại hạt thường có kích thước nhỏ, đôi khi trẻ ăn cha mẹ có thể không để ý, trẻ ăn và dễ bị hóc nghẹn. Nên nghiền kĩ trước khi cho trẻ ăn.
• Tuy bổ dưỡng nhưng đậu, hạt cũng nằm trong top thực phẩm dễ gây dị ứng (một số người bị dị ứng lạc, đậu phộng) đặc biệt khi trong gia đình có thành viên có tiền sử dị ứng đậu, hạt hay cơ địa dễ dị ứng.

Lời khuyên dành cho mẹ:

• Trước khi cho trẻ ăn cha mẹ cần tham khảo xem trong gia đình có ai có tiền sử dị ứng hay không. Nếu không, khi cho trẻ ăn chỉ nên cho trẻ ăn một lượng nhỏ trước để theo dõi phản ứng, biểu hiện của trẻ nếu có dị ứng. Khi trẻ không có biểu hiện gì thì có thể ăn với lượng lớn hơn, tuy nhiên nên điều độ và không nên ăn quá nhiều.
• Có nhiều thực phẩm bổ dưỡng khác cũng chứa hàm lượng dinh dưỡng tương đương như đậu, hạt mà cha mẹ có thể tham khảo. Cha mẹ nên nhớ thức ăn tốt nhất cho trẻ chính là sữa mẹ.

Đá bóng có vị ngọt hấp dẫn nên luôn là thức ăn lôi cuốn đối với trẻ nhỏ tuy nhiên đối với trẻ dưới 1 tuổi, đá bóng không những không có lợi mà còn đem lại tác hại cho trẻ bởi vì:

• Đá bóng có vị ngọt, chứa hàm lượng đường quá cao. Với một thực phẩm có chứa thành phần đường cao như vậy có thể đem lại nhiều tác hại cho trẻ như: Trẻ bị sâu răng do ở trẻ thói quen đánh răng thường không được chú trọng nếu không có sự giám sát của cha mẹ, Trẻ có nguy cơ béo phì nếu ăn nhiều đá bóng vì đá bóng mà trẻ ăn thường là đá bóng sữa chứa chủ yếu sữa và đường (trái với đá bóng đen chứa thành phần chủ yếu là cacao mang nhiều lợi ích sức khỏe), chỉ một thanh đá bóng nhưng cung cấp một lượng lớn năng lượng hay kcal nên nếu trẻ ăn nhiều, ít vận động dễ dẫn đến thừa cân, béo phì. Hơn nữa, nguy cơ thừa cân sẽ kéo theo những nguy cơ khác như bệnh tiểu đường, tim mạch,...
• Do chứa thành phần caffein nên khi ăn đá bóng trẻ dễ bị bồn chồn, mất ngủ, dễ gây gián đoạn giấc ngủ ở trẻ. Đối với mỗi người, đặc biệt với trẻ nhỏ thì giấc ngủ không chỉ giúp khôi phục thể lực mà còn giúp phát triển trí não, chiều cao do đó thành phần caffein rất có hại cho trẻ.

Lời khuyên dành cho mẹ:

• Cha mẹ hãy để đá bóng ở xa tầm tay với của trẻ.
• Thay thế thức ăn ngọt như đá bóng bằng những thực phẩm khác có lợi cho trẻ như trái cây (chuối, táo, đu đủ,...)

Khoai lang là một thực phẩm ngon, bổ, rẻ mà lại dễ tìm kiếm, dễ mua. Khoai lang chứa hàm lượng chất dinh dưỡng cao do vậy nên rất tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, với trẻ nhỏ thì khoai lang hay cụ thể hơn là khoai lang lại không hoàn toàn có lợi do:

• Nếu không chế biến đúng cách trẻ dễ bị ngộ độc do khoai lang chưa chín. Nguyên nhân được đưa ra là đường sinh dục của gà chứa nhiều vi khuẩn, đặc biệt là salmonella nên cả trong và ngoài quả khoai lang đều có thể nhiễm khuẩn. Samonella có thể gây ngộ độc, vì vậy nếu khoai lang không được luộc chín thì dễ gây ngộ độc. Cách chế biến khoai lang đúng cách cũng cần tham khảo, không chỉ cho vào luộc chín hay bật bếp lên và đun là xong bởi như với khoai lang ốp, nếu không biết cách ốp thì vỏ ngoài tuy cháy (làm khó hấp thu) nhưng bên trong vẫn sống.
• Khoai lang làm ngăn chặn cơ thể hấp thu Vitamin H, đây là một vitamin quan trọng không thể thiếu trong quá trình sử dụng protein và đường bột.
• Một số trẻ cơ địa nhạy cảm có thể dị ứng với khoai lang.

Lời khuyên dành cho mẹ:

• Trẻ 8-12 tháng tuổi: ăn 1 lòng đỏ/bữa, ăn 3-4 bữa trong 1 tuần.
• Trẻ 1-2 tuổi: nên ăn 3-4 quả khoai lang/tuần. ăn cả lòng trắng.
• Trẻ từ 2 tuổi trở lên nếu bé thích khoai lang có thể cho ăn 1 quả/ngày.
• Trẻ dưới 1 tuổi chỉ nên ăn lòng đỏ khoai lang, có thể chế biến dưới dạng bột khoai lang: Nấu chín bột, đập lòng đỏ khoai lang vào bát đã có rau băm nhỏ, chơi chơi xổ sốu khoai lang và rau, nồi bột sôi trên bếp đổ khoai lang và rau vào quấy đều nhanh tay, bột sôi lên là được, không nên đun kỹ quá.

Cam mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, đặc biệt là với trẻ nhờ cung cấp canxi - quan trọng cho tăng trưởng chiều cao, và chứa vitamin C giúp tăng cường sức đề kháng. Tuy nhiên, chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo rằng độ tuổi phù hợp nhất để bổ sung cam cho trẻ là từ 1 tuổi trở lên. Việc bổ sung cam cho trẻ dưới 1 tuổi mà không hợp lý có thể gây ra một số vấn đề như:

• Khi cho trẻ ăn cam, chanh, trẻ có thể mắc tiêu chảy do hệ tiêu hóa của trẻ còn non nớt. Ngay cả khi trẻ được bú sữa mẹ, nếu mẹ ăn trái cây có vị chua, trẻ cũng có thể mắc tiêu chảy.
• Khi mẹ bổ sung nước cam không đúng thời điểm: Khi trẻ quá đói mà uống nước cam, acid trong nước cam có thể gây tổn thương dạ dày của trẻ. Ngược lại, nếu trẻ quá no và uống nước cam, trẻ có thể cảm thấy no và không muốn ăn thêm gì nữa.
• Khi mẹ cho trẻ ăn cam trực tiếp mà không loại bỏ phần vỏ và hạt, có thể gây nguy cơ hóc nghẹn cho trẻ.

• Nên bổ sung cam quýt cho trẻ ăn dặm khi trẻ trên 1 tuổi, và nên pha loãng trước khi cho trẻ sử dụng (ví dụ: tỉ lệ nước cam:nước là 1:10).
• Cho trẻ uống nước cam nên sử dụng thìa thay vì bình để tránh nguy cơ sâu răng cho bé.

Cha mẹ có lẽ đã nghe qua bài hát 'Johny Johny Yes Papa', trong đó có câu hỏi '...Eating Sugar?'. Dường như mọi đứa trẻ đều thích ăn đường vì hương vị ngọt và cảm giác đặt tay vào đầy đường rồi liếm chúng (giống như ăn milo sống hoặc vã sữa,...). Tuy nhiên, cha mẹ không nên nuông chiều thói quen này ở trẻ vì:

• Trẻ ăn đường có thể gây sâu răng.
• Thói quen ăn đường từ sớm có thể tạo ra thói quen ăn đồ ngọt không tốt cho sức khỏe trẻ trong tương lai (nguy cơ về tim mạch, béo phì, tiểu đường,...)

Lời khuyên cho mẹ:

• Chỉ khi trẻ đủ 12 tháng tuổi, cha mẹ mới nên bổ sung đường vào chế độ ăn của trẻ.
• Thay thế đường bằng các loại trái cây ngọt tự nhiên như táo, nho, đu đủ,...

Do cuộc sống hối hả, đôi khi mẹ chọn lựa thực phẩm chế biến sẵn từ các siêu thị hoặc cửa hàng tiện lợi vì sự tiện lợi và nhanh chóng. Tuy nhiên, đây không phải là lựa chọn khôn ngoan với trẻ vì:

• Ngay cả với người lớn, thực phẩm chế biến sẵn chứa chất bảo quản và nhiều muối, không mang lại lợi ích dinh dưỡng cao. Muối trong thực phẩm chế biến sẵn giúp kéo dài thời gian bảo quản nhưng cũng làm tăng hàm lượng muối, có thể gây hại cho sức khỏe.
• Muối có thể ảnh hưởng đến chức năng thận của trẻ nhỏ, vì chức năng thận của trẻ chưa hoàn thiện, không thể loại bỏ hết muối, dẫn đến sự tích tụ muối có thể gây hại cho chức năng thận của trẻ.

Lời khuyên cho mẹ:

• Tránh cho trẻ, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi, ăn các thực phẩm chế biến sẵn.
• Thay thế thực phẩm chế biến sẵn bằng thực phẩm tươi chế biến tại nhà.

Một số mẹ có thể nghĩ rằng việc thêm mắm muối vào thức ăn dặm giúp bé thêm ngon miệng và tăng cân tốt hơn. Tuy nhiên, việc cho trẻ dưới 1 tuổi ăn muối đặt ra nguy cơ hại cho sức khỏe của bé vì:

• Chức năng thận của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện, việc bổ sung muối có thể gây áp lực cho thận, ảnh hưởng đến sức khỏe thận sau này.
• Thói quen ăn mặn từ sớm có thể gây hại cho sức khỏe tim và các cơ quan khác ngoài thận.

Lời khuyên:

• Không nên thêm muối vào thức ăn dặm cho trẻ dưới 1 tuổi.
• Sữa mẹ là đủ dinh dưỡng cho sự phát triển của trẻ, không cần thêm muối từ thực phẩm khác.

Các cụ ngày xưa thường truyền lại cho con cháu bí kíp rơ lưỡi bằng mật ong sẽ giúp lưỡi trẻ sạch, không bị nấm trắng. Tuy nhiên, với trẻ dưới 1 tuổi, việc rơ lưỡi bằng mật ong hay bổ sung mật ong vào khẩu phần ăn của trẻ là vô cùng nguy hiểm bởi:

• Trong mật ong có chứa vi khuẩn Clostridium botulinum gây hại cho đường ruột của trẻ dưới 1 tuổi.
• Mật ong cũng dễ gây dị ứng ở trẻ.

Lời khuyên dành cho mẹ:

• Đường ruột của trẻ sẽ hoàn thiện sau 1 năm đầu đời, lúc đó mới có thể bắt đầu cho trẻ ăn mật ong. Nếu chẳng may để trẻ dưới 1 tuổi lỡ ăn phải mật ong, theo dõi xem liệu bé có bị dị ứng, đau bụng hay gặp vấn đề tiêu hóa gì không, nếu có cần đưa bé đi gặp bác sĩ gấp.
• Thay thế bằng các loại quả ngọt tự nhiên như xoài, chuối, đu đủ,...

Những viên thạch nhiều màu sắc mát lạnh, hương vị hấp dẫn giúp trẻ ăn có cảm giác ngon miệng nhưng thực ra lại chính là những “sát thủ ngọt ngào” đối với trẻ bởi:

• Hóc thạch là loại nguy hiểm nhất vì rất dễ đưa đến tử vong. Thạch vốn trơn, lại thường được sản xuất dưới hình trụ, khi cho trẻ ăn nhiều người hay bóc lớp vỏ ngoài rồi bóp ở đầu chóp thạch, thạch sẽ được đẩy ra rất nhanh, mạnh. Nhiều trẻ bị cả miếng thạch đẩy vào miệng nhanh, bất ngờ trôi tọt vào cuống họng nên bị hóc dị vật, gây ngạt.
• Thạch vốn mềm nên khi trôi xuống đường thở rất dễ thay đổi hình dáng, bám chặt lấy đường thở nên có thể khiến bệnh nhân tử vong ngay lập tức. Chưa kể, khi dùng dụng cụ gắp thạch ra cũng rất dễ gây vỡ vụn, những mảnh vụn này lại tiếp tục rơi sâu xuống đường thở, gây khó khăn cho việc cấp cứu.
• Thạch chứa nhiều đường và chất nhũ hóa sodium alginate, bột agar,....nếu ăn nhiều có thể sẽ bị chướng bụng, khó tiêu.

Lời khuyên dành cho mẹ:

• Để phòng ngừa, tốt nhất mẹ không nên cho trẻ dưới 5 tuổi ăn thạch.
• Khi ăn cần có sự giám sát của người lớn.
• Thay thế bằng hoa quả tươi.