1. Trẻ Gây Hấn, Giành Đồ Chơi và Đánh Bạn
Tình Huống: Trẻ gây hấn, giành đồ chơi và đánh bạn. Đây là một trong những tình huống phổ biến ở các lớp mầm non. Điều này thường khiến các cô giáo cảm thấy mệt mỏi và đau đầu khi đưa trẻ vào lớp. Đôi khi, khi trẻ tranh giành đồ chơi, cô có thể tư vấn nhẹ nhàng để trẻ lắng nghe, nhưng đối mặt với trẻ bướng bỉnh, việc nhẹ nhàng có vẻ không giải quyết vấn đề. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là cô nên la mắng và trách phạt trẻ, hãy xử lý một cách khéo léo như sau.
Cách Xử Lý:
- Trước khi cho trẻ chơi, cô giáo cần chuẩn bị kỹ lưỡng. Tốt nhất là để trẻ làm nhóm trưởng, giao nhiệm vụ phát đồ chơi và hướng dẫn cách chơi cho bạn bè. Lúc này, trẻ sẽ tự hào khi được cô tin tưởng và giao trách nhiệm, và sẽ thực hiện ngay lập tức. Sau khi hoàn thành, cô đừng quên khen ngợi để trẻ cảm thấy công việc của mình quan trọng và hữu ích, làm tăng vai trò của trẻ trong lớp học.
- Tại gia đình, tình huống tranh giành đồ chơi và gây hấn cũng có thể xảy ra, nhưng bố mẹ có thể gặp khó khăn hơn trong việc tìm giải pháp so với các cô giáo mầm non. Cô giáo có lợi thế làm việc nhóm cả lớp. Ở độ tuổi mầm non, trẻ luôn muốn bạn bè chú ý đến mình. Khi hành vi tích cực được khen trước lớp, trẻ sẽ cảm thấy hạnh phúc và sẽ học theo nhau để được khen. Do đó, tình huống gây hấn, tranh giành đồ chơi và đánh bạn ở trẻ sẽ giảm đáng kể.


2. Chê Cô Giáo theo Nhiều Cách, Phê Phán Không Đúng và Đe Dọa Phụ Huynh Nếu Bị Trách Mắng
Tình Huống: Chê cô giáo theo nhiều cách, phê phán không đúng và đe dọa mách phụ huynh nếu cô trách mắng bé. Trong môi trường giáo dục mầm non, việc ''trò chê cô'' không phải là hiếm. ''Cô hát dở quá'', ''cô đọc truyện thua mẹ con'' và thậm chí là sai bảo cô như với người làm, đe dọa nếu cô la mắng sẽ kể cho mẹ biết. Điều này thường xuyên xảy ra đối với những trẻ được ba mẹ nuông chiều, sinh ra bướng bỉnh và không nghe lời. Đứng trước học sinh như vậy, cô giáo không nên phản ứng quá mạnh vì điều này chỉ tạo ra thêm tình hình tiêu cực. Hãy giữ bình tĩnh và xử lý tình huống để không chỉ giải quyết tính bướng bỉnh mà còn giúp trẻ yêu thương và tôn trọng cô giáo hơn.
Cách Xử Lý:
- Trước khi bé chê cô, cô giáo nên giữ bình tĩnh và không tỏ ra tức giận với lời phê phán của bé. Đầu tiên, khen bé vì đã dám đưa ra ý kiến cho cô, nhưng cũng nhắc nhở bé rằng: ''Nếu muốn nói, hãy giơ tay xin phép và nói nhẹ nhàng khi cô giáo đang hát hoặc đọc truyện''.
- Nếu bé sai vặt và nói những điều không hay với cô, cô nên giải thích với bé rằng hành động đó là không ngoan. Nếu bé tiếp tục hư hỏng, bạn bè sẽ không chơi với bé và cô sẽ không tặng hoa cho bé. Cuối tuần, khi thấy mọi người được khen và nhận quà, bé sẽ mong muốn như vậy và tính bướng bỉnh sẽ giảm đi từ đây.


3. Trẻ Luôn Phản Đối và Tự Nói ''Không'' Trong Mọi Tình Huống
Tình Huống: Trẻ luôn phản đối và tự nói ''không'' trong mọi tình huống. Đây là biểu hiện rõ ràng nhất của trẻ bướng bỉnh, không nghe lời. Dù là hoạt động vui chơi hay học tập, trẻ luôn từ chối theo ý cô giáo. ''Con không muốn đóng kịch'', ''Con không muốn rửa tay'', ''Con không muốn chơi ở góc này'', ''Con không thích hát'',... mọi lúc, mọi nơi, trẻ đều thể hiện sự phản đối đối với những điều cô giáo bảo.
Cách Xử Lý:
- Cách 1: Thay vì trừng phạt hoặc đe dọa, cô giáo có thể đưa ra một số lựa chọn hạn chế: “Con muốn đóng vai rùa hay thỏ?”, “Con muốn uống sữa hay nước cam?”, “Con muốn chơi với bạn hay một mình?”... Giải pháp với 2 lựa chọn là lựa chọn tốt cho giai đoạn này và giúp tránh được từ 'không' của trẻ bướng bỉnh.
Cách 2: Đôi khi, cô giáo có thể sử dụng việc đếm từ 1 đến 10 với những trẻ thường hay do dự: “Cô sẽ đếm từ 1 đến 10, sau đó cô sẽ quyết định hoặc cô sẽ giúp con quyết định”. Trẻ sẽ sẵn sàng đưa ra quyết định khi cô giáo bắt đầu đếm. Tuy nhiên, cách này nên được sử dụng như một phương pháp cuối cùng, sau khi đã đưa ra các lựa chọn, vì nó có thể mất tính hiệu quả khi sử dụng quá nhiều lần và chắc chắn sẽ không còn tác dụng với trẻ bướng bỉnh ở những lần sau.


4. Trẻ Mè Nheo, Tự Do Không Nghe Lời
Tình Huống: Tại gia đình, trường hợp này thường xuyên xảy ra vì trẻ biết rằng bố mẹ luôn thương yêu và chắc chắn sẽ theo ý trẻ. Cách hiệu quả nhất để bố mẹ khắc phục tính bướng bỉnh ở trẻ là phớt lờ trẻ, giả vờ như không thấy trẻ khóc. Cha mẹ cần nhận ra rằng, nếu trẻ khóc và cha mẹ ngay lập tức quan tâm, làm theo ý trẻ để trẻ ngừng khóc, thì trẻ sẽ nhận ra điểm yếu của cha mẹ và tiếp tục hành động đó.
Cách Xử Lý:
- Phớt lờ trẻ là cách cha mẹ nhắc nhở trẻ rằng việc mè nheo, khóc ăn vạ đã không thành công và cha mẹ sẽ không đáp ứng theo ý trẻ. Sau khi thấy trẻ ngừng khóc, cha mẹ nên hỏi xem trẻ gặp vấn đề gì và có thể hỗ trợ trẻ như thế nào.
- Có thể cha mẹ sẽ phải chờ đợi trẻ một thời gian, nhưng để hiểu rõ con trẻ thì không có gì là lãng phí thời gian. Việc lắng nghe trẻ giúp trẻ cảm thấy được tôn trọng và quan trọng. Những lời khuyên và phân tích của cha mẹ vào những thời điểm như vậy mới thật sự có hiệu quả.


5. Trẻ Thực Hiện Không Đúng Yêu Cầu của Cô Giáo
Tình Huống: Không Tuân Thủ Yêu Cầu Của Cô Giáo Cũng Là Một Dạng Bướng Bỉnh Ở Lứa Tuổi Mầm Non. Trẻ Chỉ Muốn Làm Theo Ý Thích Cá Nhân và Tự Quyết Định. Đối Với Những Trẻ Thuộc Nhóm Này, Sự Điều Khiển Từ Cô Giáo Làm Trẻ Khó Chịu và Cảm Thấy Như Cô Giáo Đang Xâm Lấn Vào Những Gì Trẻ Đang Làm, Vì Vậy Trẻ Hoàn Toàn Không Thích Sự Sắp Đặt Từ Cô Giáo. Một Trường Hợp Cụ Thể: Trong Giờ Vẽ Theo Mẫu (Vẽ Con Chó) Chủ Đề “Động Vật”, Mọi Trẻ Đều Say Sưa Vẽ và Cô Quan Sát Thấy Hùng Đang Vẽ Con Gà, Cô Giáo Bảo: ''Con Vẽ Không Đúng Chủ Đề Rồi, Chủ Đề Hôm Nay Là Con Chó Mà'. Hùng Đáp Lại: ''Con Không Thích Vẽ Con Chó, Con Chỉ Thích Vẽ Ô Tô''.
Cách Xử Lý:
- Cô Giáo Hãy Thử Khen Trẻ Và Hướng Trẻ Vào Chủ Đề Bài Vẽ: “Cô Biết Hùng Có Thể Vẽ Được Con Chó và Vẽ Rất Đẹp, Đẹp Hơn Nhiều Bạn Trong Lớp Cơ. Con Hãy Thử Vẽ Nhé, Nếu Con Thấy Khó Thì Cô Sẽ Vẽ Cùng Con”.
- Nếu Hùng Vẫn Bướng Bỉnh, Nhất Quyết Không Vẽ, Cô Giáo Hãy Giúp Trẻ Bằng Cách Gợi Ý Hay Giải Thích Trình Tự, Cũng Như Cách Trình Bày Mẫu Tùy Thuộc Vào Khả Năng Của Trẻ.
- Nếu Trẻ Vẫn Nói Không Và Tiếp Tục Ngồi Vẽ Ô Tô Thì Cô Hãy Cho Trẻ Vẽ Vì Như Thế Cũng Đã Đạt Được Mục Đích Của Giờ Vẽ Theo Mẫu, Nếu Trẻ Vẽ Xong Theo Sở Thích Thì Cô Hãy Động Viên Trẻ Thực Hiện Bài Học Trên.
- Cuối Giờ, Khi Nhận Xét Bài Vẽ Của Cả Lớp, Thì Bạn Hãy Giành Ít Thời Gian Nhận Xét Bài Vẽ Của Hùng Và Nhắc Nhở Nhẹ Nhàng Để Hùng Thực Hiện Nhiệm Vụ Của Giờ Học Như Các Bạn Trong Lớp.


6. Trẻ chỉ thích ăn cơm với canh
Tình Huống: Một Trẻ Trong Lớp Luôn Tự Chọn Ưu Thích Ăn Cơm Kèm Canh Mỗi Khi Đến Giờ Ăn, Trong Khi Lại Tự Ngắm Nhìn Các Loại Thịt Mà Không Chịu Chạm Vào. Nếu Bạn Là Giáo Viên Của Lớp Này, Bạn Sẽ Xử Lý Như Thế Nào?
Cách Xử Lý:
- Khám Phá Nguyên Nhân Qua Phụ Huynh Học Sinh Hoặc Theo Dõi Các Bữa Ăn Của Trẻ Tại Lớp.
- Tổ Chức Cuộc Trò Chuyện Cùng Trẻ Hoặc Một Nhóm Trẻ Về Các Món Ăn Có Thịt, Đồng Thời Nói Về Lợi Ích Của Những Món Ăn Đối Với Sức Khỏe.
- Động Viên Trẻ Tham Gia Vào Các Hoạt Động Bếp Nấu Như Làm Nem, Phở Cuốn… để Trẻ Tự Tham Gia Chế Biến Các Món Ăn Từ Thịt.
- Trong Bữa Ăn, Giáo Viên Giới Thiệu Món Ăn, Khuyến Khích Trẻ Thử Ăn Một Chút. Phối Hợp Với Phụ Huynh Để Chế Biến Những Món Ăn Khác Từ Thịt, Dần Dần Cho Trẻ Tiếp Xúc Với Các Loại Thực Phẩm Mới.


7. Trẻ không tham gia chơi cùng bạn
Tình Huống: Trong Giờ Hoạt Động Góc, Các Bạn Đã Bắt Đầu Cuộc Chơi, Nhưng Có Một Trẻ Không Tham Gia Vào Bất Kỳ Góc Nào Cả. Nếu Bạn Là Giáo Viên Của Lớp Này, Bạn Sẽ Xử Trí Như Thế Nào?
Cách Xử Lý:
- Trong Trường Hợp Này, Cô Giáo Hãy Tìm Hiểu Nguyên Nhân Vì Sao Trẻ Lại Như Vậy Để Có Hướng Giải Quyết Thích Hợp: Nếu Vì Lý Do Sức Khỏe Của Trẻ Không Tốt Thì Giáo Viên Cần Có Biện Pháp Chăm Sóc Phù Hợp.
- Nếu Do Chủ Đề Chơi Không Phù Hợp Với Nhu Cầu, Ý Tưởng Chơi Của Trẻ Thì Giáo Viên Hãy Trò Chuyện Với Trẻ Để Nắm Bắt Được Ý Tưởng Chơi Của Trẻ, Thông Qua Đó Biết Cách Chuẩn Bị Đồ Dùng, Đồ Chơi Cho Trẻ Tham Gia Chơi.
- Do Trẻ Thiếu Kỹ Năng Chơi Nên Cô Hãy Cùng Trò Chuyện Và Chơi Cùng Trẻ, Kịp Thời Khen Ngợi, Động Viên Trẻ Để Tạo Hứng Thú Chơi Cho Trẻ.


8. Trẻ Để Đồ Chơi Lung Tung
Tình huống: Trẻ chơi xong đồ chơi cùng bạn, nhưng khi giáo viên yêu cầu sắp xếp lại đồ chơi vào đúng vị trí như ban đầu, trẻ lại không chấp hành và làm theo. Trong trường hợp đó, giáo viên mầm non có thể giải quyết như thế nào?
Cách giải quyết:
- Điều đầu tiên cần làm là không nên nổi giận và quát mắng trẻ, mà hãy nhẹ nhàng nhắc nhở trẻ cất đồ chơi vào đúng chỗ. Nếu trẻ vẫn bướng bỉnh không nghe lời, bạn có thể đưa ra một số quy định và hình phạt cho những người không chịu sắp xếp đồ chơi đúng vị trí.
- Thực hiện như vậy giúp rèn cho trẻ tính kỷ luật và tuân thủ theo các quy định trong lớp học.


9. Trẻ hay nói leo, nói tục
Tình huống: Trong lớp có một bé đang học lớp mẫu, trong giờ học bé thường hay nói leo. Cô giáo chưa hỏi đến mình đã nói, đôi khi còn nói tục làm ảnh hưởng tới lớp học. Là giáo viên bạn nên làm gì?
Cách xử lý:
- Trước hết, bạn cần tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến hành vi trên của bé và đưa ra cách giải quyết phù hợp.
- Bé có thể nói leo do chưa được phép nói hoặc cô giáo chưa hỏi, giáo viên có thể thực hiện theo các gợi ý sau: Khi thấy bé sắp có biểu hiện nói tự do, giáo viên hãy thể hiện sự không vừa lòng bằng các cử chỉ, điệu bộ, nét mặt để bé biết.
- Luôn khen ngợi những trẻ giơ tay để phát biểu để bé học tập theo. Sử dụng bức tranh “Trẻ giơ tay để phát biểu” treo trên bảng lớp để nhắc nhở bé và cả lớp luôn thực hiện hành vi đúng.
- Khi bé nói tự do, giáo viên nên yêu cầu bé ngồi xuống sau đó cho em giơ tay và phát biểu lại. Sau mỗi lần như vậy, giáo viên nên động viên, khen ngợi bé để bé hiểu rằng đó là hành vi đúng. Khen thưởng kịp thời khi bé biết giơ tay xin phát biểu.


10. Trẻ không chịu đi ngủ
Tình huống: Trong giờ ngủ trưa, có một số bé không chịu đi ngủ hay vẫn chưa ngủ được. Bé thì nằm mở mắt thao láo, trằn trọc suốt buổi trưa, còn có bé thì nằm mãi cảm thấy thừa chân, thừa tay cấu véo bạn bên cạnh để bạn khóc ré lên om sòm, có bé thì lại khóc thút thít đòi về với mẹ… Là một giáo viên mầm non, trong trường hợp này bạn sẽ xử lí như thế nào để không ảnh hưởng tới các bé khác?
Cách xử lý:
- Khi lần đầu tiên tới lớp, các cô cần tạo cho trẻ thói quen đi ngủ khi đến giờ ngủ.
- Cô có thể kể vài câu chuyện cổ tích cho bé nghe, không nên kể to mà hãy kể nhè nhẹ để trẻ trật tự, im lặng nghe và đi vào giấc ngủ một cách dễ dàng. Cô cũng có thể hát ru và quan tâm đến những bé khó ngủ.
- Trong trường hợp, bé không muốn ngủ thì bạn cũng không nên ép buộc trẻ, hãy tách trẻ sang phòng khác cho trẻ chơi những trò chơi tĩnh chẳng hạn như: xếp hình, vẽ, nặn và đồng thời trao đổi với phụ huynh để đảm bảo rằng cho trẻ được ngủ đủ số thời gian quy định trong một ngày.


