1. Chùa Hương
Chùa Hương - Điểm đến tâm linh đầu tiên trong danh sách. Nơi quy tụ nhiều động và chùa trong một không gian hài hòa của núi non và suối rừng. “Nam thiên đệ nhất động”, chùa Hương là điểm hành hương tâm linh độc đáo với những khung cảnh thiên nhiên tuyệt vời. Du khách có cơ hội trải nghiệm thuyền trên suối Yến, chiêm ngưỡng cảnh đẹp của núi rừng, động Tiên Sơn, suối Giải Oan, động Hương Tích… Mỗi năm, chùa Hương thu hút đông đảo phật tử hành hương, tạo nên không khí tưng bừng với mùi hương hoa thơm ngát và sự thanh tịnh trong ngôi chùa linh thiêng.
Địa chỉ: Xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, Hà Nội.


2. Chùa Thầy
Chùa Thầy là điểm đến lý tưởng với vẻ đẹp hòa mình trong thiên nhiên và giữ gìn những giá trị văn hóa lịch sử. Nằm dưới bóng núi Sài Sơn hùng vĩ, chùa Thầy hiện lên bên những làn sương mờ, tạo nên không gian yên tĩnh và thanh bình. Cách trung tâm Hà Nội khoảng 20km, chùa Thầy tọa lạc ở xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, Hà Tây cũ. Ngôi chùa này đồng điệu với thiên nhiên, đồi non và được liên kết bởi những cây cầu nhỏ và hồ nước xanh biếc. Chùa Thầy liên quan đến vị thiền sư Từ Đạo Hạnh, người có công trong giảng dạy, chữa bệnh và sáng lập nghệ thuật múa rối nước.
Chùa có kiến trúc độc đáo với mái ngói cong và chữ Tam, bao gồm chùa Hạ, chùa Trung và chùa Thượng. Môi trường xung quanh thoáng đãng, với hồ nước, thủy đình, nơi biểu diễn múa rối nước, và hai chiếc cầu nhỏ nối liền. Chùa Hạ là nơi tăng ni và người tham dự lễ bái, chùa Trung là nơi thờ Tam Bảo, còn chùa Thượng là nơi đặt ba pho tượng chuyển kiếp của thiền sư Từ Đạo Hạnh. Trung tâm là bảo điển tráng lệ, đựng hòm sắc linh triều tôn phong của thiền sư. Chùa Thầy còn thờ tượng cha mẹ của thiền sư và hai người bạn thân thiết của ông. Hai hành lang dài bên cạnh chùa thờ mười tám vị La Hán.
Địa chỉ: Thôn Đa Phúc và thôn Thụy Khuê, huyện Quốc Oai, Hà Nội.


3. Chùa Mía - Làng cổ Đường Lâm
Chùa Mía thuộc khu di tích Làng cổ Đường Lâm, nằm giữa vẻ đẹp quê mình với bờ ao sen, cánh đồng xanh mướt và những ngôi nhà truyền thống. Làng cổ Đường Lâm được coi như “Bảo tàng của lối sống nông nghiệp,” lưu giữ nhiều di tích lịch sử và văn hóa. Chùa Mía nổi tiếng với nhiều tượng nghệ thuật quý hiếm như Động Quán Âm Nam Hải, tượng bà Thị Kính, 18 tượng La Hán và tòa bảo tháp Cửu phẩm Liên Hoa, được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Địa chỉ: Xã Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội.


4. Khu di tích Thành Cổ Loa
Thành Cổ Loa là di tích lịch sử nổi tiếng ở huyện Ðông Anh, cách trung tâm Hà Nội khoảng 17 km về phía Tây Bắc. Là một thành trì lớn với kiến trúc quân sự hiếm có, Thành Cổ Loa mang đến dấu tích về lịch sử và câu chuyện An Dương Vương cuối thời Hùng Vương. Nơi đây, đình/đền Cổ Loa được xây trên nền cũ của điện ngự triều, là nơi triều hội bá quan ngày xưa. Miếu Am Bà Chúa, giữa đa già cổ thụ, là nơi thờ công chúa Mỵ Châu. Đền Thượng thờ An Dương Vương với tượng An Dương Vương. Trước đền là giếng Ngọc, nơi Trọng Thuỷ tự tử vì hối hận.
Địa chỉ: Xã Cổ Loa, huyện Đông Anh, Hà Nội.


5. Khu di tích Đền, miếu Sóc Sơn (Đền Sóc)
Khu di tích đền Sóc là một địa điểm lịch sử và văn hóa quan trọng, được xếp hạng là khu di tích lịch sử văn hoá từ năm 1962. Nơi đây được xây dựng từ thời kỳ Tiền Lê (năm 980) và bao gồm 6 công trình kiến trúc có giá trị lịch sử và nghệ thuật riêng biệt. Trung tâm của khu di tích là Đền Thượng, nơi thờ Đức Thánh Gióng với kiến trúc ấn tượng, theo kiểu chuôi vồ, mang đặc điểm của nghệ thuật kiến trúc cổ truyền. Đền bao gồm năm gian và hai trái, tạo nên sự uy nghiêm và linh thiêng. Khu di tích không chỉ là nơi thờ cúng mà còn là nơi lưu giữ nhiều câu chuyện và giá trị văn hóa.
Ngoài Đền Thượng, khu di tích còn có Đền Mẫu thờ mẹ của Thánh Gióng, Chùa Đại Bi; Đền Hạ (Đền Trình) thờ sơn thần thổ địa (các vị thần cai quản núi Sóc). Bên phải đền là tấm bia 8 mặt kể chuyện Thánh Gióng với niên đại Dương Đức thứ nhất (1672); Chùa Non Nước (tên chữ là Sóc Thiên Vương Thiền Tự) là nơi có pho tượng Phật tổ Như Lai bằng đồng đúc liền khối lớn nhất Việt Nam, tượng nặng 30 tấn, cao 6,50m; Tượng đài Thánh Gióng với chiều cao 9,9m, rộng 13,5m trọng lượng hơn 60 tấn, được đúc bằng đồng mô tả hình ảnh Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt về trời từ đỉnh núi.
Địa chỉ: Xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội.


6. Khu di tích Đền thờ Hai Bà Trưng
Theo triết lý 'Uống nước nhớ nguồn' sau khi Hai Bà Trưng hy sinh, nhân dân ở nhiều nơi đã xây đền thờ để tưởng nhớ công đức của những anh hùng dũng cảm. Trong số 103 địa điểm thờ Hai Bà Trưng và các tướng lĩnh ở 9 tỉnh, thành phố trên cả nước, đền Hai Bà Trưng tại thôn Hạ Lôi, xã Mê Linh đóng vai trò quan trọng với sự lưu giữ không chỉ về những hình ảnh của 2 nữ anh hùng thời thơ ấu, mà còn về quá trình chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng của dân tộc hồi đầu Công nguyên. Đây cũng là nơi kết nghĩa và lập đô của 2 anh hùng sau khi giành chiến thắng trước giặc ngoại xâm.
Trong tâm trí của người Việt Nam, hình ảnh Hai Bà Trưng cưỡi voi dẫn đầu quân đội, đánh bại quân thực dân nhà Hán để giành lại độc lập cho dân tộc sau hơn hai thế kỷ bị thực dân ách thống trị, là một chiến tích vĩ đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Sử sách đã ca tụng Hai Bà Trưng. Người Việt Nam xem Hai Bà như anh hùng của dân tộc, và đền thờ Hai Bà Trưng ở nhiều nơi là minh chứng cho tình yêu nước và lòng kiên trì bất khuất của phụ nữ Việt Nam. Lễ hội là dịp để tưởng nhớ công đức của Hai Bà, đồng thời giáo dục tinh thần yêu nước cho thế hệ trẻ.
Địa chỉ: Xã Mê Linh, huyện Mê Linh, Hà Nội.


7. Khu đền thờ Nguyễn Trãi
Nguyễn Trãi, nhà bậc thầy văn hóa thế giới, nhà quân sự, nhà ngoại giao, nhà thơ, nhà văn thời Lê (thế kỷ XV), được tôn thờ tại đền thờ Nguyễn Trãi (còn được biết đến với tên gọi Đền Ông Khai Quốc) tại xã Nhị Khê, huyện Thường Tín. Nơi đây không chỉ giữ gìn những giá trị văn hóa lịch sử của danh nhân Nguyễn Trãi, mà còn là nơi truyền thống giáo dục cho thế hệ trẻ về lòng tự hào về lịch sử hào hùng của dân tộc.
Quần thể di tích Nguyễn Trãi bao gồm nhiều hạng mục như Mộ Tổ, được cho là do một tiền bối của dòng họ thiên di từ Chi Ngại, Chí Linh, Hải Dương mang về và đặt ở nơi này, là một huyệt phát tích khoa bảng, khu Trại Ổi - Ao Huê được truyền thuyết là nơi cụ Nguyễn Phi Khanh mở trường dạy học từ năm 1387 đến 1400. Khu văn chỉ, nơi đặt bảng đá ghi danh các vị khoa bảng của làng với tên và tước vị của cha con Nguyễn Trãi, Nguyễn Phi Khanh.
Đền thờ được xây dựng bởi vua Lê Thánh Tông để tưởng nhớ và thờ phụng Nguyễn Trãi. Di tích này đã được Bộ Văn hóa Thể Thao và Du lịch xếp hạng là di tích cấp quốc gia. Tại đây, du khách có cơ hội thưởng ngoạn Tượng đài Nguyễn Trãi, Pho tượng Nguyễn Trãi cầm bút và sách, thể hiện tinh thần uyên bác và thực dụng. Đặc biệt, trong đền, có tấm bảng sơn son khắc chữ Hán, đề “Ức Trai tâm thượng quang khuê tảo” do vua Lê Thánh Tông ban cho Nguyễn Trãi khi minh oan cho ông năm 1442. Hậu cung của đền có bức chân dung lớn thờ Nguyễn Trãi, anh hùng giải phóng dân tộc, là biểu tượng rạng ngời của tinh thần yêu nước.
Địa chỉ: Xã Nhị Khê, huyện Thường Tín, Hà Nội.


8. Quần thể di tích Đền - Chùa bà chúa Tấm
Theo trang sử và truyền thuyết dân gian, di tích đền - chùa Bà Tấm được xây dựng từ thời Lý. Nơi này liên quan đến Nguyên Phi, Hoàng thái Hậu Ỷ Lan - một nhân vật kiệt xuất của triều Lý. Được biết, Nguyên phi Ỷ Lan giỏi việc trị nước, khiến dân tâm hoà hợp, đất nước thanh bình, dân gian sùng Phật, tôn bà là Phật Bà Quan Âm. Bà Tấm - biểu tượng của lòng nhân ái, đức độ và điều lành, là hiện thân của những giá trị tốt đẹp. Cụm di tích chùa - đền Bà Tấm nằm trên một gò đất cao, rộng, gần sông Thiên Đức nổi tiếng (phía Tả ngạn là chùa Báo Ân thời Trần, liên quan đến vua Trần Nhân Tông). Trải qua thời gian, di tích này có nhiều biến động, bao gồm chùa, đền và nhà thờ mẫu cùng một số công trình kiến trúc khác.
Hiện nay, trong chùa Bà Tấm vẫn lưu giữ nhiều di vật quý, phản ánh lịch sử và quá trình tồn tại, cùng nhiều lần trùng tu, sửa chữa di tích. Điểm đặc biệt là 2 tượng sư tử (bệ thờ) và nhiều di vật đất nung trang trí kiến trúc thời Lý được giữ gìn. Ngoài ra, còn nhiều bảng đá và di vật khác thời Lê - Nguyễn. Nhận thấy giá trị lịch sử - văn hoá tại đây, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam phối hợp với Sở Văn hoá - Thông tin Hà Nội, VP. Ban Chỉ đạo Kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội đã tiến hành điều tra, thám sát và khai quật khảo cổ học tại cụm di tích này.
Địa chỉ: Xã Dương Xá, huyện Gia Lâm, Hà Nội.


9. Chùa Diên Phúc
Chùa Diên Phúc là một đền thờ lịch sử với hơn 1000 năm tuổi đời, nơi bà Phạm Thị - mẹ của vua Lý Công Uẩn, đã cư ngụ và lắng nghe giảng dạy trong thời gian dài. Đây cũng là nơi các vị vua nhà Lý thường đến thờ cúng Thánh mẫu… Ngôi chùa có lịch sử liên quan sâu sắc đến sự phồn thịnh của triều đại nhà Lý, một triều đại với 8 vị vua tài năng. Nhà Lý cũng là thời kỳ Phật giáo phát triển mạnh mẽ, trở thành Đạo Quốc.
Hiện chùa còn giữ nhiều hiện vật quý như chuông, tượng Quan Âm, tượng Đức Thánh Trần và hơn 2.000 bộ kinh khác nhau. Ngày xưa, chùa Diên Phúc được biết đến với kiến trúc hùng vĩ, là điểm tham quan nổi tiếng trong vùng. Thời gian và thời tiết đã làm cho kiến trúc thu hẹp lại. Hiện tại, chùa bao gồm bốn nếp nhà ngang dọc, quanh sân gạch vuông nhỏ: Tiền đường ở phía trước, Thượng Điện ở sân sau, nhà Thờ Mẫu và nhà Tổ theo trục sau Thượng Điện, Lầu Quan Âm song song với Tiền Đường và trước cửa nhà Tổ.
Địa chỉ: Làng Thái Bình, Xã Mai Lâm, huyện Đông Anh, Hà Nội.


10. Chùa Tự Khoát
Chùa Tự Khoát còn được biết đến với tên chữ Hưng Phúc Tự, nằm tại thôn Tự Khoát, xã Ngũ Hiệp, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội. Vào năm 1988, Bộ Văn hóa - Thông tin đã công nhận chùa là Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia. Theo truyền thuyết, hai chị em công chúa Từ Thục và Từ Huy dưới thời Lý xuất gia tu hành tại am Đông Phù, thuộc vùng Ngũ Hiệp. Hai bà chia sẻ ruộng cho người nghèo, giúp họ vốn để trồng lúa, dâu, và mở lò rèn… Khi vua cha triệu gọi về triều để gả cho thổ hào biên giới, hai bà từ chối. Nhà vua giận dữ đốt am nhằm triệt hạ chỗ nương thân của con, nhưng dân làng Tự Khoát đón hai bà về, xây lại am trên đồi Trúc Lĩnh thành chùa, gọi là chùa Tự Khoát (chùa mở rộng). Hai bà venerated vào ngày 15 tháng Ba âm lịch.
Chùa Tự Khoát đã được trùng tu nhiều lần trong lịch sử, mang đậm phong cách kiến trúc cuối thời Nguyễn. Chùa quay về hướng Nam, nhìn ra một đầm sen hình vuông. Lối đi rộng rãi từ đường làng dẫn vào cổng ngách mới ở hữu tam quan. Chùa giữ hai con rồng đá trước cổng, 52 pho tượng tròn, 1 quả chuông, 3 tấm bia đá, nhiều hoành phi, câu đối, kiệu rước, long ngai, bát hương…Trong điện Phật, có các tượng Tam thế, A Di Đà tam tôn, Thích Ca đắc đạo, Di Lặc, Thích Ca sơ sinh (Cửu Long) hai bên là Nam Tào, Bắc Đẩu. Ngoài tiền đường, sát tường hậu và hai bên có tượng Tuyết Sơn, Quan Âm tống tử, Khuyến Thiện, Trừng Ác. Hai bên gian sát tường còn có tượng Giám Trai, Đức Ông và bàn thờ hậu. Nhà thiêu hương có bộ tượng Thập điện Diêm Vương. Hầu hết hiện vật mang đặc trưng nghệ thuật thời Lê Trung hưng và thời Nguyễn.
Địa chỉ: Thôn Tự Khoát, xã Ngũ Hiệp, huyện Thanh Trì, Hà Nội.


11. Chùa Bối Khê
Bối Khê - Thời gian vàng của tâm linh
Địa chỉ: Xã Tam Hưng, huyện Thanh Oai, Hà Nội.


12. Cụm di tích đình, chùa, bia Bà La Khê
Khám phá cụm di tích La Khê - Nơi hòa mình trong lịch sử và tâm linh
Địa chỉ: Làng La Khê xưa, nay là phường La Khê, quận Hà Đông, Hà Nội.


