Top 18 Sự kiện thế giới nổi bật 2021

Năm 2021, thế giới chứng kiến sự lạc quan khi chiến dịch tiêm chủng lan tỏa và vaccine trở thành vũ khí quan trọng. Tuy nhiên, với sự xuất hiện của biến chủng Delta, Covid-19 gây ra hơn 276 triệu ca nhiễm và 5,3 triệu người tử vong, đặt ra nhiều thách thức đặt ra trong năm. Đại dịch đã tàn phá nền kinh tế thế giới, gây mất mát lên đến 3,3 nghìn tỷ USD, khiến hàng chục triệu người thất nghiệp và chuỗi cung ứng bị đảo lộn. Nếu kinh tế suy thoái, tổn thất có thể lên đến 82 nghìn tỷ USD theo Trung tâm Nghiên cứu Rủi ro tại Trường Kinh doanh Judge Đại học Cambridge.

COP26 - Một bước quan trọng hướng tới giảm biến đổi khí hậu

Hiệp ước khí hậu Glasgow, ký hiệu cho sự đồng lòng vì môi trường, đã được thông qua tại hội nghị COP26 tại Glasgow, Vương quốc Anh. Mục tiêu duy trì nhiệt độ thế giới dưới 1,5 độ C nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu là điểm đặc biệt quan trọng trong thỏa thuận.

Nhiều quốc gia cũng công bố cam kết cụ thể về giảm phát thải và chấm dứt nạn phá rừng, thể hiện sự quyết tâm chung của cộng đồng quốc tế trong việc bảo vệ môi trường.

Với sự xuất hiện của nhiều biến thể virus SARS-CoV-2, đặc biệt là Delta và Omicron, dịch COVID-19 tiếp tục là thách thức toàn cầu với hơn 280 triệu ca mắc và hơn 5,4 triệu ca tử vong trên khắp thế giới.

Trong nỗ lực kiểm soát dịch bệnh, WHO đã công nhận và sử dụng khẩn cấp 10 loại vaccine ngừa COVID-19. Nhiều quốc gia đã chuyển từ chính sách 'không có ca mắc' sang 'sống chung an toàn với COVID-19,' thúc đẩy chiến dịch tiêm chủng đại trà và thực hiện các biện pháp bắt buộc nhằm kiểm soát dịch và hỗ trợ phục hồi kinh tế toàn cầu.

Đến nay, hơn 56% dân số thế giới đã nhận được ít nhất một liều vaccine, trong khi tỷ lệ tiêm chủng ở các quốc gia nghèo vẫn còn dưới 10%.

Tại sự kiện kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình ca ngợi sự tạo ra một 'thế giới mới' bởi nhân dân nước này và khẳng định bất kỳ nỗ lực nào chia rẽ đảng với nhân dân hoặc kích động nhân dân chống lại đảng đều đặt phải thất bại.

Với việc hoàn thành mục tiêu xây dựng xã hội toàn diện khá giả, Trung Quốc bước vào giai đoạn mới xây dựng đất nước hiện đại, giàu mạnh, dân chủ, văn minh, hài hòa và tươi đẹp vào năm 2049, kỷ niệm 100 năm cộng hòa nhân dân Trung Hoa.

Trung Quốc, đứng đầu thế giới về kinh tế, thương mại và tăng trưởng kinh tế toàn cầu, đã đóng góp mạnh mẽ với khoảng 30% vào sự phát triển toàn cầu.

Tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 39, những tinh hoa lãnh đạo đã bàn bạc về những mối liên kết quan trọng giữa ASEAN và các đối tác quốc tế, cũng như những thách thức mà cả khu vực và thế giới đang đối mặt. Nhìn nhận tích cực sự tiến triển trong ngoại giao của ASEAN, các quốc gia đã bày tỏ sự đánh giá cao, nhìn nhận đó là sự đóng góp tích cực và hiệu quả cho sự phát triển chung của cộng đồng này. Về phía tương lai, lãnh đạo ASEAN thảo luận về việc tiếp tục tăng cường và làm sâu sắc hơn những mối quan hệ đối tác, khích lệ sự hỗ trợ từ các đối tác quốc tế, nhằm góp phần quan trọng và thiết thực cho quá trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Họ nhấn mạnh sự cần thiết của việc phối hợp nỗ lực chung để đối mặt với những thách thức hiện tại, từ đại dịch Covid-19 đến quá trình phục hồi toàn diện và bền vững.

Ở thời điểm khó khăn và phức tạp nhất, lãnh đạo ASEAN kiên quyết khẳng định vai trò trung tâm của họ, là yếu tố then chốt cần được củng cố và tôn trọng. Họ thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin và hợp tác có lợi, phù hợp với những nguyên tắc cơ bản của ASEAN, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của những thỏa thuận hợp tác khu vực mới, đóng góp vào sự hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung tại khu vực.

Hội nghị cũng diễn ra những cuộc trao đổi sôi nổi về các vấn đề quốc tế và khu vực quan trọng, bao gồm Biển Đông, Myanmar, Bán đảo Triều Tiên... Những lo ngại được thể hiện rõ về biến động tình hình trên Biển Đông.

Dịch bệnh Covid-19 gieo rắc khắp thế giới, nhưng cũng là một trong những lý do quan trọng đưa Joe Biden đến chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2020. Ông Biden cam kết sẽ đưa đất nước vượt qua đại dịch và trở lại cuộc sống bình thường. Ngày 20/1, ông nhậm chức với nhiều thách thức lớn như khôi phục nền kinh tế suy thoái, giải quyết tình trạng chia rẽ sâu sắc trong xã hội Mỹ và khôi phục vị thế lãnh đạo toàn cầu của Washington, đã bị suy yếu dưới thời Donald Trump.

Chiến thắng của Biden đã có tác động mạnh mẽ đối với tư duy và tác động của Mỹ với thế giới, từ cách tiếp cận với các đồng minh, đối tác và đối thủ. Trong năm đầu tiên của mình, Mỹ đã thể hiện vai trò dẫn đầu thế giới, chia sẻ vaccine với các quốc gia nghèo, quay trở lại Hiệp định Khí hậu Paris và thúc đẩy nhiều thỏa thuận quan trọng với đồng minh. Ông cũng thể hiện sự cứng rắn đối với Trung Quốc, đồng thời thúc đẩy sự đồng lòng trong ứng phó với ảnh hưởng của Bắc Kinh.

Tuy nhiên, việc rút quân khỏi Afghanistan gặp nhiều rắc rối, Covid-19 vẫn đang hoành hành, và sự phục hồi kinh tế diễn ra chậm chạp, làm giảm tỷ lệ ủng hộ ông xuống thấp kỷ lục. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ vẫn còn ba năm phía trước để thực hiện cam kết và xây dựng di sản, nhằm 'vượt qua thách thức, khôi phục tinh thần và đảm bảo tương lai của nước Mỹ', như ông tuyên bố trong bài phát biểu nhậm chức.

Trong năm vừa qua, chúng ta đã chứng kiến bước tiến quan trọng với sự xuất hiện của các loại thuốc trị Covid-19 dưới dạng viên uống; tuy nhiên, biến thể Omicron mới nhanh chóng lan rộ, làm mờ đi triển vọng thoát khỏi đại dịch của toàn cầu. Các nhà quy hoạch chính sách và những nhà khoa học đều cảnh báo rằng Covid-19 sẽ tiếp tục là thách thức lớn cho thế giới trong năm 2022 và thậm chí là lâu dài hơn, cho đến khi có đủ sự miễn dịch toàn cầu để biến nó thành một bệnh đặc hữu.

Chỉ trong vài ngày sau khi được công bố, biến thể Omicron đã được WHO xếp vào danh sách lo ngại, kèm theo đó là các biện pháp khẩn cấp của nhiều quốc gia trên thế giới.

Biến chủng Omicron đã thay đổi bối cảnh chiến đấu chống lại Covid-19. Các nhà khoa học đang tập trung vào việc theo dõi và phân tích các biến thể mới. Trong trường hợp của Omicron, Nam Phi đã cho thấy sự minh bạch khi nhanh chóng phát hiện và công bố thông tin với thế giới.

Nhờ tính minh bạch của Nam Phi, các chính phủ trên thế giới đã nhanh chóng đưa ra các biện pháp phòng ngừa, mặc dù vẫn còn nhiều điều chưa rõ về biến thể mới. Việc hạn chế di chuyển đã được áp đặt nhanh chóng đối với những người đến từ các quốc gia được xem là có nguy cơ cao về sự lan truyền của biến thể Omicron.

Một trong những quyết định của Biden gây tranh cãi nhất trong năm vừa qua là rút toàn bộ lực lượng Mỹ khỏi Afghanistan vào tháng 5. Sau khi Mỹ rút quân, Taliban tăng cường tấn công lực lượng quân đội chính phủ với đà tiến như sóng cát, chiếm đóng vùng nông thôn và thủ phủ của Afghanistan chỉ trong hơn ba tháng, rồi tiến vào thủ đô Kabul vào ngày 15/8, kiểm soát toàn bộ lãnh thổ và thiết lập chính phủ tạm thời.

Đà tiến của Taliban được xem là một thất bại cho Mỹ, đã đổ gần 2.300 tỷ USD vào Afghanistan và đầu tư vào huấn luyện, trang bị cho một đội quân lớn nhưng thiếu tinh thần chiến đấu, dễ dàng thất bại trên chiến trường. Hình ảnh của quân đội Mỹ bị tổn thương nặng nề trong chiến dịch di tản hỗn loạn, làm cho Washington dường như không có chiến lược lâu dài với Afghanistan.

Sau khi kiểm soát Afghanistan, Taliban đã cố gắng xây dựng hình ảnh ôn hòa hơn, nhưng vẫn thực hiện luật Hồi giáo Sharia, bị cáo buộc trả thù đối thủ cũ và không có những động thái rõ ràng trong việc bảo vệ quyền phụ nữ, khiến chính phủ của họ chưa được thế giới công nhận. Afghanistan đối mặt với nguy cơ suy thoái nặng nề khi viện trợ bị cắt giảm, hơn 9,5 tỷ USD tài sản nước ngoài bị đóng kín. Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng tình hình bế tắc của Taliban có thể đẩy khoảng 14 triệu người Afghanistan vào nguy cơ đói và đất nước Trung Á này đang trên bờ vực sụp đổ.

Với phương châm 'kết giao với đối tác, thăm dò với đối thủ', Chủ tịch Joe Biden đã từ bỏ nguyên tắc 'Mỹ đứng đầu', thay đổi và thậm chí đảo ngược nhiều chính sách của người tiền nhiệm. Ông Biden đã đưa Mỹ tái tham gia vào nhiều tổ chức đa phương và thỏa thuận quốc tế, củng cố mối quan hệ với các đồng minh truyền thống, xây dựng các liên minh như AUKUS nhằm tối đa hóa lợi ích và khôi phục vị thế quốc tế của Mỹ.

Trong nước, Chủ tịch Joe Biden đã ký ban hành gói cứu trợ kinh tế 'Kế hoạch cứu nước Mỹ' trị giá 1.900 tỷ USD, đề xuất kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng trị giá 2.300 tỷ USD, thúc đẩy thông qua hai dự luật siết chặt kiểm soát vũ khí và thực hiện một số cam kết về vấn đề nhập cư.

Tình trạng khan hiếm năng lượng và gián đoạn chuỗi cung ứng trên quy mô toàn cầu đang gây ảnh hưởng nặng nề đến cung cấp và phân phối nhiều loại hàng hóa. Giá dầu, khí đốt và than đá đang leo thang, làm tăng giá điện vọt, kéo theo chỉ số giá tiêu dùng và lạm phát.

Tháng 3/2021, chuỗi cung ứng qua kênh đào Suez đã bị đình trệ do sự cố tàu container siêu trọng Ever Given mắc kẹt gần 1 tuần, tạo ra thiệt hại khoảng 400 triệu USD mỗi giờ. Sự cố khiến hơn 400 tàu khác bị tắc nghẽn, làm gián đoạn tuyến lưu thông của khoảng 15% lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường biển toàn cầu vào thời điểm đó.

Trong suốt năm vừa qua, Trung Quốc tiếp tục mở cửa với thế giới bằng chiến lược 'Không Covid', đồng thời củng cố quyền lực của Chủ tịch Tập Cận Bình trước đại hội toàn quốc đảng Cộng sản Trung Quốc (CCP) sắp tới. Hội nghị lần thứ 6 của Ban Chấp hành Trung ương CCP vào ngày 11/11 thông qua nghị quyết lịch sử, đặt Chủ tịch Tập ngang hàng với các lãnh đạo Mao Trạch Đông và Đặng Tiểu Bình. Nghị quyết không chỉ nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của ông Tập mà còn tăng cường vị thế quốc tế của Trung Quốc trong lĩnh vực kinh tế, ngoại giao và quân sự. Điều này dự kiến sẽ làm leo thang cạnh tranh với Mỹ và có thể dẫn đến một Chiến tranh Lạnh mới.

15. Biến cố quân sự ở Myanmar

Từ ngày 1/2, tình hình chính trị ở Đông Nam Á bất ngờ căng trở khi quân đội Myanmar thực hiện cuộc đảo chính, lật đổ chính phủ dân cử và bắt giữ cố vấn nhà nước Aung San Suu Kyi, thiết lập chính quyền quân sự. Hành động này đã kích động làn sóng biểu tình quy mô lớn trong nước, với hơn 1.100 người thiệt mạng do binh sĩ dùng vũ lực để đàn áp.

16. Hộp đựng lớn mắc kẹt ở kênh đào Suez

Khi thế giới đối mặt với sự đứt gãy nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, một sự cố hiếm có tiếp tục tạo thêm khó khăn cho thương mại quốc tế. Ngày 24/3, tàu Ever Given - một trong những con tàu container lớn nhất thế giới với trọng tải hơn 200.000 tấn - mắc cạn ở kênh đào Suez, tắc kín tuyến đường hàng hải quan trọng nhất thế giới. Sự cố này khiến mọi hoạt động lưu thông qua kênh đào bị đình trệ trong gần một tuần. Đây là sự cố đầu tiên khiến kênh đào Suez bị tê liệt suốt 6 ngày kể từ khi nó đi vào hoạt động vào năm 1869.

17. Sự kiện Đồi Capitol gây rối

Một trong những sự kiện sống động nhất năm 2021 là khi đám đông ủng hộ Donald Trump đột nhập Đồi Capitol trong bối cảnh quốc hội Mỹ tổ chức để xác nhận chiến thắng của Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống 2020 vào ngày 6/1. Vụ bạo loạn tại nghị viện đã gây chết 5 người và gây thiệt hại hàng triệu đô la, chỉ sau khi quân đội quốc gia được triển khai để khôi phục trật tự.

Cảnh tượng này gây sốc toàn cầu, đánh dấu lần đầu tiên một đám đông bạo lực tấn công biểu tượng của nền dân chủ Mỹ, trong khi Trump hầu như không can thiệp. Đảng Dân chủ tại Hạ viện sau đó cố gắng luận tội Trump, nhưng ông đã thoát khỏi trách nhiệm tại Thượng viện.

Hình ảnh này tác động mạnh mẽ đến uy tín của Mỹ trên thế giới, khi Trung Quốc chế ngự mô hình dân chủ Mỹ, trong khi các quốc gia phương Tây gọi sự kiện là 'ngày đen tối của Mỹ' hoặc là 'thách thức lớn nhất đối với chế độ dân chủ Mỹ kể từ Nội chiến'.

Trong năm vừa qua, thế giới đã đối mặt với nhiều thảm họa tự nhiên, và trong số đó, đợt lụt tại Thành phố Hà Nam, Trung Quốc, vào cuối tháng 7, được coi là một trong những sự kiện kỳ lạ và có tác động lớn nhất. Trong thời kỳ này, Thành phố Hà Nam phải chịu đựng đợt mưa 'nghìn năm có một', với hơn 609 mm mưa chỉ trong một ngày, làm ngập tràn ga tàu điện ngầm, đường cao tốc, và đẩy hơn 300 người vào cảnh thương vong, gây thiệt hại lên đến 12,7 tỷ USD và tác động đến việc khai thác than ở Hà Nam, khiến nhiều mỏ than phải đóng cửa do bị ngập lụt.

Vào tháng 10, lũ lụt lại đổ bộ vào Sơn Tây, thủ đô của ngành công nghiệp than đá Trung Quốc, gây ra thiệt hại cho 1,76 triệu người dân, khiến hàng chục người thiệt mạng và 60 mỏ than phải ngừng hoạt động, làm gia tăng khủng hoảng năng lượng ở Trung Quốc và buộc họ thực hiện biện pháp cắt điện rộng rãi, ảnh hưởng đến nhà máy và hộ gia đình.

Chuyên gia đánh giá rằng đợt mưa lụt cực đoan này là dấu hiệu của điều kiện thời tiết khắc nghiệt mà Trung Quốc có thể phải đối mặt trong những thập kỷ tới, khi sự nóng lên của Trái Đất tạo ra môi trường không khí giữ lại nhiều hơi ẩm hơn và dẫn đến những trận mưa lớn hơn. Là quốc gia đông dân nhất thế giới với 1,4 tỷ người, Trung Quốc đang đóng góp phần lớn nhất vào vấn đề biến đổi khí hậu, chiếm khoảng 28% lượng khí thải CO2 toàn cầu.

Không chỉ ở Trung Quốc, mưa lụt lớn cũng xảy ra ở Đức, Bỉ, Malaysia, trong khi siêu bão kỳ lạ đổ bộ Philippines, gây mất mát nặng nề với hàng trăm sinh mạng.