1. Sông Hương ở đầu nguồn - Cô gái Di - tự do phóng khoáng, tràn đầy sức sống
Trong bài kí mở đầu, Hoàng Phủ Ngọc Tường (HPNT) bày tỏ niềm tự hào với sông Hương, xem nó như một biểu tượng duy nhất của thành phố Huế. HPNT mê đắm và mô tả vẻ đẹp hoang dại của sông ở thượng nguồn, so sánh nó với một cô gái Di tự do và phóng khoáng. Sự kết hợp của tính cách gan dạ và man dại tạo nên cái đẹp riêng của sông Hương. Dòng sông được tưởng tượng như một người con gái trẻ ngang ngược, nhưng qua thời gian và trải nghiệm, nó trở thành một người mẹ phù sa của vùng đất. Những đặc điểm này tạo nên một sự độc đáo và sâu sắc cho sông Hương mà ít người biết đến.


2. Sông Hương khi đi vào kinh thành Huế - cuộc gặp gỡ người tình trong mộng
Sự thay đổi đầu tiên của sông Hương khi gặp thành phố Huế là sự phấn khích rõ rệt. Nó là một hiển nhiên trong tình yêu, và khi cuộc hành trình tìm kiếm người tình trong mộng của mình đã gặp được chủ nhân của trái tim, sự phấn khích là không thể tránh khỏi. Hương giang trở nên vui vẻ, sáng sủa hơn, đúng như quy luật tình yêu. HPNT mô tả vẻ quyến rũ của sông Hương khi chảy qua lòng thành phố Huế bằng cảm nhận của một nghệ sĩ: nét mềm mại, sắc màu hài hòa. Sông Hương trở nên như một tiếng 'Vâng' không lời của tình yêu, mang chút ngập ngừng và dịu dàng, như lời đáp của người con gái khi nhận được lời yêu thương. Tình cảm bình yên lan tỏa giữa lòng thành phố, và Hương giang hiện lên với đường nét thướt tha, duyên dáng, như cô gái trong hành trình tìm kiếm tình yêu.


3. Sông Hương trước khi đi vào kinh thành Huế - hành trình đi tìm người tình trong mộng.
HPNT mô tả sự trở về của sông Hương từ cội nguồn đến ngoại vi thành phố Huế với cái nhìn đa tình và nghệ sĩ lãng mạn. Trước khi trở thành người tình trung thành của Huế, Hương giang trải qua hành trình đầy gian khổ và thử thách. Cuộc tìm kiếm người tình trong mộng của Hương giang như một câu chuyện cổ tích, và thành phố Huế chính là chủ nhân của trái tim mộng mơ đó. Sông Hương, với vẻ đẹp trữ tình, như nàng công chúa ngủ trong rừng, đang chờ đợi người tình trong mộng đến đánh thức bằng nụ hôn định mệnh. Con sông này phải chuyển dòng liên tục và vòng quanh đột ngột, nhưng chẳng ngần ngại, nó vẽ lên hình ảnh phản quang nhiều màu sắc, như bức tranh của điện ảnh ngược sáng. Hương giang chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ với người tình bằng ba sắc áo yêu thích nhất: xanh, vàng, tím, tạo nên vẻ đẹp dịu dàng và tinh tế.


4. Sông Hương chia tay kinh thành Huế - cuộc chia tay người tình trong mộng
Khi rời khỏi kinh thành Huế, sông Hương chếch về phía bắc, ôm lấy đảo Cồn Hến quanh năm mơ màng trong sương khói. Như giấc mộng tình yêu, Hương giang đứng trước cuộc chia tay với thành phố mơ mộng. Trước khi xa dần, dòng sông lưu luyến ra đi giữa màu xanh biếc của tre trúc và vườn cau. Dù muốn ở lại nhưng Hương giang phải chia tay thành phố thân yêu, người tình trong mộng. Nhưng đi rồi, sông Hương nhận ra còn điều chưa nói nên nó đột ngột đổi dòng, rẽ ngoặt sang hướng đông-tây để gặp lại thành phố cuối cùng ở góc thị trấn Bao Vinh cổ xưa. Nơi đây cao và đẹp, là góc nhìn tuyệt vời khi chia tay. Hình ảnh này mang đậm chất Đường thi, trong cơn chia ly. Sự thay đổi địa lý có vẻ bất ngờ, nhưng khi nhìn theo cái lí của tình yêu, nó trở nên dễ hiểu. HPNT mô tả cái “lẳng lơ, kín đáo” của tình yêu và nhắc đến lời thề chung thủy của sông Hương vang vọng trong điệu hò dân gian. Đó là tấm lòng chung tình của người dân Châu Hóa xưa với quê hương và của HPNT với xứ Huế yêu thương.


