Top 5 Bài viết 'Ôn dịch, thuốc lá' của Nguyễn Khắc Viện

1. Bố cục

Chia thành 3 phần:

+ Phần 1 (từ đầu ... nặng hơn cả AIDS): nạn ôn dịch thuốc lá

+ Phần 2 (tiếp ... con đường phạm pháp): tác hại về sức khỏe và kinh tế của ôn dịch thuốc lá

+ Phần 3 (còn lại): lời kêu gọi đẩy lùi vấn nạn.

Câu 1 (trang 121 sgk Ngữ Văn tập 1)

- Sử dụng dấu phẩy ở nhan đề nhấn mạnh sự biểu đạt:

+ Gây ấn tượng với người đọc

+ Vấn nạn thuốc lá nguy hiểm như ôn dịch

+ Ngắn gọn, súc tích, vẫn nhấn mạnh được mức độ nguy hiểm của nạn hút thuốc

+ Nhấn mạnh thái độ căm ghét, nguyền rủa loại ôn dịch đó.

- Có thể sửa tên nhan đề thành 'ôn dịch thuốc lá' hoặc thuốc lá là một loại ôn dịch', nhưng giảm tính biểu đạt, biểu cảm của tên nhan đề.

Câu 2 (trang 121 sgk Ngữ Văn 8 tập 1)

- Trích dẫn lời của Trần Hưng Đạo:

+ Lấy lối so sánh của nhà quân sự đại tài nói về vấn nạn thuốc lá

+ Tạo sự liên tưởng bằng lối lập luận sắc bén.

+ Thuốc lá cũng là một loại giặc cần chống

+ Giặc thuốc lá không đánh như vũ bão, nó 'gặm nhấm như tằm ăn dâu'

+ Tác hại của thuốc lá không nhìn thấy ngay nên mức độ nguy hiểm khôn lường.

=> Đây là so sánh sáng tạo, làm cho lập luận chặt chẽ, tạo liên tưởng thú vị.

Câu 3 (trang 121 sgk Ngữ Văn 8 tập 1)

- Đặt giả định 'tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi!' để phủ định, bác bỏ:

+ Thực tế, nhiều người coi thường sức khỏe người thân, người xung quanh nên mặc sức hút thuốc lá

+ Họ ngụy biện bằng cách vin vào quyền tự do cá nhân, tuyên bố tự chịu trách nhiệm về việc làm của mình.

+ Tác giả phản bác vì người hút thuốc không chỉ hủy hoại sức khỏe bản thân mà còn hủy hoại sức khỏe của những người xung quanh.

+ Hút thuốc là quyền cá nhân, nhưng không thể sử dụng quyền đó làm ảnh hưởng tới không khí người khác.

=> Tác giả dùng chính quyền chính đáng để bác bỏ quyền không chính đáng của người hút thuốc chống chế.

Câu 4 (trang 121 sgk Ngữ văn 8 tập 1)

- So sánh tình hình hút thuốc ở nước ta với các thành phố lớn ở Âu- Mĩ:

+ Dù nước ta nghèo hơn các nước Âu- Mĩ, nhưng tỉ lệ hút thuốc ngang với họ -> điều đáng báo động

+ Các nước phát triển ở Âu- Mĩ cấm, có chiến dịch chống hút thuốc mạnh mẽ, còn nước ta chưa có biện pháp quyết liệt

+ Nước ta còn quá nhiều bệnh dịch cần thanh toán, nhưng chúng ta lại rước về nhiều bệnh dịch nguy hiểm và tốn kém

- Sự so sánh là rất cần thiết, vì nó cảnh báo mạnh mẽ về vấn nạn hút thuốc lá đang trở nên phổ biến ở nước ta và cần đưa ra các biện pháp khắc phục.

Luyện tập

Bài 1 (trang 122 sgk ngữ văn 8 tập 1)

Phân loại nguyên nhân của tình trạng hút thuốc:

- Từ tác động bên ngoài: vì lịch sự, xã giao; nể nang bạn bè; bắt chước; sự thiếu quan tâm của những người xung quanh.

- Từ bản thân: tính tò mò, không kiểm soát; không có ý thức về thuốc lá.

Bài 2 (sgk Ngữ văn 8 tập 2)

Bài viết trên báo tiếp thị Sài Gòn ghi lại chân thực cái chết của tỉ phú trẻ Rốt-sin khi chơi bạch phiến quá liều. Đó cũng là lời cảnh tỉnh sâu sắc cho thế hệ trẻ cần ý thức rõ về bản thân và cần kiên quyết nói “không” với tệ nạn xã hội. Đối với các bậc phụ huynh, cần có những biện pháp giáo dục, nâng cao hiểu biết và kĩ năng sống cho con trẻ để tránh những trường hợp đáng tiếc xảy ra. Như vậy, cuộc sống càng phát triển, càng kéo theo nhiều cám dỗ khiến con người dễ lầm lạc. Các bạn trẻ trong thời đại ngày nay cần ý thức được mục đích sống của mình, nâng cao hiểu biết thông qua trải nghiệm, tránh xa tệ nạn xã hội để sống cuộc đời ý nghĩa.

I. Ngắn gọn về tác giả Nguyễn Khắc Viện
- Nguyễn Khắc Viện: ông ra đời năm 1913, anh ta ra đi vào năm 1997
- Nơi sinh: làng Gôi Vị, hiện nay là xã Sơn Hòa, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh
- Cuộc sống và sự sáng tác:
+ Là bác sĩ chuyên nghiệp về nhi khoa, một nhà nghiên cứu về văn hóa và tâm lý- y học
+ Năm 1937, ông đi Pháp học tại Đại học Y khoa Pari, nhưng phải điều trị vì mắc bệnh lao
+ Năm 1947, ông hồi phục và trở lại Pari, ông làm nhiệm vụ quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới.
+ Năm 1997, Nhà nước Việt Nam tặng Huân chương Độc lập hạng nhất cho ông
+ Những tác phẩm nổi bật: Lịch sử Việt Nam, Kinh nghiệm Việt Nam, Truyện Kiều (dịch ra tiếng Pháp)…
- Phong cách sáng tác: Ông thường xuyên viết những tác phẩm giới thiệu về Việt Nam, chỉ trích chủ nghĩa thực dân.

II. Tóm tắt về tác phẩm Ôn dịch thuốc lá
1. Bối cảnh sáng tác
- Ôn dịch, thuốc lá là bài viết của Nguyễn Khắc Viện, được trích từ Từ thuốc lá đến ma túy- Bệnh nghiện (NXB Giáo dục, Hà Nội, 1992)
2. Kết cấu
- Phần 1: (Từ đầu đến “nặng hơn cả AIDS”): đặt vấn đề và nhấn mạnh về tính nghiêm trọng của vấn đề: nạn nghiện thuốc lá
- Phần 2: (Từ tiếp đến “con đường phạm pháp”): Phân tích về hậu quả của thuốc lá
- Phần 3: Phần còn lại: Kêu gọi chống lại thuốc lá
3. Giá trị về nội dung
- Văn bản đề cập đến vấn đề nghiện thuốc lá: Tác giả thông qua các phân tích sâu sắc, chỉ ra nhiều hậu quả của thuốc lá đối với sức khỏe và tâm lý mỗi người. Nghiện thuốc lá không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn là vấn đề của cộng đồng, chúng ta cần quyết tâm bảo vệ và thực hiện biện pháp cụ thể thay vì chỉ ngừng ôn dịch.
4. Giá trị về nghệ thuật
- Cách triển khai lập luận chặt chẽ, thuyết phục với phong cách viết nồng nhiệt đã tạo ra ấn tượng mạnh mẽ cho văn bản.

Trả lời câu 1 (trang 121 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Ngay từ tiêu đề của bài viết: Ôn dịch, thuốc lá, tác giả sử dụng dấu phẩy để làm nổi bật tính chất nghiêm trọng và đau lòng của vấn đề.

Trả lời câu 2 (trang 121 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

So sánh việc chống hút thuốc lá với việc đánh đuổi kẻ xâm lược ngoại quốc, tác giả đã tạo ra một ấn tượng mạnh mẽ trước khi đi vào phân tích y học về hậu quả của thuốc lá. Các kết quả nghiên cứu y học trở thành một hệ thống luận cứ rõ ràng, thuyết phục tuyệt đối.

Trả lời câu 3 (trang 121 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Do đó, thông qua tình cảm nồng nhiệt và sôi nổi, tác giả đã chỉ ra rằng thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến người hút mà còn ảnh hưởng đến mọi người xung quanh.

Trả lời câu 4 (trang 122 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Tác giả so sánh tình trạng hút thuốc lá ở nước ta với các nước Âu-Mĩ trước khi đưa ra đề xuất là có nhiều mục đích:

- Mặc dù chúng ta nghèo hơn nhưng lại 'tiêu thụ' thuốc lá tương đương với các nước đó. Điều này là không thể chấp nhận được.

- Thứ hai là để chỉ ra rằng các nước đó đã thực hiện các chiến dịch, triển khai các biện pháp ngăn chặn, giảm thiểu thuốc lá mạnh mẽ hơn so với chúng ta.

- Thứ ba, so sánh với họ, chúng ta đang phải đối mặt với quá nhiều vấn đề y tế cần phải giải quyết.

III. LUYỆN TẬP

Trả lời câu 1 (trang 122 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

- Độ tuổi 20 – 25 tuổi.

- Sự vui vẻ, tôn trọng đối với bạn bè 30%.

- Hành vi bắt chước 60%.

- Vì sự lịch lãm và giao tiếp xã hội 10%.

Trả lời câu 2 (trang 122 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Bản tin với nội dung ngắn gọn về cái chết của một người trẻ tuổi, con của một gia đình giàu có ở Mỹ, đã để lại nhiều suy ngẫm cho người đọc. Vì những tài sản lớn được thừa kế từ gia đình, chàng trai Raphael đã rơi vào lối sống xa hoa. Điều này làm cho chúng ta nhận ra rằng con người chỉ thực sự đánh giá cao giá trị vật chất khi họ tự mình tạo ra nó. Chúng ta cần giáo dục con cái về giá trị của tiền bạc được kiếm ra thông qua công sức lao động của bản thân họ. Đây là một thông điệp sâu sắc và có ý nghĩa lớn thông qua bản tin.

1. Tóm tắt :

Ôn dịch thuốc lá đe dọa sức khỏe và tính mạng loài người còn nặng hơn cả AIDS. Thuốc lá chứa rất nhiều chất độc hại cho cơ thể. Hút thuốc lá gây ảnh hưởng đến sức khỏe cả người hút lẫn người hít phải. Tỉ lệ thanh thiếu niên hút thuốc ở nước ta rất cao và gây nhiều hệ quả như trộm cắp, phạm tội. Cần phải có chiến dịch chống thuốc lá từ sự chung tay của tất cả mọi người.

2. Bố cục:

- Phần 1 (từ đầu … còn nặng hơn cả AIDS) : thông báo về nạn dịch thuốc lá.

- Phần 2 (tiếp … con đường phạm pháp) : tác hại của thuốc lá.

- Phần 3 (còn lại) : lời kêu gọi chống thuốc lá.

3. Nội dung chính:
Nạn nghiện thuốc lá dễ lây lan và gây những tổn thất to lớn cho sức khỏe và tính mạng con người; gây tác hại nhiều mặt với cuộc sống gia đình và xã hội. Bởi vậy, muốn chống lại nó, cần có quyết tâm cao hơn và biện pháp triệt để hơn là phòng chống ôn dịch.

Câu 1 (trang 121 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

- Ý nghĩa của dấu phẩy trong nhan đề: một biện pháp tu từ khiến trọng âm rơi vào hai từ “ôn dịch” nhấn mạnh biểu thị thái độ căm tức, ghê tởm của người viết.

- Có thể sửa nhan đề thành Ôn dịch thuốc lá hoặc Thuốc lá là một loại ôn dịch. Tuy nhiên như vậy có thể sẽ làm giảm đi tính biểu cảm, hoặc quá dài dòng làm mất tính hàm súc.

Câu 2 (trang 121 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Tác giả dẫn lời Trần Hưng Đạo trước khi phân tích tác hại của thuốc lá vì đây là một cách so sánh ngầm, tạo ra một ấn tượng mạnh trước khi phân tích. Điều đó làm cho lập luận thêm chặt chẽ, thuyết phục.

Câu 3 (trang 121 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Tác giả đặt giả định trước khi nêu lên những tác hại về phương diện xã hội của thuốc lá vì muốn cho thấy tác hại của thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến người hút mà còn cả người hít phải khói thuốc; thể hiện thái độ phê phán nghiêm khắc.

Câu 4 (trang 122 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Tác giả đưa ra những số liệu so sánh tình hình hút thuốc lá nước ta với các nước Âu – Mĩ để mọi người thấy sự đối lập : Ta nghèo hơn nhưng “xài” thuốc lá tương đương với các nước phát triển. Các nước đã thực hiện các chiến dịch chống thuốc lá quyết liệt, vậy chúng ta cũng nên hành động chứ?

Luyện tập

Câu 1 (trang 122 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Phân loại nguyên nhân của tình trạng hút thuốc :

- Từ tác động bên ngoài : vì lịch sự, xã giao; nể nang bạn bè; bắt chước; sự thiếu quan tâm của những người xung quanh.

- Từ bản thân : tính tò mò, không kiểm soát; không có ý thức về thuốc lá.

Câu 2 (trang 122 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1): Cảm nghĩ sau khi đọc bài đọc thêm số 2 :

Bản tin của báo Sài Gòn tiếp thị được trích ở bài đọc thêm cho thấy mặt trái của sự giàu có, tác hại của chất kích thích. Anh chàng trẻ tuổi giàu có nhưng lại chết sớm vì ham chơi, vì quá đà, thiếu hiểu biết, một phần cũng là vì sự thiếu quan tâm của gia đình, bố mẹ bận kiếm tiền mà quên mất tình cảm gia đình, quên cả sự chăm lo giáo dục con cái.

Câu 1: Phân tích ý nghĩa của việc sử dụng dấu phẩy trong tiêu đề của văn bản: Ôn dịch thuốc lá. Có thể thay đổi thành Ôn dịch, thuốc lá hoặc Thuốc lá là một loại ôn dịch được không? Tại sao?

Trả lời:

Bản thân thuốc lá không có tội gì nên trước hết cần hiểu thuốc lá là cách nói tắt của “bệnh nghiện thuốc lá”, “tệ nghiện thuốc lá”

Câu 1. Ý nghĩa của việc sử dụng dấu phẩy trong đầu đề của văn bản

Gợi ý

- Sử dụng dấu phẩy ở nhan đề để nhấn mạnh sự biểu đạt:

▪ Tạo ấn tượng với độc giả

▪ Bài viết nói về vấn nạn thuốc lá nguy hiểm như ôn dịch

▪ Ngắn gọn, súc tích, vẫn làm nổi bật mức độ nguy hiểm của nạn hút thuốc

▪ Thể hiện thái độ căm ghét, lời nguyền rủa đối với loại ôn dịch đó.

- Có thể sửa tên nhan đề thành 'ôn dịch thuốc lá' hoặc 'thuốc lá là một loại ôn dịch', nhưng sẽ giảm đi tính biểu đạt và biểu cảm của tên nhan đề.

Câu 2. Vì sao tác giả trích dẫn lời Trần Hưng Đạo về việc đánh giặc trước khi phân tích tác hại của thuốc lá? Điều này ảnh hưởng thế nào đến quá trình lập luận?

Gợi ý

- Tác giả trích dẫn lời của Trần Hưng Đạo về việc đánh giặc trước khi phân tích tác hại của thuốc lá vì:

▪ Sử dụng lối so sánh của nhà quân sự xuất sắc để đề cập đến vấn đề thuốc lá

▪ Tạo ra sự tương phản thông qua lập luận sắc bén.

▪ Nói về việc thuốc lá cũng là một kẻ thù cần phải đánh bại

▪ So sánh giặc thuốc lá không ngừng như cơn bão, nó 'ăn mòn như tằm ăn dâu'

▪ Tác hại của thuốc lá không thấy rõ ngay, nên mức độ nguy hiểm khó đoán định.

➜ Đây là so sánh sáng tạo, làm cho lập luận trở nên chặt chẽ hơn, tạo ra liên tưởng thú vị.

Câu 3. Vì sao tác giả đặt giả định có người nói: 'Tôi hút; tôi bị bệnh, mặc tôi!' trước khi nêu lên những tác hại về phương diện xã hội của thuốc lá?

Gợi ý

- Đặt giả định 'tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi!' để phủ định, bác bỏ

▪ Thực tế, nhiều người coi thường sức khỏe của bản thân và những người xung quanh nên họ tiếp tục hút thuốc

▪ Họ bào chữa bằng cách áp dụng quyền tự do cá nhân, tuyên bố chịu trách nhiệm về hành động của mình.

▪ Tác giả phản đối vì người hút thuốc không chỉ làm tổn thương sức khỏe cá nhân mà còn ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của những người xung quanh.

▪ Hút thuốc có thể coi là quyền cá nhân, nhưng không thể sử dụng quyền đó mà làm tổn thương không khí xung quanh.

➜ Tác giả sử dụng lập luận hợp lý để bác bỏ quyền không chính đáng của người hút thuốc

Câu 4. Tại sao tác giả so sánh tình hình hút thuốc ở nước ta với các nước Âu - Mĩ trước khi đưa ra kiến nghị: Đã đến lúc mọi người phải đứng lên chống lại, ngăn chặn đại dịch này?

Gợi ý

- So sánh tình hình hút thuốc ở nước ta với các thành phố lớn ở Âu- Mĩ

▪ Mặc dù nước ta nghèo hơn nhiều so với các nước Âu- Mĩ, nhưng tỉ lệ hút thuốc ở đây bằng với họ -> điều này đáng báo động

▪ Các nước phát triển ở Âu- Mĩ đã cấm hút thuốc và triển khai chiến dịch chống thuốc lá mạnh mẽ, trong khi nước ta vẫn chưa có những biện pháp quyết liệt

▪ Nước ta còn phải đối mặt với nhiều vấn đề y tế nặng nề khác, nhưng chúng ta lại thu hút thêm nhiều vấn đề và chi phí với thói quen hút thuốc này

- So sánh là rất cần thiết vì nó làm cảnh báo mạnh mẽ về vấn nạn hút thuốc đang gia tăng ở nước ta, và đề xuất cần có biện pháp ngăn chặn.

Hướng dẫn soạn bài ôn dịch thuốc lá phần Luyện tập

Bài 1. Tình trạng hút thuốc của người thân hoặc bạn bè em quen biết

Gợi ý

- Số đối tượng thân thiết, quen biết: Tuổi 11-15: 25 % ; Tuổi 16- 20: 15%

- Vui bạn, nể bạn: Tuổi 11-15: 60 % ; Tuổi 16- 20: 40%
- Bắt chước: Tuổi 11-15: 30 % ; Tuổi 16- 20: 50%
- Tỏ vẻ người lớn: Tuổi 11-15: 15 % ; Tuổi 16- 20: 10%
- Giải buồn: Tuổi 11-15: 5 % ; Tuổi 16- 20: 10%

Bài 2. Sử dụng năm dòng để ghi lại cảm nghĩ của bạn sau khi đọc bản tin từ báo Sài Gòn Tiếp Thị được trích dẫn ở bài đọc thêm số 2.

Gợi ý

Bài viết trên báo Sài Gòn Tiếp Thị mô tả một cách chân thực cái chết của tỉ phú trẻ Rốt-sin sau khi lạm dụng bạch phiến. Điều này là một lời cảnh báo sâu sắc cho thế hệ trẻ, nhấn mạnh sự cần thiết của ý thức về bản thân và quyết tâm từ chối tệ nạn xã hội. Đối với phụ huynh, cũng cần có những biện pháp giáo dục, tăng cường hiểu biết và kỹ năng sống cho con cái để tránh những tình huống đáng tiếc. Cuộc sống ngày nay ngày càng phức tạp, mang theo nhiều hiểm nguy khiến con người dễ lạc lõng. Người trẻ trong thời đại này cần có ý thức rõ về mục tiêu sống, cũng như tránh xa tệ nạn xã hội để có một cuộc sống ý nghĩa.