Buzz
3. Soạn tham khảo số 2
Luyện tập
Câu 1 (trang 13 SGK Ngữ văn 11 tập 1):
Trong câu “Bác Dương thôi đã thôi rồi”, từ “thôi” in đậm được sử dụng với nghĩa chuyển, có nghĩa là qua đời, mất.
Câu 2 (trang 13 SGK Ngữ văn 11 tập 1):
- Ở hai câu thơ trên, từ ngữ được sắp đặt theo lối đảo ngữ: danh từ trung tâm đứng trước định ngữ và danh từ chỉ loại (rêu từng đám, đá mấy hòn); đảo trật tự cú pháp: vị ngữ đứng trước chủ ngữ.
- Cách sắp đặt như thế tạo ra ấn tượng mạnh về cảm giác: những đám rêu, hòn đá có sức sống mạnh mẽ, khẳng định sự tồn tại của mình, không gian thiên nhiên được sắp đặt một cách độc đáo, khác biệt.
- Ngoài ra, cách sắp đặt này còn thể hiện cá tính mạnh mẽ trong phong cách nghệ thuật, phong cách ngôn ngữ của tác giả Hồ Xuân Hương.
Câu 3 (trang 13 SGK Ngữ văn 11 tập 1):
Ví dụ:
- Câu thơ của Xuân Diệu trong bài thơ “Đây mùa thu tới”:
“Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang
Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng”
- Câu văn của Thạch Lam trong truyện ngắn “Hai đứa trẻ”:
“Trời đã bắt đầu đêm, một đêm mùa hạ êm như nhung và thoảng qua gió mát. Đường phố và các ngõ con dần dần chứa đầy bóng tối.”
⇒ Các nhà thơ, nhà văn từ kho tàng ngôn ngữ chung của cộng đồng, bằng những cách sử dụng những kết hợp từ lạ, những liên tưởng độc đáo đã tạo nên những lời nói mang dấu ấn riêng của phong cách cá nhân.
4. Soạn tham khảo số 5
Câu 1 (trang 13 SGK Ngữ văn 11 tập 1)
- Từ 'dừng lại' có nghĩa gốc là chấm dứt, kết thúc một hoạt động, hành động nào đó.
- Từ “dừng lại” trong bài 'Khóc Dương Khuê' được sử dụng với nghĩa chuyển chỉ sự mất mát, đau đớn. 'Dừng lại' là hư từ được Nguyễn Khuyến dùng trong câu thơ để diễn tả nỗi đau của mình khi nghe tin bạn mất, đồng thời cũng là cách nói giảm để giảm bớt nỗi mất mát quá lớn không gì bù đắp nổi.
Câu 2 (trang 13 SGK Ngữ văn 11 tập 1)
- Cách sắp đặt từ ngữ:
+ Đảo trật tự từ: xiên ngang - mặt đất, rêu - từng đám
+ Biện pháp đối: xiên ngang ><đâm toạc, mặt đất >< chân mây
- Tác dụng: Sự sắp xếp của Hồ Xuân Hương khiến cho bức tranh thiên nhiên được miêu tả trong hai câu thơ hiện lên sắc sảo, đầy cá tính. Nó vừa tạo nên âm hưởng, vừa tô đậm các hình tượng thơ đồng thời cũng thể hiện nổi bật tâm trạng của nhân vật trữ tình. Thể hiện sự cá tính, sắc sảo của Hồ Xuân Hương.
Câu 3 (trang 9 SGK Ngữ văn 11 tập 1)
VD:
Sương chùng chình qua ngõ/Hình như thu đã về (Sang thu - Hữu Thỉnh)
=> Từ láy tượng hình chùng chình được Hữu Thỉnh sử dụng thật tinh tế, giúp gợi tả trạng thái ung dung, chậm rãi của sương và cũng là trạng thái chuyển giao của mùa từ hạ sang thu.
=> Các nhà thơ, nhà văn từ kho tàng ngôn ngữ chung của cộng đồng, bằng những cách sử dụng những kết hợp từ lạ, những liên tưởng độc đáo đã tạo nên những lời nói mang dấu ấn riêng của phong cách cá nhân.
5. Soạn tham khảo số 4
Luyện tập:
Bài 1 (trang 13 sgk Ngữ văn 11 Tập 1):
+ Từ dừng lại: nghĩa gốc là chấm dứt, kết thúc một hoạt động nào đó.
+ Từ dừng lại trong hai câu thơ có nét nghĩa mới: Nguyễn Khuyến dùng với nghĩa chấm dứt, kết thúc một cuộc đời.
Bài 2 (trang 13 sgk Ngữ văn 11 Tập 1):
- Đây là cách sắp xếp khác thường của HXH:
+ Các cụm danh từ (rêu từng đám, đá mấy hòn): danh từ trung tâm (rêu, đá) đi trước tổ hợp định từ (từng đám, mấy hòn) đi sau
+ Động từ vị ngữ (xiên ngang mặt đất, đâm toạc chân mây) đi trước danh từ chủ ngữ (rêu từng đám, đá mấy hòn)
- Hiệu quả:
+ Tạo âm hưởng mạnh mẽ
+ Tô đậm hình tượng
Bài 3 (trang 13 sgk Ngữ văn 11 Tập 1):
Ví dụ:
+ Tác giả đã có sự chuyển đổi , sáng tạo khi sử dụng từ ngữ chung như tạo các kết hợp từ mới, lựa chọn cách tách câu, tỉnh lược từ,…
“ Mộng anh hường
tim môi em bói đỏ
Giàn trầu già
khua
những át cơ rơi”
(Át cơ)
+ Một số câu thơ đảo trật tự kết hợp từ như:
“Đẹp vô cùng Tổ quốc ta ơi!” (Tố Hữu)
“Lom khom dưới núi, tiều vài chú
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà” (Bà Huyện Thanh Quan)
