Top 5 Dàn ý phân tích Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh (Ngữ văn 9) xuất sắc

1. Mở bài

- Giới thiệu về tác phẩm 'Vũ Trung tùy bút'
- Giới thiệu đoạn trích 'Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh'.

2. Thân bài

- Thói ăn chơi hưởng lạc xa hoa, vô độ của chúa Trịnh Sâm

• Chúa cho xây dựng nhiều đình đài, cung điện ở nhiều nơi 'phủ Tây Hồ, núi Dũng Thúy, núi Trầm' chỉ để thỏa thú vui chơi, đèn đuốc.
  → Sư xây dựng vì mục đích cá nhân này gây ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của nhân dân.
• Thường xuyên tổ chức những cuộc vui chơi ở bờ Tây Hồ 'mỗi tháng ba bốn lần' -> huy động nhiều người, binh lính, nhạc công dàn quanh, bày trò 'mua bán như ở trong chợ'--> Lố lăng, giả dối, tốn kém.
• Thu vén hết những loài 'trân cầm dị thú, cổ mộc quái thạch' trong dân gian để làm đẹp cho phủ chúa.
• Vì công việc thu vén ấy mà điều động nhiều người, 'cả một cơ bình' → Tốn kém, kì công.

→ Phạm Đình Hổ đã ghi chép tỉ mỉ, chân thực về thú ăn chơi của chúa Trịnh Sâm mà không một lời bình

• Sự ăn chơi ấy báo hiệu cho sự sụp đổ của vương triều.

- Sự nhũng nhiễu của đám quan lại dưới quyền

• Sự ăn chơi, hưởng lạc, thú vui của vua chúa đưa đến một đám những kẻ nịnh bợ, nhũng nhiễu dân chúng.
• Mượn cớ 'phụng thủ', bày trò cướp trắng trợn những 'chậu hoa cây cảnh, chim tốt khướu hay' trong dân gian.
• Bày trò dọa nạy, 'nhờ gió bẻ măng, ra ngoài dọa dẫm'
• Sai tay chân cướp cây cảnh, hoặc phá tường nhà người ta mang đi, hoặc sai người 'cắt phăng' để dàn cảnh đòi tiền.
  → Tìm các loại báu vật dâng chúa nhưng thực chất là vơ vét của dân làm của riêng.
• Tác giả kể câu chuyện của nhà mình (cây lê cao vài mươi trượng, nở hoa trắng xóa thơm lừng, hai cây lựu trắng đỏ) phải chặt đi vì sự bọn quan lại nhũng nhiễu. → Bộc lộ kín đáo sự phê bình, phê phán của tác giả với thói ăn chơi của vua chúa. Đồng thời cảm thông với những người dân trong xã hội.

3. Kết bài

• Nghệ thuật: Lối ghi chép chân thực, cụ thể, sống động.
• Miêu tả chân thực cuộc sống xa hoa của vua chúa và thói nhũng loạn của quan lại
• Bộc lộ kín đáo cảm xúc của mình.
• Đoạn trích mang giá trị nghệ thuật, hiện thực sâu sắc.

1. Bắt đầu

• Giới thiệu về tác phẩm 'Vũ Trung tùy bút'
• Giới thiệu đoạn trích 'Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh'.

2. Nội dung chính

- Thói ăn chơi hưởng lạc xa hoa, vô độ của chúa Trịnh Sâm

• Chúa xây dựng đình đài, cung điện ở nhiều nơi 'phủ Tây Hồ, núi Dũng Thúy, núi Trầm' chỉ để thỏa thú vui chơi, đèn đuốc.

→ Xây dựng vì mục đích cá nhân gây ảnh hưởng đến đời sống của nhân dân.

• Tổ chức cuộc vui chơi ở bờ Tây Hồ 'mỗi tháng ba bốn lần' -> huy động nhiều người, binh lính, nhạc công, bày trò 'mua bán như ở trong chợ'--> Lố lăng, giả dối, tốn kém.
• Thu vén loài 'trân cầm dị thú, cổ mộc quái thạch' để làm đẹp cho phủ chúa.
• Vì thu vén điều động nhiều người, 'cả một cơ bình' → Tốn kém, kì công.

→ Ghi chép tỉ mỉ, chân thực về thú ăn chơi của chúa Trịnh Sâm mà không một lời bình

• Thói ăn chơi báo hiệu sự sụp đổ của vương triều.

- Sự nhũng nhiễu của đám quan lại dưới quyền

• Ăn chơi, hưởng lạc, thú vui của vua chúa đưa đến những kẻ nịnh bợ, nhũng nhiễu dân chúng.
• Mượn cớ 'phụng thủ', cướp trắng trợn 'chậu hoa cây cảnh, chim tốt khướu hay' trong dân gian.
• Dọa nạy, 'nhờ gió bẻ măng, ra ngoài dọa dẫm'
• Sai tay chân cướp cây cảnh, phá tường nhà người ta mang đi, sai người 'cắt phăng' để đòi tiền.
  → Tìm báu vật dâng chúa nhưng thực chất là vơ vét của dân làm của riêng.
• Câu chuyện gia đình mình (cây lê cao vài mươi trượng, nở hoa trắng xóa thơm lừng, hai cây lựu trắng đỏ) phải chặt đi vì bọn quan lại nhũng nhiễu.

→ Bộc lộ sự phê bình, phê phán với thói ăn chơi của vua chúa. Đồng thời cảm thông với những người dân trong xã hội.

- Nghệ thuật: Ghi chép tỉ mỉ, chân thực, sống động; Miêu tả chân thực cuộc sống xa hoa của vua chúa và thói nhũng loạn của quan lại; Bộc lộ cảm xúc kín đáo

=> Đoạn trích mang giá trị nghệ thuật, hiện thực sâu sắc.

• Trong phủ vẽ ra hình núi non bộ trông như bến bể đầu non -> sự kì công, sa hoa tốn kém.
• Ghi chép tỉ mỉ, chân thực, không đưa thêm bất kỳ lời bình luận nào nhưng đủ để thấy sự xa xỉ ăn chơi, không màng đến quốc gia đại sự của người nắm binh quyền.
• Dự báo trước sụp đổ, suy vong là điều không tránh khỏi đối với một triều đại chỉ ăn chơi hưởng lạc.

- Tham lam, nhũng nhiễu của quan lại trong phủ chúa và sự sa hoa hưởng lạc của người đứng đầu đưa đến thói nhũng nhiễu của quan lại dưới trướng:

• Hoạn quan được sủng ái vì giúp vua trong những trò chơi sa hoa
• Ỷ thế hoành hành, tác oai, tác quái
• Tìm thu vật “phụng thủ” mà thực ra là vừa ăn cướp, vừa la làng -> người dân bị cướp đến hai lần, hoặc phải tự hủy bỏ những sản vật quý giá của mình, chúng lại vừa vơ vét làm của riêng và được tiếng mẫn cán.

=> Phạm Đình Hổ kể câu chuyện từ chính gia đình mình khi bà mẹ ông phải sai chặt đi một cây kê và hai cây lựu quý chỉ vì muốn tránh tai họa -> Tăng sức thuyết phục cho sự chân thực của những ghi chép.

=> Qua ghi chép, tác giả đã kín đáo bộc lộ thái độ bất bình, phê phán.

3. Kết luận

• Khái quát nghệ thuật: Ghi chép tỉ mỉ, chân thực, sống động; Tác phẩm không chỉ giá trị văn chương mà còn giá trị lịch sử đáng ghi nhận
• Mở rộng suy nghĩ về nội dung trong đoạn trích.

1. Bắt đầu

• Giới thiệu những nét cơ bản nhất về tác giả Phạm Đình Hổ và tác phẩm Vũ trung tùy bút: Một nhà văn với tâm hồn cao quý, lo lắng cho dân, cho đất nước. Vũ trung tùy bút là tuyển tập nổi bật đậm chất nghệ thuật của ông
• Một số chi tiết về đoạn trích “Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh”: thể hiện cuộc sống phong lưu của vua chúa và bản chất tham lam của quan lại thời Lê-Trịnh, mở ra một khía cạnh thực tế về xã hội Việt Nam thời bấy giờ

2. Thân bài

a. Thói ăn chơi xa hoa, vô độ của chúa Trịnh Sâm

- Cuộc sống xa hoa của chúa Trịnh Sâm được ghi chép chi tiết, tỉ mỉ:

• Chúa xây dựng nhiều cung điện, đền đài chỉ để thỏa mãn niềm vui chơi đèn đuốc
• Việc xây dựng đền đài vì mục đích cá nhân đã làm nhân dân bị tiêu tốn của
• Chúa thường tổ chức các cuộc dạo chơi Tây Hồ ba bốn lần một tháng, mỗi lần lại huy động rất nhiều người hầu hạ cùng những trò giải trí lố lăng, tốn kém
• Việc tìm “phụng thủ” thực chất là cướp đoạt những vật quý giá trong thiên hạ. Miêu tả chuyển cây đa cổ thụ qua sông, cần cự cả cơ binh trăm người ⇒ sự kỳ công, cũng là dấu hiệu của sự sa hoa tốn kém

⇒ Ghi chép tỉ mỉ, chân thực, khách quan, không thêm bất kỳ bình luận nào nhưng đủ để thấy sự xa xỉ ăn chơi, không quan tâm đến sự quan trọng của quốc gia ⇒ Tiên đoán trước sự suy tàn, sụp đổ là không tránh khỏi với một triều đại chỉ biết hưởng lạc

b. Sự nhũng nhiễu của bọn quan lại dưới quyền

- Sự sa hoa của người đứng đầu gây ra thói nhũng nhiễu của quan lại dưới trướng:

• Hoạn quan được sủng ái vì hỗ trợ vua trong các trò chơi sa hoa nên ỷ thế, tác oai tác quái
• Chúng tìm “phụng thủ” thực chất là cướp đoạt, la làng ⇒ người dân bị cướp đến hai lần, hoặc tự phải hủy bỏ những sản vật quý giá của mình, trong khi chúng lại vừa vơ vét làm của riêng lại còn được tôn trọng
• Phạm Đình Hổ kể câu chuyện từ gia đình mình, bà mẹ ông phải cắt cây kê và hai cây lựu quý chỉ để tránh tai họa ⇒ Tăng cường sức thuyết phục cho sự chân thực của những ghi chép

⇒ Qua cách ghi chép, tác giả đã kín đáo phát hiện thái độ bất bình, phê phán của mình

3. Kết bài

• Đánh giá khía cạnh nghệ thuật: Tóm tắt những nét nghệ thuật tiêu biểu làm nên thành công của đoạn trích: Cách ghi chép tỉ mỉ, chân thực, ngòi bút của Phạm Đình Hổ là ngòi bút trầm tĩnh, sâu sắc,...
• Tác phẩm không chỉ có giá trị văn chương mà còn giữ giá trị lịch sử đáng chú ý
• Mở rộng diễn đạt ý kiến cá nhân về những nội dung phản ánh trong đoạn trích

1. Mở đầu

Đọc tác phẩm “Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh” của Phạm Đình Hổ, chúng ta để lại ấn tượng sâu sắc về bức tranh nhỏ về thời kỳ suy tàn của triều đình phong kiến dưới triều vua Lê - chúa Trịnh. Tác giả tập trung khắc họa điều này thông qua những hình ảnh về sự xa hoa trong ăn chơi của chúa Trịnh và đám quan thần xung quanh.

2. Nội dung chính:

a. Tác giả phơi bày thói quen ăn chơi hoang đường của chúa Trịnh và đám quan thần trong cung chúa bằng những sự kiện và chi tiết đặc sắc để tạo ấn tượng mạnh mẽ.

- Chúa Trịnh Sâm 'thích chơi đèn đuốc, thường trú ở các li cung trên Tây Hồ, núi Tử Trầm, núi Dũng Thúy', dẫn đến việc xây nhiều cung điện, đình đài ở nhiều địa điểm. Việc xây dựng đình đài liên tục không chỉ làm tốn kém tiền bạc và công sức của nhân dân.

- Những cuộc dạo chơi của chúa ở Tây Hồ được mô tả rất chi tiết: + Thường xuyên diễn ra 'mỗi tháng ba bốn lần'.

• Huy động một lực lượng đông đảo 'Binh lính dàn hầu vóng quanh bốn mặt hồ', các nữ thần, quan thần giá, nhóm nhạc được bố trí khắp nơi...
• Tổ chức nhiều trò chơi giải trí phong phú và tốn kém như:
  • Giả mạo hoạt động thương mại: 'các nữ thần đều bịt mắt, mặc trang phục phụ nữ, bày bán quanh bờ hồ' để 'thuyền chở đi đâu thì các quan thần tuỳ ý ghé vào bờ để mua bán như ở chợ'.
  • Triển khai đội nhạc ở nhiều nơi để biểu diễn âm nhạc làm vui lòng: 'nhóm nhạc ngồi trên tòa chuông hồ Trấn Quốc, hoặc dưới bóng cây bến đá nào đó, thể hiện vài bản nhạc'.

- Ngoài ra, chúa còn 'tìm thu' (thực chất là cướp đoạt) các vật phẩm quý giá trong thiên hạ như loài chim quý, động vật kỳ lạ, cây cổ thụ, hòn đá độc đáo, chậu hoa, cây cảnh,... để trang trí cho nơi ở của chúa. Tất cả các cảnh này được miêu tả rất chi tiết, tỉ mỉ, chân thực và khách quan, đóng góp vào việc làm tăng tính hiện thực và tính phê phán về thói ăn chơi vô độ và lãng phí của chúa Trịnh.

b. Lật mặt bọn quan thần trong cung chúa đã sử dụng nhiều chiêu trò nham hiểm 'mượn gió bẻ măng', làm nhục dân.

- Nhóm quan thần đảm nhận trách nhiệm hầu hạ trong cung chúa đã sử dụng nhiều chiêu trò nham hiểm 'mượn gió bẻ măng': + Lúc tối, họ rón rén đi ra ngoài kiểm tra xem có những nhà nào có chậu hoa, cây cảnh, chim quý thì tạp biên có chữ 'phụng thủ' (để tiến chúa) vào.

• Ban đêm, họ lẻn ra, sai quân lính bắt về, thậm chí phá hủy nhà cửa để lấy đi cây cỏ hoặc đá (non bộ) từ bên trong.+ Đe doạ đòi tiền.
• Dân chúng van xin chết, thậm chí phải hủy bỏ cảnh đẹp trong nhà mình để tránh tai ương. Mọi hành động đó cho thấy bản chất của nhóm quan thần, họ tinh ranh biết cúi đầu để nhận sự sủng ái của chúa, và dùng quyền lực đó một cách trắng trợn, gây nên nhiều tai họa cho dân chúng.

- Để tăng cường tính sức mạnh tố cáo, tác giả thêm một sự kiện trong gia đình mình: bà mẹ ông buộc phải chặt hạ một cây lê và một cây lựu quý có hoa thơm mùi trong vườn nhà mình để tránh tai họa. Ngay cả gia đình tác giả, thuộc về giai cấp quý tộc trong triều đình, cũng trở thành nạn nhân của chúa Trịnh.

• Tác giả nhấn mạnh địa điểm cụ thể như 'phường Hà Khẩu', huyện 'Thọ Xương' để tăng cường độ chân thực, từ đó tăng sự thuyết phục, và đồng thời nâng cao giá trị tố cáo đối với nhóm quan thần.

3. Kết luận:

• Với thể văn tùy bút, ghi chép chi tiết, chân thực và sinh động, 'Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh' của Phạm Đình Hổ đã giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cuộc sống xa hoa và lãng phí không đáng có của vua chúa, cũng như sự nhũng nhiễu của đám quan thần thời vua Lê - chúa Trịnh.
• Mặc dù đã trôi qua nhiều năm, câu chuyện vẫn giữ nguyên giá trị làm liệu pháp, giá trị lịch sử và giá trị văn chương.

a) Bắt đầu

- Giới thiệu ngắn gọn về nhà văn, tác phẩm:

• Phạm Đình Hổ, một tác giả mang tinh thần cao cả của người sĩ Bắc Hà lo lắng cho dân chúng và đất nước.
• Vũ Trung Tùy Bút, tác phẩm xuất sắc tiêu biểu của ông với phong cách nghệ thuật tinh tế.

- Thảo luận về đoạn trích “Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh”: phản ánh cuộc sống xa hoa của vua chúa và sự lạc lõng của quan lại thời Lê - Trịnh, một cái nhìn chân thực về tối tăm của xã hội Việt Nam ngày xưa

b) Phần chính

* Thái độ ăn chơi xa hoa, thái quá của chúa Trịnh Sâm

- Sở thích đèn đuốc, dạo chơi:

• Chúa xây dựng nhiều cung điện, đền đài khắp nơi
• Việc xây dựng đền đài với mục đích cá nhân đã gây thiệt hại cho nhân dân.

- Cuộc dạo chơi của chúa ở Tây Hồ

• Tổ chức thường xuyên ba bốn lần mỗi tháng
• Mỗi cuộc dạo chơi chơi xổ sốu thu hút đông đảo người hầu hạ cùng những trò giải trí lố lăng, lãng phí.

- Thú vui cây cảnh:

• Chúa thu thập vật phẩm “phụng thủ” - những thứ quý giá trong thiên hạ (động vật quý, cây cổ thụ, hòn đá quái dị, chậu cây cảnh...)
• Chúa thậm chí mang về một cây đa cổ thụ từ bên kia sông, đòi hỏi sự hỗ trợ của hàng trăm người lao động
• Trong cung, chúa sắp xếp những bức tranh núi non trông như bến đá đầu non -> sự công phu, xa hoa và lãng phí.

=> Cách ghi chép tỉ mỉ, chân thực, khách quan, không thêm bất kỳ nhận định nào nhưng cũng đủ để thể hiện sự lãng phí trong việc ăn chơi, không để ý đến lợi ích quốc gia của một người nắm quyền lực.

=> Dự đoán trước sự sụp đổ, suy thoái là điều không thể tránh khỏi đối với một triều đại chỉ biết thưởng thức những niềm vui đời thường.

* Sự tham lam, lòng tham của quan lại trong cung chúa

- Lạc lõng của người đứng đầu dẫn đến thói lạm dụng quyền lực của quan lại dưới trướng:

• Bọn quan thần được ưa chuộng bởi việc tham gia vào những trò chơi xa hoa
• Chúng ỷ thế thống trị, lạm dụng quyền lực, tác oai, tác quái
• Chúng thu thập vật phẩm “phụng thủ” nhưng thực tế là hành động cướp giật, đánh cắp -> người dân bị cướp mất hai lần, hoặc phải tự hủy bỏ những đồ quý giá của mình, trong khi chúng lại vừa vơ vét mà vẫn được khen ngợi và thưởng thức sự sung túc.

=> Phạm Đình Hổ kể lại câu chuyện trong gia đình của mình khi bà mẹ ông phải bắt buộc phải chặt hạ một cây kê và hai cây lựu quý chỉ để tránh khỏi tai nạn -> Thể hiện thêm sức thuyết phục về tính chân thực của những ghi chú.
=> Thông qua cách ghi chú, tác giả đã tinh tế tiết lộ thái độ không hài lòng, phê phán của mình.

c) Kết luận

• Tổng kết những nghệ thuật xuất sắc làm nên thành công của đoạn trích: Phong cách ghi chú cực kỳ tỉ mỉ, chân thực, bút pháp của Phạm Đình Hổ là một bút ký sâu sắc,...
• Tác phẩm không chỉ mang giá trị văn hóa mà còn chứa đựng giá trị lịch sử đáng chú ý
• Mở rộng trình bày ý kiến cá nhân về những điều được phản ánh trong đoạn trích.