1. Bài luận 'Đề văn biểu cảm và cách viết bài văn biểu cảm' số 1
Phần I: ĐỀ VĂN BIỂU CẢM VÀ CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
1. Đề văn biểu cảm:
a. Cảm nghĩ về dòng sông:
- Đối tượng: dòng sông quê hương em.
- Tình cảm cần biểu hiện: sự yêu quý của em với dòng sông quê hương.
b. Cảm nghĩ về đêm trăng trung thu:
- Đối tượng: trăng trong đêm trung thu, kỷ niệm trong đêm trăng.
- Tình cảm: yêu thích đêm trăng trung thu.
c. Cảm nghĩ về nụ cười của mẹ
- Đối tượng: nụ cười của mẹ
- Tình cảm: yêu quý, trân trọng.
d. Vui buồn tuổi thơ.
- Đối tượng: kỷ niệm vui buồn của tuổi thơ
- Tình cảm: nhắc lại, thấy gắn bó, hoài niệm về quá khứ.
e. Loài cây em yêu.
- Đối tượng: cây na
- Tình cảm: yêu quý, coi nó như bạn.
2. Các bước làm bài văn biểu cảm:
Cho đề bài: Cảm nghĩ về nụ cười của mẹ.
a. Tìm hiểu đề và tìm ý:
- Đối tượng biểu cảm: nụ cười của mẹ
- Hình dung về nụ cười của mẹ: nụ cười động viên, an ủi, hạnh phúc…
b. Lập dàn bài:
* Mở bài: giới thiệu em ấn tượng nhất nụ cười của mẹ.
* Thân bài:
- Vài nét về mẹ: hiền lành, nụ cười sáng và lan tỏa hạnh phúc đến cho mọi người.
- Biểu hiện về nụ cười của mẹ:
+, Mẹ cười khi thấy hạnh phúc (lúc em được điểm cao).
+, Nụ cười của mẹ là sự động viên cho em ( khi em học đàn nhưng chưa đánh được).
+, Nụ cười tha thứ, bao dung khi em mắc lỗi (em nói lời không phải với mẹ).
- Khi thiếu vắng nụ cười của mẹ: em cảm thấy nó thiếu đi một thứ gì đó quan trọng.
- Em làm như thế nào để lúc nào cũng thấy mẹ cười: em phải chăm ngoan, học giỏi.
* Kết bài: Cảm xúc của em với mẹ và phải luôn yêu thương, kính trọng mẹ.
c. Các em dựa trên dàn bài gợi ý và viết bài hoàn chỉnh.
d. Sau khi viết, các em chỉnh sửa các lỗi chính tả, diễn đạt và xem bài của mình đã đúng chủ đề chưa.
Phần II: LUYỆN TẬP
a. Bài luận biểu đạt tình cảm: tình yêu đối với quê hương An Giang của tác giả.
Đối tượng: quê hương An Giang yêu dấu.
Nhan đề: Quê hương An Giang của tôi.
b. Nêu dàn ý của bài:
- Mở bài: giới thiệu tình yêu quê hương của tác giả.
- Thân bài:
+, Những kỷ niệm tuổi thơ
+, Tình yêu quê hương trong cuộc chiến và tình yêu đối với những người anh hùng của quê hương.
- Kết bài: Cảm xúc của con người xa quê.
c. Phương thức biểu cảm của bài văn: biểu cảm trực tiếp.


2. Bài luận 'Đề văn biểu cảm và cách viết bài văn biểu cảm' số 3
I. NỘI DUNG CÂU HỎI LÝ THUYẾT
Câu 1 - Trang 87 SGK
Thách thức đặt ra trong đề bài là khám phá sâu sắc về cảm nhận và biểu cảm về những đối tượng đặc biệt. Hãy bắt đầu cuộc hành trình này:
a) Làm thế nào để nói về cảm xúc về dòng sông (hoặc dãy núi, cánh đồng, vườn cây,...)?
b) Làm thế nào để mô tả đêm trăng trung thu một cách ấn tượng?
c) Làm thế nào để truyền đạt cảm nhận về nụ cười của mẹ một cách chân thành?
d) Làm thế nào để thể hiện tình cảm vui buồn tuổi thơ một cách đặc sắc?
e) Làm thế nào để diễn đạt tình cảm yêu thích đối với một loài cây cụ thể?
Điều quan trọng là phải xác định rõ đối tượng biểu cảm và tình cảm mà bạn muốn truyền đạt trong mỗi đề văn.
Câu 2 - Trang 88 SGK
Nhìn chung, quá trình làm bài văn biểu cảm đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sáng tạo. Dưới đây là các bước quan trọng:
a) Tìm hiểu kỹ về đề bài và xác định ý chính cần truyền đạt.
b) Lập dàn bài sao cho nó phản ánh rõ cấu trúc ý và ý chính của bạn.
c) Bắt đầu viết bài một cách tự nhiên và sáng tạo, chú ý đến lựa chọn từ ngữ và cấu trúc câu.
d) Kiểm tra và sửa lỗi chính tả, ngữ pháp sau khi hoàn thành bài viết.
II. LUYỆN TẬP
Bài luyện tập trang 89 SGK
Đoạn văn trích từ tác phẩm của Mai Văn Tạo là một hành trình đầy cảm xúc về quê hương An Giang. Hãy xem xét một số điểm chính:
a) Bài văn thể hiện tình cảm gì và đối tượng chính là ai? Nhan đề và đề văn có thể là gì?
b) Dàn ý của bài văn được xây dựng như thế nào?
c) Phương thức biểu cảm chủ yếu của bài văn là gì?
Đây là những yếu tố quan trọng giúp tạo nên một bài văn biểu cảm ấn tượng.


3. Bài giảng 'Đề văn biểu cảm và cách thực hiện bài văn biểu cảm' số 2
I. Đề văn biểu cảm và các bước làm bài văn biểu cảm
1. Đề văn biểu cảm
- Đối tượng:
a. Dòng sông quê hương
b. Đêm trăng trung thu
c. Nụ cười của mẹ
d. Kỉ niệm tuổi thơ
e. Loài cây
- Tình cảm:
Các đề a, b, c và d đều thể hiện tình cảm yêu mến.
Đề d thể hiện tình cảm vui buồn đan xen.
2. Các bước làm bài văn biểu cảm
a.
- Đối tượng: nụ cười của mẹ.
- Cần hình dung được: nụ cười của mẹ như thế nào, khi nào thì mẹ cười, tác dụng của nụ cười ấy đối với người viết.
b. Lập dàn bài:
* Mở bài: Giới thiệu chung về nụ cười của mẹ: ấm áp, dịu dàng hay rạng rỡ, tươi tắn?
* Thân bài:
- Giới thiệu qua về mẹ: tên, tuổi và nghề nghiệp.
- Miêu tả đôi nét về mẹ: dáng người, khuôn mặt… Và nêu ra đặc điểm em ấn tượng nhất: nụ cười.
- Mẹ thường mỉm cười: khi em được điểm tốt, khi em giúp đỡ công việc nhà…
- Tác dụng của nụ cười: nguồn động lực để em cố gắng.
- Khi thiếu vắng nụ cười của mẹ: buồn bã, thiếu đi cảm giác vui vẻ…
* Kết bài: Tình cảm của em dành cho mẹ: yêu thương, hy vọng mẹ luôn được vui vẻ.
c. Viết bài: Dự kiến cách viết đối với từng phần
- Mở bài: Sử dụng một câu ca dao hoặc câu thơ viết về mẹ để dẫn dắt đến hình ảnh người mẹ và nụ cười của mẹ.
- Thân bài: Trình bày theo những nội dung ở phần tìm ý. Nhưng qua việc miêu tả hình ảnh nụ cười và kể lại những kỉ niệm về nụ cười của mẹ.
- Kết bài: Bộc lộ tình cảm chân thành dành cho mẹ (có thể sử dụng một bài thơ viết về mẹ để kết lại).
d. Sau khi viết xong cần đọc lại và sửa chữa bài viết: các lỗi chính tả, dùng từ và ngữ pháp để bài viết hoàn hảo nhất.
=> Tổng kết:
- Đề văn biểu cảm bao giờ cũng nêu ra đối tượng biểu cảm và định hướng tình cảm cho bài làm.
- Các bước làm bài văn biểu cảm là:
Tìm hiểu đề
Tìm ý và lập dàn ý
Viết bài
Đọc lại và sửa bài
- Muốn tìm ý cho bài văn biểu cảm thì phải hình dung cụ thể đối tượng biểu cảm trong mọi trường hợp và cảm xúc, tình cảm của mình trong các trường hợp đó.
- Tìm lời văn thích hợp, gợi cảm khi diễn đạt tình cảm.
II. Luyện tập
Đọc bài văn trong SGK và trả lời câu hỏi:
a.
- Bài văn trên bộc lộ tình yêu quê hương của người viết.
- Đối tượng: mảnh đất An Giang, quê hương của tác giả.
- Đặt tên nhan đề: An Giang quê tôi, An Giang - mảnh đất của kí ức,
- Tên đề văn: Cảm nghĩ về quê hương.
b. Dàn ý:
* Mở bài: Giới thiệu về đối tượng biểu cảm: quê hương với những cái đẹp, cái lớn lao.
* Thân bài:
- Quê hương hiện lên trong kí ức của tác giả:
Cánh đồng bao la vàng rực.
Tiếng chuông chùa ngân thẳm canh khuya.
Ánh nắng chiều tà…
Màu đá xám đen, tấm phên xác xơ che nắng người đập đá.
- Hình ảnh quê hương hiện lên trong lịch sử: là bãi chiến trường với những con người anh hùng đã mãi mãi nằm xuống.
* Kết bài: Tình yêu của tác giả dành cho quê hương.
c.
- Phương thức biểu đạt: biểu cảm.
- Tác giả đã bộc lộ trực tiếp tình yêu, nỗi nhớ dành cho quê hương: các từ “yêu”, “nhớ” được lặp lại nhiều lần.
* Bài tập ôn luyện: Xác định đối tượng và tình cảm trong đề văn sau. Sau đó lập dàn ý cho đề văn đó.
Đề bài: Cảm nghĩ về người thầy, người cô mà em yêu mến.
Gợi ý:
a. Đối tượng: người thầy, người cô
b. Tình cảm: yêu mến, kính trọng và biết ơn.
c. Lập dàn ý:
* Mở bài: Giới thiệu về người thầy/cô giáo của em.
* Thân bài:
- Miêu tả qua về thầy/cô:
Vóc dáng
Đôi mắt
Mái tóc
Khuôn mặt
Giọng nói: ấm áp, truyền cảm.
- Kỉ niệm về thầy cô:
Những tiết học đầy ắp nụ cười.
Những bài giảng bổ ích.
Lời khuyên cố gắng trong học tập.
=> Lòng yêu mến, ngưỡng mộ và cảm phục dành cho thầy/cô.
* Kết bài: Bộc lộ tình cảm dành cho thầy/cô của mình.


4. Bài soạn 'Đề văn biểu cảm và cách làm bài văn biểu cảm' số 5 (Phiên bản Sáng Tạo)
Phần I: ĐỀ VĂN BIỂU CẢM VÀ CÁC BƯỚC LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
1. Đề văn biểu cảm:
Đề bài- Đối tượng biểu cảm- Tình cảm cần biểu hiện
a) Cảm nghĩ về dòng sông quê hương.
Dòng sông quê hương em.
Chia sẻ cảm xúc và ký ức đặc biệt với dòng sông quê hương.
b) Cảm nghĩ về đêm trăng trung thu.
Đêm trăng trung thu.
Những cảm nhận và tình cảm sâu sắc về đêm trăng trung thu.
c) Cảm nghĩ về nụ cười của mẹ.
Nụ cười của mẹ.
Tình cảm yêu thương và sự trân trọng đối với nụ cười của mẹ.
d) Vui buồn tuổi thơ.
Ký ức vui buồn của thời thơ ấu.
Nhìn lại và chia sẻ về những kí ức, tình cảm với quá khứ.
e) Loài cây em yêu.
Loài cây em yêu (na, xoài, bưởi, nhãn, ổi, …).
Ấn tượng và cảm nhận về loài cây đặc biệt.
2. Các bước làm bài văn biểu cảm
Đề bài: Cảm nghĩ về nụ cười của mẹ.
a) Tìm hiểu đề và tìm ý:
- Đối tượng biểu cảm: nụ cười của mẹ
- Hình dung về nụ cười của mẹ: nụ cười động viên, an ủi, hạnh phúc,…
- Tình cảm của em với nụ cười của mẹ nói riêng và với mẹ nói chung:
+ Không phải lúc nào mẹ cũng nở nụ cười.
+ Cảm xúc của em khi vắng nụ cười của mẹ (buồn, trống trải và nhớ mẹ).
+ Làm sao để luôn thấy nụ cười của mẹ (em phải luôn chăm ngoan và học giỏi).
b) Lập dàn bài:
* Mở bài: Nêu cảm xúc chung của em với nụ cười của mẹ.
* Thân bài:
- Vài nét về mẹ: hiền lành, nụ cười tươi sáng và lan tỏa hạnh phúc đến cho mọi người.
- Biểu hiện về nụ cười của mẹ:
+ Mẹ cười khi hạnh phúc (lúc em được điểm cao).
+ Nụ cười khuyến khích ( khi em học đàn nhưng chưa đánh được).
+ Nụ cười tha thứ, bao dung khi em mắc lỗi (em nói lời không phải với mẹ).
- Khi thiếu vắng nụ cười của mẹ: em cảm thấy như thiếu đi một thứ gì đó quan trọng.
- Em làm như thế nào để lúc nào cũng thấy mẹ cười: em phải chăm ngoan, học giỏi.
* Kết bài: Cảm xúc của em với mẹ và phải luôn yêu thương, kính trọng mẹ.
c) Viết bài:
Dựa vào dàn bài và dự kiến cách viết từng phần của bài làm thế nào để bày tỏ cho hết niềm yêu thương, kính trọng đối với mẹ.
d) Sửa bài
Sau khi viết xong, cần đọc lại và sửa chữa bài để bớt những ý thừa, thêm những ý thiếu và kiểm tra các lỗi về chính tả, về ngữ pháp, ...
Phần II: LUYỆN TẬP
Trả lời câu hỏi (trang 89, SGK Ngữ văn 7, tập 1):
a)
- Bài văn biểu đạt tình yêu làng quê An Giang của tác giả.
- Đối tượng: quê hương An Giang yêu dấu.
- Nhan đề: An Giang quê hương tôi.
b) Dàn ý:
- Mở bài: Giới thiệu tình yêu quê hương của tác giả.
- Thân bài:
+ Những kỉ niệm tuổi thơ êm đẹp.
+ Tình yêu quê hương trong chiến đấu và tình yêu đối với những người anh hùng của quê hương.
- Kết bài: Cảm xúc của con người xa quê.
c) Phương thức biểu cảm của bài văn thể hiện trực tiếp qua những câu văn: Tôi da diết mong gặp lại …, Tôi thèm được … , Tôi tha thiết muốn biết … , Tôi muốn tìm lại …, …


5. Bài soạn 'Đề văn biểu cảm và cách làm bài văn biểu cảm' số 4 (Phiên bản Sáng Tạo)
I. Đề văn biểu cảm và các bước làm bài văn biểu cảm:
1. Đề văn biểu cảm:
a. Cảm nghĩ về dòng sông:
- Đối tượng: dòng sông quê hương em.
- Tình cảm cần biểu hiện: sự yêu quý của em với dòng sông quê hương.
b. Cảm nghĩ về đêm trăng trung thu:
- Đối tượng: trăng trong đêm trung thu, kỉ niệm trong đêm trăng.
- Tình cảm: yêu thích đêm trăng trung thu.
c. Cảm nghĩ về nụ cười của mẹ
- Đối tượng: nụ cười của mẹ
- Tình cảm: yêu quý, trân trọng.
d. Vui buồn tuổi thơ.
- Đối tượng: kỉ niệm vui buồn của tuổi thơ
- Tình cảm: nhắc lại, thấy gắn bó, hoài niệm về quá khứ.
e. Loài cây em yêu.
- Đối tượng: cây na
- Tình cảm: yêu quý, coi nó như bạn.
2. Các bước làm bài văn biểu cảm:
Cho đề bài: Cảm nghĩ về nụ cười của mẹ.
a. Tìm hiểu đề và tìm ý:
- Đối tượng biểu cảm: nụ cười của mẹ
- Hình dung về nụ cười của mẹ: nụ cười động viên, an ủi, hạnh phúc…
b. Lập dàn bài:
*Mở bài: giới thiệu em ấn tượng nhất nụ cười của mẹ.
*Thân bài:
- Vài nét về mẹ: hiền lành, nụ cười sáng và lan tỏa hạnh phúc đến cho mọi người.
- Biểu hiện về nụ cười của mẹ:
+, Mẹ cười khi thấy hạnh phúc (lúc em được điểm cao).
+, Nụ cười của mẹ là sự động viên cho em ( khi em học đàn nhưng chưa đánh được).
+, Nụ cười tha thứ, bao dung khi em mắc lỗi (em nói lời không phải với mẹ).
- Khi thiếu vắng nụ cười của mẹ: em cảm thấy nó thiếu đi một thứ gì đó quan trọng.
- Em làm như thế nào để lúc nào cũng thấy mẹ cười: em phải chăm ngoan, học giỏi.
*Kết bài: Cảm xúc của em với mẹ và phải luôn yêu thương, kính trọng mẹ.
II. LUYỆN TẬP:
a. Bài văn biểu đạt tình cảm: yêu làng quê An Giang của tác giả.
Đối tượng: quê hương An Giang yêu dấu.
Nhan đề: Quê hương An Giang của tôi.
b. Nêu dàn ý của bài:
- Mở bài: giới thiệu tình yêu quê hương của tác giả.
- Thân bài:
+, Những kỉ niệm tuổi thơ
+, Tình yêu quê hương trong chiến đấu và tình yêu đối với những người anh hùng của quê hương.
- Kết bài: Cảm xúc của con người xa quê.
c. Phương thức biểu cảm của bài văn: trực tiếp.


6. Bài viết 'Đề văn biểu cảm và cách thực hiện bài văn biểu cảm' số 6 (Phiên bản Sáng Tạo)
A. Những Hiểu Biết Quan Trọng
I. Đề Văn Biểu Cảm và Quy Trình Làm Bài
1. Đề Văn Biểu Cảm
Thường chỉ đề cập đến đối tượng và tình cảm cần thể hiện. Hãy tìm những ý đó trong những đề sau:
a) Cảm xúc về dòng sông (hoặc dãy núi, cánh đồng, vườn cây,...):
b) Cảm xúc về đêm trăng trung thu
c) Cảm xúc về nụ cười của mẹ
d) Kỷ niệm vui buồn tuổi thơ
e) Tình cảm với một loài cây
Trả lời
Đề- Đối tượng thể hiện cảm xúc- Tình cảm cần diễn đạt
a)
Dòng sông (hoặc dãy núi, cánh đồng, vườn cây,...)
Yêu thương, tự hào
b)
Đêm trăng trung thu
Đẹp, yêu thiên nhiên
c)
Nụ cười của mẹ
Yêu, hạnh phúc, ấm áp
d)
Kỷ niệm vui buồn tuổi thơ
Trân trọng, nhớ về
e)
Một loài cây nào đó
Yêu quý, thú vị
2. Các Bước Làm Bài Văn Biểu Cảm
Cho đề bài: Cảm xúc về nụ cười của mẹ
a) Tìm hiểu đề và thu thập ý:
Đối tượng thể hiện cảm xúc: Nụ cười của mẹ
Mô tả về nụ cười của mẹ:
Nụ cười động viên, an ủi với mỗi thành công của em: từ khi mới sinh, đến khi bước chân đầu tiên, khi học nói, và mỗi khi đạt điểm cao...
Không phải lúc nào mẹ cũng cười: chỉ khi vui vẻ, khi em làm tốt, khi mẹ hạnh phúc
Lúc mẹ không cười: Khi em làm mẹ buồn, khi mẹ bệnh, mệt mỏi
Để thấy nụ cười của mẹ: Phải học tập chăm chỉ, nghe lời mẹ, và luôn chăm sóc mẹ để giữ cho mẹ luôn hạnh phúc...
Cảm xúc của em mỗi khi thấy nụ cười của mẹ: Yêu thương, vui vẻ, hạnh phúc, và niềm tin vào cuộc sống
b) Lập kết cấu bài văn
Mở đầu: Giới thiệu về nụ cười của mẹ và cảm xúc tổng quan của em
Phần chính:
Mô tả nụ cười của mẹ
Miêu tả về nụ cười của mẹ: đôi mắt mẹ nheo lại, bộ răng trắng đều như hạt bắp, hoặc chỉ là một nụ cười nhẹ nhàng nhưng ánh mắt không giấu nổi niềm vui
Em nhìn thấy nụ cười của mẹ khi nào: Từ khi còn nhỏ, khi đầu tiên biết đi và lúc đầu học nói, đến khi đạt được những thành công...
Cảm xúc của em mỗi khi nhìn thấy nụ cười của mẹ
Không phải lúc nào mẹ cũng cười: Trong những lúc buồn, bệnh, mệt mỏi, khuôn mặt mẹ trở nên u tư, hay đôi mắt mẹ buồn bã...
Em phải làm gì để luôn thấy nụ cười của mẹ?
Kết luận: Khẳng định vai trò của nụ cười của mẹ đối với cuộc sống của em
c) Viết bài
d) Kiểm tra và sửa chữa
Ghi nhớ: trang 88 sgk Ngữ Văn 7 tập hai
B. Bài Tập và Hướng Dẫn
II. Thực Hành
Bài tập: trang 89 sgk Ngữ Văn 7 tập một
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
Thường người ta đi xa rồi trở về quê hương kể chuyện lạ về những nơi xa. Còn tôi khi về quê, từ khung cửa nhỏ của ngôi nhà lá, tôi nhìn ra xứ sở rộng lớn với đôi mắt hứng khởi. Khi đi, tôi chỉ thấy quê mình qua khung cửa hẹp, nhưng khi về, ánh sáng mặt trời làm sáng bước chân tôi mỗi bước đi. Tôi nhìn thấy quê hương mình rõ ràng hơn, thấy nét đẹp mỗi ngày từng bước tôi đi. Tôi nhớ quê hương mình hơn, yêu quê hương mình hơn khi đã trải qua những nơi khác nhau trên đất nước. Khi đi, tôi đã chập chững, nhưng khi về, tôi là một người đã trải qua nhiều miền đất. Khi đi, từ khung cửa nhỏ của ngôi nhà lá, tôi ngơ ngác nhìn ra xứ sở rộng lớn với đôi mắt khù khờ. Khi về, ánh sáng mặt trời soi sáng mỗi bước tôi đi. Tôi nhìn rõ quê hương hơn, thấy được xứ sở mình đẹp hơn ngày khởi cuộc.
Theo Tản văn Mai Văn Tạo
Câu hỏi:
a) Bài văn biểu đạt tình cảm gì, đối với đối tượng nào? Đặt nhan đề và đề văn phù hợp cho bài văn.
b) Nêu dàn ý của bài văn
c) Chỉ ra phương thức biểu cảm của bài văn
Bài làm:
a)
Bài văn thể hiện sự nhớ mong đối với quê hương và tình yêu quê hương của một người con xa xôi.
Đối tượng của bài văn: Đẹp, lớn lao của quê hương
Nhan đề: Quê Hương; Quê Tôi; Khám Phá Đất Nước
Đề văn thích hợp: Cảm xúc về quê hương sau những hành trình.
b) Bài văn được chia thành 3 phần:
Mở đầu (Từ đầu...đến cái đẹp, lớn lao của quê mình): Giới thiệu về quê hương, cảm nhận tổng quan của tác giả về quê hương.
Thân bài
Mô tả về thiên nhiên của quê hương trong ký ức của tác giả => Thể hiện cảm xúc của tác giả: nhớ mong, yêu quê hương
Quê hương An Giang trong những trang vàng của lịch sử => Sự yêu mến, tự hào của tác giả về truyền thống tốt đẹp của quê hương mình
Kết bài: Khẳng định sự trưởng thành, tư duy và tình yêu quê hương của tác giả.
c) Phương thức biểu cảm của bài văn: Hầu hết những câu văn thể hiện cảm xúc một cách trực tiếp bằng những từ ngữ giản dị và hình ảnh sinh động. Qua đó, có thể tưởng tượng về tình cảm mạnh mẽ, tình yêu và sự nhớ mong sâu sắc của tác giả với quê hương.


