1. Bài luận 'Chiếc lá cuối cùng' số 1
1. Tóm tắt:
Xiu và Giôn-xi, hai nghệ sĩ trẻ. Giôn-xi mắc bệnh, suy nghĩ về cái chết khi chiếc lá cuối cùng rụng. Đêm mưa, chiếc lá vẫn đọng, Giôn-xi thoát khỏi tình trạng tuyệt vọng. Cụ Bơ-men, họa sĩ già, qua đời vì vẽ chiếc lá thường xuân làm hy sinh bản thân để đem lại hy vọng cho Giôn-xi.
2. Bố cục
Chia thành 3 phần:
+ Phần 1 (từ đầu… Hà Lan): Giôn-xi mắc bệnh, chờ chết
+ Phần 2 (tiếp…chăm nom- thế thôi): Giôn-xi chiến thắng căn bệnh.
+ Phần 3 (còn lại): Sự thật về chiếc lá cuối cùng
3. Hướng dẫn soạn bài
Câu 1:
Những chi tiết thể hiện lòng thương yêu của cụ Bơ-men đối với Giôn-xi:
+ Cụ Bơ-men sợ sệt nhìn ra cửa sổ, nhìn cây thường xuân.
-> Cụ Bơ-men vội vã thăm Giôn-xi, lo lắng cho cô.
+ Cụ Bơ-men âm thầm vẽ chiếc lá trong đêm mưa gió.
-> Tình yêu thương, sự hi sinh của cụ Bơ-men cho Giôn-xi.
- Tác giả giữ bí mật về việc cụ Bơ-men vẽ chiếc lá để tạo bất ngờ cho độc giả.
- Chiếc lá trở thành kiệt tác, kích thích sức sống và giúp Giôn-xi vượt qua bệnh tật.
Câu 2:
- Xiu không biết về ý định vẽ chiếc lá thay cho lá cuối cùng sắp rụng.
+ Trước đó, cả hai không nói gì khi cụ Bơ-men làm mẫu cho Xiu.
+ Khi Giôn-xi đòi kéo mành lên, Xiu làm theo một cách chán nản.
+ Cả Xiu và Giôn-xi ngạc nhiên khi chiếc lá vẫn còn sau đêm mưa gió.
+ Xiu chỉ biết về tình trạng ốm của cụ Bơ-men khi bác sĩ nói.
-> Nếu Xiu biết trước, truyện sẽ mất đi sự bất ngờ và thú vị, đồng thời mất đi tâm trạng lo lắng của Xiu cho Giôn-xi.
Câu 3:
- Giôn-xi yếu đuối, chỉ chờ chiếc lá cuối cùng rụng để kết thúc cuộc sống.
+ Phản ứng trước hai lần kéo mành: Sợ hãi và ngạc nhiên khi chiếc lá vẫn còn.
- Nguyên nhân hồi sinh của Giôn-xi: Hình ảnh chiếc lá thường xuân tràn đầy sức sống sau đêm mưa bão.
- Kết thúc mở để người đọc tự hình dung phản ứng của Giôn-xi.
+ Dư vị của tình người, niềm tin, sự hi sinh còn mãi.
Câu 4:
- Hai lần đảo ngược tình huống tạo sự bất ngờ, thú vị.
+ Ban đầu, Giôn-xi bị bệnh, chờ chết, còn cụ Bơ-men khỏe mạnh.
+ Sau đó, Giôn-xi hồi sinh, còn cụ Bơ-men chết sau đêm mưa gió.
- Hiện tượng đảo ngược tình huống làm nổi bật nghệ thuật chân chính.
+ Rung cảm trước tình yêu thương giữa những người nghèo.
I. Tác giả và tác phẩm
- O Hen-ri (1862 – 1910) là một nhà văn Mĩ nổi tiếng, chủ yếu viết truyện ngắn.
- Nhiều tác phẩm của ông như Căn gác xép, Tên cảnh sát và gã lang thang để lại ấn tượng sâu sắc.
- Các truyện của O Hen-ri mang tinh thần nhân đạo cao cả, thể hiện tình thương yêu người nghèo, rất cảm động.
II. Nội dung tác phẩm
1. Bối cảnh sáng tác
Truyện Chiếc lá cuối cùng là một trong 600 truyện ngắn của ông, nằm ở phần cuối tác phẩm.
2. Cấu trúc tác phẩm
▪ Phần 1 (từ đầu… Hà Lan): Giôn-xi mắc bệnh, chờ chết
▪ Phần 2 (tiếp…chăm nom - thế thôi): Giôn-xi chiến thắng căn bệnh.
▪ Phần 3 (còn lại): sự thật về kiệt tác chiếc lá cuối cùng.
3. Ý nghĩa tác phẩm
Tác phẩm nói về tình bạn, tình yêu thương giữa con người. Nhà văn muốn truyền đạt thông điệp: Hãy luôn bảo toàn khát khao hi vọng, luôn yêu thương và tận dụng nghệ thuật phục vụ con người. Nghệ thuật chân chính nhất là nghệ thuật vì con người và vì tình cảm.
4. Giá trị nghệ thuật
Tác phẩm sử dụng nhiều tình huống hấp dẫn, cấu trúc chặt chẽ, và đặc biệt là đảo ngược tình huống, tạo sự hứng thú cho độc giả.
III. Hiểu đọc
Câu 1 - Trang 90 SGK
Những chi tiết thể hiện lòng thương yêu và hành động cao cả của cụ Bơ-men đối với Giôn-xi? Tại sao nhà văn để mặc đoạn văn về việc cụ Bơ-men vẽ chiếc lá trong đêm mưa tuyết? Tại sao chiếc lá cuối cùng được xem là một kiệt tác?
Trả lời:
Những chi tiết thể hiện lòng thương yêu của cụ Bơ-men đối với Giôn-xi:
▪ Cụ Bơ-men sợ sệt nhìn ra cửa sổ, nhìn cây thường xuân
➜ Cụ Bơ-men vội vã tới thăm Giôn-xi, lo lắng cho Giôn-xi
▪ Cụ Bơ-men âm thầm vẽ chiếc lá trong đêm mưa gió
➜ Tình yêu thương, sự hi sinh của cụ Bơ-men cho Giôn-xi
- Tác giả giữ bí mật về việc cụ Bơ-men vẽ chiếc lá để tạo bất ngờ ở kết truyện.
- Chiếc lá trở thành kiệt tác bởi nó làm sống lại niềm tin, giúp Giôn-xi vượt qua bệnh tật. Nhưng đồng thời, cụ Bơ-men hy sinh cả mạng sống của mình.
Câu 2 - Trang 90 SGK
Tìm bằng chứng chứng minh rằng Xiu không biết về ý định vẽ chiếc lá thay cho lá cuối cùng rụng xuống. Nếu Xiu biết, truyện có mất đi sự hấp dẫn không? Vì sao?
Trả lời:
- Xiu không biết cụ Bơ-men sẽ vẽ chiếc lá thay thế:
▪ Trước đó, Xiu và cụ Bơ-men không nói gì khi họa sĩ làm mẫu
▪ Khi Giôn-xi yêu cầu kéo mành, Xiu làm theo cách chán nản
▪ Cả Xiu và Giôn-xi đều ngạc nhiên khi chiếc lá cuối cùng vẫn còn sau đêm mưa gió
▪ Xiu chỉ biết cụ Bơ-men ốm khi bác sĩ nói
➜ Nếu Xiu biết trước, truyện sẽ mất đi sự thú vị và bất ngờ. Đồng thời, cảm xúc lo lắng của Xiu cho Giôn-xi sẽ không được thể hiện mạnh mẽ.
Câu 3 - Trang 90 SGK
Hãy tưởng tượng tâm trạng căng thẳng của Giôn-xi, Xiu và độc giả khi hai lần Giôn-xi yêu cầu kéo mành lên. Nguyên nhân sâu xa nào làm cho Giôn-xi hồi sinh? Tại sao tác giả chọn kết thúc truyện bằng giọng kể của Xiu mà không thể hiện phản ứng của Giôn-xi?
Trả lời:
- Giôn-xi yếu đuối, tuyệt vọng:
▪ Đợi chiếc lá cuối cùng rụng xuống là kết thúc cuộc sống của mình
▪ Giôn-xi thờ ơ, bỏ mặc bản thân mặc dù Xiu thể hiện tình yêu thương
- Phản ứng trước hai lần kéo mành:
▪ Lần 1: Giôn-xi và Xiu sợ chiếc lá rụng, lo lắng
▪ Lần 2: Cả hai ngạc nhiên khi chiếc lá vẫn còn trên cây
- Nguyên nhân Giôn-xi hồi sinh:
▪ Cảm nhận sức sống của chiếc lá thường xuân sau đêm mưa bão
▪ Không muốn phụ lòng tốt của Xiu, cụ Bơ-men
- Kết thúc của tác giả để lại sự hồi hộp và tò mò cho độc giả, cũng như để mỗi người tự tưởng tượng phản ứng của Giôn-xi.
Câu 4 - Trang 90 SGK
Chứng minh rằng truyện Chiếc lá cuối cùng của O Hen-ri, qua đoạn trích này, tạo nên sự hứng thú bằng hai sự kiện đối lập và bất ngờ, làm nổi bật hiện tượng đảo ngược tình huống. Điều này ảnh hưởng thế nào đến trải nghiệm đọc của độc giả?
Trả lời:
- Truyện có hiện tượng đảo ngược tình huống:
▪ Ban đầu, Giôn-xi bệnh, tuyệt vọng. Cụ Bơ-men khỏe mạnh
▪ Sau đó, Giôn-xi khỏi bệnh. Cụ Bơ-men chết sau đêm mưa gió.
- Đảo ngược tình huống tạo nên sự bất ngờ và thú vị cho độc giả
- Khẳng định nghệ thuật chân chính mang lại sự hồi sinh và rung động tình cảm của những con người nghèo khổ.