Top 6 bài soạn 'Bạn đến chơi nhà' (Ngữ văn 8 - SGK Chân trời sáng tạo) đặc sắc

Chuẩn bị đọc

Khi bạn thân đến thăm, nhất là sau thời gian dài không gặp, chúng ta thường chuẩn bị những gì?

Gợi ý:

Khi có bạn thân đến nhà, đặc biệt là sau một thời gian dài xa cách, chúng ta thường chuẩn bị những món ăn ngon để đón tiếp.

Trải nghiệm cùng văn bản

Câu 1. Bảy câu thơ đầu gợi cho em hình dung gì?

Bảy câu thơ đầu khắc họa cuộc sống thiếu thốn của nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Câu 2. “Ta” trong câu thơ cuối là ai?

• Từ “ta” đầu: nhân vật trữ tình - chủ nhà
• Từ “ta” sau: người bạn

Suy ngẫm và phản hồi

Câu 1. Tác giả sử dụng từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ nào trong bảy câu thơ đầu để giới thiệu về hoàn cảnh gia đình với người bạn đến chơi?

- Từ ngữ, hình ảnh: trẻ vắng, chợ xa, ao sâu nước cả, vườn rộng rào thưa, cải chưa lên cây, cà vừa nụ, bầu mới rụng cuống, mướp đang nở hoa, trầu không có.

- Biện pháp tu từ: phóng đại

=> Những hình ảnh này khắc họa một cuộc sống giản dị, thiếu thốn về vật chất.

Câu 2. Phân tích ý nghĩa của câu thơ cuối.

- Bạn đến chơi nhà: Dù thiếu thốn về vật chất, nhưng tình cảm bạn bè vẫn được trân trọng, điều đó đã đủ quý giá.

- “Ta với ta”:

• Từ “ta” đầu tiên: nhân vật trữ tình - chủ nhà
• Từ “ta” thứ hai: người bạn - khách
• Từ “với” thể hiện sự song hành, gắn bó, không còn khoảng cách.

=> Câu thơ khẳng định tình bạn tri kỷ, tâm hồn đồng điệu, không màng vật chất.

Câu 3. Tác giả cười ai, cười điều gì? Tác dụng của tiếng cười trong bài thơ?

- Tác giả cười chính mình, cười hoàn cảnh thiếu thốn của bản thân.
- Tác dụng: Tiếng cười nhẹ nhàng, tự trào, giúp nhấn mạnh tình bạn gắn bó, dù trong cảnh nghèo khó.

Câu 4. Tình cảm của tác giả thể hiện ra sao trong bài thơ? Bằng chứng nào chứng minh điều đó?

Bài thơ lặp lại ý tưởng về tình bạn, qua tình huống không có gì để đãi bạn, nhưng kết lại bằng câu: “Bác đến chơi đây, ta với ta!”, thể hiện tình bạn đậm đà.

Chi tiết:

Đã bấy lâu nay bác tới nhà

Trẻ thời vắng, chợ thời xa

....

Bác đến chơi đây, ta với ta

Câu 5. Chủ đề của bài thơ là gì? Căn cứ nào giúp em xác định chủ đề?

Chủ đề của bài thơ là tình bạn giản dị, mộc mạc, không vật chất.

Câu cuối 'Bác tới chơi đây, ta với ta' thể hiện sự trân trọng tình bạn hơn của cải vật chất, dù có nhưng không dùng được.

Câu 6. Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là gì?

Cảm hứng chủ đạo là tình yêu trong sáng, đầy sức sống, niềm tin và hy vọng. Tình yêu này mang đến ánh sáng cho cuộc sống, niềm tin và hy vọng.

Câu 7. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) về quan niệm của em về tình bạn chân chính.

Mỗi người cần học tập và trau dồi không chỉ kiến thức mà cả tình cảm để trở thành công dân tốt, có ích cho xã hội. Một trong những tình cảm quan trọng là tình bạn. Tình bạn là sự kết nối của những con người không có quan hệ ruột thịt nhưng hiểu nhau, yêu thương nhau, sẵn sàng giúp đỡ nhau, chia sẻ mọi điều trong cuộc sống. Tình bạn là không thể thiếu trong cuộc sống và chúng ta ai cũng có những người bạn. Ai cũng cần chia sẻ, kết bạn và gắn bó với người khác. Chọn được một người bạn “tâm đồng ý hợp” để trải qua cuộc sống là điều tất yếu. Tùy nhu cầu mà mỗi người có lượng bạn bè khác nhau, mỗi người có ưu điểm, tính cách riêng, từ đó học hỏi và rút ra những bài học cho bản thân. Tình bạn đẹp là chỗ dựa tinh thần vững chắc, điểm tựa khi khó khăn. Bạn tốt là người giúp đỡ ta vượt qua khó khăn. Tuy nhiên, có người chỉ biết lợi ích bản thân, không có bạn thân thiết để san sẻ. Cũng có người lợi dụng lòng tốt của bạn bè để trục lợi, không chân thành, những người này khó có được bạn chân chính. Tình bạn thể hiện nhân cách rõ nét. Hãy đối xử tốt, yêu thương chân thành với bạn bè để cuộc sống hạnh phúc hơn, góp phần phát triển xã hội văn minh hơn.

PHẦN THAM KHẢO MỞ RỘNG TÁC PHẨM

Câu hỏi 1. Giá trị nội dung, nghệ thuật của bài Bạn đến chơi nhà?

Đáp án:

- Nội dung: Tác giả sử dụng ngôn từ đơn giản, gần gũi, thể hiện tình bạn chân thành, không phụ thuộc vật chất. Tình bạn của Nguyễn Khuyến và Dương Khuê được ca ngợi bằng lời thơ hài hước, dí dỏm, thể hiện tính cách giản dị của người Việt.

- Nghệ thuật: Bài thơ thể hiện sự gần gũi, hài hước qua các biện pháp nghệ thuật:

+ Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật

+ Bút pháp trào phúng

+ Lời thơ giản dị, gần gũi

+ Nhịp điệu nhẹ nhàng, như lời tâm tình

+ Sử dụng phép đối, nói quá, ngôn ngữ thuần Việt

=> Bài thơ ca ngợi tình bạn trong sáng, chân thành, không phụ thuộc vật chất, thể hiện niềm vui và tự hào của tác giả với người bạn tri kỷ.

I. Tác giả bài thơ Bạn đến chơi nhà

- Nguyễn Khuyến (1835 – 1909)

- Quê quán: Bình Lục, Hà Nam

- Là người thông minh, học giỏi, thi đỗ đầu cả ba kỳ Hương, Hội, Đình → được gọi là Tam Nguyên Yên Đổ

=> Nguyễn Khuyến là một trong những nhà thơ lớn của dân tộc.

II. Khám phá tác phẩm Bạn đến chơi nhà

Thể loại: Thơ trào phúng - Thất ngôn bát cú Đường luật

Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:

- Bài thơ được viết khi Nguyễn Khuyến đã về quê ở ẩn tại Yên Đổ.

Phương thức biểu đạt:

Bài thơ sử dụng phương thức biểu cảm.

Bố cục bài Bạn đến chơi nhà

Bố cục: 3 phần

+ Phần 1 (6 câu đầu): Tình huống bạn đến chơi

+ Phần 2 (6 câu tiếp): Hoàn cảnh gia đình khi bạn ghé thăm

+ Phần 3 (Câu cuối): Khẳng định tình bạn chân thật

Giá trị nội dung:

- Bằng những câu thơ hóm hỉnh và vui tươi, tác giả đã thể hiện tình cảm chân thành, sâu sắc dành cho người bạn của mình.

Giá trị nghệ thuật:

- Thể thơ Thất ngôn bát cú được phá cách, sử dụng ngôn từ mộc mạc, gần gũi.

- Thủ pháp nghệ thuật trào phúng được vận dụng linh hoạt.

III. Phân tích chi tiết tác phẩm Bạn đến chơi nhà

Đặc trưng của thể thơ trào phúng trong bài thơ

- Bố cục và mạch cảm xúc:

+ Câu thơ đầu: Tình huống bạn đến chơi => Niềm vui hớn hở khi bạn ghé thăm

+ 6 câu tiếp: Hoàn cảnh tiếp đón bạn => Tiếng cười hóm hỉnh, vui vẻ trước hoàn cảnh khó xử

+ Câu cuối: Quan niệm về tình bạn => Tình cảm chân thành, sâu sắc dành cho bạn

=> Tạo ra một bố cục độc đáo, 1/6/1 phá bỏ cấu trúc 2/2/2/2 truyền thống của thể thơ

- Các hình ảnh và từ ngữ đặc sắc:

- Cách xưng hô: “bác” thể hiện sự thân mật, gần gũi và kính trọng.

- Liệt kê các hình ảnh: trẻ đi vắng, chợ xa, ao sâu nước cả, vườn rộng, cải chưa mọc cây, cà mới đơm nụ, bầu rụng rốn, mướp đang nở hoa, trầu không có.

- Thủ pháp trào phúng: Phóng đại, lối nói hài hước

- Tiếng cười trào phúng: Tự giễu mình một cách vui vẻ và hóm hỉnh.

=> Dù không có gì để tiếp đãi bạn, nhưng tác giả vẫn giữ trọn tình cảm chân thành, thân thiết.

Tình cảm chân thành, sâu sắc của tác giả dành cho người bạn

2.1 Câu đầu: Tình huống bạn đến chơi nhà

“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà”

- Thời gian: đã bấy lâu nay => Lâu lắm rồi mới gặp lại

- Cách xưng hô: Bác => thân mật, gần gũi, kính trọng

=> Câu thơ thể hiện sự phấn khởi, vui mừng khi bạn đến chơi nhà.

2.2 Sáu câu thơ tiếp: Hoàn cảnh tiếp đón bạn

- Trẻ đi vắng => Không có người sai bảo

- Chợ ở xa => Không dễ dàng mua được thức ăn ngon để đãi bạn

- Thịt cá:

+ Cá: ao sâu, nước nhiều

+ Gà: vườn rộng, rào thưa

=> Không thể bắt được

- Rau quả:

+ Cải: chưa mọc cây

+ Cà: mới đơm nụ

+ Bầu: vừa rụng rốn

+ Mướp: đang nở hoa

=> Không dùng được

- Lễ nghi tiếp khách: trầu => Không có (nói quá)

=> Liệt kê theo thứ tự giảm dần, có cũng như không, ngôn ngữ giản dị, tiếng cười tự giễu hóm hỉnh.

=> Tình bạn chân thành, cao đẹp vượt lên trên vật chất và lễ nghi thông thường.

Dàn ý phân tích bài thơ Bạn đến chơi nhà

I. Mở bài

- Khái quát về tác giả Nguyễn Khuyến (điểm nổi bật về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác…)

- Khái quát về bài thơ “Bạn đến chơi nhà” (bối cảnh ra đời, giá trị nội dung và nghệ thuật…)

II. Thân bài

Câu đầu: giới thiệu việc bạn đến chơi

- Thời gian: “đã bấy lâu nay”, cho thấy lâu rồi bạn mới đến thăm.

- Cách xưng hô: bác, thể hiện sự thân thiết giữa những người bạn.

- Giọng điệu: chân thành, cởi mở, thể hiện sự hiếu khách của nhân vật trữ tình.

- Hai vế câu: sóng đôi, như một lời mời đầy chân thành, tự nhiên.

=> Câu mở đầu như một lời mời thân tình.

6 câu tiếp: hoàn cảnh của nhà thơ khi bạn đến thăm

Nhà thơ vẽ nên một bối cảnh éo le khi bạn đến chơi:

- Trẻ thì đi vắng - không có ai để sai vặt.

- Chợ thì xa - đi chợ mất thời gian và không có ai ở nhà.

- Trong nhà chẳng có gì:

• Ao sâu - khó mà chài được cá.
• Cải chưa ra cây, cà mới nụ, bầu vừa rụng rốn, mướp đang nở hoa - cây trái trong nhà chưa thể ăn được.
• Miếng trầu - ngay cả thứ cần thiết nhất (Miếng trầu là đầu câu chuyện) cũng không có.

=> Qua những hình ảnh trên, nhà thơ khắc họa một cuộc sống giản dị, thiếu thốn vật chất.

- Nhưng sự thiếu thốn đó không làm thi sĩ buồn mà còn thêm lạc quan, yêu đời: Thể hiện qua giọng điệu hài hước, hóm hỉnh.

Câu cuối: tình bạn sâu sắc

- Bác đến chơi: Dù thiếu thốn vật chất, nhưng tình cảm bạn bè vẫn rất quý giá.

- “Ta với ta”:

• “Ta” đầu tiên: nhân vật trữ tình - chủ nhà
• “Ta” thứ hai: người bạn - khách
• “Với” thể hiện mối quan hệ thân thiết, không còn khoảng cách.

=> Câu thơ khẳng định tình bạn tri kỷ, sâu sắc, không màng đến của cải.

III. Kết bài

Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ “Bạn đến chơi nhà”.

Phân tích bài thơ Bạn đến chơi nhà

Nguyễn Khuyến là nhà thơ lớn của dân tộc. “Bạn đến chơi nhà” là một trong những tác phẩm tiêu biểu ca ngợi tình bạn chân thành, thắm thiết.

“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa”

Hai câu thơ mở đầu miêu tả việc bạn đến chơi. Cụm từ “đã bấy lâu nay” cho thấy thời gian dài, rất lâu. Điều đó khiến nhân vật trữ tình rất vui, muốn đón tiếp bạn thật chu đáo. Cách xưng hô “bác” thể hiện sự gần gũi, thân mật. Nhưng hoàn cảnh không cho phép khi trẻ đi vắng, không có ai để sai đi mua đồ và chợ lại ở xa.

Nhưng hoàn cảnh càng thêm éo le với các hình ảnh:

“Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có”

Trong căn nhà của nhân vật trữ tình, mọi thứ đều chưa thể dùng để tiếp khách: “ao sâu - khó chài cá”, “cải chưa ra cây, cà mới nụ”, “bầu vừa rụng rốn, mướp đang nở hoa”. Ngay cả “miếng trầu” quan trọng nhất cũng không có. Nhưng dù vậy, sự thiếu thốn đó không làm khoảng cách tăng lên giữa những người bạn tri kỷ:

“Bác đến chơi đây ta với ta”

Câu thơ cuối khẳng định tình bạn tri kỷ của Nguyễn Khuyến. Bà Huyện Thanh Quan cũng từng sử dụng cụm từ “ta với ta”:

“Dừng chân đứng lại trời, non, nước
Một mảnh tình riêng ta với ta”

Nhưng “ta với ta” trong thơ của Bà Huyện Thanh Quan chỉ tác giả, khi cô đơn một mình nơi đèo Ngang hoang vu. Từ đó, câu thơ càng tăng thêm nỗi buồn, nỗi cô đơn trước thời gian.

Còn trong thơ của Nguyễn Khuyến, cụm từ “ta với ta” mang ý nghĩa khác. “Ta” thứ nhất là nhân vật trữ tình, “ta” thứ hai là người bạn. “Với” thể hiện mối quan hệ song hành, gắn bó. “Ta với ta” tức là tôi với bác, chúng ta với nhau. Dù cuộc sống nghèo khó, nhưng có bạn thì vẫn thấy vui vẻ, hạnh phúc. Tình bạn tri kỷ thật đáng ngưỡng mộ.

Bằng những hình ảnh giản dị, giọng thơ hóm hỉnh, bài thơ Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến truyền tải thông điệp ý nghĩa về tình bạn.

* Chuẩn bị đọc

Câu hỏi (trang 101 sgk Ngữ văn 8 Tập 2):

Khi có bạn đến thăm nhà, đặc biệt là người bạn lâu ngày gặp lại, ta thường chuẩn bị gì để đón tiếp?

Trả lời:

- Khi có bạn đến thăm nhà, nhất là bạn lâu ngày mới gặp, ta thường chuẩn bị đồ ăn thức uống ngon như bánh kẹo, trái cây, bữa cơm thân mật...

* Trải nghiệm cùng văn bản

Tưởng tượng: Bảy câu thơ đầu gợi cho em hình dung điều gì?

- Hình dung về tình cảnh của nhà thơ: không có người để mua đồ, cá không đánh được, gà khó bắt, rau chưa thể hái...

Suy luận: “Ta” trong câu thơ cuối ám chỉ ai?

'Ta' trong câu thơ cuối là chỉ nhà thơ và người bạn của mình.

* Suy ngẫm và phản hồi

Nội dung chính: Bài thơ ca ngợi tình bạn chân thành, giản dị nhưng đầy tình cảm của tác giả.

Câu 1 (trang 102 sgk Ngữ văn 8 Tập 2):

Tác giả đã sử dụng những từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ nào trong bảy câu thơ đầu để giới thiệu hoàn cảnh của mình cho bạn biết khi bạn đến chơi nhà?

Trả lời:

– Từ ngữ, hình ảnh: trẻ đi vắng, chợ thì xa, ao sâu nước đầy, vườn rộng rào thưa, cải chưa ra cây, cà còn non, bầu mới rụng rốn, mướp đang ra hoa, trầu không có.

– Biện pháp nghệ thuật phóng đại.

Hoàn cảnh nhà thơ: Bạn đến đúng lúc không ai phụ giúp, không thể câu cá, bắt gà, rau quả chưa thu hoạch, không có gì để thết đãi bạn.

Câu 2 (trang 102 sgk Ngữ văn 8 Tập 2):

Phân tích ý nghĩa của câu thơ cuối.

Trả lời:

- Tác giả khéo léo dùng từ “ta” vừa là bạn vừa là mình, là chúng ta. Câu thơ cho thấy: Dù không có gì để thết đãi bạn nhưng tình cảm chân thành là điều quý giá nhất.

Câu 3 (trang 102 sgk Ngữ văn 8 Tập 2):

Tác giả cười ai, cười điều gì? Nêu tác dụng của những thủ pháp nghệ thuật đã tạo nên tiếng cười trong bài thơ.

Trả lời:

Bằng lối nói phóng đại, tác giả đã tạo ra tiếng cười hóm hỉnh, nhẹ nhàng, tự trào, cho thấy dù không có gì thết đãi nhưng tình cảm với bạn là chân thành nhất.

Câu 4 (trang 102 sgk Ngữ văn 8 Tập 2):

Tình cảm, cảm xúc của tác giả được thể hiện thế nào trong bài thơ? Đưa ra bằng chứng để làm rõ ý kiến của em.

Trả lời:

– Tình cảm trân trọng, yêu quý bạn.

– Phân tích: Dù tác giả kể về khó khăn trong bảy câu thơ đầu, nhưng câu thơ cuối dùng từ “ta” đã thể hiện tình bạn thắm thiết, tuy hai mà là một: ta với ta.

Câu 5 (trang 102 sgk Ngữ văn lớp 2 Tập 1 – Chân trời sáng tạo):

Chủ đề của bài thơ là gì và bằng chứng nào giúp em xác định chủ đề ấy?

Trả lời:

– Chủ đề: Bài thơ khẳng định tình bạn chân thành qua tiếng cười hóm hỉnh, tự trào của tác giả.

– Bằng chứng: cách sử dụng thủ pháp trào phúng, nội dung câu thơ cuối, đặc biệt là cách dùng từ “ta”.

Câu 6 (trang 102 sgk Ngữ văn 8 Tập 2):

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ này là gì?

Trả lời:

- Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là tình bạn chân thành, sâu sắc.

Câu 7 (trang 102 sgk Ngữ văn 8 Tập 2): Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày quan niệm của em về tình bạn chân chính.

Trả lời:

Đoạn văn tham khảo

Bạn - người không thể thiếu trong cuộc sống mỗi người. Tình bạn là tình cảm cao đẹp, đáng quý nhất của con người. Chúng ta hãy trân trọng tình bạn và những người bạn quanh mình. Tình bạn là mối quan hệ giữa những người hiểu nhau, yêu thương và giúp đỡ lẫn nhau mà không cần mối quan hệ máu mủ. Tình bạn chân chính là khi ta sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ nhau vượt qua khó khăn mà không đòi hỏi gì hơn. Một tình bạn đẹp là điểm tựa tinh thần vững chắc, giúp ta vượt qua những lúc khó khăn, hoạn nạn. Để có tình bạn đẹp, trước hết mỗi người cần sống đúng đắn, chân thành và công bằng. Chúng ta hãy sống hết mình vì những người bạn quanh mình, để xã hội ngày càng nhân văn hơn.

Chuẩn bị đọc

(trang 101, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Khi có bạn đến chơi nhà, nhất là bạn lâu ngày gặp lại, chúng ta thường chuẩn bị những gì để tiếp đón?

Phương pháp giải:

Vận dụng kiến thức thực tế của bản thân

Lời giải chi tiết:

Khi có bạn đến chơi nhà, nhất là bạn lâu ngày gặp lại, chúng ta thường chuẩn bị tiệc với những món ăn ngon để tiếp đón.

Trải nghiệm cùng VB 1

Câu 1 (trang 101, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Bảy câu thơ đầu giúp em hình dung điều gì?

Phương pháp giải:

Vận dụng kĩ năng đọc hiểu

Lời giải chi tiết:

Đọc bảy câu đầu em thấy được sự thiếu thốn, lâu ngày bạn đến chơi mà không có gì để thiết đãi bạn, ngay cả thứ đơn giản như miếng trầu cũng không có.

Trải nghiệm cùng VB 2

Câu 2 (trang 101, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

“Ta” trong câu thơ cuối là những ai?

Phương pháp giải:

Vận dụng kĩ năng đọc hiểu

Lời giải chi tiết:

“Ta” trong câu thơ cuối là tác giả và người bạn lâu ngày mới gặp của tác giả.

Suy ngẫm và phản hồi 1

Câu 1 (trang 102, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Tác giả đã sử dụng những từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ nào trong bảy câu thơ đầu để mô tả gia cảnh của mình khi bạn đến chơi nhà?

Phương pháp giải:

Vận dụng kĩ năng đọc hiểu

Lời giải chi tiết:

- Từ ngữ, hình ảnh được tác giả sử dụng:

+ Muốn ra chợ thì chợ xa

+ Muốn sai bảo trẻ thì trẻ lại vắng nhà

+ Muốn bắt cá thì ao sâu

+ Muốn bắt gà vườn rộng, rào thưa

+ Những thực phẩm như thịt, cá, rau đậu của vườn lại chưa ăn được

+ Miếng trầu cũng không có

- Nghệ thuật đối kết hợp với biện pháp nghệ thuật liệt kê những điều mà tác giả không có.

=> Tạo ra tình huống có sẵn mọi thứ nhưng hóa ra lại không có gì, từ đó làm nổi bật tình cảm mang ra tiếp bạn.

Suy ngẫm và phản hồi 2

Câu 2 (trang 102, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Phân tích ý nghĩa của câu thơ cuối.

Phương pháp giải:

Vận dụng kĩ năng đọc hiểu

Lời giải chi tiết:

Ý nghĩa của câu thơ cuối: Nếu như các câu trên cho chúng ta thấy sự khó khăn, thiếu thốn không có gì để thiết đãi khi bạn đến chơi nhà thì đến câu thơ cuối dù thiếu tất cả nhưng lại có một thứ duy nhất, cũng là thứ quan trọng nhất đó là tình bạn thân thiết “ta với ta”.

Suy ngẫm và phản hồi 3

Câu 3 (trang 102, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Tác giả cười ai, cười điều gì? Nêu tác dụng của những thủ pháp nghệ thuật đã tạo nên tiếng cười trong bài thơ.

Phương pháp giải:

Vận dụng kĩ năng đọc hiểu

Lời giải chi tiết:

Tác giả cười chính bản thân mình, cười cho hoàn cảnh thiếu thốn của chính mình.

Tác dụng của những thủ pháp nghệ thuật đã tạo nên tiếng cười trong bài thơ: Tạo ra tiếng cười nhẹ nhàng mà thâm sâu, có tính bông đùa, có sẵn nhưng hóa ra lại không có gì, nhấn mạnh sự chân tình có thể bù đắp sự thiếu thốn vật chất.

Suy ngẫm và phản hồi 4

Câu 4 (trang 102, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Tình cảm, cảm xúc của tác giả được thể hiện như thế nào trong bài thơ? Nêu bằng chứng để làm rõ ý kiến của em.

Phương pháp giải:

Vận dụng kĩ năng đọc hiểu

Lời giải chi tiết:

Tình cảm, cảm xúc của tác giả được thể hiện trong bài thơ là tình cảm yêu mến, quý trọng với những người bạn của mình. Câu thơ cuối cùng của bài thơ thể hiện điều đó, “ta với ta” chỉ cần có tôi và bạn, có tình cảm giữa chúng ta là đủ tất cả.

Suy ngẫm và phản hồi 5

Câu 5 (trang 102, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Nêu chủ đề của bài thơ. Phân tích những căn cứ giúp em xác định được chủ đề ấy.

Phương pháp giải:

Vận dụng kĩ năng đọc hiểu

Lời giải chi tiết:

Chủ đề của bài thơ: Cảm xúc vui sướng khi bạn đến đồng thời văn bản cho ta hiểu rõ hoàn cảnh nhà thơ, tình cảm thắm thiết của nhà thơ với bạn.

Căn cứ: Trong quá trình tác giả liệt kê bạn đọc thấy được không có một thứ gì đáng giá, không có bất kỳ thứ gì có thể đem ra để mời bạn. Tuy nhiên ở câu thơ cuối nhà thơ sử dụng cụm từ “ta với ta” để khẳng định, tình bạn được tạo nên bởi tình cảm chân thành không phải vì vật chất

Suy ngẫm và phản hồi 6

Câu 6 (trang 102, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ này là gì?

Phương pháp giải:

Vận dụng kĩ năng đọc hiểu

Lời giải chi tiết:

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là tiếng cười chính mình và sự quý trọng bạn bè của thi nhân.

Suy ngẫm và phản hồi 7

Câu 7 (trang 102, SGK Ngữ văn 8, tập 2)

Viết một đoạn văn (khoảng một trăm năm mươi chữ) trình bày cách hiểu của em về tình bạn chân chính.

Phương pháp giải:

Vận dụng kĩ năng tạo lập văn bản

Lời giải chi tiết:

Tình bạn không phải là điều gì cao sang, mà nó nhẹ nhàng đến với chúng ta bằng những cái ôm, những câu chuyện buồn vui trong cuộc sống hay những cái tung hứng với nhau khi bạn ta khoe khoang về một thứ gì đó. Tình bạn là sự chấp nhận những cái khác biệt của nhau, là những lúc cùng nhau làm những điều điên rồ, cùng nhau ngồi khóc thâu đêm chỉ vì thất tình. Tình bạn không phải là trò chơi, cũng không phải là tiền bạc mà đó là sự quan tâm chia sẻ, sự cảm thông và giúp đỡ lẫn nhau khi gặp khó khăn, đôi khi một vài lúc vu vơ giận hờn nhưng rồi cũng sẽ làm lành lại. Một tình bạn thực sự là khi ta có thể vô tư đùa giỡn, hay từ những câu chuyện ngồi lê đôi mách, cho đến những tâm sự thầm kín nhất cùng nhau, cùng nhau chia sẻ bí mật. Tình bạn như một món quà mà thượng đế ban tặng cho con người, nhưng việc sử dụng nó như thế nào là do chính chúng ta quyết định.

Có nhiều người luôn tự hỏi tại sao mình khó kết bạn và khó để có được tình bạn lâu dài trong khi đối với người khác vấn đề ấy lại vô cùng đơn giản. Vậy những yếu tố để tạo nên một tình bạn đẹp là gì? Không có một công thức nào có thể tạo nên nó. Để hai người trở thành bạn của nhau rất cần có sự thấu hiểu, bởi mỗi con người là mỗi cá thể khác nhau với những tính cách và cá tính khác nhau, sẽ khó khăn để trở thành bạn thân khi một trong hai người không biết thấu hiểu và cảm thông cho nhau.

CHUẨN BỊ ĐÓN KHÁCH

Khi có bạn đến thăm nhà, đặc biệt là những người bạn lâu ngày không gặp, chúng ta thường chuẩn bị những gì để tiếp đón họ?

Trả lời:

Khi có bạn đến chơi nhà, đặc biệt là bạn lâu ngày không gặp, chúng ta thường chuẩn bị những món ăn ngon, thức uống hấp dẫn như bánh kẹo, trái cây, và một bữa cơm ấm cúng để tiếp đãi họ.

TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN

Tưởng tượng: Bảy câu thơ đầu của bài thơ giúp em hình dung điều gì?

Trả lời:

Sau khi đọc bảy câu thơ đầu của bài thơ, em hình dung được hoàn cảnh khó khăn của gia đình tác giả. Lâu ngày bạn đến chơi mà không có gì để tiếp đãi, mọi thứ đều thiếu thốn: không có người đi mua sắm, cá không thể đánh bắt, gà không thể đuổi, rau chưa thu hoạch… ngay cả miếng trầu đơn giản cũng không có.

Suy luận: “Ta” trong câu thơ cuối là những ai?

Trả lời:

“Ta” trong câu thơ cuối chính là nhà thơ và người bạn lâu ngày chưa gặp của ông.

SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI

Trả lời các câu hỏi trang 102 SGK Ngữ văn 8 tập 2 Chân trời sáng tạo

Câu 1: Tác giả đã sử dụng những từ ngữ, hình ảnh, và biện pháp tu từ nào trong bảy câu thơ đầu để giới thiệu về hoàn cảnh của mình khi bạn đến chơi nhà?

Trả lời:

Trong bảy câu thơ đầu, tác giả đã dùng từ ngữ đơn giản, hình ảnh quen thuộc, biện pháp đối lập kết hợp liệt kê, điệp ngữ, và lối nói phóng đại để giới thiệu hoàn cảnh của mình khi bạn đến chơi. Ví dụ:

- Muốn ra chợ thì chợ xa

- Muốn sai bảo trẻ thì trẻ lại vắng nhà

- Muốn bắt cá thì ao sâu

- Muốn bắt gà nhưng vườn thì rộng, rào thì thưa

- Các thực phẩm như thịt, cá, rau đậu có trong vườn nhưng chưa thể ăn được

- Miếng trầu cũng không có

=> Bạn đến chơi đúng lúc không có gì để đãi, không có ai giúp đỡ, mọi thứ đều khó khăn, rau quả trong vườn chưa đến mùa thu hoạch, không có gì để tiếp đón.

Câu 2: Phân tích ý nghĩa của câu thơ cuối.

Trả lời:

Câu thơ cuối có ý nghĩa rằng mặc dù các câu trước đã mô tả sự thiếu thốn, không có gì để đãi bạn, nhưng câu thơ cuối cho thấy điều quan trọng nhất là tình bạn chân thành. Câu thơ và cụm từ “ta với ta” thể hiện giá trị tư tưởng của bài thơ, khẳng định tình bạn đích thực, không quan trọng vật chất, mà là sự hòa hợp giữa hai tâm hồn.

Câu 3: Tác giả cười ai, cười điều gì? Nêu tác dụng của những thủ pháp nghệ thuật đã tạo nên tiếng cười trong bài thơ.

Trả lời:

Tác giả cười chính mình và sự thiếu thốn khi bạn đến thăm. Bằng cách sử dụng lối nói phóng đại, tác giả tạo ra tiếng cười tự trào hóm hỉnh, nhẹ nhàng, dù không có gì để đãi nhưng tình cảm với bạn lại được khẳng định mạnh mẽ. Các thủ pháp nghệ thuật tạo ra tiếng cười nhẹ nhàng, thâm thúy, làm nổi bật sự chân thành có thể bù đắp cho thiếu thốn vật chất.

Câu 4: Tình cảm, cảm xúc của tác giả được thể hiện như thế nào trong bài thơ? Nêu bằng chứng để làm rõ ý kiến của em.

Trả lời:

Tình cảm của tác giả trong bài thơ là sự yêu mến và quý trọng đối với bạn bè. Dù tác giả miêu tả hoàn cảnh khó khăn không có gì để đãi bạn trong bảy câu thơ đầu, câu thơ cuối với đại từ “ta” lại thể hiện tình cảm sâu sắc của tác giả với bạn, tuy hai mà như một: ta với ta.

Câu 5: Nêu chủ đề của bài thơ và chỉ ra những căn cứ giúp em xác định được chủ đề ấy.

Trả lời:

Chủ đề của bài thơ là tình bạn chân thành, sâu sắc, giản dị và không vật chất. Căn cứ xác định chủ đề là cách sử dụng thủ pháp trào phúng, nội dung câu thơ cuối, và đặc biệt là cách sử dụng đại từ “ta”.

Câu 6: Cảm hứng chủ đạo của bài thơ này là gì?

Trả lời:

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là tình bạn chân thành và sâu sắc.

Câu 7: Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày quan niệm của em về tình bạn chân chính.

Trả lời:

Trong cuộc sống, mỗi người đều có những tình bạn quý giá không thể quên. Nhiều câu nói về tình bạn, trong đó có câu “tình bạn chân chính là viên ngọc quý”. Có rất nhiều người bạn quanh ta, nhưng chỉ có một số ít là bạn thực sự. Một người bạn có thể chỉ là một người quen biết, trong khi một người bạn thực sự là người chân thành, tin tưởng và chia sẻ với ta. Tình bạn chân chính thường được xây dựng trên sự cảm thông và hiểu biết, không phải lợi dụng hay lợi ích. Trong một nhóm bạn bè, chỉ có một vài người là thực sự gần gũi và hiểu ta, dù cùng cảnh ngộ hay không. Đó là lý do tại sao tình bạn chân chính mới được ví như viên ngọc quý, không phải là những mối quan hệ bình thường khác.