Top 6 bài soạn hay về 'Cây khế' (Ngữ văn 6 - SGK Kết nối tri thức)

Trước khi đọc

Có thể nhiều bạn mơ ước đặt chân đến một hòn đảo bí ẩn, xa lạ, chưa ai biết đến, nơi có nhiều điều kỳ diệu đang chờ đón. Hãy tưởng tượng bạn đang ở trong tình huống này và chia sẻ với mọi người những điều huyền bí bạn đã trải qua.

Hướng dẫn giải:

Bạn đang ở trên một hòn đảo xa xôi, cách biệt hoàn toàn với đất liền. Trước mắt bạn là những bãi cát vắng lặng, chỉ có những bụi cây nhỏ mọc thưa thớt, tạo nên cảm giác hoang vu. Nước biển trong vắt, mặn mà, có thể nhìn thấy cả cát dưới đáy. Phía trước là biển rộng lớn, còn phía sau và hai bên là những vách núi cao như những bức tường thành. Để đến được hòn đảo này, bạn phải vượt qua núi hoặc chui qua đường hầm. Tại đây, con người có thể xây dựng những 'thủy cung' để quan sát các loài sinh vật biển như cá heo, tôm hùm, rùa biển, mực ống, cá mập lượn lờ quanh các rạn san hô rực rỡ màu sắc.

Sau khi đọc

1. Câu chuyện 'Cây khế' xoay quanh điều gì? Bạn ấn tượng nhất với chi tiết nào trong câu chuyện?
2. Hãy tóm tắt nội dung của câu chuyện 'Cây khế'.
3. Truyện cổ tích thường bắt đầu bằng những từ ngữ quen thuộc chỉ thời gian trong quá khứ và không gian không xác định. Hãy tìm những từ ngữ đó trong câu chuyện 'Cây khế'.
4. Con chim đưa hai anh em đến đảo hoang có phải là một sinh vật kỳ ảo không? Tại sao?
5. Trong câu chuyện cổ tích, tác giả thường lồng ghép những câu có hình thức như ca dao, tục ngữ, lời có vần để dễ nhớ. Trong câu chuyện này, có câu nào như vậy không? Nhân vật nào đã nói câu đó?
6. Điều gì kỳ diệu ở đảo xa mà con chim đưa người em đến? Điều kỳ diệu đó đã giúp gì cho cuộc sống của người em sau này?
7. Trong câu chuyện, hai nhân vật anh và em luôn có sự đối lập về hành động. Hãy chỉ ra sự khác biệt giữa họ và nhận xét về đặc điểm của từng nhân vật.
8. Từ kết cục khác nhau của hai nhân vật anh và em, tác giả dân gian muốn truyền đạt bài học gì qua câu chuyện này?

Hướng dẫn giải:

• Câu chuyện 'Cây khế' là một trong những truyện cổ tích Việt Nam được yêu thích, mang đến những bài học giá trị về tình yêu thương gia đình, sự lương thiện và chân thành. Tác giả dân gian đã sử dụng yếu tố kỳ ảo để truyền tải một bài học nhẹ nhàng nhưng sâu sắc về đạo đức và nhân cách con người.

Trong câu chuyện, chi tiết tôi thích nhất là khi chim lạ đến ăn khế và nói: “Ăn một quả, trả một cục vàng, may túi ba gang đem đi mà đựng”. Người em ban đầu chỉ nghĩ chim nói vậy để ăn khế thôi, không nghĩ chim sẽ thực hiện lời hứa. Nhưng thật bất ngờ, vài ngày sau, chim trở lại và đưa người em đến hòn đảo đầy vàng như đã hứa. Điều này cho thấy giá trị của việc giữ lời hứa và sự biết ơn.

• Tóm tắt câu chuyện 'Cây khế': Có một gia đình với hai anh em, cha mẹ mất sớm để lại cho họ một khối gia tài. Người anh tham lam chiếm hết gia sản, để lại cho người em chỉ một mảnh vườn nhỏ với cây khế. Người em chăm sóc cây khế chu đáo, mùa khế ra nhiều quả. Một ngày, chim lạ đến ăn khế và hứa sẽ trả ơn nếu người em may túi ba gang. Chim đưa người em đến đảo vàng, người em trở nên giàu có. Người anh cũng muốn đổi gia tài lấy cây khế, nhưng tham lam may túi lớn và cuối cùng bị rơi xuống biển khi trở về.

Truyện cổ tích thường mở đầu bằng các từ ngữ chỉ thời gian trong quá khứ và không gian mơ hồ. Ví dụ trong câu chuyện 'Cây khế': 'Ngày xửa ngày xưa'.

- Người anh: Là hình mẫu của sự tham lam và ích kỷ. Sau khi cha mẹ qua đời, người anh chiếm hết gia sản, để lại cho người em chỉ một cây khế. Dù giàu có, anh ta vẫn luôn tham lam, đến khi đổi gia tài lấy cây khế, anh ta may túi lớn để đựng vàng, cuối cùng bị rơi xuống biển vì túi quá nặng. Cái chết của người anh là bài học cảnh tỉnh cho những kẻ tham lam.

- Người em: Đại diện cho những người tốt bụng và lương thiện. Người em chỉ có một cây khế và sống cuộc đời đơn giản nhưng chân thành. Nhờ sự tốt bụng, người em được chim thần đưa đến đảo vàng và trở nên giàu có. Người em sống hào phóng và chia sẻ thành quả với anh trai, điều này cho thấy sự chân thành và hiền lành sẽ được đền đáp.

Cuối cùng, câu chuyện 'Cây khế' truyền tải bài học về đền ơn đáp nghĩa, niềm tin vào sự công bằng của cuộc sống, và việc sống lương thiện sẽ nhận được những điều tốt đẹp. Đây cũng là một bài học giáo dục cho trẻ nhỏ về giá trị của đạo đức và nhân cách trong cuộc sống.

Viết kết nối với đọc

Tưởng tượng một kết thúc khác cho câu chuyện 'Cây khế' và viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) về kết thúc đó.

Hướng dẫn giải:

Một ngày, người anh nghe tin về sự giàu có bất ngờ của người em. Sau khi tìm hiểu câu chuyện, anh quyết định đổi cả gia tài của mình để lấy cây khế. Người anh chăm sóc cây khế và khi chim đến, anh giả vờ than khóc. Chim bảo may túi ba gang, nhưng người anh lại may túi lớn hơn để đựng nhiều vàng. Đến đảo, thấy vàng la liệt, anh tha hồ nhét vào túi. Trên đường về, vì túi quá nặng, chim không thể bay nổi, người anh và túi vàng rơi xuống biển. Tỉnh lại, người anh thấy mình trên một hòn đảo hoang. Hắn nhận ra sự tham lam của mình và từ đó sống đơn độc trên đảo, rút ra bài học cho chính mình.

Kiến thức cơ bản:

• Tổng quan

Tóm tắt nội dung

        Có một gia đình có hai anh em, cha mẹ qua đời sớm và để lại một khối tài sản lớn. Người anh tham lam chiếm hết tài sản, chỉ để lại cho người em một khu vườn nhỏ với cây khế. Người em chăm sóc cây khế cẩn thận, và đến mùa khế ra nhiều quả. Một ngày, một con chim lạ đến ăn khế, người em khóc lóc và con chim hứa sẽ trả ơn nếu người em may túi ba gang. Con chim đưa người em đến một hòn đảo đầy vàng và người em trở nên giàu có. Khi người anh biết chuyện, hắn đổi toàn bộ tài sản để lấy cây khế. Khi mùa khế chín, con chim lại đến và hứa sẽ trả ơn. Người anh vì tham lam đã may túi to để đựng nhiều vàng, nhưng do túi quá nặng, hắn đã rơi xuống biển và chết.

Cấu trúc: 3 phần

- Phần 1 (Từ đầu đến 'lại với em nữa'): Giới thiệu nhân vật người em và phân chia tài sản giữa hai anh em.

- Phần 2 (Từ 'trở nên giàu có' đến hết): Câu chuyện về việc người em được chim trả ơn với vàng.

- Phần 3 (Còn lại): Kế hoạch của người anh và sự trừng phạt dành cho hắn.

Thể loại: Cổ tích

• Giá trị nội dung và nghệ thuật

Giá trị nội dung

Truyện 'Cây khế' truyền tải bài học về đền ơn đáp nghĩa và niềm tin vào sự tốt lành của người hiền.

Giá trị nghệ thuật

Truyện sử dụng yếu tố kỳ ảo và hoang đường đặc trưng của thể loại cổ tích.

Trước khi đọc bài 'Cây khế' - Kết nối tri thức

Chắc hẳn nhiều bạn mơ ước đến một hòn đảo bí ẩn xa xôi, nơi có nhiều điều kỳ diệu. Hãy tưởng tượng bạn đang ở trên hòn đảo đó và chia sẻ những điều tuyệt vời bạn chứng kiến với bạn bè.

Bạn đang ở trên một hòn đảo tách biệt với đất liền. Đây là lần đầu tiên bạn thấy hòn đảo này. Trước mặt bạn là bờ biển dài với cát vàng và những làn sóng vỗ về. Biển xanh biếc và nước rất trong, bạn có thể nhìn thấy cả đáy biển với cát, cá và sò biển. Phía sau bạn là hàng dừa và các loại cây lạ. Cảm giác nơi đây rất hoang sơ.

Đọc hiểu văn bản:

Câu chuyện 'Cây khế' kể về điều gì? Bạn thích chi tiết nào nhất trong câu chuyện?

'Cây khế' kể về hai anh em: người anh tham lam và lười biếng, trong khi người em chăm chỉ và tốt bụng.

Truyện cổ tích thường bắt đầu bằng những từ ngữ chỉ thời gian trong quá khứ và không gian không rõ ràng. Hãy tìm những từ ngữ đó trong truyện 'Cây khế'.

Từ ngữ trong truyện 'Cây khế': Ngày xửa ngày xưa.

Con chim đưa hai anh em đến đảo hoang có phải là sinh vật kỳ ảo không? Vì sao?

Con chim đưa hai anh em đến đảo hoang là một sinh vật kỳ ảo. Chim thần nói “Ăn một quả, trả một cục vàng, may túi ba gang mang đi mà đựng”. Lời chim có vẻ đơn giản, nhưng người em tin vào đó và chuẩn bị túi ba gang. Ngày hôm sau, chim chở người em đến một hòn đảo đầy vàng. Đây là yếu tố kỳ ảo giúp người em nhận được phần thưởng xứng đáng, đồng thời khẳng định giá trị nhân văn: người tốt sẽ được đền đáp và sống an lành.

Trong truyện cổ tích, tác giả thường lồng ghép các câu ca dao, tục ngữ, lời có vần dễ nhớ. Trong 'Cây khế' có câu nào như vậy không? Ai là người nói câu đó?

Trong truyện 'Cây khế' có câu: 'Ăn một quả, trả một cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng'. Đây là câu nói của chim thần.

Hòn đảo xa mà con chim đưa người em đến có điều gì kỳ diệu? Điều kỳ diệu này đã ảnh hưởng như thế nào đến cuộc sống của người em?

Hòn đảo xa nơi con chim đưa người em có rất nhiều vàng. Vợ chồng người em từ đó sống dư dả, có đất đai và nhà cửa. Chi tiết kỳ ảo về chim thần ăn khế trả vàng làm câu chuyện thêm phần lôi cuốn và cũng thể hiện triết lý rằng người chăm chỉ và hiền lành sẽ được phần thưởng xứng đáng.

Trong truyện, sự đối lập giữa người anh và người em được thể hiện như thế nào? Nêu nhận xét về đặc điểm của hai nhân vật này.

Trong truyện, người anh và người em đối lập rõ rệt trong hành động. Người anh: là hình mẫu của sự tham lam và ích kỷ. Anh ta chiếm hết tài sản, chỉ để lại cho người em một túp lều và cây khế. Khi biết con chim thần, anh ta muốn đổi lấy cây khế để thu được nhiều vàng. Anh ta bất chấp mọi thứ, nhét đầy vàng vào túi và cuối cùng bị rơi xuống biển vì tham lam. Người em: là hình mẫu của sự hiền lành và lương thiện. Anh ta chăm sóc cây khế với lòng yêu thương và nhận được phần thưởng xứng đáng. Anh ta chia sẻ niềm vui với mọi người và cả với anh trai mình, thể hiện sự tốt bụng và rộng lượng. Hai vợ chồng người em sống sung túc là phần thưởng cho những người hiền lành.

Từ kết cục khác nhau của người anh và người em, tác giả dân gian muốn truyền đạt bài học gì trong câu chuyện này?

Từ kết cục của hai anh em, tác giả muốn truyền đạt bài học về đền ơn đáp nghĩa, niềm tin vào sự tốt lành và may mắn. Câu chuyện “Cây khế” cũng có giá trị giáo dục cho trẻ nhỏ, giúp hình thành những đức tính tốt trong cuộc sống sau này.

I. Phân tích tác phẩm Sơn Tinh Thủy Tinh và bài Cây khế từ sách Kết nối tri thức

• Bố cục của bài Cây khế

Bài Cây khế được chia thành ba phần:

+ Phần 1 (Từ đầu đến 'lại với em nữa'): Giới thiệu về hai anh em và cách phân chia tài sản.

+ Phần 2 (Tiếp đến 'trở nên giàu có'): Chuyện người em được chim lạ thưởng vàng nhờ chăm sóc cây khế.

+ Phần 3 (Phần còn lại): Âm mưu của người anh và sự trừng phạt.

• Tóm tắt truyện Cây khế

    Ngày xưa, có hai anh em, cha mẹ mất sớm và để lại cho họ một gia tài lớn. Người anh tham lam chiếm hết của cải, chỉ để lại cho người em một túp lều và một cây khế ngọt. Vợ chồng người em chăm sóc cây khế, và cây ra nhiều quả. Một hôm, có một con chim lạ đến ăn khế và hứa sẽ trả ơn bằng cách đưa người em ra đảo lấy vàng. Sau đó, người em trở nên giàu có. Người anh thấy vậy, đến đổi cả gia tài để lấy cây khế. Khi cây khế chín, chim lạ cũng đến và hứa trả ơn, nhưng người anh tham lam đã may một túi lớn và bị rơi xuống biển vì túi quá nặng.

II. Hướng dẫn soạn bài Cây khế từ sách Kết nối tri thức

1. Trước khi đọc

    Nhiều bạn có thể mơ ước đến một hòn đảo xa lạ, với những điều bí ẩn. Hãy tưởng tượng bạn đang ở đó và chia sẻ những điều kỳ diệu mà bạn thấy.

Hướng dẫn giải:

    Trên đảo, bạn sẽ thấy những bãi cát vắng vẻ, nước biển trong suốt, và những vách núi vững chãi. Để đến đảo, bạn có thể phải vượt núi hoặc đi qua đường hầm. Bạn có thể xây dựng 'thủy cung' để quan sát các đàn cá heo, rùa biển và cá mập giữa các cụm san hô đầy màu sắc.

2. Đọc văn bản

Câu 1. Thời gian và địa điểm của câu chuyện là gì?

- Thời gian: ngày xửa ngày xưa

- Địa điểm: ở một nhà kia

=> Thời gian và không gian không cụ thể.

Câu 2. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo:

  Chim ăn quá nhiều khế có thể làm hết quả. Người vợ sẽ cầu xin chim không ăn hết khế nữa.

Câu 3. Một hang lớn đầy vàng, kim cương trông như thế nào?

  Tưởng tượng: Hang động rộng lớn lấp lánh ánh sáng vàng, kim cương và hổ phách.

Câu 4. Cái túi của người anh sẽ gây ra điều gì?

    Cái túi quá to so với yêu cầu của chim, người anh sẽ mang quá nhiều vàng về khiến chim không thể bay và rơi xuống biển.

3. Sau khi đọc – Trả lời văn bản

• Cây khế kể về điều gì? Em thích chi tiết nào nhất?

    Cây khế là câu chuyện cổ tích Việt Nam với bài học về tình yêu thương gia đình, sự lương thiện. Chi tiết em thích nhất là khi chim lạ hứa trả ơn bằng vàng và thực hiện đúng như lời hứa. Đây là bài học về đức tính giữ lời hứa và sự báo đáp cho những người tốt bụng.

• Hãy tóm tắt câu chuyện Cây khế.

    Câu chuyện về hai anh em, người anh tham lam chiếm hết gia tài, để lại cho người em một cây khế. Người em chăm sóc cây khế và được chim lạ thưởng vàng. Người anh tham lam đổi gia tài để lấy cây khế, và vì tham lam, đã bị rơi xuống biển khi lấy vàng.

• Truyện cổ tích thường mở đầu bằng những từ ngữ quen thuộc về thời gian và không gian. Em hãy tìm các từ đó trong truyện Cây khế.

- Từ ngữ chỉ thời gian: ngày xửa ngày xưa.

- Từ ngữ chỉ không gian: ở một nhà kia.

• Con chim đưa hai anh em ra đảo hoang có phải là con vật kỳ ảo không? Vì sao?

    Con chim là vật kỳ ảo vì nó thực hiện đúng như lời hứa và đưa người em đến hòn đảo đầy vàng bạc. Đây là yếu tố kỳ ảo trong câu chuyện, cho thấy người tốt sẽ được thưởng xứng đáng.

• Trong truyện có câu nói nào như ca dao, tục ngữ không? Ai đã nói câu đó?

- Câu nói: “Ăn một quả, trả cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng”.

- Nhân vật nói câu đó: chim thần.

• 6. Đảo xa nơi con chim đưa người em đến có điều gì kỳ diệu? Điều kỳ diệu này đã giúp gì cho cuộc sống của người em sau đó?

- Điều kỳ diệu trên đảo: đá các màu, hang động rộng lớn đầy vàng và kim cương.

- Điều kỳ diệu này giúp người em trở nên giàu có.

• Sự khác biệt giữa người anh và người em trong truyện và bài học từ đó là gì?

    Người anh tham lam, ích kỷ, đã bị trừng phạt nặng nề. Người em hiền lành, chăm chỉ, được thưởng xứng đáng. Câu chuyện nhấn mạnh: chăm chỉ và lương thiện sẽ được đền đáp, còn tham lam sẽ phải chịu hậu quả.

III. Tổng kết bài soạn Cây khế từ sách Kết nối tri thức

• Giá trị nội dung của bài Cây khế

    Truyện Cây khế dạy về lòng biết ơn, sự lương thiện và hậu quả của lòng tham. Người em tốt bụng được thưởng xứng đáng, trong khi người anh tham lam gặp kết cục bi thảm.

• Đặc sắc nghệ thuật của bài Cây khế

    Truyện sử dụng yếu tố kỳ ảo, hoang đường để truyền tải bài học đạo đức.

IV. Phân tích bài Cây khế từ sách Kết nối tri thức

    Ngày xưa, em đã được nghe bà kể truyện Cây khế, và giờ đây, qua sự giảng giải của cô giáo, em càng hiểu sâu hơn về bài học ý nghĩa của câu chuyện. Truyện kể về sự chia gia tài giữa hai anh em, người anh tham lam và người em chăm chỉ. Khi được chim lạ thưởng vàng, người em không tham lam mà chia sẻ với anh trai, còn người anh vì tham lam đã bị rơi xuống biển. Câu chuyện khuyến khích chúng ta sống khiêm nhường, lương thiện và sẻ chia, đồng thời cảnh báo về hậu quả của lòng tham. Em sẽ học tập và trở thành người tốt, góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp hơn.

Tóm tắt

Câu chuyện kể về hai anh em mồ côi cha mẹ từ nhỏ. Người anh nhận được toàn bộ gia tài, trong khi người em chỉ được một cây khế. Khi cây khế ra quả, chim đến ăn và hứa sẽ báo đáp bằng vàng. Chim đã đưa người em ra đảo và giúp anh ta trở nên giàu có. Khi biết chuyện, người anh liền đổi gia tài của mình để lấy cây khế. Tuy nhiên, khi chim đến để trả ơn người anh, vì lòng tham, người anh đã may một chiếc túi quá to và thu gom quá nhiều vàng, dẫn đến việc anh bị rơi xuống biển và chết.

Bố cục

Văn bản có thể chia thành 2 phần:

- Phần 1 (Từ đầu đến …người em trở nên giàu có): Người em được đền đáp xứng đáng

- Phần 2 (Còn lại): Người anh bị trừng phạt vì tham lam

Nội dung chính

Truyện “Cây khế” kể về hai anh em, trong đó người em hiền lành chỉ được một cây khế và một túp lều nhỏ sau khi cha mẹ mất. Khi chim đến ăn khế và đền ơn bằng vàng, người anh trở nên tham lam và đổi gia tài để có cây khế. Cuối cùng, lòng tham đã khiến người anh gặp kết cục bi thảm khi bị rơi xuống biển. Câu chuyện mang thông điệp về lòng biết ơn, sự công bằng và bài học về hậu quả của tham lam.

* Trước khi đọc

Câu hỏi   (trang 31 sgk Ngữ văn 6 tập 2 mới)

- Ngoài đảo hoang có thể có những hang động chứa vàng bạc, đá quý đủ loại màu sắc lấp lánh,… 

* Đọc văn bản

Gợi ý trả lời câu hỏi trong bài đọc: 

• Theo dõi: Thời gian và địa điểm diễn ra câu chuyện có điểm gì đặc biệt?    

- Thời gian: ngày xưa, ngày xửa. 

- Địa điểm: một gia đình nọ. 

• Dự đoán: Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?   

- Chim sẽ báo đáp vợ chồng người em vì đã cho chim ăn khế chín. 

• Tưởng tượng: Một hang lớn đầy vàng, kim cương, thủy tinh, hổ phách, … sẽ trông như thế nào?   

- Một hang động đầy vàng, kim cương, thủy tinh, hổ phách trông lấp lánh, đa dạng màu sắc như trong cổ tích. 

• Dự đoán: Cái túi của vợ chồng người anh sẽ gây ra điều gì? 

- Túi quá lớn sẽ khiến chim khó khăn khi bay và có thể dẫn đến kết cục xấu. 

* Sau khi đọc

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc: 

Câu 1 (trang 35 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

- “Cây khế” kể về việc người em hiền lành được đền đáp xứng đáng và người anh tham lam phải chịu hậu quả nghiêm trọng khi cùng nhận sự trả ơn từ chim. Đây là câu chuyện dạy về lòng biết ơn, sự công bằng và bài học về tham lam.

- Chi tiết tôi thích nhất là khi chim đưa người em đến đảo hoang với những kho báu lấp lánh, đa dạng màu sắc.

Câu 2 (trang 35 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

Tóm tắt truyện “Cây khế” : 

Ngày xưa, hai anh em mồ côi cha mẹ, người anh nhận toàn bộ tài sản, còn người em chỉ được một túp lều nhỏ và một cây khế. Người em chăm sóc cây khế chu đáo và khi chim đến ăn khế, chim hứa sẽ trả ơn bằng vàng. Chim đưa người em ra đảo và anh ta trở nên giàu có. Người anh nghe tin, đổi gia tài để lấy cây khế. Khi chim đến để đền ơn người anh, vì tham lam, người anh đã may túi quá lớn và thu gom quá nhiều vàng, dẫn đến việc anh bị rơi xuống biển và chết.

Câu 3 (trang 35 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

- Từ ngữ chỉ không gian – thời gian trong truyện cổ tích “Cây khế”: 

+ Thời gian: ngày xửa ngày xưa.

+ Không gian: ở một nhà kia.

- Ý nghĩa: Có ý nghĩa phiếm chỉ không gian và thời gian để đưa người đọc vào thế giới hư cấu dễ dàng hơn.

Câu 4 (trang 35 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

- Con chim đưa hai anh em ra đảo hoang là một sinh vật kỳ bí vì nó có những đặc điểm như:

+ Có khả năng nói tiếng người: “Ăn một quả, trả cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng!”

+ Có phép thuật, biết nơi cất giấu của cải như vàng bạc, kim cương,…

Câu 5 (trang 35 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

- Câu nói của con chim lớn: “Ăn một quả, trả cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng!” là câu có vần, dễ nhớ và dễ thuộc.

- Ngày nay, câu “ăn một quả, trả cục vàng” hay “ăn khế, trả vàng” thường được dùng để chỉ một việc làm được đền đáp xứng đáng và tốt đẹp.

Câu 6 (trang 35 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

- Điều kỳ diệu trên đảo xa: đảo toàn đá trắng, đá xanh, đá đỏ, đá ngũ sắc, những loại đá trong suốt như thủy tinh và hổ phách đủ màu. Có hang sâu và rộng, ngoài cửa có nhiều vàng và kim cương. 

- Điều kỳ diệu này đã giúp vợ chồng người em trở nên giàu có.

Câu 7 (trang 35 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

Nhân vật         

Đặc điểm 

Người anh

Người em

Hành động

+ Lười biếng, đùn đẩy mọi công việc khó khăn cho vợ chồng em. 

+ Chiếm hết của cải, chỉ để lại cho em một ngôi nhà tồi tàn và một cây khế ngọt. 

+ Thấy chim lạ đến thì lo lắng chạy ra. 

+ Kêu ca: “Cả nhà tôi trông vào cây khế, giờ chim ăn hết thì tôi dựa vào đâu”.

+ Vội vã bàn bạc may túi. Ban đầu định may nhiều túi nhưng sợ chim không hài lòng nên chỉ may một túi lớn gấp ba lần túi của người em. 

+ Người chồng leo lên lưng chim còn người vợ cầu xin chim thần. 

+ Mê mẩn với của cải, vào hang càng lạc lối, quên đói khát, cố gom vàng và kim cương vào túi, đưa cả vào tay áo, quần, mất thời gian mới ra khỏi hang. Đặt túi dưới cánh chim rồi buộc chặt vào lưng chim và cổ mình. 

+ Chăm chỉ làm việc và không than thở. 

+ Chờ cho chim ăn xong mới lên cây hái khế. 

+ Người vợ nói: “Ông chim ơi, ông ăn như thế còn gì là khế của nhà cháu nữa! Cây khế nhà cháu sắp hết quả rồi đấy!”

+ Nghe lời chim may một túi vừa đủ ba gang. 

+ Lên lưng chim. 

+ Thấy hang rộng không dám vào, chỉ lấy ít vàng, kim cương bên ngoài rồi ra hiệu cho chim bay về. 

Kết cục

Do mang nặng và gặp gió mạnh, chim và người anh rơi xuống biển. Người anh bị sóng cuốn đi mất. 

Chim đưa người em về nhà và từ đó hai vợ chồng trở nên giàu có. 

Câu 8. (trang 35 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

Từ kết cục khác nhau của người anh và người em, tác giả dân gian gửi gắm bài học: 

+ Cần chăm chỉ lao động để đạt được thành quả tốt.

+ Người hiền lành sẽ được đền đáp xứng đáng.

+ Lòng tham sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

+ Cần giúp đỡ những người kém may mắn hơn mình.

* Viết kết nối với đọc 

Bài tập (trang 35 sgk ngữ văn 6 tập 2 mới)

Tưởng tượng một kết thúc khác cho truyện “Cây khế”. Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) kể về kết thúc đó. 

Đoạn văn tham khảo:

Sau khi rơi xuống biển, người anh trôi dạt vào bờ và được người dân cứu sống. Nhờ sự giúp đỡ của họ, người anh trở về nhà trong tình trạng khốn khổ và nhận ra hậu quả của lòng tham. Từ đó, anh sống tử tế và nhân hậu hơn. Người em thấy vậy đã giúp anh hồi phục, và hai anh em cùng nhau chăm chỉ lao động, yêu thương nhau hơn. Cuối cùng, cả hai cùng trở nên khá giả và cùng nhau giúp đỡ những người khó khăn. Tiếng tốt của hai anh em vang xa, được mọi người yêu quý.

Soạn bài 'Cây khế'

1. Trước khi đọc

Nhiều bạn có thể mơ ước khám phá những hòn đảo xa xôi, nơi mà những điều kỳ diệu và bí ẩn đang chờ đón. Hãy tưởng tượng bạn đang đứng trên một hòn đảo bí ẩn, và chia sẻ những điều kỳ lạ mà bạn phát hiện ra.

Gợi ý:

Tôi đang ở trên một hòn đảo hẻo lánh, không có người, nơi có những cây cối kỳ lạ và những loài động vật nhỏ nhắn nhưng hấp dẫn. Càng khám phá sâu vào đảo, tôi càng phát hiện ra nhiều điều thú vị, từ những loại cây lạ lùng đến những sinh vật kỳ quặc.

2. Đọc văn bản

Câu 1. Thời gian và địa điểm câu chuyện diễn ra là gì?

• Thời gian: ngày xửa ngày xưa
• Địa điểm: một ngôi nhà nọ

=> Thời gian và không gian được nêu chung chung, không cụ thể.

Câu 2. Những gì sẽ xảy ra tiếp theo:

Chim ăn quá nhiều khế có thể làm cây khế hết quả. Người vợ sẽ đứng đợi và xin chim không tiếp tục ăn nữa.

Câu 3. Một hang động đầy vàng, kim cương, thủy tinh và hổ phách sẽ như thế nào?

Tưởng tượng: Hang động rộng lớn và sáng rực với ánh sáng từ vàng, kim cương, và các loại đá quý.

Câu 4. Cái túi của vợ chồng người anh có thể gây ra hậu quả gì?

Túi quá lớn so với yêu cầu của chim có thể làm người anh mang về quá nhiều vàng bạc và kim cương, khiến chim không thể bay nổi và rơi xuống biển.

3. Sau khi đọc

Câu 1. Câu chuyện 'Cây khế' nói về điều gì? Bạn thích chi tiết nào nhất trong câu chuyện?

• Câu chuyện 'Cây khế' kể về việc chim thần đền ơn người em bằng vàng sau khi ăn khế, và người anh tham lam phải chịu hậu quả.
• Chi tiết yêu thích nhất: Khi người anh tham lam đã lấy quá nhiều vàng bạc và bị rơi xuống biển.

Câu 2. Tóm tắt nội dung câu chuyện 'Cây khế'.

Ngày xưa, có hai anh em mồ côi sống với gia tài do cha mẹ để lại. Người anh lười biếng, trong khi người em chăm chỉ làm ăn. Người anh chia gia sản cho người em một căn nhà tồi tàn và một cây khế. Khi cây khế ra trái, chim lạ đến ăn và hứa đền ơn. Người em làm theo lời chim và trở nên giàu có. Người anh tham lam đổi toàn bộ tài sản để có cây khế. Khi chim đến lần nữa, người anh may túi quá to, cố gắng đựng nhiều vàng bạc, khiến chim không thể bay được và rơi xuống biển, còn người em tiếp tục sống giàu có.

Câu 3. Các từ ngữ chỉ thời gian và không gian trong truyện cổ tích 'Cây khế' là gì?

• Từ ngữ chỉ thời gian: ngày xửa ngày xưa.
• Từ ngữ chỉ không gian: ở một nhà kia.

Câu 4. Con chim đưa hai anh em ra đảo hoang có phải là con vật kỳ ảo không? Vì sao?

• Con chim đưa hai anh em ra đảo hoang là một con vật kỳ ảo.
• Bởi vì con chim biết nói tiếng người và có khả năng thần kỳ, đưa người đến những nơi chứa vàng bạc và kim cương.

Câu 5. Trong truyện cổ tích, tác giả dân gian thường dùng những câu có vần để dễ nhớ. Trong truyện này có câu nào như vậy? Ai đã nói câu đó?

• Câu nói: “Ăn một quả, trả cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng”
• Nhân vật nói câu đó: chim thần.

Câu 6. Điều kỳ diệu ở đảo xa nơi chim đưa người em đến là gì? Điều đó đã giúp gì cho cuộc sống của người em sau này?

• Điều kỳ diệu: Đảo toàn đá quý đủ màu sắc, từ đá trắng đến đá xanh, đá đỏ. Chim đưa người em đến một hang động chứa đầy vàng và kim cương.
• Điều này đã giúp người em trở nên giàu có và có cuộc sống sung túc hơn.

Câu 7. Trong câu chuyện, sự đối lập giữa người anh và người em thể hiện như thế nào? Hãy nhận xét về hai nhân vật này.

Người em

Người anh

Chăm chỉ làm việc, dậy sớm và làm việc chăm chỉ.

Lười biếng, đẩy hết công việc nặng nhọc cho người em.

May túi vừa đủ theo yêu cầu của chim.

May túi quá to để đựng nhiều vàng bạc, gây khó khăn cho chim.

Chỉ lấy ít vàng và kim cương, rồi ra hiệu cho chim bay về.

Cố nhặt nhiều vàng bạc và kim cương, dẫn đến việc quá tải.

=> Người em hiền lành, chăm chỉ, còn người anh lười biếng và tham lam.

Câu 8. Qua kết cục của hai anh em, bài học mà tác giả dân gian muốn gửi gắm là gì?

• Bài học:
• Chăm chỉ làm việc sẽ mang lại thành quả tốt.
• Người tốt bụng sẽ được đền đáp xứng đáng.
• Người tham lam và lười biếng sẽ phải chịu hậu quả.

4. Viết kết nối với đọc

Tưởng tượng một kết thúc khác cho câu chuyện 'Cây khế' và viết đoạn văn khoảng 5 - 7 câu về kết thúc đó.

Người anh bị sóng cuốn trôi và tỉnh dậy trên một hòn đảo hoang. Tay nải đầy vàng bạc đã bị đánh trôi xa. Hắn kêu gọi nhưng không ai đáp lại. Để sống sót, người anh buộc phải vào rừng tìm thức ăn và nước uống. Trong quá trình lang thang, hắn nhận ra sự sai lầm của mình và hối hận vì lòng tham, nhưng sự hối hận đến quá muộn màng.

Phần I: Trước khi đọc

Câu hỏi (trang 31 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Nhiều em chắc hẳn đã từng mơ ước đặt chân lên một hòn đảo bí ẩn, chưa ai khám phá, nơi ẩn chứa những điều kỳ thú. Hãy tưởng tượng em đang ở trong tình huống đó và chia sẻ những điều tuyệt vời mà em trải nghiệm.

Phương pháp giải:

Sử dụng trí tưởng tượng và chia sẻ cảm xúc cá nhân.

Lời giải chi tiết:

Em đang khám phá một hòn đảo hẻo lánh, cách xa thế giới văn minh. Trước mắt là những bãi cát mịn màng, yên tĩnh, chỉ có vài bụi cây nhỏ. Cảm giác hoang sơ, nước biển trong veo và mặn, cho phép nhìn rõ đáy cát. Xung quanh là những vách đá hùng vĩ. Để đến đảo, em phải vượt qua núi hoặc đi qua một đường hầm bí mật. Tại đây, người dân có thể xây dựng những 'thủy cung' để quan sát cá heo, tôm hùm, rùa biển, mực ống, và cá mập giữa các rạn san hô màu sắc.

Phần II: Đọc văn bản

Câu 1 (trang 32 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Thời gian và địa điểm diễn ra câu chuyện có gì đặc biệt?

Phương pháp giải:

Đọc kỹ phần đầu của văn bản để tìm thông tin.

Lời giải chi tiết:

- Thời gian: ngày xửa ngày xưa.

- Địa điểm: một ngôi nhà nào đó.

=> Thời gian và địa điểm không rõ ràng, đây là đặc điểm của các câu chuyện cổ tích.

Câu 2 (trang 32 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo trong câu chuyện?

Phương pháp giải:

Xem xét cách vợ chồng đối xử với chim và dự đoán tiếp theo.

Lời giải chi tiết:

Vợ chồng người em tốt bụng, hàng ngày cho chim ăn, em dự đoán chú chim sẽ đáp lại lòng tốt bằng một món quà.

Câu 3 (trang 32 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Tưởng tượng về một hang động đầy vàng, kim cương, thủy tinh, hổ phách… trông sẽ thế nào?

Phương pháp giải:

Sử dụng trí tưởng tượng để miêu tả.

Lời giải chi tiết:

Hang động chứa đầy vàng, kim cương, thủy tinh và hổ phách sẽ sáng rực, đẹp mê hồn, ánh sáng lấp lánh làm nổi bật toàn bộ không gian.

Câu 4 (trang 34 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Cái túi của vợ chồng người anh sẽ gây ra điều gì?

Phương pháp giải:

Nhớ lại yêu cầu của con chim và cách người anh may túi.

Lời giải chi tiết:

Cái túi của vợ chồng người anh quá lớn sẽ gây tai họa vì nó vượt quá sức chứa của chim.

Phần III: Sau khi đọc

Câu 1 (trang 35 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Câu chuyện Cây khế kể về điều gì? Em thích chi tiết nào nhất trong truyện?

Phương pháp giải:

Xác định nội dung câu chuyện và chọn chi tiết yêu thích, giải thích lý do.

Lời giải chi tiết:

- Câu chuyện Cây khế kể về người em hiền lành với cây khế được chim báo ơn bằng vàng, trong khi người anh tham lam đổi gia sản lấy cây khế và chết vì quá tham.

- Em thích chi tiết khi con chim trả ơn người em, vì nó thể hiện lòng biết ơn và phép màu kỳ diệu.

Câu 2 (trang 35 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Tóm tắt câu chuyện Cây khế.

Phương pháp giải:

Nhớ lại các tình tiết chính và tóm tắt câu chuyện.

Lời giải chi tiết:

Ngày xưa, có hai anh em, cha mẹ mất sớm, để lại tài sản. Người anh tham lam chiếm hết, chỉ để lại cho em một mảnh vườn với cây khế. Người em chăm sóc cây khế, và một ngày, chim lạ đến ăn khế. Chim bảo người em may túi ba gang để đựng vàng, và người em trở nên giàu có. Người anh, biết tin, đổi gia sản lấy cây khế, và vì tham lam đã may túi quá lớn, dẫn đến cái chết khi rơi xuống biển.

Câu 3 (trang 35 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Trong truyện Cây khế, các từ ngữ nào chỉ thời gian và không gian không xác định?

Phương pháp giải:

Tìm các từ ngữ chỉ thời gian và không gian trong truyện.

Lời giải chi tiết:

Các từ ngữ chỉ thời gian và không gian không xác định trong câu chuyện Cây khế gồm: Ngày xửa ngày xưa, nhà nọ, hang sâu.

Câu 4 (trang 35 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Con chim đưa hai anh em đến đảo hoang có phải là con vật kỳ ảo không? Vì sao?

Phương pháp giải:

Suy nghĩ về đặc điểm kỳ diệu của con chim và lý do.

Lời giải chi tiết:

Con chim đưa hai anh em đến đảo hoang là con vật kỳ ảo vì nó biết nói, có khả năng trả ơn, và chở người đến nơi có vàng, điều này không xảy ra trong thế giới thực.

Câu 5 (trang 35 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Truyện cổ tích thường sử dụng những câu có dạng ca dao, tục ngữ, dễ nhớ. Trong truyện này, có câu nào như thế không? Nhân vật nào đã nói câu đó?

Phương pháp giải:

Tìm các câu có dạng ca dao, tục ngữ trong văn bản và xác định nhân vật nói.

Lời giải chi tiết:

Câu có dạng ca dao, tục ngữ trong truyện là: 'Ăn một quả, trả một cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng'. Đây là câu nói của chim thần.

Câu 6 (trang 35 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Đảo xa mà con chim đưa người em đến có điểm gì kỳ diệu? Điều kỳ diệu này đã giúp gì cho cuộc sống của người em?

Phương pháp giải:

Chú ý những chi tiết kỳ lạ trên đảo và tác động của chúng.

Lời giải chi tiết:

Đảo xa có nhiều vàng là điều kỳ diệu, giúp cuộc sống của người em trở nên sung túc hơn với ruộng vườn và nhà cửa, giảm bớt khó khăn.

Câu 7 (trang 35 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Những hành động của người anh và người em trong truyện đối lập như thế nào? Nhận xét đặc điểm của hai nhân vật.

Phương pháp giải:

Liệt kê sự đối lập trong hành động và nhận xét đặc điểm của hai nhân vật.

Lời giải chi tiết:

Người anh và người em đối lập nhau rõ rệt trong hành động. Người anh tham lam, ích kỷ, chiếm hết tài sản và may túi quá lớn, dẫn đến cái chết. Người em hiền lành, tốt bụng, nhường hết tài sản cho anh, chăm sóc cây khế và cuối cùng được sống hạnh phúc nhờ sự tử tế của mình. Người anh chết vì tham lam, trong khi người em nhận được phần thưởng xứng đáng vì sự nhân hậu.

Câu 8 (trang 35 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Từ kết cục của người anh và người em, tác giả dân gian muốn gửi gắm bài học gì trong câu chuyện này?

Phương pháp giải:

Rút ra bài học đạo đức từ kết thúc câu chuyện.

Lời giải chi tiết:

Từ kết cục của người anh và người em, tác giả muốn nhấn mạnh bài học về lòng biết ơn, sự công bằng và niềm tin rằng sống tốt sẽ gặp điều tốt đẹp. Câu chuyện Cây khế mang ý nghĩa giáo dục, khuyến khích trẻ em rèn luyện đức tính tốt để có cuộc sống tốt đẹp hơn.

VIẾT KẾT NỐI VỚI ĐỌC

Video hướng dẫn giải

Hãy tưởng tượng một kết thúc khác cho câu chuyện Cây khế. Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) về kết thúc đó.

Phương pháp giải:

Viết đoạn văn tưởng tượng một kết thúc khác cho câu chuyện theo yêu cầu.

Lời giải chi tiết:

Người anh, sau khi rơi xuống biển, được cứu sống và trở về trong tình trạng kiệt sức. Anh ta học được bài học về tham lam và sống tốt hơn. Nhận ra lỗi lầm, người anh bắt đầu làm việc chăm chỉ và đối xử tốt với người em. Người em giúp đỡ anh và hai người hàn gắn mối quan hệ, cùng nhau xây dựng một cuộc sống mới, bình yên và hạnh phúc.