Top 6 Bài soạn 'Mẹ hiền dạy con' lớp 6 xuất sắc

I. Đôi nét về tác phẩm: Mẹ hiền dạy con

Câu 1 (trang 152 sgk ngữ văn 6 tập 1) Sự việc Con Người mẹ

1. Bắt chước đào, chôn, lăn, khóc: Không phù hợp
2. Bắt chước nô nghịch, buôn bán điên đảo: Không thích hợp
3. Bắt chước cách lễ phép, cắp sách vở: Thích hợp
4. Hỏi về giết lợn: Đùa về việc mua thịt cho con ăn
5. Bỏ học về nhà chơi: Cắt đứt tấm vải đang dệt vì con bỏ học.

Câu 2 (trang 152 sgk ngữ văn 6 tập 1)

- Ý nghĩa của việc dạy con trong ba sự việc đầu: Môi trường sống quyết định tính cách trẻ

- Ý nghĩa về cách dạy trong 2 sự việc sau: Lời hứa, trung thực, định hướng trẻ chăm chỉ

→ Hình thành nhân cách cho trẻ từ cách dạy của mẹ Mạnh Tử: nhu cầu và cương quyết, sử dụng tình yêu và sự cứng rắn để giáo dục con trở thành người có đạo đức, hiểu biết rộng.

Câu 3 (trang 153 sgk ngữ văn 6 tập 1) Mẹ của thầy Mạnh Tử:

- Yêu thương con hết mực, kiên quyết và hiền hậu.

- Chọn môi trường sống tốt nhất cho con.

- Dạy con lòng trung thực, tự trọng và chăm chỉ

Câu 4 (trang 152 sgk ngữ văn 6 tập 1) Mẹ hiền dạy con được xếp vào truyện trung đại vì:

- Cốt truyện đơn giản, miêu tả nhân vật qua ngôn ngữ và hành động

- Thể loại văn xuôi chữ Hán

- Nội dung giáo huấn

LUYỆN TẬP

Bài 1 (Trang 153 sgk ngữ văn 6 tập 1)

Bà Mạnh Tử kiên quyết, dứt khoát, sáng suốt

Cách dạy con trực quan, cứng rắn nhưng mềm mỏng

Bài 2 (trang 153 sgk ngữ văn 6 tập 1)

Chủ đạo đạo làm con: Yêu thương cha mẹ, lời răn dạy phải trái của cha mẹ, tự giác và quyết tâm trong học tập, tu dưỡng đạo đức.

Bài 3 (trang 153 sgk ngữ văn 6 tập 1)

Tử (chết): Tử trận (chết trên trận địa), bất tử (không bao giờ chết), cảm tử (không sợ chết)
Tử (con): Hoàng tử, đệ tử, công tử

Tóm tắt Mẹ hiền dạy con

Thầy Mạnh Tử từng bắt chước, khiến người mẹ chuyển nhà ba lần để tạo môi trường học tập tốt nhất. Cuối cùng, vị trí gần trường học là lựa chọn tốt nhất. Mẹ thầy Mạnh Tử dạy con tính trung thực, thật thà. Mẹ phải làm gương cho con trong nói năng, ứng xử với mọi người và sau này thầy trở thành người tài giỏi, nổi tiếng chính là một phần công sức của bà.

1 - Trang 152 SGK

Liệt kê năm sự việc đã diễn ra giữa mẹ con thầy Mạnh Tử (thuở nhỏ) theo mẫu dưới đây:

Trả lời

2 - Trang 152 SGK

Ý nghĩa của việc dạy con trong ba sự việc đầu là gì? Trong hai sự việc sau là gì? Ở hai sự việc sau, về ý nghĩa có gì khác so với ba sự việc đầu? Hãy nêu lên tác dụng của cách dạy con của bà mẹ thầy Mạnh Tử.

Trả lời

– Ba sự việc đầu thể hiện: môi trường sống quyết định tính cách trẻ

– Hai sự việc sau, bà mẹ thể hiện quan điểm dứt khoát: Tránh nói dối và hướng trẻ vào học tập – kể cả tốn kém về cải vật chất. Mạnh Tử học chăm chỉ, trở thành nhà hiến triết vĩ đại nhờ cách dạy của mẹ.

3 - Trang 152 SGK

Em hình dung bà mẹ thầy Mạnh Tử là người như thế nào?

Trả lời

– Qua câu chuyện ta thấy mẹ của Mạnh Tử không chỉ là người mẹ mà còn là cô giáo vĩ đại đầu tiên của con mình.

– Mẹ thầy Mạnh Tử khéo léo, sâu sắc, như một nhà sư phạm tài ba.

4 - Trang 152 SGK

Hãy đọc lại chú thích dấu (*) ở bài Con hổ có nghĩa (tr. 143), đoạn nói về cách viết truyện trung đại, nêu nhận xét về cách viết truyện Mẹ hiền dạy con.

Trả lời

Cách viết truyện Mẹ hiền dạy con là:

– Thể loại văn xuôi chữ Hán.

– Nội dung mang tính giáo huấn.

– Câu chuyện gần với sự kiện thực.

– Cốt truyện đơn giản (5 sự kiện).

– Nhân vật được miêu tả thông qua hành động và ngôn ngữ đối thoại.

Luyện tập

1 - Trang 153 SGK

Phát biểu cảm nghĩ về sự việc: Bà mẹ thầy Mạnh Tử đang ngồi dệt vải trông thấy con bỏ học về nhà chơi, liền cầm dao cắt đứt tấm vải đang dệt trên khung.

Trả lời

Bà mẹ thầy Mạnh Tử đang ngồi dệt vải trông thấy con bỏ học về nhà chơi, liền cầm dao cắt đứt tấm vải. Cử chỉ thể hiện sự giận dữ trước ý thức kém cỏi của con. Tấm vải đang dệt là công sức lao động nhưng bà mẹ huỷ nó để làm bài học sâu sắc. Nhờ bài học này, Mạnh Tử trở nên nghiêm túc và chăm chỉ hơn trong học tập.

Hành động của Mạnh mẫu thể hiện sự thương yêu và kiên quyết. Nếu không có bà mẹ vĩ đại, thầy Mạnh Tử không thể trở thành nhà hiến triết vĩ đại.

2 - Trang 153 SGK

Từ chuyện mẹ con thầy Mạnh Tử, em có suy nghĩ gì về đạo làm con của mình?

Trả lời

Từ chuyện mẹ con thầy Mạnh Tử em học được về đạo làm con:

- Thấy sự hi sinh của cha mẹ.

- Cảm nhận sự quan tâm, sẵn sàng hi sinh cho con.

- Gắn kết học hành, không lạc quan trách nhiệm.

3 - Trang 153 SGK

Có hai yếu tố Hán Việt đồng âm:

- tử: chết

- tử: con

Hãy cho biết các kết hợp dưới đây được sử dụng với nghĩa nào?

Công tử, tử trận, bất tử, hoàng tử, đệ tử, cảm tử.

Trả lời

Có hai yếu tố Hán Việt đồng âm:

- Trong các từ: tử trận, bất tử, cảm tử (từ tử được dùng với nghĩa là chết)

- Trong các từ: công tử, hoàng tử, đệ tử (từ tử được dùng với nghĩa là con).

Soạn bài Mẹ hiền dạy con, học sinh nhớ nội dung và ý nghĩa của năm sự việc giữa mẹ con Mạnh Tử, hiểu cách viết truyện gần với cách viết ký của truyện trung đại.

Ghi nhớ:

- Bà mẹ thầy Mạnh Tử là tấm gương sáng về tình thương con và cách dạy con:

+ Tạo môi trường sống tốt đẹp

+ Dạy con vừa đạo đức, vừa chí học hành

+ Thương con nhưng không nuông chiều, ngược lại rất kiên quyết.

- Truyện Mẹ hiền dạy con đơn giản nhưng gây xúc động qua những chi tiết giàu ý nghĩa.

- Tục ngữ: 'Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng'

PHẦN I: MẠNH TỬ - BÀI HỌC VỀ TÌNH MẪU TỬ

Mạnh Tử (372 ? - 289 ? tr.CN), tên thật Mạnh Kha, xuất thân từ đất Trâu (nay là huyện Trâu) thuộc tỉnh Sơn Đông, là học trò của Tử Tư - cháu của Khổng Tử. Mạnh Tử và học trò đã cùng nhau sáng tác tác phẩm quan trọng và nổi tiếng, được coi là một trong bốn tác phẩm kinh điển (Tứ thư) của Nho gia. Là bậc hiền triết nổi tiếng thời Chiến quốc, Mạnh Tử được suy tôn là Á thánh (vị thánh thứ hai) sau Khổng Tử.

Bà mẹ của thầy Mạnh Tử là tấm gương sáng về tình thương con và đặc biệt là về cách dạy con:
Tạo cho con môi trường sống tốt đẹp;
Dạy con vừa có đạo đức vừa có chí học hành;
Thương con nhưng không nuông chiều, ngược lại rất kiên quyết.
Bà mẹ Mạnh Tử là tấm gương sáng về cách dạy con và tình thương con. Thương con không đồng nghĩa với việc nuông chiều, mà là tìm ra cách giáo dục con đúng đắn.

TÓM TẮT: Thầy Mạnh Tử từ nhỏ thường bắt chước, khiến mẹ phải chuyển nhà tới ba lần (gần nghĩa địa, gần chợ, gần trường) để tạo môi trường học tập tốt cho con. Để dạy con thật thà, bà mẹ có những hành động dứt khoát và gương mẫu (mua thịt lợn để giữ lời hứa, cắt đứt tấm vải để răn đe việc bỏ học).

PHẦN II: BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI

Câu 1: Lập bảng tóm tắt năm sự kiện giữa mẹ con thầy Mạnh Tử (thời nhỏ) theo mẫu.

Câu 2: Ý nghĩa của việc dạy con trong ba sự kiện đầu là gì? Trong hai sự kiện sau là gì? Nêu tác dụng của cách dạy con của bà mẹ Mạnh Tử?
Bài làm:
Qua ba sự kiện đầu, bà mẹ thể hiện sự quyết định khi chuyển nhà để tạo môi trường sống tốt cho con. Bà không sợ khó khăn vất vả, vì muốn con lớn lên trong môi trường lành mạnh. Trong hai sự kiện sau, bà mẹ thể hiện quan điểm rõ ràng trong cách dạy con, luôn làm tấm gương cho con thấy đúng-sai. Bà không chấp nhận nói dối và kiên quyết định hướng con vào học tập, thậm chí chấp nhận chi trả cho việc học. Bằng cách này, bà mẹ Mạnh Tử tạo ra bậc hiền tài, là nguồn động viên cho tất cả bà mẹ khác. Tác dụng của cách dạy con của bà mẹ là khiến Mạnh Tử trở thành một bậc hiền tài, điều mà tất cả bà mẹ ao ước. Sự hy sinh và lựa chọn cách dạy đúng của bà mẹ Mạnh Tử làm cho con đạt được thành công đó.

Câu 3: Em hình dung bà mẹ Mạnh Tử là người như thế nào?
Bài làm:
Đó là người mẹ thương con nhưng chọn cách giáo dục nghiêm khắc, đạo đức mẫu mực. Thương yêu không có nghĩa là nuông chiều, mà tìm cách giáo dục con đúng đắn. Bà mẹ Mạnh Tử không chỉ là người mẹ mà còn là người thầy mẫu mực, vĩ đại cho con. Bà mẹ Mạnh Tử thông minh, khéo léo, tinh tế, cương quyết trong việc dạy dỗ và giáo dục con cái.

Câu 4: Nêu nhận xét về cách viết truyện “Mẹ hiền dạy con”
Bài làm:
Thể loại truyện văn xuôi chữ Hán.
Nội dung mang tính giáo huấn, chứa đựng bài học sâu sắc.
Câu chuyện này gần với kí với sử. Nó ghi chép những sự kiện có thật.
Cốt truyện đơn giản (có 5 sự kiện không phức tạp).
Nhân vật được miêu tả chủ yếu qua ngôn ngữ trực tiếp của người kể chuyện và hành động, ngôn ngữ đối thoại của nhân vật-

PHẦN LUYỆN TẬP

Câu 1: Hãy phát biểu cảm nghĩ của em về sự kiện: Bà mẹ Mạnh Tử đang ngồi dệt vải, thấy con bỏ học về nhà chơi, liền cầm dao cắt đứt tấm vải đang dệt trên khung
Bài làm:
Bà mẹ thầy Mạnh Tử đang ngồi dệt vải thấy con bỏ học, liền cầm dao cắt đứt tấm vải. Tấm vải bị đứt, mất biết bao công sức thời gian, nhưng bà mẹ làm điều này để dạy con cảm nhận sâu sắc về hậu quả của việc nghỉ học. Cử chỉ này thể hiện sự giận dữ trước ý thức kém cỏi của con. Bà không đánh hay chửi mắng, mà lấy biểu tượng tấm vải bị cắt để so sánh với việc con bỏ học. Bằng cách này, bà mẹ thể hiện sự thương yêu nhưng nghiêm khắc, kiên quyết trong việc dạy dỗ. Đó là cách dạy rất khéo léo và đầy tính sư phạm.

Câu 2: Từ chuyện mẹ con của thầy Mạnh Tử xưa, em có suy nghĩ gì về đạo làm con của mình?
Bài làm:
Từ chuyện dạy con của bà mẹ Mạnh Tử, em cảm nhận được tình yêu thương con cái của cha mẹ là vô bờ bến. Dù công việc hàng ngày vất vả và khó khăn, nhưng bố mẹ luôn dành thời gian chăm sóc cho em và lựa chọn những điều tốt đẹp nhất dành cho con. Dù đôi khi em cảm thấy bố mẹ nghiêm khắc và khó tính, nhưng em hiểu đó là sự lo lắng mong em khôn lớn, có đạo đức và trí tuệ. Em sẽ cố gắng học tốt và nghe lời bố mẹ để không phụ công ơn sinh thành của cha mẹ

Câu 3: Có hai yếu tố Hán - Việt đồng âm, hãy cho biết các kết hợp dưới đây được sử dụng với nghĩa nào?Hai yếu tố Hán - Việt đồng âm:tử: chếttử: con
Bài làm:
Trong các từ: tử trận, bất tử, cảm tử (từ tử được dùng với nghĩa là chết)
Trong các từ: công tử, hoàng tử, đệ tử (từ tử được dùng với nghĩa là con)

PHẦN THAM KHẢO MỞ RỘNG

Câu 1: Nêu cảm nghĩ của em về người mẹ trong truyện Mẹ hiền dạy con bằng một đoạn văn.
Bài làm:
“Trái tim mỗi người mẹ là trường học ấm áp nhất cho cuộc đời đứa con”. Truyện Mẹ hiền dạy con là những câu chuyện xúc động về tình mẫu tử, cách giáo dục nghiêm khắc nhưng tràn đầy tình yêu thương của người mẹ thầy Mạnh Tử. Việc lựa chọn môi trường sống, giáo dục đúng đắn đã tạo ra những dấu ấn sâu sắc trong tâm hồn con. Điều quan trọng không phải là nuông chiều tùy tiện, mà là cách dạy con để trở thành người có đạo đức và trí tuệ. Người mẹ thầy Mạnh Tử là tấm gương sáng về tình thương con, lựa chọn môi trường sống tốt, nuôi dưỡng phẩm chất đạo đức và hướng con có chí học hành. Những bài học này truyền đạt tình yêu thương của cha mẹ không chỉ bằng lời nói mà còn bằng hành động và tâm huyết.

I. Hiểu biết tổng quan về “Mẹ hiền dạy con”
1. Nguồn gốc
Truyện được chọn lựa từ tác phẩm “Liệt nữ truyện” của Trung Quốc.
Về Mạnh Tử: một nhà triết học nổi tiếng của Trung Hoa thời Chiến Quốc, được tôn kính như là Á Thánh (thứ hai sau Khổng Tử). Truyện “Mẹ hiền dạy con” là câu chuyện về cách mẹ Mạnh Tử giáo dục con cái có thực tế.

2. Tóm tắt truyện
Mẹ Mạnh Tử là người mẹ thông minh về việc dạy con. Khi nhà ở gần nghĩa địa, thấy con bắt chước hành động của những người đưa tang, bà không hài lòng, ngay lập tức chuyển nhà đến gần chợ. Khi thấy con bắt chước thói quen ăn nói, cử chỉ của người chợ, bà tiếp tục chuyển nhà đến gần trường học. Lúc này, con bắt chước bạn bè cầm sách đến trường, bà cảm thấy an tâm hơn vì thấy con theo đuổi học hành. Một lần, bà nói đùa với con rồi cảm thấy lo lắng con sẽ lạc quẻ, bởi vậy, bằng cách cắt đứt tấm vải đang dệt, bà giáo dục con về trách nhiệm và hoàn thành công việc đã bắt đầu.

II. ĐỌC - HIỂU BÀI VĂN

Câu 1. Bảng tóm tắt năm sự kiện:

1. Bắt chước đào, chôn, lăn, khóc: Chỗ này không phù hợp cho con ta

2. Bắt chước cách nô nghịch, buôn bán điên đảo: Chỗ này cũng không là nơi cho con ta

3. Bắt chước lối sống lễ phép, cầm sách: Chỗ này mới là nơi phù hợp cho con ta

4. Hỏi về việc giết lợn: Nói đùa “để cho con ăn đấy” → mua thịt cho con ăn

5. Bỏ học về chơi: Cầm dao cắt đứt tấm vải: “ Con đang đi học mà bỏ học thì cũng như ta đang dệt tấm vải này mà cắt đứt đi vậy”.

Câu 2. Qua ba sự kiện đầu tiên, mẹ Mạnh Tử thể hiện tầm quan trọng của môi trường sống trong việc giáo dục con: Nhận thấy con thích bắt chước hành động của người lớn, mẹ thông minh chọn môi trường sống tốt cho con ở gần trường học, giúp con học lễ phép và cầm sách. Bằng cách này, mẹ Mạnh Tử hiểu sâu sắc 'gần mực thì đen, gần đèn thì sáng'.
Với sự kiện thứ tư và thứ năm, mẹ Mạnh Tử thể hiện sự chính xác và nghiêm túc trong giáo dục:

- Với sự kiện thứ tư: Mẹ nhận ra tầm quan trọng của việc không bao giờ nói dối con, sửa chữa câu nói đùa của mình bằng việc mua thịt cho con, chứng minh sự chân thành với con.

- Với sự kiện thứ năm, mẹ thể hiện sự nghiêm túc và quyết liệt, cắt đứt tấm vải như là một biểu tượng rõ ràng, dễ hiểu về trách nhiệm và hoàn thành công việc. Cách dạy này giúp con tránh xa những hành vi không tốt, có môi trường sống tích cực, và trở thành người không bao giờ nói dối, có ý thức và quyết tâm.

Tác dụng của cách dạy con này là giúp con:

- Tránh xa những thói quen xấu, điều không tốt để bảo vệ tâm hồn trong sạch của mình.

- Có môi trường sống tích cực để phát triển, tiếp xúc với người tốt và học hỏi từ họ.

- Phát triển ý thức không bao giờ nói dối.

- Từ một sự kiện cụ thể, giúp con hiểu và học hỏi về sự chân thành, tính kiên nhẫn, và đạt được mục tiêu lớn trong cuộc sống.

Câu 3. Em hình dung mẹ Mạnh Tử là người giáo dục thông minh, vừa thân thiện với con vừa nghiêm túc trong giáo dục. Mẹ Mạnh Tử đã thành công trong việc giáo dục con cái của mình.

Tóm tắt:

- Mẹ không chỉ yêu thương con, mà còn biết cách giáo dục con. Bà Mạnh Tử là hình mẫu tốt về tình thương và phương pháp giáo dục:

+ Tạo môi trường sống tích cực cho con phát triển.

+ Dạy con có đạo đức và lòng kiên trì trong học tập.

+ Yêu thương con mà không bao giờ làm con quá mức.

- Có tục ngữ: 'Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng'.

II. BÀI TẬP

Câu 1. Chi tiết: 'Mẹ Mạnh Tử đang ngồi dệt vải thấy con bỏ học về chơi đã cầm dao cắt tấm vải đang dệt trên khung” cho thấy:

Mẹ Mạnh Tử chú trọng việc giáo dục con và có thái độ quyết liệt, nghiêm túc khi cần thiết. Hành động cắt đứt tấm vải thể hiện một sự phản kháng mạnh mẽ trước hành động bất trách nhiệm của con. Bằng cách này, mẹ không chỉ làm cho con hiểu rõ hậu quả của việc bỏ học, mà còn khuyến khích con phấn đấu hơn trong học tập.

Việc cắt đứt một tấm vải đang dệt không phải làm mẹ nào cũng có thể thực hiện. Nhưng bằng cách này, mẹ chịu tổn thất về mặt vật chất để truyền đạt giáo dục và nuôi dưỡng con thành người có phẩm chất lớn, đây là một hành động đáng đáng để thực hiện.

Câu 2. Câu này, hãy suy nghĩ về tình huống cụ thể của em để trả lời.

- Công tử

Hoàng tử

Đệ tử

→ sử dụng từ 'tử' với nghĩa là con.

- Tử trận

Bất tử

Cảm tử

→ sử dụng từ 'tử' với nghĩa là chết.

Chú ý:

• Hiểu rõ về nội dung và ý nghĩa của năm sự kiện trong mối quan hệ giữa mẹ con thầy Mạnh Tử và phong cách viết của truyện trung đại.
• Củng cố kiến thức về tính từ; nắm vững khái niệm về tính từ.

Giải câu 1, 2, 3, 4 trang 78 Sách bài tập (SBT) Ngữ văn 6 tập 1. 1. Em có thế rút ra những điều gì sau khi học bài Mẹ hiền dạy con để rèn luyện bản thân ?

Bài tập

1. Em có thể rút ra những điều gì sau khi học bài Mẹ hiền dạy con để rèn luyện bản thân ?

2. Câu 3, trang 152, SGK.

3. Em hãy tìm sự liên quan về ý nghĩa của câu tục ngữ và câu ca dao sau :

- Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng;

- Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.

4. Bài tập 3, phần Luyện tập, trang 153, SGK.

Tìm thêm một số từ có yếu tố tử.

Gợi ý làm bài

Câu 1. Bài tập này nhằm rèn luyện khả năng chủ động tiếp cận tác phẩm theo hướng đọc - suy ngẫm - liên tưởng để rút ra những bài học bổ ích cho việc hình thành nhân cách, nhân phẩm của mình.

Ví dụ ở bài học này, cần dựa vào những điều mà bà mẹ thầy Mạnh Tử đã dạy con để suy nghĩ và tìm ra những điều mình cần rèn luyện, trau dồi, ứng xử. Chẳng hạn :

- Từ việc thấy bà mẹ thầy Mạnh Tử rất có ý thức chọn cho con một môi trường sống thuận lợi để có ảnh hưởng tốt trong việc hình thành nhân cách của con, HS có thể liên hệ tới hoàn cảnh sống hiện tại của mình để xác định được một lối sống đúng đắn. Cụ thể : Nếu HS đã có một môi trường sống tốt đẹp thì phải biết tận dụng những mặt tốt đẹp của môi trường đó. Nếu gặp phải môi trường sống không lành mạnh mà hoàn cảnh không cho phép thay đổi thì lại phải phấn đấu theo hướng 'Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn'.

- Từ sự việc bà mẹ thầy Mạnh Tử thấy con bỏ học về nhà chơi liền cầm dao cắt đứt tấm vải đang dệt, HS có thể giả thiết mình cũng rơi vào tình huống đó để suy nghĩ và tìm cách xử sự sao cho đúng. Hướng suy nghĩ và hành động đúng là phải hiểu được tấm lòng của mẹ ngay trong khi cóhành động quyết liệt, thậm chí là gay gắt đó, để rồi sẽ chăm học, làm việc tốt cho mẹ vui lòng mà mình cũng nên người.

Câu 2. Bài tập này nhằm bước đầu rèn luyện năng lực phân tích nhân vật với yêu cầu làm rõ được hành vi và tính cách của nhân vật.

Cách tiến hành :

- Liệt kê các việc mà bà mẹ thầy Mạnh Tử đã làm :

+ Chọn chỗ ở cho con ;

+ Mua thịt lợn cho con ăn ;

+ Cắt đứt tấm vải đang dệt khi con bỏ học về nhà chơi.

- Từ đó rút ra những nhận định về tính cách của bà mẹ thầy Mạnh Tử và xác định xem nguồn gốc tính cách đó là gì.

Câu 3. Bài tập này nhằm rèn luyện năng lực phân tích nội dung ý nghĩa của các tục ngữ, ca dao, từ đó, nhận ra mối tương quan về ý nghĩa của hai câu : Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng; Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.

Cách tiến hành:

- Tìm ý nghĩa của từng vế trong câu tục ngữ : Gần mực thì đen là gì ? Gần đèn thì sáng là gì ? Từ đó rút ra ý nghĩa chung của câu tục ngữ.

- Tìm hiểu nghĩa của từ bùn là gì ? Từ đó rút ra ý nghĩa của câu ca dao.

Sau khi đã tìm được ý nghĩa của từng câu, tìm mối liên quan của chúng. (Hướng trả lời : Một câu nói về sự chi phối của hoàn cảnh đối với nhân cách con người. Một câu nói bản lĩnh vững chắc của con người trước hoàn cảnh.)

Câu 4. Bài tập này nhằm nâng cao ý thức coi trọng việc học từ Hán Việt để hiểu tiếng Việt. Và trong khi học từ Hán Việt, cần chú ý phân biệt những từ đồng âm (âm giống nhau mà nghĩa khác nhau).

Từ yêu cầu trên, HS hãy :

- Phân biệt nghĩa của yếu tố tử trong các từ đã nêu : tử nghĩa là chết và tử nghĩa là con. (Ví dụ : tử trong tử trận nghĩa là chết; tử trong hoàng tử nghĩa là con,...) ,

- Tìm thêm các từ có yếu tố tử và tìm hiểu nghĩa của yếu tố tử trong các từ đó. (Để thực hiện bài tập này, có thể tra từ điển hoặc hỏi thầy, cô giáo, bố mẹ, anh chị.)