Top 6 Bài soạn 'Tôi và chúng ta' của Lưu Quang Vũ lớp 9 xuất sắc

Bố cục

- Phần 1 (từ đầu… tăng lên ít nhất gấp năm lần): Giám đốc Hoàng Việt cùng Lê Sơn triển khai kế hoạch kinh doanh mới.

- Phần 2 (tiếp… các đồng chí giải tán): kế hoạch vấp phải sự phản đối của phó giám đốc Nguyễn Chính, trưởng phòng Hoàng Việt.

- Phần 3 (còn lại): Phản ứng của mọi người khi kế hoạch được quyết định thi hành

Câu 1 (trang 180 sgk ngữ văn 9 tập 2)

Đọc kĩ chú thích để hiểu nội dung, chủ đề, vị trí các nhân vật

Câu 2 (trang 180 sgk ngữ văn 9 tập 2)

Mâu thuẫn cơ bản trong truyện tôi và chúng ta thể hiện: mâu thuẫn giữa cái cũ vốn có lạc hậu, lỗi thời với cái mới hiệu quả, thiết thực

- Không thể tạo ra hiệu quả bằng thứ chủ nghĩa tập trung, vì cái chung (chúng ta) được tạo lập từ những cái tôi cụ thể

- Cuộc sống, nguồn lợi mỗi cá nhân cần được chú trọng, quan tâm một cách thiết thực

- Không thể giữ quy chế, nguyên tắc cũ đã lỗi thời, lạc hậu, mà cần thay đổi phương thức tổ chức để thúc đẩy sản xuất

- Vấn đề cấp thiết vở kịch đặt ra lúc bấy giờ có ý nghĩa thực tiễn lớn lao, trực tiếp ảnh hưởng, thay đổi tới sự đổi mới đi lên của đất nước

Câu 3 (trang 180 sgk ngữ văn 9 tập 2)

Mâu thuẫn cơ bản trong vở kịch:

- Tình trạng ngưng trệ sản xuất tới lúc cần phải giải quyết bằng những biện pháp quyết liệt, mạnh bạo

+ Giám đốc Hoàng Việt quyết định mở rộng sản xuất và phương án làm ăn mới

+ Lời công bố gây bất ngờ với nhiều người (Phó giám đốc, Quản đốc phân xưởng)

- Phản ứng của Trưởng phòng Tổ chức lao động, Trưởng phòng Tài vụ liên quan đến biên chế, quỹ lương

- Phản ứng của Quản đốc phân xưởng Trương, liên quan tới hiệu quả tổ chức, quản lí khi Hoàng Quốc Việt khẳng định không cần vị trí

- Những xung đột gay gắt trên chứng tỏ muốn mở rộng quy mô sản xuất phải có nhiều thay đổi mạnh mẽ, đồng bộ

Cảnh ba này đã diễn ra mâu thuẫn quyết liệt giữa hai tuyến nhân vật: tiên tiến, dám nghĩ dám làm, người bảo thủ, máy móc

Câu 4 ( trang 180 sgk ngữ văn 9 tập 2)

Vở kịch thể hiện rõ tính cách của các nhân vật tiêu biểu, cả ban cảnh đều tập trung thể hiện mâu thuẫn cơ bản của tác phẩm:

- Giám đốc Hoàng Việt: người lãnh đạo có tinh thần trách nhiệm cao, năng động, dám nghĩ dám làm vì sự nghiệp của xí nghiệp và quyền lợi của công nhân

+ Trung thực, thẳng thắn, tin vào chân lí

- Kĩ sư Lê Sơn: người có năng lực, trình độ chuyên môn, gắn bó nhiều năm với xí nghiệp

+ Biết cuộc đấu tranh khó khăn nhưng vẫn cùng Hoàng Việt cải tiến toàn diện hoạt động đơn vị

- Phó giám đốc Nguyễn Chính: tiêu biểu cho người máy móc, bảo thủ, nhưng gian ngoan, mánh khóe

+ Luôn vin vào cơ chế, nguyên tắc để chống lại sự đổi mới

+ Là người xảo trá, chuyên nịnh nọt, luồn lách

- Giám đốc phân xưởng Trương: suy nghĩ và làm việc như cái máy, khô cằn tình người

+ Thích tỏ ra quyền thế, hách dịch với anh chị em công nhân

Câu 5 (trang 180 sgk ngữ văn 9 tập 2)

- Là cuộc đấu tranh gay gắt: tình huống xung đột có tính thời sự nóng bỏng trong thực tiễn cuộc sống

- Các quan niệm, cách làm mới táo bạo trong giai đoạn đầu sẽ vấp phải nhiều cản trở

- Cuộc đấu tranh gay go, quyết liệt, cuối cùng phần thắng thuộc về cái mới, cái tiến bộ

+ Cách nghĩ, cách làm của Hoàng Việt, Lê Sơn… phù hợp với xu thế, nhu cầu thời đại, thực tiễn, thúc đẩy sự đi lên của xã hội, họ được sự ủng hộ của đông đảo công nhân trong xí nghiệp

Kiến thức cơ bản

Lưu Quang Vũ (1948 - 1988) là nhà thơ và nhà viết kịch nổi tiếng của Việt Nam. Trải qua giai đoạn tham gia kháng chiến chống Mĩ, ông tỏa sáng với bút danh sắc sảo và nhạy bén. Tác phẩm của ông thường chạm vào những vấn đề thời sự, phản ánh biến chuyển mạnh mẽ trong xã hội. Ông được trao giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 2000.

Mâu thuẫn trong Tôi và chúng ta không diễn ra quyết liệt như các tác phẩm kháng chiến, nhưng nó là sự đối đầu âm thầm giữa tư tưởng tiến bộ và bảo thủ. Sự phát triển của tư tưởng mới, dám nghĩ, dám làm được thể hiện qua những nhân vật như Giám đốc Hoàng Việt và Kĩ sư Lê Sơn.

Trong đoạn trích này, chúng ta thấy rằng tư tưởng tiến bộ, đổi mới bị đối đầu và chống lại bởi những lực lượng cũ, lạc hậu. Mặc dù ban đầu bị đối kháng, nhưng qua thời gian, tư tưởng mới sẽ chiến thắng và đem lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho công nhân.

Đọc - Hiểu văn bản

Câu 1 - Trang 180 SGK

Đọc kỹ chú thích để hiểu nội dung và vị trí của các nhân vật.

Trả lời

- Vở kịch phản ánh cuộc đấu tranh giữa tư tưởng đổi mới và bảo thủ, thể hiện sự đổi mới trong sản xuất và quản lý.

- Nhu cầu cần phải thay đổi cách tổ chức, quản lý để thúc đẩy sản xuất, đối mặt với những thách thức của thời đại.

Câu 2 - Trang 180 SGK

Hiểu về mâu thuẫn cơ bản và ý nghĩa của nó đối với xã hội thời kì đó.

Trả lời

- Mâu thuẫn giữa tư tưởng mới và cũ, đối mặt với những ràng buộc lỗi thời.

- Ý nghĩa: Cần thay đổi để thúc đẩy sự phát triển, không giữ chế độ cũ lỗi thời.

Câu 3 - Trang 180 SGK

Điều gì tạo nên tình huống trong cảnh ba và làm thế nào mâu thuẫn bộc lộ?

Trả lời

Tình huống bắt đầu từ ý tưởng mới của Giám đốc Hoàng Việt và Lê Sơn đối mặt với sự phản đối của các thành viên cũ. Mâu thuẫn bộc lộ qua cuộc đấu tranh giữa tư tưởng mới tiến bộ và lực lượng bảo thủ.

Câu 4 - Trang 180 SGK

Hiểu về tính cách của các nhân vật chính trong đoạn trích.

Trả lời

- Giám đốc Hoàng Việt: Lãnh đạo năng nổ, dám nghĩ dám làm, đấu tranh vì lợi ích của xí nghiệp và công nhân.

- Kĩ sư Lê Sơn: Nâng cao trình độ, ủng hộ đổi mới, là người quan trọng trong sự phát triển của xí nghiệp.

- Phó giám đốc Nguyễn Chính: Đại diện cho bảo thủ, sử dụng thủ đoạn để chống lại đổi mới.

- Quản đốc phân xưởng Trương: Nguyên tắc và máy móc, làm việc theo quy tắc cũ.

Câu 5 - Trang 180 SGK

Nhận xét về phát triển và kết thúc của xung đột kịch.

Trả lời

Xu thế phát triển của xung đột là chiến thắng của tư tưởng mới, mở rộng sản xuất và thúc đẩy sự đổi mới. Kết thúc của xung đột là sự tăng trưởng và phát triển của xí nghiệp, chiến thắng của tư tưởng tiến bộ.

Luyện tập

Tóm tắt sự phát triển của mâu thuẫn kịch trong đoạn trích.

Trả lời

Mâu thuẫn kịch phát triển qua các giai đoạn. Ban đầu, Giám đốc Hoàng Việt giới thiệu kế hoạch mới, nhưng gặp sự phản đối. Tuy nhiên, với sự kiên quyết, ông và Lê Sơn tiếp tục đấu tranh và đổi mới, đối mặt với những thách thức. Cuộc đấu tranh giữa tư tưởng mới và cũ bộc lộ rõ trong mâu thuẫn giữa những nhân vật, nhưng cuối cùng, tư tưởng mới chiến thắng và đưa xí nghiệp phát triển.

A. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Tác giả:

Lưu Quang Vũ: (1948 - 1988) là nhà thơ, nhà văn, nhà viết kịch tài năng. Bài thơ Tiếng Việt của ông được nhiều người thuộc và yêu thích. Ông để lại khoảng 50 vở kịch, phần lớn đã được dàn dựng, thể hiện một bút pháp nghệ thuật sắc sảo, nhạy bén, đề cập đến hàng loạt vấn đề nóng bỏng của thời kì đổi mới những năm 80 của thế kỉ trước trên đất nước ta.

2. Tác phẩm:

Hoàn cảnh sáng tác: Tôi và chúng ta gồm tất cả chín cảnh, đặt bối cảnh vào những năm 80 của thế kỉ 20, khi đất nước còn gặp rất nhiều khó khăn do cơ chế bao cấp còn tồn tại.
Nội dung chính của vở kịch phản ánh cuộc đấu tranh gay gắt để thay đổi phương thức tổ chức, lề lối hoạt động sản xuất ở xí nghiệp Thắng Lợi, giữa hai lực lượng: bảo thủ và đổi mới

B. BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI

Câu 1: trang 180 sgk Ngữ văn 9 tập 2

Đọc các chủ thích để hiểu nội dung, chủ đề vở kịch, hiểu vị trí của các nhân vật

Bài làm:Nội dung: Vở kịch Tôi và chúng ta phản ánh cuộc đấu tranh gay gắt giữa những con người có tư tưởng tiến bộ, muốn thay đổi mạnh mẻ phương thức quản lí, tổ chức và lề lối hoạt động sản xuất với những kẻ bảo thủ, xu nịnh, mượn danh bảo vệ truyền thống ở xí nghiệp Thắng Lợi.Chủ đề: là cuộc đấu tranh gay gắt giữa những kẻ mang tư tưởng bảo thủ, lạc hâu trong sự chuyển mình của xã hội.
Câu 2: trang 180 sgk Ngữ văn 9 tập 2Từ phần chú thích và đoạn trích này em hiểu mâu thuẫn cơ bản mà vở kịch Tôi và chúng ta thể hiện là gì? Ý nghĩa của nó đôì với thực tiễn phát triển của xã hội ta thơi kì ấy như thế nào? Bài làm:Mâu thuẫn cơ bản của vở kịch Tôi và chúng ta là mâu thuẫn giữa suy nghĩ và cách làm ăn mới vơi suy nghĩ và cách làm ăn cũ kĩ, lỗi thời. Không thể cứ khư khư giữ lấy các nguyên tắc, cơ chế cứng nhắc, lạc hậu mà phải mạnh dạn thay đổi phương thức tổ chức, quản lí để thúc đẩy sản xuất phát triển; không chạy theo chủ nghĩa hình thức mà cần coi trọng thực tiễn, coi trọng hiệu quả thiết thực của công việc; có như thê mới kích thích được lòng nhiệt tinh, sự đóng góp công sức của mọi người vào sự nghiệp chung. Không có thứ chủ nghĩa tập thể chung chung, những cũng không phải chạy theo chủ nghĩa hình thức mà không để tâm tới thực tế. Cái 'chúng ta' được tạo thành từ những cái 'tôi' cụ thể. Vì thế, cần quan tâm một cách thiết thực đến cuộc sống, quyền lợi của mỗi cá nhân con người. Đặt trong tình hình đất nươc ta những năm bấy giờ, vỡ kịch Tôi và chúng ta của Lưu Quang Vũ đã đặt ra một vấn đề có ý nghĩa thực tiễn, cấp thiết xuất phát từ thực tế cuộc sống, xã hội và có ý nghĩa trực tiếp đối với sự phát triển của đất nước.
Câu 3: trang 180 sgk Ngữ văn 9 tập 2Muốn thể hiện sự phát triển của xung đột kịch, tác giả cần tạo được tình huống. Trong cảnh ba này, tình huống đó là gì? Mâu thuẫn cơ bản của tác phẩm đến đây bộc lộ như thế nào?Bài làm:Tình huống xây dựng:Tình trạng sản xuất của xí nghiệp Thắng lợi rơi vào tình trạng ngưng trệ, cần phải đưa ra những giải quyết táo bạo để phát triển cải tạo lại xí nghiệp. Giám đốc Hoàng Việt (mới nhận chức vụ này hơn một năm) quyết định công bố kế hoạch mở rộng sản xuất và phương án làm ăn mới, công khai 'tuyên chiến' với cơ chế quản lí, phương thức tổ chức đã trở nên lỗi thời.Mâu thuẫn được bộc lộ qua:Hoàng Việt tuyên bố đỏ án làm ăn mới. Phải bảo thủ im lặng rồi phản ứng khá dè dặt. Thực chất là họ đang tìm kẽ hở để tấn công. Người phản ứng đầu tiên là Phó giám đốc Nguyễn Chính, anh ta đã dựa vào uy lực của cấp trên để phản bác đề án mới.Khi lí lẽ của Nguyễn Chính bị Hoàng Việt dễ dàng bẻ gày thì đến lượt phản ứng của trưởng phòng Tài vụ liên quan đến biên chế, đến quỹ lương. không chịu cấp tiền tu sửa máy móc. Lúc này Hoàng Việt phải dùng đến uy quyền, và lí lẽ của Hoàng Việt đưa ra là đời sống công nhân để giải quyết vấn đề. Lần thứ ba, Hoàng Việt chủ động tấn công. Anh tuyên bố bãi bỏ chức vụ quản đốc. Lí lẽ đưa ra cũng rất thoả đáng khiến cho Quản đốc phân xương Trương phải lắp bắp, ấp úng, không thể làm gì khác.Lần thứ tư Hoàng đề cập tới vấn đề liên quan đến con người, đến chức vụ. Hoàng Việt không mất bình tĩnh trước lí lẽ của Nguyền Chính , anh dã thắng bằng lí lẽ: cái hôm qua là tích cực thì hôm nay dã trở nên lỗi thời.Đòn phản công cuối cùng tương đối sắc bén của Nguyền Chính là căn cứ vào nghị quyết của Đảng. Nhưng Hoàng Việt lại thắng khi vận dụng một chi tiết quan trọng trong nghị quyết của Đảng 'đẩy mạnh sản xuất và ổn định đời sống công nhân'.

I. VỀ NHÀ VĂN LƯU QUANG VŨ VÀ TÁC PHẨM 'TÔI VÀ CHÚNG TA'

- Lưu Quang Vũ (1948 - 1988), một nhà thơ và nhà viết kịch nổi tiếng của Việt Nam, được biết đến qua tác phẩm 'Tôi và chúng ta'. Sinh tại huyện Hòa Hạ, Phú Thọ, ông là con người gốc Quảng Nam. Lưu Quang Vũ đã từng là một chiến sĩ bộ đội trong thời kỳ chống Mỹ. Bắt đầu sự nghiệp văn chương vào những năm 60, ông đã chuyển từ thơ và truyện ngắn sang sân khấu vào đầu những năm 80. Tác phẩm của ông thường nhạc tới những vấn đề xã hội nóng bỏng và đáp ứng đúng yêu cầu của khán giả trong thời đại đầy biến động. Lưu Quang Vũ được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật vào năm 2000.

- Trích đoạn giảng là phần giới thiệu cảnh ba của vở kịch 'Tôi và chúng ta', nơi mà sự đối đầu giữa hai phe được thể hiện rõ. Một phe là những người bảo thủ, tuân theo nguyên tắc và quy chế cũ, có đại diện là Nguyễn Chính (Phó giám đốc), Trương (Quản đốc phân xưởng), được sự hỗ trợ của Trần Khắc (đại diện thanh tra của Bộ). Phe còn lại là những người tinh thần đổi mới, khao khát sự tiến bộ với đại diện là Hoàng Việt (Giám đốc xí nghiệp). Trong đoạn giảng này, tư tưởng tiến bộ của Hoàng Việt vẫn chưa trở thành hiện thực, nhưng có cơ sở lý luận và được ủng hộ mạnh mẽ từ cộng đồng. Điều này là động lực cho sự thay đổi mà họ hướng đến, mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho công nhân và đưa nhà máy phát triển theo hướng mới.

II. GỢI Ý ĐỌC HIỂU

Câu 1. 'Tôi và chúng ta' phản ánh cuộc đấu tranh khốc liệt nhằm thay đổi cách tổ chức sản xuất ở xí nghiệp Thắng Lợi trong giai đoạn mới của Việt Nam sau năm 1975. Trước yêu cầu khôi phục, cải tạo và phát triển đất nước, nhiều quy chế cũ đã trở nên quá cũ kỹ, lạc hậu. Các xí nghiệp như Thắng Lợi thường có máy móc lạc hậu, sản xuất không hiệu quả, và đời sống công nhân ngày càng khó khăn. Để phát triển, cần phải thay đổi tư duy, cách tổ chức, và đổi mới cả về quản lý lẫn sản xuất.

Câu 2. Mâu thuẫn cơ bản trong vở kịch là giữa cái cũ, dựa trên quy chế lỗi thời, và cái mới, mang theo sự sáng tạo và hiệu quả thực tế. Không thể chỉ nói về chủ nghĩa tập thể mà không xem xét các cá thể cụ thể của chúng ta. Vì vậy, việc đổi mới và thích ứng với thực tế là cần thiết, và vở kịch thể hiện điều này từ cuộc sống xã hội thực tế của Việt Nam.

Câu 3. Để thể hiện sự phát triển của xung đột kịch, tác giả cần tạo ra những tình huống kịch tích cực. Các quyết định mạnh mẽ của Giám đốc Hoàng Việt, chủ động công bố kế hoạch và phương án mới, làm cho mọi người bất ngờ và tăng thêm độ căng thẳng trong xí nghiệp. Xung đột ngày càng phức tạp với sự phản ứng của nhiều nhân vật, từ Trưởng phòng Tổ chức Lao động đến Quản đốc Trương, đều thể hiện sự cần thiết của sự đổi mới để mở rộng quy mô sản xuất.

Câu 4. Về tính cách của Giám đốc Hoàng Việt, kĩ sư Lê Sơn, Phó giám đốc Nguyễn Chính, và Quản đốc Trương

- Giám đốc Hoàng Việt: Người lãnh đạo mạnh mẽ, táo bạo, có tinh thần trách nhiệm cao, nỗ lực cho lợi ích chung của nhà máy và công nhân.

- Lê Sơn: Kĩ sư giỏi chuyên môn, lòng dũng cảm và sẵn sàng hỗ trợ Giám đốc Hoàng Việt trong việc đổi mới và cải tiến.

- Phó giám đốc Nguyễn Chính: Bảo thủ, khôn ngoan, sử dụng mánh khéo léo để bảo vệ quy chế cũ và tránh đổi mới.

- Quản đốc Trương: Tư duy máy móc, thể hiện quyền lực và không chấp nhận sự thay đổi.

Câu 5. Cuộc đấu tranh là không tránh khỏi, nhưng cuối cùng sự đổi mới sẽ chiến thắng. Tư duy và cách làm của Hoàng Việt và Lê Sơn phản ánh đúng yêu cầu của thực tế, đem lại sự ủng hộ từ đa số công nhân trong xí nghiệp.

Ghi nhớ:

Để phát triển sản xuất và mang lại hạnh phúc cho mọi người, cần phải phá bỏ những cách nghĩ và cơ chế lạc hậu. Đòi hỏi sự đổi mới trong cả quản lý và sản xuất, và đây là quá trình đấu tranh cần sự thông minh và dũng cảm của con người. 'Tôi và chúng ta' của Lưu Quang Vũ đã thành công thể hiện điều này thông qua tình huống kịch và nhân vật sắc nét của mình.

I. Tác giả và bối cảnh
- Lưu Quang Vũ (1948- 1988)
- Sinh quan: xã Thiệu Cơ, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ, gốc quê ở phường Hải Châu, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng
- Sự nghiệp sáng tác:
+ Từ 1965 đến 1970, tham gia Quân chủng Phòng không-Không quân, thời kỳ thơ của Lưu Quang Vũ bắt đầu nở rộ.
+ 1978-1988: Làm biên tập viên Tạp chí Sân khấu, sáng tác kịch nói, vở kịch đầu tiên là Sống mãi tuổi 17
+ Tác phẩm nổi bật: Hồn Trương Ba da hàng thịt, Linh hồn của đá, Chiếc ô công lý…
- Phong cách sáng tác:
+ Thơ không chỉ bay bổng mà còn giàu cảm xúc, trăn trở, khát khao. Tác giả của nhiều truyện ngắn sâu sắc về đời sống.

II. Tác phẩm
1. Hoàn cảnh sáng tác
- Đoạn trích thuộc cảnh ba của vở kịch Tôi và chúng ta (gồm 9 cảnh) phản ánh cuộc đấu tranh cũ-mới để phát triển.
2. Bố cục
- Phần 1 (đầu vở kịch đến “tăng lên ít nhất là gấp năm lần”): Giám đốc Hoàng Việt và kĩ sư Lê Sơn triển khai kế hoạch kinh doanh mới.
- Phần 2 (tiếp theo từ đoạn 1 đến “các đồng chí giải tán”): Kế hoạch gặp sự phản đối nhưng Giám đốc Hoàng Việt vẫn quyết thực hiện.
- Phần 3 (Tiếp theo đến hết): Phản ứng của công nhân, phó giám đốc Nguyễn Chính, kĩ sư Lê Sơn khi thực hiện kế hoạch mới và chiến thắng của phe tiến bộ, đổi mới.
3. Giá trị nội dung
- Đoạn trích làm nổi bật vấn đề đổi mới trong sản xuất, mang lại lợi ích cho đất nước và mọi người. Tác giả muốn nhấn mạnh cần phá bỏ suy nghĩ lạc hậu, đổi mới tổ chức, lối hoạt động.
4. Giá trị nghệ thuật
- Cách xây dựng tình huống kịch giàu kịch tính
- Nghệ thuật khắc họa rõ nhân vật được sử dụng thành công

Câu 1. Phân tích mâu thuẫn cơ bản trong vở kịch Tôi và chúng ta. Ý nghĩa của vấn đề đối với sự phát triển xã hội lúc bấy giờ là gì ?

Trả lời:

Để xác định mâu thuẫn cơ bản trong vở kịch, cần đọc kĩ Chú thích trong SGK để hiểu bối cảnh xã hội đất nước lúc bấy giờ và suy nghĩ từ tên tác phẩm.

- Vở kịch ra đời vào thời kỳ nào ở Việt Nam? Tình hình xã hội, sản xuất như thế nào? Có yêu cầu cấp thiết gì?

- Mâu thuẫn giữa “tôi” (cá nhân) và “chúng ta” (tập thể), có loại trừ không? Quan hệ giữa hai phía như thế nào?

Từ đó phân tích mâu thuẫn cơ bản của vở kịch: một bên là tư duy, thói quen cũ, là thái độ giữ lấy nguyên tắc cũ, lạc hậu; một bên là nhận thức mạnh mẽ về cần phải thay đổi tổ chức, quản lý để thúc đẩy sự phát triển.

Câu 2. Tình thế đặt ra cho xí nghiệp Thắng Lợi, Giám đốc Hoàng Việt là gì ở cảnh ba ? Nhận xét về tính cách của Giám đốc Hoàng Việt qua cách xử lý tình thế.

Trả lời:

Để trả lời câu hỏi này, cần xác định vị trí của cảnh ba trong việc thể hiện và giải quyết vấn đề cơ bản của vở kịch.

Xí nghiệp đối mặt với sự đình trệ trong sản xuất, cần giải quyết bằng quyết định táo bạo.

Sau hơn một năm giữ chức vụ Giám đốc, Hoàng Việt quyết định công bố kế hoạch mở rộng sản xuất và phương án làm ăn mới. Điều này đồng nghĩa với việc anh công khai “tuyên chiến” với cơ chế quản lý, tổ chức cũ.

Những chủ trương và biện pháp mà Giám đốc Hoàng Việt đề xuất có tính toàn diện, mạnh mẽ. Cách anh trình bày rất dứt khoát, kiên quyết, thể hiện sự tự tin.

Câu 3. Phân tích tính cách của Hoàng Việt và Nguyễn Chính qua cảnh ba.

Trả lời:

Chỉ qua một đoạn trích khó có thể phân tích đầy đủ tính cách các nhân vật. Tuy nhiên, cảnh ba tập trung nổi bật các đặc điểm của Hoàng Việt và Nguyễn Chính - đại diện cho xu hướng, lực lượng đối lập.

Phân tích tính cách cần chú ý đến hành động và ngôn ngữ đối thoại, đặc biệt là trong cuộc tranh luận. Đối với Nguyễn Chính, còn có thể hiểu một phần qua lời kể của kĩ sư Lê Sơn.

- Giám đốc Hoàng Việt : lãnh đạo có tinh thần trách nhiệm, năng động, dám đề xuất ý kiến để phát triển xí nghiệp và quyền lợi của công nhân. Anh ta trung thực, thẳng thắn, kiên quyết đấu tranh với niềm tin vào chân lý.

- Phó giám đốc Nguyễn Chính : biểu tượng cho người bảo thủ, gian ngoan nhưng lạc hậu. Anh ta gắn bó với cơ chế, nguyên tắc cũ, đối lại với sự đổi mới.

Câu 4. Nhận xét về nghệ thuật đối thoại của Lưu Quang Vũ qua cảnh ba.

Trả lời:

Nghệ thuật tổ chức đối thoại trong cảnh ba phản ánh tình thế tạo ra và sự phát triển của nó. Lưu ý không gian đối thoại và các nhân vật tham gia. Sự chuyển động nhanh chóng của đối tượng đối thoại ở nhân vật Hoàng Việt thể hiện điều gì, những đối thoại này giúp thể hiện quá trình xung đột và tính cách của nhân vật. Quan sát thái độ, tình cảm của nhân vật qua giọng điệu đối thoại.

I. Tìm hiểu tổng quan về bài viết Tôi và chúng ta

1. Tác giả:

Lưu Quang Vũ (1948 - 1988) là một nhà soạn kịch, nhà thơ và nhà văn hiện đại của Việt Nam.
Các tác phẩm của ông đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng độc giả Việt Nam.
Một số vở kịch nổi tiếng của ông: Sống mãi tuổi 17, Hồn Trương Ba da hàng thịt, Lời thề thứ 9, Tôi và chúng ta,…

2. Tác phẩm:

Tôi và chúng ta là một vở kịch nổi tiếng của nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ, sáng tác vào năm 1984 và đã được trình diễn lại nhiều lần trên sân khấu.

Cấu trúc:

Phần 1 (từ đầu đến 'tăng lên ít nhất là gấp năm lần'): Giám đốc Hoàng Việt và Lê Sơn triển khai kế hoạch kinh doanh mới.
Phần 2 (tiếp theo đến 'các đồng chí giải tán'): Kế hoạch gặp sự phản đối từ nhiều người nhưng Hoàng Việt vẫn quyết liệt thực hiện.

Phần 3 (phần còn lại): Phản ứng của mọi người khi kế hoạch mới được quyết định triển khai.

II. Hướng dẫn Soạn bài Tôi và chúng ta lớp 9

Câu 1 trang 180 SGK văn 9 tập 2

Đọc kỹ các chú thích để hiểu nội dung, chủ đề của vở kịch, và vị trí của các nhân vật.

Câu 2 trang 180 SGK văn 9 tập 2

Mâu thuẫn cơ bản trong vở kịch là mâu thuẫn giữa chủ nghĩa tập thể chung chung và quyền lợi, hạnh phúc cá nhân. Đây là một mâu thuẫn phức tạp, và không kém phần gay gắt giữa tư tưởng tiến bộ, cách mạng và tư tưởng cũ.
Ý nghĩa của nó:

Tôi và chúng ta khẳng định rằng không thể duy trì chủ nghĩa tập thể chung chung, không thể giữ nguyên các nguyên tắc, phương pháp của quá khứ trước sự biến động sôi động của cuộc sống. 'Chúng ta' được hình thành từ nhiều 'tôi' cụ thể, do đó cần quan tâm, chăm sóc quyền lợi, hạnh phúc của từng cá nhân. Đây là một quá trình đấu tranh gay gắt, đòi hỏi những con người có trí tuệ, bản lĩnh, dám nghĩ dám làm.
Tôi và chúng ta xuất hiện trong giai đoạn đất nước đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, khủng hoảng, từ đó đóng góp tích cực cho phong trào đổi mới toàn diện trong đời sống kinh tế, xã hội Việt Nam thời điểm đó.

Câu 3 trang 180 SGK văn 9 tập 2

Tình huống trong vở kịch: Khi xí nghiệp Thắng Lợi liên tục gặp khó khăn trong sản xuất, tình hình của xí nghiệp ngày càng suy giảm, giám đốc Hoàng Việt đã đề xuất giải pháp quyết liệt.
Mâu thuẫn cơ bản của tác phẩm hiện lên khi rất nhiều người phản đối biện pháp của giám đốc Hoàng Việt.

Câu 4 trang 180 SGK văn 9 tập 2

Tính cách của các nhân vật được thể hiện:

Giám đốc Hoàng Việt: Một nhà lãnh đạo quyết đoán, trách nhiệm cao, năng động, dám nghĩ dám làm, trung thực, thẳng thắn, quyết liệt trong cuộc đấu tranh.
Kĩ sư Lê Sơn: Một kĩ sư có năng lực, chuyên môn giỏi, sẵn sàng hỗ trợ Hoàng Việt cải tiến toàn diện hoạt động của đơn vị.
Phó giám đốc Nguyễn Chính: Một người cứng nhắc, gắn bó với quy tắc cũ, nhưng vẫn gian ngoan, tinh tế.
Quản đốc phân xưởng Trương: Thái độ làm việc máy móc, lạnh lùng với anh chị em công nhân, thích thể hiện quyền lực, áp đặt với nhân viên.

Câu 5 trang 180 SGK văn 9 tập 2

Lưu Quang Vũ đã tạo ra một tình huống căng thẳng ngày càng leo thang với những thách thức mà có vẻ không thể vượt qua, nhưng cuối cùng, mọi rắc rối đều được giải quyết và chiến thắng thuộc về phe đổi mới, tiến bộ.

III. Luyện tập về bài Tôi và chúng ta

Tóm tắt sự phát triển của mâu thuẫn kịch:

Sau một năm giữ chức giám đốc và nghiên cứu, củng cố lại xí nghiệp Thắng Lợi, Hoàng Việt quyết định thực hiện những phương án mới, quyết tâm không tuân theo những nguyên tắc lạc hậu đã cản trở sự phát triển của xí nghiệp. Tuy nhiên, ý kiến của Hoàng Việt không được sự đồng thuận từ những người đồng nghiệp bảo thủ. Điều này dẫn đến những xung đột ngày càng căng thẳng giữa các bên.