Buzz
1. Bài soạn 'Trong lời mẹ hát' (Ngữ văn 8 - SGK Chân trời sáng tạo) - mẫu số 4
CHUẨN BỊ ĐỌC
Câu hỏi: Chia sẻ với các bạn một bài thơ hoặc câu ca dao yêu thích về mẹ
Bài giải:
Tham khảo thêm:
Ca dao 1:
Đố ai đếm được lá rừng
Đố ai đếm được mấy tầng trời cao
Đố ai đếm được vì sao
Đố ai đếm được công lao mẹ già.
Ca dao 2:
Ôm con mẹ đếm sao trời
Đếm hoài không hết một đời long đong.
TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN
Câu 1: Khổ thơ này gợi cho em nhớ đến những câu hát ru nào?
Bài giải:
Khổ thơ này gợi em nhớ đến các câu hát ru như:
Cái cò đi đón cơn mưa
Tối tăm mù mịt ai đưa cò về
Cò về thăm quán cùng quê
Thăm cha thăm mẹ cò về thăm anh.
hoặc:
Con ơi con ngủ cho ngoan
Để mẹ xúc nốt bồ than cho đầy
Ngủ đi con nhé con ơi
Mai sau con lớn thành người trò ngoan.
Câu 2: Điều con 'nghe' được trong lời mẹ hát ở khổ thơ này có gì khác biệt so với các khổ thơ trước?
Bài giải:
Trong lời mẹ hát ở khổ thơ này, con 'nghe' được cả cuộc đời mẹ hiện ra qua lời hát, trong khi các khổ thơ trước chỉ nói đến các sự vật bên ngoài mà mẹ kể.
SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI
Câu 1: Xác định thể thơ của bài Trong lời mẹ hát.
Bài giải:
Bài thơ Trong lời mẹ hát được viết theo thể thơ tự do.
Câu 2: Vần trong bài thơ là vần cách hay vần liền? Dựa vào đâu để xác định như vậy?
Bài giải:
Bài thơ sử dụng vần cách. Đa số chữ cuối câu thơ thứ 2 và thứ 4 trong các đoạn có cùng vần, vì vậy là vần cách.
Câu 3: Vẽ sơ đồ bố cục của bài thơ và nêu nét độc đáo của cách bố cục đó? (Hình minh hoạ)
Câu 4: Chỉ ra nét đặc sắc trong các hình ảnh Chòng chành nhịp võng ca dao và Vầng trăng mẹ thời con gái/ Vẫn còn thơm ngát hương cau.
Bài giải:
Tác giả đã dùng từ láy 'chòng chành' để thể hiện sự nhẹ nhàng, có nhịp điệu, gây ấn tượng mạnh. Hình ảnh 'vầng trăng mẹ thời con gái/ Vẫn còn thơm ngát hương cau' thể hiện hình ảnh mẹ thời trẻ qua lời thơ, với hương cau được nhân hóa để làm nổi bật mẹ trong quá khứ.
Câu 5: Em hình dung như thế nào về hình ảnh người mẹ được miêu tả từ khổ thơ thứ ba đến khổ thơ thứ bảy?
Bài giải:
Người mẹ được miêu tả là người gắn bó, yêu mến cuộc sống làng quê, hết lòng yêu thương con cái, chăm chỉ và tần tảo. Mẹ hi sinh thầm lặng với mái tóc bạc và lưng còng, luôn bồi đắp đời sống tâm hồn phong phú cho con và mang đến điều tốt đẹp nhất cho con.
Câu 6: Nêu cảm hứng chủ đạo của bài thơ và cho biết tác dụng của vần, nhịp, cách sử dụng hình ảnh trong việc thể hiện cảm hứng đó.
Bài giải:
Bài thơ thể hiện tình yêu thương và lòng biết ơn đối với mẹ. Vần, nhịp và hình ảnh làm nổi bật sự trôi qua của thời gian và sự già nua của mẹ, gợi cảm giác xót xa và thương yêu. Tác giả sử dụng các biện pháp tu từ để làm nổi bật tình cảm và sự hi sinh của mẹ.
Câu 7: Theo em, nhan đề 'Trong lời mẹ hát' có vai trò gì trong việc thể hiện chủ đề của bài thơ?
Bài giải:
Nhan đề phản ánh tình cảm của người con qua lời hát ru của mẹ, giúp người con nhận ra sự già đi của mẹ. Nó khái quát nội dung bài thơ và thể hiện cái hồn của tác phẩm.
Câu 8: Cách thể hiện hình ảnh người mẹ trong bài thơ này khác gì so với những bài thơ khác mà em biết?
Bài giải:
Hình ảnh người mẹ trong bài thơ này được thể hiện qua lời hát của mẹ, miêu tả sự già đi của mẹ theo thời gian, khác với các bài thơ khác thường miêu tả mẹ qua hình dáng hoặc bề ngoài.
2. Bài soạn 'Trong lời mẹ hát' (Ngữ văn 8 - SGK Chân trời sáng tạo) - mẫu số 5
Chuẩn bị đọc
Chia sẻ với mọi người một bài thơ hoặc câu ca dao yêu thích về mẹ.
Hướng dẫn trả lời:
Ca dao:
- Lên non mới biết non cao
Nuôi con mới hiểu công lao mẹ hiền.
- Ai rằng công mẹ như non
Thực ra công mẹ còn hơn thế nhiều.
- Mẹ già như ánh trăng khuya
Dịu dàng soi tỏ bước đi con hiền.
- Đố ai đếm được lá rừng
Đố ai đếm được mấy tầng trời cao
Đố ai đếm được vì sao
Đố ai đếm được công lao mẹ già.
Trải nghiệm cùng văn bản
Liên hệ 1 trang 13 SGK Ngữ văn 8 tập 1
Khổ thơ này gợi nhớ những câu hát ru nào?
Hướng dẫn trả lời:
Khổ thơ này khiến em nhớ đến các câu hát ru:
Cái cò đi đón cơn mưa
Tối tăm mù mịt ai đưa cò về
Cò về thăm quán cùng quê
Thăm cha thăm mẹ cò về thăm anh.
Những câu hát ru quen thuộc đã từng nghe
Suy luận 2 trang 14 SGK Ngữ văn 8 tập 1
Điều con “nghe” được trong lời mẹ hát ở khổ thơ này khác gì so với các khổ thơ trước?
Hướng dẫn trả lời:
Trong khổ thơ này, lời mẹ hát không chỉ kể về thiên nhiên và tình yêu quê hương, mà còn động viên con phấn đấu và nuôi dưỡng ước mơ, trở thành động lực lớn để con cố gắng hơn.
Suy ngẫm và phản hồi
Câu 1 (trang 14, SGK Ngữ văn 8, tập 1)
Xác định thể thơ của bài Trong lời mẹ hát.
Hướng dẫn trả lời:
Thể thơ sáu chữ
Câu 2 (trang 14, SGK Ngữ văn 8, tập 1)
Vần trong bài thơ là vần cách hay vần liền? Dựa vào đâu để xác định như vậy?
Hướng dẫn trả lời:
- Vần trong bài thơ là vần cách, ví dụ: “ngào - dao”; “xanh - chanh”...
- Căn cứ: Vần cách là vần không gieo liên tiếp mà thường cách ra một dòng thơ trong ca dao và tục ngữ.
Câu 3 (trang 14, SGK Ngữ văn 8, tập 1)
Vẽ sơ đồ bố cục của bài thơ và nêu nét độc đáo của cách bố cục đó?
Hướng dẫn trả lời:
Bố cục bài thơ:
- Phần 1 (Khổ 1,2): Lời ru của mẹ gắn với kỷ niệm tuổi thơ
- Phần 2 (Khổ 3,4,5,6,7): Sự thay đổi của mẹ theo thời gian
- Phần 3 (Khổ cuối): Niềm tin vào tương lai của con
Câu 4 (trang 14, SGK Ngữ văn 8, tập 1)
Chỉ ra nét đặc sắc trong các hình ảnh Chòng chành nhịp võng ca dao và Vầng trăng mẹ thời con gái,/ Vẫn còn thơm ngát hương cau.
Hướng dẫn trả lời:
Chòng chành nhịp võng ca dao: Gợi về thế giới tuổi thơ và tình yêu thương của mẹ, tạo cảm giác ngọt ngào như cổ tích
Vầng trăng mẹ thời con gái,/ Vẫn còn thơm ngát hương cau: Hình ảnh vầng trăng gợi nhớ về thời trẻ của mẹ, còn thơm ngát hương cau, tác giả dùng nhân hóa để làm nổi bật hình ảnh mẹ lúc còn trẻ, khi mẹ đẹp nhất và rực rỡ nhất.
Câu 5 (trang 14, SGK Ngữ văn 8 Tập 1)
Em hình dung hình ảnh người mẹ từ khổ thơ thứ ba đến khổ thơ thứ bảy như thế nào? Cách khắc họa hình ảnh người mẹ có điểm gì đặc sắc?
Hướng dẫn trả lời:
Hình ảnh người mẹ từ khổ thơ thứ ba đến thứ bảy hiện lên là người mẹ tần tảo, vất vả, làm lụng qua năm tháng để nuôi con trưởng thành.
Cách khắc họa: Hình ảnh mẹ gắn với công việc và những hình ảnh đời thường như cối, lúa, gạo… gợi lên sự tảo tần theo năm tháng.
Câu 6 (trang 15 SGK Ngữ văn 8 Tập 1):
Nêu cảm hứng chủ đạo của bài thơ và cho biết tác dụng của vần, nhịp, cách sử dụng hình ảnh trong việc thể hiện cảm hứng đó.
Hướng dẫn trả lời:
Cảm hứng chủ đạo: Nỗi xót xa và lòng biết ơn đối với mẹ đã vất vả nuôi con.
Vần, nhịp, hình ảnh giúp bài thơ trở nên nhẹ nhàng, truyền cảm, rõ nét tình yêu thương và sự vất vả của mẹ qua thời gian.
Câu 7 (trang 15 SGK Ngữ văn 8 Tập 1)
Theo em, nhan đề 'Trong lời mẹ hát' có vai trò gì trong việc thể hiện chủ đề của bài thơ?
Hướng dẫn trả lời:
Nhan đề phản ánh rõ nét tình yêu thương của mẹ dành cho con, bao hàm tất cả trong tiếng hát.
Câu 8 (trang 14 SGK Ngữ văn 8 Tập 1)
Cách thể hiện hình ảnh người mẹ trong bài thơ này khác gì so với những bài thơ khác mà em biết?
Hướng dẫn trả lời:
Hình ảnh mẹ trong bài thơ này được thể hiện qua lời hát, còn trong các bài thơ khác, hình ảnh mẹ thường được miêu tả qua hình dáng hoặc các biểu tượng khác.
3. Bài soạn 'Trong lời mẹ hát' (Ngữ văn 8 - SGK Chân trời sáng tạo) - mẫu số 6
Giới thiệu Bài Thơ 'Trong Lời Mẹ Hát'
Khi nhắc đến nhà thơ Trương Nam Hương, người ta thường nhớ đến những tác phẩm nổi bật của ông. Ông là một trong những nhà thơ nổi bật của văn học Việt Nam, và bài thơ 'Trong lời mẹ hát' chính là minh chứng cho tài năng và cảm xúc chân thành của ông dành cho mẹ.
Trong lời mẹ hát
Tác giả: Trương Nam Hương
Tuổi thơ như một câu chuyện cổ tích
Dòng sông lời mẹ dịu dàng
Con theo mẹ suốt dặm dài đất nước
Như nhịp võng văng vẳng câu ca dao.
Trong lời mẹ hát, con thấy
Cánh cò trắng, đồng xanh trải dài
Con yêu màu vàng của hoa mướp
“Con gà cục tác lá chanh”.
Thời gian qua đi, tóc mẹ bạc dần
Lưng mẹ còng xuống theo năm tháng
Con ngày một cao lớn hơn
Mẹ vẫn chở che qua từng ngày trôi.
Mẹ ơi, trong lời mẹ hát
Cuộc đời hiện lên rõ nét
Lời ru trao con đôi cánh
Lớn lên, con sẽ bay xa.
Thông Tin Về Nhà Thơ Trương Nam Hương
Đây là một số thông tin về nhà thơ Trương Nam Hương:
- Nhà thơ Trương Nam Hương sinh ngày 23-10-1963 tại Hải Phòng, trưởng thành ở Hà Nội và vào TP Hồ Chí Minh từ năm 12 tuổi.
- Ông là một nhà thơ tài năng của văn học Việt Nam, với nhiều chùm thơ giá trị và được trao nhiều giải thưởng cao quý trong lĩnh vực văn học.
- Tốt nghiệp Khoa Ngữ văn tại Đại học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh.
- Đã từng biên tập sách tại nhà xuất bản Công an nhân dân và báo An ninh Thế giới.
- Hiện là Phó Chủ tịch Hội đồng Thơ – Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh khóa VIII (2021-2025).
- Những giải thưởng tiêu biểu: Giải thưởng thơ Hội Nhà văn Việt Nam 1991, Giải thưởng thơ Văn nghệ Quân đội (1989-1990), Tặng thưởng Văn học Thiếu nhi Hội Nhà văn Việt Nam 1995, Giải thưởng thơ Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam 2000, Giải thưởng thơ dịch (Tạp chí Văn học nước ngoài 1996).
- Tác phẩm:
- Khúc hát người xa xứ (Thơ, NXB Trẻ, 1990)
- Cỏ, tuổi hai mươi (Thơ, NXB Văn nghệ, 1992)
- Hè phố tuổi thơ (Văn, NXB Trẻ, 1992)
- Ban mai xanh (Thơ, NXB Đồng Nai, 1994)
- Ngoảnh lại tháng năm (Thơ, NXB Văn học, 1995)
- Thơ tình Trương Nam Hương (Thơ, NXB Đồng Nai, 1995)
Về Tác Phẩm 'Trong Lời Mẹ Hát'
Bài thơ 'Trong lời mẹ hát' là một tác phẩm thuộc thể thơ sáu chữ, khắc họa một thế giới tuổi thơ ngọt ngào qua tình yêu của mẹ. Bài thơ thể hiện sự tri ân và cảm xúc sâu sắc đối với công ơn và hy sinh của mẹ, ca ngợi tình yêu mẹ và sự chăm sóc tận tụy của bà. Đọc bài thơ, chúng ta cảm nhận được sự yêu thương và lòng biết ơn đối với mẹ, đồng thời nhắc nhở chúng ta về nghĩa vụ làm con.
Đọc Hiểu Tác Phẩm
Hoàn Cảnh Sáng Tác Bài Thơ 'Trong Lời Mẹ Hát'
- “Bài thơ này tôi viết cách đây hơn 20 năm, cùng tuổi với con gái tôi hiện tại. Tôi sáng tác trong lúc ru con, nhớ về những năm tháng thơ bé của mình và lời ru của mẹ. Mỗi lần đưa nôi cho con, tôi như đang quay về miền ký ức của mình.”
- “Tôi nhớ về mẹ, quê hương, những năm tháng khó khăn đã nuôi dưỡng tôi. Bài thơ không chỉ là sự hồi tưởng mà còn là phần đời của mẹ tôi, với hình ảnh từ quê ngoại Kinh Bắc.”
Bài thơ lần đầu xuất hiện trên báo Khăn quàng đỏ năm 1987, sau đó được in trong nhiều tuyển tập thơ thiếu nhi và cuối cùng được đưa vào SGK lớp 5 (tập 2) năm 2005.
Ý Nghĩa Nhan Đề Bài Thơ 'Trong Lời Mẹ Hát'
Nhan đề 'Trong lời mẹ hát' ám chỉ những lời ru của mẹ, chứa đựng ý nghĩa sâu sắc đối với con cái. Những bài ca ru không chỉ là âm thanh dễ chịu mà còn mang theo tình yêu thương và những ước mơ của mẹ dành cho con. Chúng không chỉ ru con ngủ mà còn khắc sâu tình mẫu tử trong lòng con cái.
Bố Cục Bài Thơ 'Trong Lời Mẹ Hát'
Bài thơ được chia thành ba phần:
- Phần 1: Hai khổ đầu diễn tả những kỷ niệm tuổi thơ qua lời ru của mẹ.
- Phần 2: Khổ thứ ba miêu tả sự già đi của mẹ theo thời gian.
- Phần 3: Khổ cuối thể hiện niềm tin về tương lai của con.
Giá Trị Tác Phẩm 'Trong Lời Mẹ Hát'
Giá trị nội dung
- Bài thơ thể hiện sự tin tưởng vào tương lai của con khi trưởng thành, đồng thời bày tỏ tình cảm sâu sắc và lòng kính trọng đối với mẹ và quê hương.
Giá trị nghệ thuật
- Tác giả sử dụng biện pháp nhân hóa để nhấn mạnh nỗi vất vả của mẹ qua thời gian.
- Thể thơ sáu chữ cùng với lời thơ giản dị, gần gũi.
- Phương pháp tương phản: Lưng mẹ còng xuống, con cao lớn hơn.
Hướng Dẫn Lập Dàn Ý Phân Tích Bài Thơ 'Trong Lời Mẹ Hát'
I. Mở Bài
- Giới thiệu tác giả Trương Nam Hương và tác phẩm 'Trong lời mẹ hát'.
- Dẫn dắt vào nội dung bài thơ.
II. Thân Bài
- Tổng quan về bài thơ.
- Phân tích các ý chính trong bài thơ 'Trong lời mẹ hát':
- Ý thức về sự trôi chảy của thời gian.
- Thời gian trôi đi, mẹ già đi và tóc bạc.
- Tình yêu của mẹ dành cho con.
- Suy tư và cảm xúc của con.
- Tình cảm của con dành cho mẹ.
III. Kết Bài
- Tóm tắt nội dung và giá trị nghệ thuật của bài thơ.
- Cảm nhận và suy nghĩ về tình cảm của mẹ.
4. Bài soạn 'Trong lời mẹ hát' (Ngữ văn 8 - SGK Chân trời sáng tạo) - mẫu 1
* Chuẩn bị đọc
Câu hỏi (trang 13 sách Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
Chia sẻ với bạn bè một bài thơ hoặc câu ca dao mà bạn yêu thích về mẹ.
Trả lời:
- Câu ca dao mà tôi yêu thích về mẹ là:
+
Đố ai đếm được lá rừng
Đố ai đếm được mấy tầng trời cao
Đố ai đếm được vì sao
Đố ai đếm được công lao mẹ già.
+
Ai rằng công mẹ như non
Thật ra công mẹ lại còn lớn hơn
* Trải nghiệm cùng văn bản
Liên hệ: Khổ thơ này làm bạn nhớ đến những câu hát ru nào?
Khổ thơ này làm tôi nhớ đến những câu hát ru sau:
- Chú Cuội ngồi gốc cây đa,
Để trâu ăn lúa gọi cha ời ời
Cha còn cắt cỏ trên trời
Mẹ còn cưỡi ngựa đi mời quan viên
- Cái cò cái vạc cái nông
Sao mày dẵm lúa nhà ông hỡi cò
không không, tôi đứng trên bờ
Mẹ con cái diệc đổ thừa cho tôi
à ơi...
Suy luận: Điều con “nghe” được trong lời mẹ hát ở khổ thơ này có gì khác so với bảy khổ thơ trước?
- Bảy khổ trước ca ngợi công lao vĩ đại và sự hy sinh thầm lặng của mẹ, còn khổ thơ cuối thể hiện sự biết ơn và tình cảm sâu sắc của con đối với mẹ.
* Suy ngẫm và phản hồi
Nội dung chính: Bài thơ thể hiện nỗi xót xa và lòng biết ơn của con đối với những hy sinh lặng lẽ của mẹ.
Câu 1 (trang 14 sách Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Xác định thể thơ của bài “Trong lời mẹ hát”.
Trả lời:
- Bài thơ thuộc thể thơ 6 chữ.
Câu 2 (trang 14 sách Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Vần trong bài thơ là vần cách hay vần liền? Dựa vào đâu để xác định?
Trả lời:
Vần trong bài thơ là vần cách, vì các tiếng cuối của hai dòng thơ cách nhau vẫn có sự phối hợp với nhau. Ví dụ: ngào – dao, xanh – chanh,…
Câu 3 (trang 14 sách Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Vẽ sơ đồ bố cục của bài thơ. Nét độc đáo của cách bố cục là gì?
Trả lời:
- Sơ đồ bố cục của bài thơ:
- Nét độc đáo của bố cục bài thơ là:
+ 3 khổ đầu: Cuộc sống được thu nhỏ qua góc nhìn của con khi nghe mẹ hát.
+ 4 khổ tiếp theo: Niềm xót xa của con trước công lao lớn lao và sự hy sinh âm thầm của mẹ.
+ Khổ cuối: Niềm tin vào tương lai của con.
Câu 4 (trang 14 sách Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Chỉ ra đặc điểm nổi bật trong các hình ảnh Chòng chành nhịp võng ca dao và Vầng trăng mẹ thời con gái/ Vẫn còn thơm ngát hương cau.
Trả lời:
- Chòng chành nhịp võng ca dao:
+ “chòng chành” là ẩn dụ cho “khó khăn, vất vả của mẹ”
→ Dù có nhiều lo toan và vất vả, mẹ vẫn tận tâm nuôi con lớn khôn, dành cho con những điều tốt nhất, muốn con được chiêm ngưỡng vẻ đẹp tuyệt vời của đất nước, cuộc sống.
+ Đảo tính từ “chòng chành” lên đầu câu.
→ Nhấn mạnh rằng lời ru của mẹ kéo dài qua thời gian, gắn liền với vẻ đẹp của quê hương.
- Vầng trăng mẹ thời con gái/ Vẫn còn thơm ngát hương cau: “mẹ thời con gái” là ẩn dụ cho “quá khứ”.
→ Trong lời ru của mẹ, con thấy những hình ảnh quen thuộc của quê hương, những hình ảnh đó giúp con thêm yêu và trân trọng vẻ đẹp của thiên nhiên, đồng thời cảm nhận được nỗi vất vả của mẹ qua thời gian.
Câu 5 (trang 14 sách Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Em hình dung hình ảnh người mẹ từ khổ thơ thứ ba đến khổ thơ thứ bảy như thế nào? Cách khắc họa hình ảnh người mẹ có gì đặc biệt?
Trả lời:
- Hình ảnh người mẹ từ khổ thơ thứ ba đến khổ thơ thứ bảy: hình ảnh người mẹ tần tảo, vất vả để nuôi con lớn khôn qua năm tháng.
- Cách khắc họa hình ảnh người mẹ: Người mẹ hiện lên gắn liền với công việc, những hình ảnh giản dị và sự chảy trôi của thời gian: cối, lúa, gạo… tạo nên một hình ảnh người mẹ tảo tần suốt đời.
Câu 6 (trang 15 sách Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Nêu cảm hứng chủ đạo của bài thơ và cho biết tác dụng của vần, nhịp, cách sử dụng hình ảnh trong việc thể hiện cảm hứng đó.
Trả lời:
- Cảm hứng chủ đạo của bài thơ: Nỗi xót xa và lòng biết ơn của con đối với mẹ đã vất vả nuôi dưỡng con.
- Vần, nhịp, và cách sử dụng hình ảnh giúp bài thơ trở nên nhẹ nhàng, truyền cảm và rõ nét, thể hiện tình yêu thương và sự vất vả của mẹ qua thời gian.
Câu 7 (trang 15 sách Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Theo em, nhan đề Trong lời mẹ hát có vai trò gì trong việc thể hiện chủ đề của bài thơ?
Trả lời:
- Nhan đề Trong lời mẹ hát đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện chủ đề của bài thơ: nó phản ánh chân thực tình yêu thương của mẹ dành cho con, gói gọn trong những câu hát.
Câu 8 (trang 15 sách Ngữ văn lớp 8 Tập 1): Cách thể hiện hình ảnh người mẹ trong bài thơ này có gì khác so với các bài thơ khác mà em biết?
Trả lời:
- Cách thể hiện hình ảnh người mẹ trong bài thơ này khác với các bài thơ khác ở chỗ: các bài thơ khác thường sử dụng hình ảnh tượng trưng như “miếng cau khô”, “nước trong nguồn” để nói về tình yêu của mẹ, nhưng bài thơ này sử dụng tiếng hát của mẹ để thể hiện tình cảm sâu sắc dành cho con.
5. Bài soạn 'Trong lời mẹ hát' (Ngữ văn 8 - SGK Chân trời sáng tạo) - mẫu 2
Chuẩn bị đọc
(trang 13, SGK Ngữ văn 8, Tập 1)
Chia sẻ với các bạn một bài thơ hoặc câu ca dao yêu thích về mẹ.
Phương pháp giải:
Dựa vào kiến thức về thơ và câu ca dao
Sử dụng kiến thức từ các bài thơ và câu ca dao viết về mẹ.
Lời giải chi tiết:
Ca dao:
Lên non mới biết non cao
Nuôi con mới hiểu công lao mẹ hiền.
Ai nói công mẹ như non
Công mẹ thật ra còn lớn hơn nhiều.
Mẹ già như ánh trăng khuya
Dịu dàng soi sáng bước con hiền.
Bài thơ “Con yêu mẹ” - Xuân Quỳnh:
- Con yêu mẹ bằng cả bầu trời
Rộng lớn, không bao giờ cùng
- Thế thì làm sao con biết
Trời rộng rãi ở đâu
Trời bao la và cao vợi
Mẹ ơi, bao giờ con tới!
- Con yêu mẹ như yêu Hà Nội
Nhớ mẹ, con đi khắp nơi
Từ phố này đến phố nọ
Con sẽ gặp mẹ ở đâu đó
- Hà Nội rộng lớn quá
Các con đường như mạng nhện
Những con phố chồng lên nhau
Gặp mẹ, sao mà gặp hết!
- Con yêu mẹ như yêu trường học
Con ở đó cả ngày dài
Khi học và khi chơi
Con đều có mẹ bên cạnh
- Nhưng khi đêm về nhà ngủ
Con lại xa trường học
Mẹ ở lại một mình
Nhớ con lắm lắm đấy
Mẹ thường hay nhớ
Luôn muốn gần con
Nếu có gì gần hơn
Con yêu mẹ bằng cái đó
- À mẹ ơi, có con dế
Luôn ở trong hộp diêm của con
Mở ra là thấy ngay
Con yêu mẹ bằng con dế
Trải nghiệm cùng VB 1
Câu 1 (trang 13, SGK Ngữ văn 8, Tập 1)
Khổ thơ này gợi cho em nhớ đến những câu hát ru nào?
Phương pháp giải:
Nhớ lại những câu hát ru đã từng nghe
Lời giải chi tiết:
Khổ thơ này làm em nhớ đến các câu hát ru:
Cái cò đi đón cơn mưa
Tối tăm mù mịt ai đưa cò về
Cò về thăm quán cùng quê
Thăm cha, thăm mẹ, cò về thăm anh.
Nhớ những câu hát ru đã từng nghe
Trải nghiệm cùng VB 2
Câu 2 (trang 14, SGK Ngữ văn 8, Tập 1)
Điều con “nghe” được trong lời mẹ hát ở khổ thơ này khác gì so với bảy khổ thơ trước đó?
Phương pháp giải:
Vận dụng kiến thức đọc
Phân tích ngôn từ của tác giả để hiểu nội dung
Lời giải chi tiết:
Trong khi bảy khổ thơ trước diễn tả vẻ đẹp thiên nhiên và tình yêu quê hương qua lời mẹ, thì khổ thơ cuối chuyển sang lời động viên của mẹ, khuyến khích con phấn đấu, nuôi dưỡng ước mơ và tạo động lực cho con cố gắng.
Suy ngẫm và phản hồi 1
Câu 1 (trang 14, SGK Ngữ văn 8, Tập 1)
Xác định thể thơ của bài “Trong lời mẹ hát”.
Phương pháp giải:
Dựa vào kiến thức về các thể thơ
Lời giải chi tiết:
Thể thơ sáu chữ
Suy ngẫm và phản hồi 2
Câu 2 (trang 14, SGK Ngữ văn 8, Tập 1)
Vần trong bài thơ là vần cách hay vần liền? Dựa vào đâu để xác định?
Phương pháp giải:
Dựa vào kiến thức về gieo vần
Lời giải chi tiết:
- Vần trong bài thơ là vần cách: “ngào - dao”; “xanh - chanh”…
- Căn cứ: Vần cách là vần không gieo liên tiếp mà thường cách nhau một dòng thơ trong ca dao, tục ngữ.
Suy ngẫm và phản hồi 3
Câu 3 (trang 14, SGK Ngữ văn 8, Tập 1)
Vẽ sơ đồ bố cục của bài thơ. Nét độc đáo của cách bố cục đó là gì?
Phương pháp giải:
Sử dụng phương pháp đọc để hiểu nội dung văn bản
Lời giải chi tiết:
Bố cục bài thơ:
- Phần 1 (Khổ 1,2): Lời ru của mẹ gợi lại kỷ niệm tuổi thơ
- Phần 2 (Khổ 3,4,5,6,7): Theo thời gian, mẹ dần trở nên già hơn
- Phần 3 (Khổ cuối): Niềm tin vào tương lai của con
Suy ngẫm và phản hồi 4
Câu 4 (trang 14, SGK Ngữ văn 8, Tập 1)
Chỉ ra nét đặc sắc trong các hình ảnh Chòng chành nhịp võng ca dao và Vầng trăng mẹ thời con gái,/ Vẫn còn thơm ngát hương cau.
Phương pháp giải:
Áp dụng kĩ năng đọc hiểu
Lời giải chi tiết:
Chòng chành nhịp võng ca dao: Hình ảnh gợi nhớ về tuổi thơ và tình yêu thương của mẹ, mang lại cho con những năm tháng ngọt ngào như cổ tích
Vầng trăng mẹ thời con gái,/ Vẫn còn thơm ngát hương cau: Vầng trăng gợi nhớ thời trẻ của mẹ, vẫn còn thơm ngát hương cau, qua hình ảnh nhân hóa, mẹ hiện lên đẹp đẽ nhất và sự hy sinh đã làm mẹ trở nên già hơn.
Suy ngẫm và phản hồi 5
Câu 5 (trang 14, SGK Ngữ văn 8, Tập 1)
Hình ảnh người mẹ được miêu tả từ khổ thơ thứ ba đến khổ thơ thứ bảy như thế nào?
Phương pháp giải:
Vận dụng kỹ năng đọc hiểu
Lời giải chi tiết:
Hình ảnh mẹ được tác giả khắc họa với tình cảm sâu sắc và xót xa. Mẹ trong bài thơ hiện lên với tình yêu vô bờ bến, chăm sóc, hy sinh tất cả vì con, mong con trưởng thành và hạnh phúc.
Suy ngẫm và phản hồi 6
Câu 6 (trang 15, SGK Ngữ văn 8, Tập 1)
Cho biết cảm hứng chủ đạo của bài thơ và tác dụng của vần, nhịp, hình ảnh trong việc thể hiện cảm hứng đó.
Phương pháp giải:
Vận dụng phương pháp đọc hiểu
Lời giải chi tiết:
Bài thơ thể hiện lòng biết ơn và tình yêu thương của con dành cho mẹ, qua lời hát của mẹ, con nhận thức được sự vất vả và tình cảm mẹ dành cho mình. Cảm xúc này được truyền tải qua việc sử dụng vần cách, nhịp 2/4, 3/3 và hình ảnh gần gũi, bình dị, giúp thể hiện tình yêu và sự biết ơn sâu sắc.
Suy ngẫm và phản hồi 7
Câu 7 (trang 15, SGK Ngữ văn 8, Tập 1)
Nhan đề “Trong lời mẹ hát” có vai trò như thế nào trong việc thể hiện chủ đề của bài thơ?
Phương pháp giải:
Vận dụng kỹ năng đọc hiểu
Lời giải chi tiết:
Nhan đề bài thơ giúp mở ra và làm rõ chủ đề của tác phẩm, đó là sự tác động sâu sắc của lời ru mẹ đối với mỗi người con.
Suy ngẫm và phản hồi 8
Câu 8 (trang 15, SGK Ngữ văn 8, Tập 1)
Cách thể hiện hình ảnh người mẹ trong bài thơ này có gì khác so với cách thể hiện trong bài thơ khác mà em biết?
Phương pháp giải:
Vận dụng kỹ năng phân tích
Lời giải chi tiết:
Bài thơ “Trong lời mẹ hát” sử dụng hình ảnh bình dị và mộc mạc để thể hiện tình cảm và sự biết ơn đối với mẹ. Điều này khác với nhiều bài thơ khác, nơi hình ảnh mẹ có thể được thể hiện một cách rõ ràng hơn, còn ở đây tác giả sử dụng lời ru và hình ảnh gần gũi để truyền tải cảm xúc một cách tinh tế và sâu lắng.
6. Bài soạn 'Trong lời mẹ hát' (Ngữ văn 8 - SGK Chân trời sáng tạo) - mẫu số 3
Trong lời mẹ hát
(Trương Nam Hương)
I. Chuẩn bị đọc.
Chia sẻ với các bạn một bài thơ hoặc câu ca dao mà em yêu thích về mẹ.
Gợi ý:
– Áp dụng kiến thức về thơ, ca dao.
– Tìm kiếm các bài thơ và câu ca dao viết về mẹ.
Ca dao:
- Lên núi mới thấy núi cao
Nuôi con mới hiểu công lao mẹ hiền. - Ai nói công mẹ như núi
Thực ra công mẹ còn lớn hơn. - Mẹ già như ánh trăng khuya
Dịu dàng chiếu sáng bước đi con hiền.
Bài thơ “Con yêu mẹ” – Xuân Quỳnh:
– Con yêu mẹ như tình trời
Rộng lớn không bao giờ cạn
– Làm sao con biết được
Trời ở đâu, ở chỗ nào
Trời rộng lớn và cao vời
Mẹ ơi, bao giờ con đến!
– Con yêu mẹ như Hà Nội
Để nhớ mẹ, con tìm khắp nơi
Từ phố này đến phố kia
Con sẽ dễ dàng gặp mẹ
– Hà Nội còn rộng mênh mông
Các con đường như mạng nhện
Những phố này, phố kia
Gặp mẹ, làm sao gặp hết!
– Con yêu mẹ qua trường học
Suốt ngày con ở đó
Khi học và khi chơi
Con luôn có mẹ bên cạnh
– Nhưng tối về nhà ngủ
Con xa trường một mình
Còn mẹ ở lại một mình
Mẹ nhớ con rất nhiều
Tính mẹ luôn là vậy
Luôn muốn bên con
Nếu có gì gần hơn
Con yêu mẹ bằng điều đó
– À mẹ ơi, có con dế
Luôn trong hộp diêm con đây
Mở ra là con thấy ngay
Con yêu mẹ bằng con dế
II. Trải nghiệm với văn bản.
Câu 1. Khổ thơ này gợi cho em nhớ đến những câu hát ru nào?
Trả lời:
– Khổ thơ này gợi nhớ đến các câu hát ru như:
Cái cò đi đón mưa
Tối tăm ai đưa cò về
Cò về thăm quê
Thăm cha mẹ, thăm anh.
Nhớ những câu hát ru xưa.
Câu 2. Điều con “nghe” được trong lời mẹ hát ở khổ thơ này có gì khác so với bảy khổ thơ trước đó?
Trả lời:
– Trong khi 7 khổ thơ trước tập trung vào vẻ đẹp thiên nhiên và tình yêu quê hương qua lời mẹ, thì khổ thơ cuối là lời động viên con phấn đấu, nuôi dưỡng ước mơ, và đó là động lực để con nỗ lực hơn.
IV. Suy ngẫm và phản hồi.
Câu 1. Xác định thể thơ của bài “Trong lời mẹ hát”.
Trả lời:
– Thể thơ sáu chữ.
Câu 2. Vần trong bài thơ là vần cách hay vần liền? Dựa vào đâu để xác định như vậy?
Trả lời:
– Vần trong bài thơ là vần cách như “ngào – dao”; “xanh – chanh”…
– Căn cứ: Vần cách là vần không gieo liên tiếp mà thường cách một dòng thơ trong ca dao, tục ngữ.
Câu 3. Vẽ sơ đồ bố cục của bài thơ. Nét độc đáo của cách bố cục ấy là gì?
Trả lời:
Bố cục của bài thơ:
– Phần 1 (Khổ 1,2): Lời ru của mẹ chứa đựng kỷ niệm tuổi thơ.
– Phần 2 (Khổ 3,4,5,6,7): Theo thời gian, mẹ ngày càng già đi.
– Phần 3 (Khổ cuối): Niềm tin vào tương lai của con.
Câu 4. Chỉ ra nét đặc sắc trong các hình ảnh “Chòng chành nhịp võng ca dao” và “Vầng trăng mẹ thời con gái,/ Vẫn còn thơm ngát hương cau”.
Trả lời:
– “Chòng chành nhịp võng ca dao”: Hình ảnh gợi về thế giới tuổi thơ với tình yêu thương của mẹ, mang đến cho con những năm tháng ngọt ngào như cổ tích.
– Vầng trăng mẹ thời con gái,/ Vẫn còn thơm ngát hương cau: Hình ảnh vầng trăng gợi về thời trẻ của mẹ, vẫn thơm hương cau, tác giả sử dụng hình ảnh nhân hóa để làm nổi bật hình ảnh mẹ lúc trẻ, xinh đẹp nhất, và sự hi sinh đã khiến mẹ già đi mỗi ngày.
Câu 5. Em hình dung như thế nào về hình ảnh người mẹ được miêu tả từ khổ thơ thứ ba đến khổ thơ thứ bảy?
Trả lời:
– Hình ảnh mẹ trong văn bản được tác giả khắc họa rất cảm động. Mẹ không chỉ yêu thương con vô bờ bến, mà còn dành mọi sự hy sinh để con có cuộc sống đầy đủ và trưởng thành.
Câu 6. Nêu cảm hứng chủ đạo của bài thơ và cho biết tác dụng của vần, nhịp, cách sử dụng hình ảnh trong việc thể hiện cảm hứng đó.
Trả lời:
– Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là tình yêu và sự hi sinh của mẹ. Tác giả thể hiện điều đó qua vần cách, nhịp 2/4, 3/3, và hình ảnh gần gũi, giản dị, giúp truyền tải cảm xúc và tình yêu thương của mẹ.
Câu 7. Theo em, nhan đề “Trong lời mẹ hát” có vai trò như thế nào trong việc thể hiện chủ đề của bài thơ?
Trả lời:
– Nhan đề giúp mở ra chủ đề của tác phẩm, cho thấy vai trò quan trọng của lời ru mẹ trong cuộc sống của con.
Câu 8. Cách thể hiện hình ảnh người mẹ trong bài thơ này có gì khác so với cách thể hiện hình ảnh người mẹ trong các bài thơ khác mà em biết?
Trả lời:
– Trong “Trong lời mẹ hát”, tác giả sử dụng hình ảnh bình dị, gần gũi và lời ru để thể hiện tình yêu và sự hi sinh của mẹ, cho thấy sự tinh tế và tài năng của Trương Nam Hương.
