Top 6 Bài viết 'Bí mật của dòng sông' của Hoàng Phủ Ngọc Tường lớp 12 tuyệt vời

Câu 1 (trang 203 sgk ngữ văn 12 tập 1):

a, Vẻ đẹp của thượng lưu được tác giả miêu tả:

- Mang vẻ đẹp sức sống mãnh liệt, hoang dại, bí ẩn, sâu thẳm, có lúc dịu dàng, say đắm

+ Sự mãnh liệt hoang dại của con sông được thể hiện qua biện pháp so sánh: bản trường ca rừng già, hình ảnh đầy ấn tượng, sự mãnh liệt thể hiện qua ghềnh thác, cuộc sóng như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn

- Vẻ đẹp dịu dàng, say đắm: màu sắc rực rỡ

- Dòng sông được nhân hóa, cô gái di-gan phóng khoáng, man dại, rừng già hun đúc cho cô gái bản lĩnh dan dạ, tâm hồn tư do và trong sáng

b, Đầu bài viết người đọc cảm nhận sự tài hoa từ ngòi bút Hoàng Phủ Ngọc Tường: liên tưởng, kì thú, xác đáng, ngôn từ gợi cảm… hấp dẫn về con sông mang nét thơ mộng

- Kết thúc tác giả thể hiện trọn vẹn con sông, tâm hồn sâu thẳm của nó, dẫn dắt, mở sang đoạn tiếp

Câu 2 (trang 203 sgk ngữ văn 12 tập 1):

Đoạn tả sông Hương chảy xuôi về đồng bằng và ngoại vi thành phố bộc l:

+ tài năng, khả năng quan sát, sử dụng ngôn ngữ của tác giả

+ Sự am hiểu tường tận về vị trí địa lý, đặc tính của con sông

+ Lối liên tưởng, so sánh tinh tế, thú vị

+ Am hiểu kiến thức văn hóa, văn học

- Tất cả hòa quyện tạo mang lại hiệu quả nghệ thuật khi tác giả miêu tả được vẻ đẹp trầm mặc, cổ điển cùng với nét tươi mới, hiện đại của sự vật

Câu 3 (trang 203 sgk ngữ văn 12 tập 1):

Sông Hương khi chảy vào thành phố mang vẻ đẹp riêng:

+ Vẻ man dại, dịu dàng, trầm mặc của con sông

+ Con sông giờ đây được khám phá, phát hiện ở sắc thái, tâm trạng

+ Sông Hương gặp thành phố như hòa quyện với điểm hẹn tình yêu, trở nên vui tươi, đặc biệt êm dịu, lãng mạn

+ Ngòi bút tác giả thăng hoa khi tái hiện những cảm nhận tinh tế, liên tưởng, so sánh đẹp đến bất ngờ

- Tác giả dành tình cảm yêu mến đặc biệt cho con sông này, thấu hiểu và cảm nhận được vẻ đẹp của dòng sông.

Câu 4 (trang 203 sgk ngữ văn 12 tập 1):

Tác giả đã tô đậm con sông nhiều nét thơ dịu dàng, thơ mộng, hoang dã, đã tình, lịch lãm, cổ kính

+ Từ góc nhìn văn hóa truyền thống lịch sử tác giả khắc họa sông Hương với nét tính cách riêng biệt

+ Tái hiện chân thực hình ảnh lịch sử và phẩm chất riêng của người Huế, đặc biệt vẻ đẹp dịu dàng, đằm thắm của người con gái Huế

+ góc nhìn độc đáo, cách diễn tả phong phú, độc đáo của tác giả

Câu 5 (trang 203 sgk ngữ văn 12 tập 1):

Nét đặc sắc trong văn phong của tác giả:

- Tình yêu dạt dào, sâu lắng của tác giả dành cho quê hương, xứ sở vào đối tượng miêu tả, khiến đối tượng trở nên lung linh, huyền ảo, đa dạng như chính con người sống động

- Sự liên tưởng diệu kì, những hiểu biết phong phú về kiến thức địa lý, lịch sử, văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm bản thân

- Ngôn từ trong sáng, phong phú, gợi tả, gợi cảm, giàu chất thơ

- Sử dụng thuần thục các phép tu từ: so sánh, nhân hóa, ẩn dụ

- Sự kết hợp hài hòa của cảm xúc, trí tuệ, chủ quan và khách quan

Luyện tập

Đoạn trích tôi thấy đặc sắc và thích nhất:

“Trong những dòng sông đẹp ở cả nước… chân núi Kim Phụng”

- Cái hay về ý tưởng:

+ Xây dựng nhiều trạng thái, cung bậc cảm xúc của con sông

+ Con sông Hương lúc này trở thành sinh thể có hồn, có tâm hồn, tính cách, bản ngã

- Hình ảnh: nhiều màu sắc, lung linh, huyền ảo, trầm ấm như đặc tính của dòng sông

- Ngôn ngữ: cô đọng, súc tích, diễn tả được thần thái của dòng sông, những cung bậc cảm xúc của chính nhà thơ khi cảm nhận về dòng sông.

Tìm hiểu về tác giả và tác phẩm 'Dòng sông huyền bí'
1. Tác giả
- Hoàng Phủ Ngọc Tường, người con của Huế, là một nhà văn có vốn hiểu biết sâu rộng về triết học, văn hóa, và lịch sử.
- Năm 1966, ông tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ bằng hoạt động văn nghệ và từng là Tổng thư ký Hội Văn học nghệ thuật Trị Thiên - Huế.
- Tác phẩm nổi tiếng của ông như 'Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu', 'Rất nhiều ánh lửa', 'Hoa trái quanh tôi' thể hiện tâm huyết và tài năng văn chương của ông.
2. Tác phẩm
- 'Dòng sông huyền bí' là một bài bút kí tuyệt vời, sáng tạo tại Huế, năm 1981, chú trọng vào việc tả đẹp và ý nghĩa của sông Hương và vùng đất cố đô Huế.

- Tóm tắt nội dung: Bài kí ca ngợi vẻ đẹp của dòng sông Hương, lịch sử lẫy lừng của Huế, và tình cảm sâu sắc của tác giả với quê hương và con người Huế.

- Bố cục bài kí:
+ Phần 1: Hành trình cuộc sống của dòng sông Hương.
+ Phần 2: Sông Hương trong bức tranh lịch sử và thơ ca.

Bài 1 trang 203 SGK Ngữ văn 12 tập 1

Sự mạnh mẽ, hoang dã của sông Hương ở vùng thượng lưu được tác giả diễn đạt qua những hình ảnh sáng tạo, liên tưởng và ngôn ngữ phong phú.

* Sông Hương ở vùng thượng lưu mang vẻ đẹp mạnh mẽ, hoang dã, và bí ẩn. Biểu hiện qua so sánh hùng vĩ với rừng già và những cảnh đẹp ấn tượng của thiên nhiên.

- Sự mãnh liệt của sông được tác giả diễn đạt qua những chi tiết hùng vĩ: “bản trường ca của rừng già', hình ảnh rộn ràng giữa cây cỏ đại ngàn. Sự mãnh liệt còn được thể hiện qua ghềnh thác, sóng cuồn cuộn như cơn lốc vào những vực sâu bí ẩn.

- Vẻ đẹp dịu dàng, say đắm của sông được tô điểm bởi màu sắc rực rỡ của hoa đỗ quyên rừng và hình ảnh người con gái Di-gan phóng khoáng, man dại.

* Đoạn văn mở đầu đã làm nổi bật những đặc điểm nổi bật của sông Hương ở thượng lưu, từ đó tạo ấn tượng mạnh mẽ cho độc giả.

- Ngòi bút của tác giả chắc chắn và tinh tế khi mô tả vẻ đẹp hùng vĩ của sông Hương, tạo nên một bức tranh sống động và ấn tượng.

Bài 2 trang 203 SGK Ngữ văn 12 tập 1

Sông Hương khi chảy vào đồng bằng và ngoại ô thành phố Huế tỏ ra như một cô gái xinh đẹp, gặp thành phố như đến với tình yêu, và ngòi bút của tác giả thể hiện sự phấn khích và tình cảm đặc biệt dành cho sông Hương.

- Hình ảnh sông Hương như một cô gái xinh đẹp được mô tả thông qua so sánh tinh tế với “người con gái đẹp nằm ngủ mơ màng', và sự mong đợi của “người tình' đánh thức.

- Sự vui tươi, êm dịu của sông khi chảy vào thành phố được diễn đạt qua những hình ảnh tuyệt vời: “chiếc cầu trắng in ngần trên nền trời', dòng sông nhẹ nhàng như tiếng “vâng' của tình yêu, và ánh hoa đăng bồng bềnh làm cho sông Hương trở nên lộng lẫy.

- Tác giả tận dụng kiến thức về văn hóa và lịch sử để mô tả thành phố Huế với những hình ảnh tinh tế, sáng tạo.

Bài 3 trang 203 SGK Ngữ văn 12 tập 1

Sông Hương khi chảy vào thành phố Huế có vẻ đẹp riêng biệt, và tác giả truyền đạt sự phát hiện và tình cảm sâu sắc của mình đối với nét đặc trưng này của sông Hương.

- Sự đẹp riêng biệt của sông Hương khi gặp thành phố được thể hiện qua hình ảnh như “đến với điểm hẹn tình yêu', trở nên vui tươi, êm dịu, và trầm mặc.

- Tác giả diễn đạt sự phấn khích của mình trước vẻ đẹp của sông Hương và thành phố Huế thông qua những từ ngữ mô tả tinh tế và giàu cảm xúc.

- Nét đặc sắc của tác giả là sự kết hợp tài năng văn chương và tình cảm sâu sắc với quê hương.

Bài 4 trang 203 SGK Ngữ văn 12 tập 1

Tác giả đã làm nổi bật những phẩm chất tinh thần và văn hóa của sông Hương qua lịch sử và thơ ca, và tác giả đưa ra cái nhìn độc đáo và sâu sắc về nét đặc trưng của sông.

- Sự đa dạng và phong phú của sông Hương được tác giả thể hiện qua các phẩm chất thần kỳ trong lịch sử và thơ ca, làm nổi bật vẻ đẹp của người Huế.

- Tác giả nhấn mạnh cái nhìn độc đáo của mình về sông Hương, làm cho độc giả cảm nhận sự kết hợp giữa tình cảm và kiến thức sâu sắc.

Bài 5 trang 203 SGK Ngữ văn 12 tập 1

Qua đoạn trích, nét đặc sắc của văn phong tác giả được thể hiện qua sự soi bóng tâm hồn, sự hiểu biết phong phú, và ngôn ngữ sáng tạo và giàu chất thơ.

- Người đọc có thể cảm nhận được sự phong phú và sáng tạo trong ngôn ngữ của tác giả, từ so sánh, nhân hóa, đến ẩn dụ, tạo nên một bức tranh đẹp mắt và lôi cuốn.

- Văn phong tác giả kết hợp tốt giữa cảm xúc, trí tuệ, và sự hài hòa của chủ quan và khách quan, làm cho đoạn văn trở nên sống động và thu hút.

Tổng kết

Đoạn trích 'Dòng sông huyền bí' là một tác phẩm xuôi đầy cảm xúc, tinh tế, và đầy chất thơ về sông Hương. Với văn phong độc đáo, tác giả không chỉ tả đẹp về vật cảnh mà còn chứa đựng những suy nghĩ sâu sắc về tình yêu quê hương và văn hóa.

A. SỰ HIỂU BIẾT CỦA NGƯỜI BIẾT SÁNG TÁC

1. Tác giả

Hoàng Phủ Ngọc Tường, sinh năm 1937 tại thành phố Huế, là một nhà văn, nhà bút có văn phong độc đáo và tài hoa. Ông là người học tốt nghiệp Trường đại học Sư phạm Sài Gòn và trường đại học Huế, với sự nghiệp văn hóa đa dạng, từ Tổng thư ký Hội văn học nghệ thuật Trị Thiên – Huế đến Chủ tịch Hội văn học nghệ thuật Bình Trị Thiên.

Hoàng Phủ Ngọc Tường được biết đến với những tác phẩm bút ký độc đáo như 'Ngôi Sao Trên Đỉnh Phu Văn Lâu', 'Rất Nhiều Ánh Lửa', 'Hoa Trái Quanh Tôi'... Ông nhận được giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2007 với đóng góp to lớn cho văn chương Việt Nam.

2. Tác phẩm

Tác phẩm nổi tiếng của Hoàng Phủ Ngọc Tường có thể kể đến như 'Ai Đã Đặt Tên Cho Dòng Sông?', một bút ký tuyệt vời về sự huyền bí và tình cảm của con sông Hương, đưa người đọc khám phá vẻ đẹp của văn hóa xứ Huế.

B. PHÂN TÍCH VÀ GIẢI ĐÁP BÀI TẬP

Câu 1: Trang 203 sgk Ngữ Văn 12 tập 1

Sông Hương vùng thượng lưu được tác giả miêu tả như thế nào? Tại sao những hình ảnh và thủ pháp nghệ thuật được sử dụng?

Bài làm:
Con sông Hương vùng thượng lưu mang vẻ đẹp của sức sống mãnh liệt, hoang dại và bí ẩn. Sử dụng so sánh và hình ảnh tượng trưng, tác giả mô tả sức mạnh của sông qua 'rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn', cùng với những đoạn ghềnh thác cuồn xoáy như lốc vào những đáy vực bí ẩn. Bức tranh hùng vĩ nhưng đồng thời dịu dàng qua mô tả màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng. Sự kết hợp của những yếu tố này thể hiện tài hoa và tình cảm của tác giả.

Câu 2: Trang 203 sgk Ngữ Văn 12 tập 1
Đoạn tả sông Hương chảy xuôi về đồng bằng và ngoại vi thành phố bộc lộ những phẩm chất nào trong ngòi bút của tác giả? Tác động của lối viết đó như thế nào?

Bài làm:
Dưới ngòi bút của Hoàng Phủ Ngọc Tường, sông Hương như một cô gái xinh đẹp giữa cánh đồng Châu Hóa, trải chiều đẹp như tranh với hoa dại. Sự liên kết với kiến thức địa lý và văn hóa khiến cho lối viết đậm nét và thú vị. Mô tả về dòng sông thay đổi theo ngày, với sắc màu rực rỡ, đặt sông Hương vào bối cảnh hữu tình như một người tình đẹp mơ màng.

Câu 3: Trang 203 sgk Ngữ Văn 12 tập 1
Sông Hương khi chảy vào thành phố Huế có nét đặc trưng gì? Phát hiện của tác giả về nét riêng biệt của dòng sông thể hiện điều gì về tình cảm của ông đối với Huế?

Bài làm:
Sông Hương khi chảy vào thành phố Huế đặc trưng bởi vẻ đẹp slow, như một điệu nhảy của tình cảm Huế. Tác giả phát hiện về nét riêng biệt này thể hiện tình cảm đặc biệt của ông với Huế, khi sông Hương trở nên như người tài nữ đánh đàn trong đêm khuya. Ông diễn đạt tình cảm của sông với thành phố bằng cách mô tả những hình ảnh lãng mạn, như chiếc cầu trắng in ngần trên nền trời và nghìn cánh hoa đăng bồng bềnh.

Câu 4: Trang 203 sgk Ngữ Văn 12 tập 1
Tác giả đã tô đậm những phẩm chất gì của sông Hương trong lịch sử và thơ ca? Phân tích cách nhìn độc đáo của tác giả?

Bài làm:
Tác giả tô đậm những phẩm chất của sông Hương như thơ mộng, hoang dã, đa tình, lịch lãm và cổ kính. Từ góc độ văn hóa lịch sử, ông tái hiện những hình ảnh đặc biệt và gắn liền với văn hóa Huế. Cách nhìn độc đáo này phản ánh tình cảm đặc biệt của tác giả với sông Hương và xứ Huế, qua những so sánh và tả mô tả tinh tế như người tài nữ đánh đàn và người tình dịu dàng, thủy chung.

Câu 5: Trang 203 sgk Ngữ Văn 12 tập 1
Qua đoạn trích, bạn nhận xét gì về nét riêng trong văn phong của tác giả?

Bài làm:
Văn phong của tác giả thể hiện sự hòa quyện giữa tình yêu sâu sắc với quê hương, xứ sở và sự tôn trọng đối với đối tượng miêu tả. Tác giả sử dụng sức liên tưởng kì diệu, hiểu biết phong phú về kiến thức và ngôn ngữ trong sáng, giàu hình ảnh, tạo nên sức cuốn hút và thú vị. Ông sử dụng phép tu từ, so sánh, nhân hóa một cách tinh tế, hài hòa cảm xúc, trí tuệ và sự kết hợp chủ quan và khách quan.

Luyện tập
Bài tập 1: Trang 203 sgk Ngữ Văn 12 tập một
Anh (chị) tâm đắc nhất với đoạn văn nào trong bài bút ký? Qua đoạn văn đó, hãy phân tích những nét đặc sắc về ý tưởng, hình ảnh và ngôn ngữ của tác giả.
Bài làm:
Đoạn văn tôi tâm đắc nhất là khi tác giả mô tả sông Hương ở thượng nguồn, tận hưởng vẻ đẹp hoang dã và mãnh liệt. Tác giả sử dụng hình ảnh rừng già, ghềnh thác và màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng để tạo nên bức tranh hùng vĩ và dễ hiểu về sức mạnh của con sông. Sự kết hợp này thể hiện độ tài hoa và cảm nhận tốt của tác giả về vẻ đẹp tự nhiên.

Tác giả – tác phẩm
1. Tác giả
Nguyễn Thanh Hương là một trong những nhà văn chuyên viết về sông ngòi.
Nét độc đáo trong sáng tác của bà là sự kết hợp tinh tế giữa tâm hồn và tri thức, giữa lý luận sắc bén với suy tư đa chiều hòa quyện từ vốn kiến thức sâu sắc về triết học, văn hóa, lịch sử, địa lí... Tất cả được thể hiện qua lối viết trữ tình, súc tích, mê đắm và tài hoa.
Năm 2010, bà được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.

2. Tác phẩm.
Ai đã đặt tên cho dòng sông? Là một bài viết xuất sắc, viết tại Hồ Chí Minh, ngày 4-1-2022, in trong tập sách cùng tên. Bài viết có ba phần, văn bản là phần trích thứ nhất.

Trả lời câu 1 trang 203 SGK Ngữ văn 12, tập 1

- Sông Hương vùng thượng lưu được đặt trong mối quan hệ mật thiết với dãy Trường Sơn hùng vĩ. Tại đây, sông Hương hiện lên như một thực thể sống, có tâm hồn và tính cách riêng biệt:

+ là một bản nhạc hùng tráng của rừng già, vang lên giữa bóng cây đại ngàn, mãnh liệt vượt qua những thác ghềnh, cuộn xoáy như cơn lốc điên đảo trong những đáy vực bí ẩn.

+ như một nàng thiếu nữ Diên Vỹ phóng khoáng và cuồng nhiệt.

+ nét mạnh mẽ, tinh tế, là một tâm hồn tự do và trong sáng.

- Tài năng đặc biệt trong cách mô tả sông Hương ở thượng lưu: hình ảnh hùng vĩ tuyệt đẹp, liên tưởng độc đáo, lối so sánh hài hước, sáng tạo và bất ngờ.

Trả lời câu 2 trang 203 SGK Ngữ văn 12, tập 1

- Quan sát tinh tế, miêu tả tỉ mỉ các khúc quanh, những đặc điểm trong thủy trình của dòng sông (ngã ba Tuần…Vọng Cảnh, Tam Thai, Lựu Bảo) -> sâu sắc về đặc điểm địa lí của sông.

- Chuỗi so sánh, liên tưởng bất ngờ, thú vị, ấn tượng.

- Ngôn ngữ súc tích, mê đắm, tài hoa;

- Lối diễn đạt giàu hình tượng, gợi hình gợi cảm.

=> Lối viết này mang lại hiệu ứng thẩm mĩ xuất sắc: vừa làm nổi bật vẻ đẹp đa chiều (trí tuệ, thơ mộng, trầm mặc), lột tả tính cách năng động, bản lĩnh của sông Hương vừa thể hiện tình yêu nồng thắm và sự hiểu biết sâu sắc của tác giả về dòng sông quê nhà.

Trả lời câu 3 trang 203 SGK Ngữ văn 12, tập 1

- Sông Hương khi chảy vào thành phố Huế trở nên phấn khích, duyên dáng, hạnh phúc như một cô gái gặp người yêu đích thực:

+ Thấy thành phố Huế như một điểm tựa thật ổn định;

+ Khi đối mặt với thành Huế, sông Hương như uốn cong nhẹ nhàng sang đến Cồn Hến, đường cong ấy tạo nên một âm thanh “vâng” như là lời đồng ý của tình yêu;

+ Tặng cho Huế điệu chảy nhẹ nhàng, điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế; dòng chảy như nhấp nhô như muốn duy trì…đoạn tình cảm của một trái tim;

+ Khi rời khỏi kinh thành vẫn tỏ ra quyến luyến, quay trở lại thăm thành phố một lần nữa ở thị trấn Bao Vinh.

=> Cách mô tả sông Hương khi vào thành phố Huế thể hiện sự gắn kết, am hiểu và tình yêu mãnh liệt, vững vàng mà tác giả dành cho Huế, cho dòng sông.

Trả lời câu 4 trang 203 SGK Ngữ văn 12, tập 1

- Trong lịch sử: sông Hương đẹp mê hồn, vẻ vang bởi nó liên quan chặt chẽ với lịch sử xây dựng và bảo vệ đất nước (đã tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới phía Nam của nước Đại Việt, chiêm ngưỡng thành Phú Xuân của Nguyễn Huệ thế kỉ 18, thăng trầm cùng những cuộc kháng nghị thế kỉ 19, tiếp tục tham gia vào thời kỳ CMT8 và giữ vững chiến công qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mĩ

=> Sông Hương như là dòng sông của quá khứ vẻ vang, của sử thi được viết giữa làn lá biếc tươi.

- Trong thơ ca: sông Hương đẹp đa dạng, phong phú và luôn mới mẻ trong nguồn cảm hứng của các nhà thơ, đôi khi thoắt ẩn mình trong bản nhạc của Thúy Kiều trong Truyện Kiều (Nguyễn Du), đôi khi thay màu sắc bất ngờ trong bài thơ của Tản Đà, thể hiện vẻ hùng vĩ trong bài thơ của Cao Bá Quát hay trở thành nguồn năng lượng tái tạo trong tác phẩm thơ của Tố Hữu.

Trả lời câu 5 trang 203 SGK Ngữ văn 12, tập 1

- Đoạn trích cho thấy phong cách văn viết độc đáo của Nguyễn Thanh Hương: lịch lãm, hướng nội, tinh tế, tài hoa.

- Sự kết hợp tinh tế giữa trí tuệ và tâm hồn, giữa lý luận sắc bén với suy tư đa chiều được tổng hợp từ kiến thức sâu sắc về triết học, văn hóa, lịch sử, địa lí...

Luyện tập

Câu hỏi (trang 203 SGK Ngữ văn 12 tập 1)

“Trong những dòng sông đẹp ở cả nước… chân núi Kim Phụng”

- Điểm nổi bật về ý tưởng:

+ Mô tả đa dạng trạng thái, đa chiều cảm xúc của dòng sông

+ Sông Hương lúc này trở thành một thực thể sống, mang hồn, có tính cách, bản ngã riêng biệt

- Hình ảnh: phong phú, lung linh, huyền ảo, trầm ấm như đặc tính của dòng sông

- Ngôn ngữ: gọn gàng, súc tích, thể hiện được tâm hồn của dòng sông, cùng với những trạng thái cảm xúc của chính tác giả khi trải nghiệm dòng sông.

Bố cục

Bố cục (2 phần)

- Phần 1 (từ đầu … quê hương xứ sở): hành trình của dòng sông Hương

- Phần 2 (còn lại): sông Hương qua lịch sử, trong thơ ca

Nội dung chính

Đoạn trích bài viết Ai đã đặt tên cho dòng sông? là đoạn văn độc đáo, súc tích và mang đầy hơi thở thơ về sông Hương.

I, Tìm hiểu chung về bài sáng tác Hương sông biển tên ai

1.Tác giả

Lâm Thanh Hương là một nghệ sĩ chân chính của ngôn từ, nắm vững bút lực.

2.Tác phẩm

Bút kí “Hương sông biển tên ai” là một kiệt tác sáng tác tại Huế.

II, Đọc hiểu bài Hương sông biển tên ai

Câu 1 (trang 203 sgk Ngữ Văn 12 Tập 1)

Sông Hương ở thượng lưu được tác giả diễn đạt với vẻ đẹp vừa mạnh mẽ, dữ dội “phóng khoáng và man dại” nhưng cũng có lúc dịu dàng và say đắm, trữ tình và thơ mộng.

Lâm Thanh Hương đã sử dụng ngòi bút tài hoa để vẽ nên hình ảnh Hương Sông tuyệt vời, đẹp đẽ và thơ mộng: “một bản trường ca của rừng già”; “rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác”, cuộn xoáy như một cơn lốc” nhưng có lúc thơ mộng: “dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng”.

Sử dụng từ ngữ độc đáo: bản trường ca của rừng già, dịu dàng và say đắm...

Sử dụng nhiều phép tu từ: so sánh kết hợp nhân hóa: “sông Hương đã sống một nửa cuộc đời của mình như một cô gái Di – gan phóng khoáng và man dại”, “Rừng già đã hun đúc cho nó một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự do và trong sáng...”

Câu 2 (trang 203 sgk Ngữ Văn 12 Tập 1)

Sông Hương có sự thay đổi tính cách khi về đồng bằng đến ngoại vi thành phố Huế. Theo nhà văn, sông “đã chế ngự sức mạnh bản năng ở ngoài con gái” để “mang một sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ, trở thành người mẹ phù sa của một vùng văn hóa sứ sở”.

Sự am hiểu, tài hoa và uyên bác của Lâm Thanh Hương đã tạo ra ấn tượng mạnh đối với trực giác của người đọc, những so sánh liên tưởng độc đáo, ấn tượng mạnh: “Sông Hương vẫn đi trong dư vang của Trường Sơn”, “dòng sông mềm như tấm lụa, với những chiếc thuyền xuôi ngược chỉ bé vừa bằng con thoi” những ngọn đồi này “tạo nên những mảng phản quang nhiều màu sắc”, “sớm xanh, trưa vàng, chiều tím”.

Vẻ đẹp trầm mặc của sông Hương khi ở ngoại ô thành phố Huế được cụ thể hóa qua hai câu ca dao:

“Bốn bề núi phủ mây phong

Mảnh trăng thiên cổ, bóng tùng vạn niên”

Câu 3 (trang 203 sgk Ngữ Văn 12 Tập 1)

* Khi chảy vào thành phố Huế, sông Hương trở nên vui tươi hẳn lên và đặc biệt chậm rãi, êm dịu.

Tác giả đã sử dụng những hình ảnh, những cách ví von so sánh đầy sáng tạo: “Phía đó, nơi cuối đường, nó đã nhìn thấy chiếc cầu trắng của thành phố in ngần trên nền trời, nhỏ nhắn như những vành trăng non...Đấy là điệu slow tình cảm riêng dành cho Huế”.
Tác giả so sánh những nét đặc trưng của sông Hương với những dòng sông: sông Xen, sông Đa – nuýp, đặc biệt sông Nê – va với những phiến băng trôi nhanh như chiếc thuyền của những chú chim hải âu. Để qua đó thấy được vẻ đẹp riêng của dòng sông Hương, hay vẻ đẹp của dòng sông cũng chính là vẻ đẹp của tâm hồn con người Huế: thủy chung, dịu dàng.

Câu 4 (trang 203 sgk Ngữ Văn 12 Tập 1)

Vẻ đẹp của sông Hương được Lâm Thanh Hương phát hiện và miêu tả dưới tả dưới góc nhìn địa lí, lịch sử, văn hóa. Bởi vậy, dòng sông hiện lên sống động, ấn tượng và trở nên mới mẻ hơn qua trang viết của Lâm Thanh Hương, có thể nói bà đã đi theo đúng tôn chỉ của mình: đem cái đẹp và tiếng thơm đắp xây cho văn hóa, xứ sở.

Câu 5 (trang 203 sgk Ngữ Văn 12 Tập 1)

Nét đặc sắc trong lối viết của Lâm Thanh Hương:

Ngòi bút tài hoa, uyên bác, hiểu biết sâu rộng.
Nhìn sự vật dưới nhiều góc độ tạo nên chiều sâu cho ngòi bút
So sánh liên tưởng, độc đáo, giàu sức gợi và có tứ khi gắn hình ảnh sông Hương với vẻ đẹp như của người con gái.

I. Tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường: Hồn nghệ sĩ Huế
- Hoàng Phủ Ngọc Tường, sinh năm 1937 tại Huế, là một tâm hồn nghệ sĩ quê gốc Bích Khê, Triệu Phong, Quảng Trị
- Tốt nghiệp Đại học Sư phạm Sài Gòn (1960) và Đại học Huế (1964)
- Cuộc kháng chiến chống Mĩ biến ông thành người lính văn nghệ
- Đồng sáng lập Hội văn học nghệ thuật Trị Thừa – Thiên, là Chủ tịch Hội Văn học Bình Trị Thiên, Tổng biên tập tạp chí Cửa Việt
- Nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2007
- Tác phẩm nổi bật: Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu, Rất nhiều ánh lửa, Ai đã đặt tên cho dòng sông, Hoa trái quanh tôi, Ngọn núi ảo ảnh…
- Phong cách sáng tạo: Kết hợp trí tuệ và trữ tình, văn phong nội tâm, súc tích, mê đắm và tài hoa

II. Tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông
1. Hoàn cảnh sáng tác
- Bài bút kí xuất sắc, viết tại Huế ngày 4-1-1946, in trong tập sách cùng tên
- 3 phần: Thủy trình của sông Hương, Vẻ đẹp lịch sử và thi ca của sông Hương
2. Bố cục
- Phần 1: Thủy trình của sông Hương, Phần 2: Vẻ đẹp lịch sử và thi ca của sông Hương
3. Giá trị nội dung
- Hoàng Phủ Ngọc Tường - 'thi sĩ của thiên nhiên' với văn bản mê đắm, tài hoa
- Sông Hương - 'gấm vóc' của giang sơn tổ quốc, góp phần bồi dưỡng tình yêu, niềm tự hào với quê hương
4. Giá trị nghệ thuật
- Thể loại bút kí, văn phong hướng nội, súc tích, tinh tế và tài hoa
- Sử dụng biện pháp tu từ, liên tưởng phong phú, ngôn ngữ giàu hình ảnh và chất thơ
III. Trả lời câu hỏi
Câu 1: Sông Hương được miêu tả qua đối cực, mang nét đẹp của con người xứ Huế
Câu 2: Trích đoạn tả sông Hương chảy về ngoại vi thành phố, tái hiện vẻ đẹp lãng mạn và linh hoạt của sông
Câu 3: Sự khác biệt giữa sông Hương và thành phố, nhấn mạnh tình yêu và hiểu biết sâu sắc về đất nước
Câu 4: Sông Hương là biểu tượng lịch sử và nguồn cảm hứng bất tận cho nghệ sĩ
Câu 5: Phong cách nghệ thuật đặc sắc, kết hợp giữa hội họa, nhạc và thơ, tạo ra sự độc đáo cho bài kí Ai đã đặt tên cho dòng sông?

Luyện tập: Sự thay đổi của sông Hương khi về ngoại vi thành phố, vẻ đẹp đa dạng và cái nhìn tinh tế của tác giả về dòng sông thân yêu.