Top 6 Bài Viết Chữ Người Tử Tù (Nguyễn Tuân) Cho Ngữ Văn 11 Hay

I. Giới thiệu về tác giả và tác phẩm

1. Tác giả

- Nguyễn Tuân (1910 – 1987) là một nhà văn lớn của văn học Việt Nam hiện đại, với đóng góp quan trọng cho thể loại tùy bút và bút ký.

- Ông sinh ra ở làng Mọc, nay thuộc phường Nhân Chính, quận Thanh Xuân, Hà Nội.

- Nguyễn Tuân được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996.

2. Truyện ngắn Chữ người tử tù ban đầu mang tên Dòng chữ cuối cùng, được in lần đầu năm 1938 trên tạp chí Tao đàn.

Tác phẩm được nhà phê bình Vũ Ngọc Phan đánh giá cao về sự toàn thiện và mĩ lệ.

II. Hướng dẫn soạn bài

Bố cục

- Phần 1: Cuộc trò truyện giữa viên quản ngục và thầy thơ về Huấn Cao, tâm trạng của viên quản ngục.

- Phần 2: Cuộc nhận tù nhân và sự đặc biệt của viên quản ngục đối với Huấn Cao, cùng tấm lòng ngưỡng mộ của viên quản ngục.

- Phần 3: Cảnh cho chữ.

Câu 1:

Trong truyện Chữ người tử tù, Nguyễn Tuân tạo nên một tình huống độc đáo giữa viên quản ngục và Huấn Cao:

- Viên quản ngục - đại diện cho quyền lực, nhưng lại khao khát cái đẹp.

- Huấn Cao - tử tù chống lại triều đình, đại diện cho cái đẹp.

- Xã hội: Hai con người đối nghịch.

- Nghệ thuật: Hai nhân vật tri âm, tri kỉ, yêu cái đẹp.

→ Tình huống độc đáo, làm nổi bật hình tượng Huấn Cao và tấm lòng của viên quản ngục.

Câu 2:

Vẻ đẹp độc đáo của Huấn Cao:

- Nho sĩ tài hoa, viết chữ nhanh và đẹp.

- Người bất khuất, chống lại triều đình.

- Thiên lương trong sáng, không vì tiền bạc hay quyền thế mà viết câu đối.

→ Huấn Cao - hình mẫu hoàn hảo, kết hợp nghệ thuật và đạo đức cao quý.

Câu 3:

Phẩm chất của viên quản ngục:

- Say mê cái đẹp, tài năng viết chữ.

- Tâm hồn nghệ sĩ, thú chơi chữ, sở nguyện cao quý.

→ Viên quản ngục - tấm lòng trong thiên hạ, thanh âm trong ngục tù tăm tối.

Câu 4:

Cảnh cho chữ diễn ra trong ngục tối chật hẹp, bẩn thỉu:

- Thời gian: Đêm tại trại giam tỉnh Sơn.

- Không gian: Buồng tối ẩm, tường nhện, đất phân chuột, đèn dầu đỏ rực.

- Nhân vật: Huấn Cao cổ đeo gông, viên quản ngục khúm núm, thơ lại run run.

→ Cảnh tượng độc đáo, cái đẹp và cao cả chiến thắng trong ngục tù.

Câu 5:

- Nhân vật Huấn Cao được xây dựng bằng bút pháp lí tưởng hóa và sắc sảo.

- Cảnh vật tương phản, đối lập sự đẹp và xấu, thiện và ác.

- Ngôn ngữ tinh tế, giàu tạo hình, bút pháp đối lập.

Luyện tập:

Về nhân vật Huấn Cao:

- Nghệ sĩ tài hoa.

- Người bất khuất, hiên ngang.

- Tâm lương trong sáng.

Tóm tắt nội dung

Chính nhân vật tử tù kể về cuộc gặp giữa Huấn Cao và quản ngục, thể hiện tâm trạng và cảnh ngục tù.

Bố cục

Phần 1 (từ đầu đến “sẽ thấy liệu”): Tâm trạng của quản ngục khi nghe về việc tiếp nhận tử tù Huấn Cao.

Phần 2 (tiếp theo đến “phụ mất một tấm lòng tốt trong thiên hạ”): Sự thay đổi thái độ của Huấn Cao đối với quản ngục khi ông nhận ra tấm lòng thiên lương của ông.

Phần 3 (phần còn lại): Cảnh Huấn Cao cho chữ và lời khuyên của ông cho quản ngục.

Câu 1 (trang 114 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

+ Tình huống truyện: Cuộc gặp giữa Huấn Cao và viên quản ngục trong hoàn cảnh đặc biệt.

+ Tác dụng: đưa nhân vật vào tình huống đặc biệt, làm nhân vật bộc lộ tính cách, phẩm chất theo diễn biến của tình huống, tạo bất ngờ cho độc giả.

Câu 2 (trang 114 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

Vẻ đẹp đặc biệt của Huấn Cao:

+ Huấn Cao - anh hùng mạnh mẽ, quyết đoán: chi tiết dỗ gông, thái độ của Huấn Cao với quản ngục, nha lại trong những ngày đầu, Huấn Cao đối mặt với án tử.

+ Huấn Cao - nghệ sĩ tài năng: tài viết chữ, cảnh Huấn Cao cho chữ quản ngục.

+ Huấn Cao có tâm hồn trong sáng, nhân cách cao quý: sự thay đổi thái độ với quản ngục, quyết định cho chữ, lời khuyên dành cho quản ngục.

⇒ Quan điểm của Nguyễn Tuân: cái đẹp là cái đẹp đặc sắc, trác tuyệt, cái đẹp phi thường có khả năng hướng con người đến thiên lương.

Câu 3 (trang 114 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

Nhân vật quản ngục:

+ Có học thức, hiểu biết về giá trị của chữ: tâm sự của quản ngục khi biết Huấn Cao sẽ được chuyển đến nhà lao.

+ Người tài giỏi (quý trọng người tài năng): lòng muốn xin chữ của Huấn Cao, thái độ khi Huấn Cao cho chữ.

Câu 4 (trang 114 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

Khung cảnh chưa từng thấy:

+ Không gian: ngục tù chật hẹp, ẩm ướt, bẩn thỉu và tăm tối, ánh sáng bó đuốc chiếu rọi.

+ Thời gian: buổi đêm trước hôm Huấn Cao ra pháp trường.

+ Sự vật: tấm lụa bạch còn nguyên vẹn lần hồ.

+ Người cho chữ: là tử tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng nhưng tỏa ra khí chất của người nghệ sĩ, một bậc trượng phu thực thụ.

+ Người xin chữ: là quản ngục, có địa vị cao hơn nhưng khúm núm, trân trọng, xúc động.

+ Người chứng kiến: run run bưng chậu mực.

⇒ Sự kỳ lạ, đảo ngược vị thế, chưa từng xuất hiện, với sự nổi bật của vẻ đẹp, phẩm chất của Huấn Cao và sức mạnh của nghệ thuật chân chính.

⇒ Bút pháp xây dựng nhân vật: lí tưởng hóa, cảm hứng lãng mạn, nhân vật luôn là những con người đặc biệt, tài hoa nghệ sĩ, trác tuyệt.

⇒ Miêu tả cảnh vật: thủ pháp tương phản đối lập.

⇒ Ngôn ngữ: phong phú, sử dụng nhiều từ Hán Việt.

Bài tập

Câu hỏi (trang 115 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

Cảm nhận về nhân vật Huấn Cao:

+ Đầu tiên, Huấn Cao là anh hùng mạnh mẽ, quyết đoán: không sợ trước quyền lực, không sợ trước cái chết, theo đuổi hoài bão, lòng chí lớn.

+ Huấn Cao là nghệ sĩ tài năng thực thụ: có tài viết chữ đẹp, coi chữ như bản thân, cảnh cho chữ cho quản ngục.

+ Huấn Cao có tâm hồn trong sáng, nhân cách cao quý: cho chữ quản ngục vì nhận ra tấm lòng tốt, đưa ra lời khuyên cho quản ngục.

Giải câu hỏi 1 (trang 114 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

Sự kiện độc đáo trong truyện:

- Tình huống: Sự gặp gỡ đặc biệt giữa Huấn Cao và quản ngục trong hoàn cảnh đặc sắc.

- Tác dụng:

+ Tăng cường tính kịch tính của câu chuyện và phản ánh tính cách của nhân vật: mối quan hệ giữa các nhân vật phản ánh sự đối lập giữa vẻ đẹp văn hóa và xã hội.

+ Nổi bật tư tưởng và chủ đề của tác phẩm.

Giải câu hỏi 2 (trang 114 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

Vẻ đẹp của nhân vật Huấn Cao:

- Là nghệ sĩ thư pháp tài năng.

- Anh hùng, kiêu hùng, coi thường quyền lực và vật chất.

- Mang trong mình tinh thần trong sáng, tốt đẹp.

- Quan điểm về cái đẹp của Nguyễn Tuân:

+ Tiếp cận con người từ góc độ tài năng và thiên lương.

+ Người có cái đẹp là người có tài năng và mang trong mình thiên lương trong sáng.

+ Cái đẹp có khả năng làm sạch cuộc sống, chống lại cái xấu, cái ác.

+ Cái đẹp có thể nảy sinh từ nơi có cái xấu, nhưng cái đẹp không thể tồn tại chung với cái xấu, cái ác.

Giải câu hỏi 3 (trang 114 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

Nhân vật quản ngục:

- Quản ngục cũng là người mang thiên lương.

- Hiểu biết và trân trọng cái đẹp, biết kính trọng trước cái đẹp.

- Tồn tại trong môi trường tù đày nhưng vẫn giữ được thiên lương.

=> Điều đáng trọng giữa môi trường tù đày đầy tàn bạo và xấu xa.

Giải câu hỏi 4 (trang 114 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

Cảnh cho chữ là “một cảnh tượng xưa nay chưa từng có” bởi:

- Hành động cho chữ là một hành động cao quý, là sự tạo nên nghệ thuật.

- Không gian: buồng tù chật hẹp, tối tăm, tường ốp mạng nhện, đất bẩn phân chuột: cái đẹp nảy sinh giữa nơi đầy ác độc, là điểm sáng giữa bóng tối.

- Thời gian: trước khi Huấn Cao bị hành quyết.

- Người cho chữ: tử tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng.

- Người xin chữ: quản ngục - người có quyền lực cao nhất trong nhà tù.

- Nghệ sĩ: say mê tô mỗi nét chữ là một tù nhân cổ đeo gông, chân vướng xiềng và sắp bị hành quyết.

- Người nhìn: vái lạy trước tù nhân.

=> Sự đảo ngược vị thế.

Giải câu hỏi 5 (trang 114 SGK Ngữ văn 11 tập 1):

Nghệ thuật xuất sắc trong tác phẩm:

- Kỹ thuật xây dựng nhân vật: lí tưởng hóa, tạo cảm xúc, nhân vật luôn là những con người đặc biệt, nghệ sĩ tài năng.

- Nghệ thuật tạo hình người, cảnh quay hết sức tinh tế.

- Nghệ thuật tạo ra sự đối lập.

- Ngôn ngữ góc cạnh, quyến rũ và đậm chất hình thành hình ảnh.

- Tạo không khí cổ kính, trang nghiêm và màu sắc phong cách.

Bài tập thực hành

Câu hỏi (trang 115 SGK Ngữ văn 11 tập 1)

Huấn Cao trong Chữ người tử tù được thể hiện qua ba đặc điểm:

- Huấn Cao là người tài năng, có uy lực mạnh mẽ. Ông có khả năng viết chữ đẹp, được mọi người khen ngợi khắp nơi.
- Phong cách anh hùng, kiêu hãnh, không khuất phục trước quyền lực và vật chất.
- Tâm hồn trong sáng, tích cực, Huấn Cao là một con người đẹp.

- Người viết văn nghệ tài năng: nghệ sĩ say mê từng nét chữ là một tù nhân với hình phạt nặng nhất, nhưng vẫn giữ nguyên tinh thần đầy sáng tạo.

- Người quản ngục: nể trọng trước tài năng và cái đẹp, có tinh thần thiêng liêng, sống trong môi trường tù đày nhưng vẫn giữ được phẩm chất cao quý.

Tóm tắt

Câu chuyện được xây dựng trên bối cảnh độc đáo, đầy kịch tính về việc xin và cho chữ trong tình thế đặc biệt của người tử tù, viên quản ngục và thầy thơ lại. Những nhân vật này đều mang trong mình tư duy về vẻ đẹp và tài năng. Sự gặp gỡ giữa Huấn Cao và quản ngục, cùng những diễn biến hấp dẫn trong câu chuyện, tạo nên một tác phẩm văn học phong phú và sâu sắc.

Bố cục

Bố cục: 3 phần

- Phần 1 (Từ đầu đến để mai ta dò ý tứ hắn ra sao rồi sẽ liệu): Sự gặp gỡ đầy tính độc đáo giữa viên quản ngục và thầy thơ lại.

- Phần 2 (tiếp theo đến thiếu một chút nữa ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ): Tấm lòng biệt đãi đặc biệt của viên quản ngục.

- Phần 3 (còn lại): Cảnh cho chữ độc đáo.

Nội dung chính

- Chữ người tử tù mô tả thành công nhân vật Huấn Cao, một nghệ sĩ tài năng, có tâm hồn trong sáng và tư duy kiêu hãnh, bất khuất.

- Tác phẩm thể hiện quan điểm về vẻ đẹp, khẳng định sức sống mãnh liệt của cái đẹp và lộ rõ tâm hồn yêu nước.

Cấu trúc

3 phần

Phần 1 (từ đầu đến “rồi sẽ liệu”): Tâm trạng của quản ngục khi nghe Huấn Cao sẽ bị đưa đi

Phần 2 (kế tiếp đến “trong thiên hạ”): Sự ưu ái của viên quản ngục đối với Huấn Cao và thái độ của Huấn Cao

Phần 3 (phần còn lại): Bức tranh về việc viết chữ

Nội dung bài học

Truyện ngắn mô tả thành công nhân vật Huấn Cao, một nghệ sĩ tài năng, có tinh thần anh hùng và thiên lương, qua đó, khẳng định sức sống vĩnh cửu của vẻ đẹp và tiết lộ lòng yêu nước sâu sắc

Hướng dẫn viết bài

Câu 1 (trang 114 sgk Ngữ văn 11 Tập 1):

+ Tình tiết truyện: Cuộc gặp giữa Huấn Cao và quản ngục trong ngục tù

+ Tác dụng: Thúc đẩy cốt truyện phát triển, làm nổi bật tính cách nhân vật

Câu 2 (trang 114 sgk Ngữ văn 11 Tập 1):

- Vẻ đẹp độc đáo của Huấn Cao:

+ Nghệ sĩ tài năng: có khả năng viết chữ “nhanh và đẹp”.

+ Con người kiêu hãnh, không khuất phục

+ Nhân cách cao quý: Cho chữ những người trân trọng tài năng và đẹp

- Quan điểm của Nguyễn Tuân: Tài năng phải kết hợp với tâm hồn, vẻ đẹp và thiện chí không thể chia rời.

Câu 3 (trang 114 sgk Ngữ văn 11 Tập 1):

Nhân vật quản ngục có:

- Tấm lòng biệt nhỡn liên tài

- Sự khao khát và trân trọng vẻ đẹp

Câu 4 (trang 114 sgk Ngữ văn 11 Tập 1):

• Phân tích cảnh cho chữ:

- Thời gian: đêm trước khi Huấn Cao bị đưa đi chịu án chém, “âm thanh mõ vọng trong tiếng canh”

- Địa điểm: trại giam tỉnh Sơn

- Không gian: buồng tối hẹp, ẩm ướt...

• Đây là 'cảnh tượng xưa nay chưa từng có' vì:

+ Thân phận và hành động của người cho chữ và nhận chữ rất đặc biệt:

+ Xây dựng được các cặp đối lập đặc sắc

Câu 5 (trang 114 sgk Ngữ văn 11 Tập 1):

+ Bút pháp tạo hình nhân vật: lãng mạn và tưởng tượng hóa, mô tả nhân vật có sức sáng tạo

+ Bút pháp mô tả cảnh vật: sự đối lập tương phản

+ Ngôn ngữ: giàu tính tạo hình, trang trọng, sử dụng từ Hán Việt.

Luyện tập (trang 115 sgk Ngữ văn 11 Tập 1):

Cảm nhận về nhân vật Huấn Cao dựa trên 3 điểm chính sau:

+ Nghệ sĩ tài hoa

+ Con người kiêu hãnh, không khuất phục

+ Nhân cách, thiên lương cao quý

Câu 1 (trang 114 SGK Ngữ văn 11 tập 1)

Mô tả tình huống truyện trong Chữ người tử tù và ảnh hưởng của nó đến tính cách nhân vật và sự kịch tính của câu chuyện?

Giải đáp chi tiết:

Tác phẩm của Nguyễn Tuân đặt ra một tình huống gặp gỡ độc đáo giữa Huấn Cao, người tử tù và viên quản ngục. Mặc dù xã hội đặt họ ở hai địa vị đối lập, nhưng qua nghệ thuật sáng tạo của tác giả, họ trở thành những linh hồn tri âm, tri kỉ. Mối quan hệ này tạo ra nhiều tình tiết kịch tính: từ người tử tù trở thành người được quản ngục kính trọng, mở đường cho sự thiện lương. Tình huống này làm nổi bật vẻ đẹp của nhân vật Huấn Cao và làm sáng tỏ tấm lòng của viên quản ngục, đồng thời truyền đạt chủ đề và tư tưởng của tác phẩm.

Câu 2 (trang 114 SGK Ngữ văn 11 tập 1)

Phân tích vẻ đẹp độc đáo của Huấn Cao. Các nhận định của bạn về quan điểm về cái đẹp của Nguyễn Tuân thông qua nhân vật này?

Giải đáp chi tiết:

Huấn Cao là một người tài hoa, chữ ông viết đẹp và thu hút nhiều người. Ngoài ra, ông là người hiên ngang, bất khuất, không sợ trước cường quyền và giữ vững tinh thần tự do. Qua Huấn Cao, Nguyễn Tuân truyền đạt quan điểm về cái đẹp không chỉ là vẻ ngoại hình mà còn là phẩm chất tâm hồn cao quý. Cái đẹp và cái thiện, theo tác giả, không thể tách rời, thể hiện sự tiến bộ trong thẩm mỹ.

Câu 3 (trang 114 SGK Ngữ văn 11 tập 1)

Đặc điểm nổi bật của nhân vật quản ngục khiến Huấn Cao kính trọng như 'một tấm lòng trong thiên hạ' và tại sao tác giả xem đó là 'một thanh âm trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ'?

Giải đáp chi tiết:

Viên quản ngục, mặc dù làm công việc trông coi ngục, nhưng lại có sở thích cao quý và tinh tế. Ông trân trọng giá trị con người, biết quý trọng nhân tài và có tấm lòng biệt nhỡn liên tài. Sự kết hợp của những phẩm chất này khiến Huấn Cao kính trọng và coi ông như 'một tấm lòng trong thiên hạ'. Tác giả so sánh đó như 'một thanh âm trong trẻo' giữa bản đàn đầy hỗn loạn, tôn vinh tâm hồn trong sáng giữa thế giới khắc nghiệt.

Câu 4 (trang 114 SGK Ngữ văn 11 tập 1)

Phân tích đoạn văn tả cảnh Huấn Cao cho chữ viên quản ngục trong nhà lao. Tại sao tác giả coi đây là 'một cảnh tượng xưa nay chưa từng có'?

Giải đáp chi tiết:

Đoạn văn tả cảnh cho chữ diễn ra trong một bối cảnh không thường thấy: nhà lao tối tăm, bẩn thỉu. Điều này làm cho tình huống trở nên đặc biệt. Thời điểm cho chữ cũng là đêm trước khi Huấn Cao chịu án tử hình, là lúc ông tận dụng những phút cuối đời để tặng lại cái đẹp cho đời. Việc này làm cho cảnh tượng trở nên độc đáo, khiến tác giả coi đây là 'một cảnh tượng xưa nay chưa từng có' vì nó là sự kết hợp độc đáo giữa cái đẹp và thực tế khắc nghiệt.

Câu 5 (trang 114 SGK Ngữ văn 11 tập 1)

Bút pháp xây dựng nhân vật, bút pháp miêu tả cảnh vật, và nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ của Nguyễn Tuân trong Chữ người tử tù có những ấn tượng nào?

Giải đáp chi tiết:

Nhân vật Huấn Cao được xây dựng bằng nghệ thuật tưởng tượng và lãng mạn. Cảnh vật trong tác phẩm được miêu tả qua bút pháp tương phản, nổi bật sự đối lập giữa cái đẹp và cái xấu, thiện và ác. Ngôn ngữ của Nguyễn Tuân là giàu tính tạo hình, sử dụng từ hán việt để tái hiện không khí thời đại và của người vang bóng. Tất cả những điều này tạo nên một tác phẩm nghệ thuật ấn tượng.

Luyện tập

Câu hỏi (trang 115 SGK Ngữ văn 11 tập 1)

Viết đoạn văn thể hiện cảm nhận về nhân vật Huấn Cao trong truyện Chữ người tử tù.

Giải đáp chi tiết:

Nhân vật Huấn Cao

Trong Chữ người tử tù, Nguyễn Tuân đã tạo nên một hình tượng ấn tượng về nhân vật Huấn Cao. Ông là một con người tài năng, có chữ viết đẹp và một tâm hồn cao quý. Sự hiên ngang của Huấn Cao trước định mệnh và sự nhân ái của ông đối với viên quản ngục làm cho nhân vật trở nên sâu sắc và đáng nhớ. Huấn Cao là biểu tượng cho sự đoàn kết giữa cái đẹp và cái thiện, là nguồn động viên cho người đọc suy ngẫm về ý nghĩa của cuộc sống và tình người.