Top 6 Bài viết hay về 'Thực hành về hàm ý (tiếp theo)' lớp 12

Câu 1 (trang 99 sgk ngữ văn 12 tập 2)

a, Bác Phô gái thể hiện lòng van xin, ông Lí phản ứng bằng sự châm biếm về tình cảm yếu đuối, hay thiên vị cá nhân

Bằng cách châm biếm đó, ông Lí đã quyết định từ chối lời van xin của bác Phô

b, Lời từ chối của ông Lí gián tiếp, phản đối sự van xin, châm biếm về tình đàn bà yếu đuối của bác

→ Chọn đáp án D

Câu 2 (trang 99 sgk ngữ văn 12 tập 2)

a, Câu hỏi của Từ không nhằm đến thời gian mà quan trọng hơn là ý nhắc kỹ thuật về ngày hạn chót nhận nhuận bút

b, Ý nhắc thứ hai của Từ có ý nghĩa: nhắc nhở Hộ về việc đến hạn trả tiền sinh hoạt

c, Từ cố ý tránh nhắc đến vấn đề của cơm áo gạo tiền:

+ Từ hiểu chồng phải đối mặt với nhiều áp lực khó khăn trong cuộc sống: từ bỏ ước mơ văn chương vì hiện thực

+ Cơm áo gạo tiền là vấn đề tế nhị với Hộ, vì nó là một trách nhiệm lớn đối với anh, đòi hỏi anh phải hi sinh nhiều thứ trong quãng đời trẻ của mình

→ Từ khôn ngoan tránh né sự bất tiện cho chồng mình

Câu 3 (trang 98 sgk ngữ văn 12 tập 2)

Bài thơ miêu tả rõ về sóng biển

- Ý nghĩa: đề cập đến đặc điểm của người con gái khi yêu

- Sóng biển là biểu tượng thẩm mĩ, từ ngữ nói về sóng có nghĩa phụ là thể hiện về tình yêu đôi lứa

+ Các đặc điểm này hòa quyện với nhau suốt bài thơ, tác phẩm văn học sử dụng cách thể hiện hàm ý sẽ nổi bật với tính hình tượng, giàu ý nghĩa và hàm súc

Câu 4 (trang 100 sgk ngữ văn 12 tập 2)

Đáp án D

Câu 5 (trang 100 skg ngữ văn 12 tập 2)

Trả lời câu hỏi về ý nghĩa của câu hỏi “ Cậu có thích truyện Chí Phèo của Nam Cao không

- Ai mà không thích → tớ thích rất nhiều

- Chất lượng hàng đầu đó → rất hay, tớ thích

Quá cũ như Trái Đất rồi → không hợp khẩu vị

Nếu ai đó muốn… nhường cho tớ → tớ sẽ thích

Câu 1. Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi bên dưới.

Bác Phô gái, dịu dàng, đặt cành cau lên bàn, ngồi xổm ở xó cửa, gãi tai nói với ông lí:

- Xin thầy, nhà con thì mới cất cơn, chẳng dám đến kêu thầy. Xin thầy, quyền lực ở tay thầy, thầy tha cho nhà con, đừng buộc nhà con đi xem đá bóng nhanh chóng.

- Ồ việc quan không phải chuyện của các bà !

( Nguyễn Công Hoan, Tinh thần thể dục )

Câu hỏi:

a) Lời bác Phô gái thực hiện hành động van xin cầu khẩn; ông lí đã đáp lại hành động đó như thế nào?

Trong lượt mở đầu cuộc thoại, bác Phô gái van xin: 'Thầy tha cho nhà con, đừng bắt nhà con đi xem đá bóng nữa'. Lời đáp của ông lí mang sắc thái mỉa mai, giễu cợt (Ồ, việc quan không phải thứ chuyện đàn bà của các chị). Nếu là cách đáp thường minh phù hợp thì phải là lời chấp nhận sự van xin hoặc từ chối, phủ nhận sự van xin. Lời của ông Lí không đáp ứng trực tiếo sự van xin của bác Phô mà từ chối một cách dán tiếp. Đồng thời mang sắc thái biểu cảm: Bộc lộ quyền uy, thể hiện sự từ chối van xin, biểu lộ thái độ mỉa mai, giễu cợt cách suy nghĩ của đàn bà. Đấy là chứng minh cho tính hàm súc củ câu có hàm ý.

b) Lời đáp của ông lí có hàm ý gì? Chọn câu trả lời đúng và đầy đủ nhất.

Lời đáp của ông Lí, ngoài việc thực hiện gián tiếp nhưng mạnh mẽ hành động khước từ sự van xin, và mỉa mai thói đàn bà của bác Phô gái, còn có hàm ý thể hiện sự tự đắc, uy quyền của bản thân mình (khác với cách nói tường minh: Không tôi không cho phép). Như vậy D là phương án trả lời đủ ý.

Câu 2. Đọc đoạn trích và trả lời các câu hỏi nêu ở bên dưới:

Khi hắn ngưng nói đã được một lúc khá lâu, Từ mới làm như chợt nhớ:

- Có lẽ hôm nay đã là mồng hai, mồng ba tây rồi, mình nhỉ?

- À phải ! Hôm nay mồng ba... giá mình không hỏi tôi thì tôi quên... Tôi phải đi xuống phố.

Từ nhắc khéo:

- Hèn nào mà em thấy người thu tiền sáng nay đã đến...

Hộ sầm mặt lại:

- Tiền nhà... tiền giặt... tiền thuốc...tiền nước mắm... còn chịu tất ! Tháng vừa rồi tiêu tốn quá, mới mồng mười đã hết tiền. May mà còn có đất mua chịu được.

(Nam Cao, Đời thừa)

Câu hỏi:

a) Câu hỏi đầu tiên của Từ là hỏi về thời gian hay còn có hàm ý khác?

Câu hỏi đầu tiên của Từ không chỉ hỏi về thời gian mà quan trọng hơn là còn có hàm ý: Nhà hết tiền tiêu rồi và nhắc khéo đã đến ngày đi nhận tiền nhuận bút hằng tháng.

b) Câu nhắc khéo (ở lượt lời thứ hai) của Từ thực chất có hàm ý nói với Hộ về điều gì?

Câu nhắc khéo của Từ (lượt lờ thứ hai) thực chất có hàm ý là: nhắc khéo Hộ về việc đến hạn trả tiền thuê nhà.

c) Ở cả hai lượt lời, Từ tránh nói trực tiếp đến những vấn đề ' cơm áo gạo tiền'. Hãy phân tích tá dụng của cách nói trên.

Cả hai lượt lời, Từ tránh việc nhắc đến vấn đề cơm áo gạo tiền: Bởi vì Từ hiểu Hộ đã phải chịu nhiều áp lực trong cuộc sống: cay đắng xa rời mộng văn chương,sống dằn vặt day dứt giữa mộng tưởng và hiện thực .. Và vấn đề cơm áo là vấn đề tế nhị với Hộ, vì nó, anh đã phải hi sinh nhiều thứ trong đời trai trẻ của mình.Vì thế, Từ nói vậy để tránh gây bực dọc, khó chịu cho chồng.

Câu 3. Hãy đọc lại bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh và cho biết lớp nghĩa tường minh và lớp nghĩa hàm ý của bài thơ là gì. Hàm ý được thể hiện qua các phương tiện ngôn ngữ như thế nào? Hàm ý mang lại tác dụng và hiệu quả nghệ thuật như thế nào cho tác phẩm văn học?

Lớp nghĩa tường minh của bài thơ là nói về sóng biển.

Hàm ý: tình yêu đằm thắm của một người con gái.

Sóng là một tín hiệu thẩm mĩ, những từ ngữ nói về sóng có lớp nghĩa thứ hai là nói về tình yêu đôi lứa. Hai lớp nghĩa này hoà quyện, phối hợp với nhau trong suốt bài thơ. Tác phẩm văn học dùng cách thể hiện bằng hàm ý thì sẽ nổi bật đặc trưng tính hình tượng, đặc trưng hàm súc, giàu ý nghĩa.

Câu 4. Qua các bài tập thực hành về hàm ý, anh (chị) thấy cách nói có hàm ý trong những ngữ cảnh cần thiết mang lại tác dụng gì đối với hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ? Chọn câu trả lời đúng và đầy đủ.

Câu D là câu trả lời đúng nhất đó là Tùy vào từng ngữ cảnh mà hàm ý có một hay một số tác dụng thể hiện hiệu quả mạnh mẽ, sâu sắc hơn cách nói trực tiếp, tường minh. Thể hiện được sự khéo léo, tế nhị và tính lịch sự trong giao tiếp

Câu 5. Chọn cách trả lời có hàm ý cho câu hỏi: '' Cậu có thích truyện Chí Phèo của Nam Cao không?''

Các câu trả lời có hàm ý cho câu hỏi 'Cậu có thích truyện Chí Phèo của Nam Cao không?' là:

Câu: Ai mà chẳng thích? => Tớ thích lắm.

Câu: Hàng chất lượng cao đấy! => Hay lắm, tớ thích.

Câu: Xưa cũ như Trái Đất rồi! => Không thích.

Câu: Ví đem ... chi nhường cho ai? => Xuất sắc, thích.

Câu 1 (trang 99 SGK Ngữ văn 12 tập 2)

a. Bác Phô gái ngồi tại góc phòng, tay nâng cao cành hoa cau, giọng mềm mại van xin: 'Thầy hãy tha cho nhà con, đừng bắt con phải ngừng niềm đam mê xem đá bóng nữa'. Ông lí, với ánh mắt châm chọc, cười mỉa mai, đáp lại: 'Ồ, quyền lực không phải là vấn đề của phái đẹp!'

b. Lời đáp của ông lí chứa đựng sự từ chối và chế nhạo, là biểu hiện của quyền lực cá nhân (Chọn đáp án D).

Câu 2 (trang 99 SGK Ngữ văn 12 tập 2)

a. Từ hỏi nhẹ nhàng về thời gian, nhưng còn ẩn chứa hàm ý về kỷ niệm quan trọng, mỗi lần chồng nhận tiền.

b. Câu nhắc nhở thứ hai của Từ: 'Hèn gì em thấy người đến thu tiền nhà sáng nay'. Từ tránh diễn đạt trực tiếp về việc trả tiền nhà, nhưng ý muốn nhắc nhở chồng vẫn rõ ràng.

c. Cách diễn đạt của Từ giúp giảm áp lực trong mối quan hệ vợ chồng, thể hiện sự khôn ngoan và tế nhị.

Câu 3 (trang 100 SGK Ngữ văn 12 tập 2)

Đọc bài thơ 'Sóng' của Xuân Quỳnh, lớp nghĩa tường minh là miêu tả về hình ảnh sóng biển. Lớp nghĩa hàm ý của bài thơ là tình yêu đẹp, thể hiện qua các phương tiện ngôn ngữ như ẩn dụ và ngữ cảnh. Hàm ý tạo ra hiệu ứng nghệ thuật, làm cho tác phẩm trở nên sâu sắc và hấp dẫn.

Câu 4 (trang 100 SGK Ngữ văn 12 tập 2)

Qua các bài tập thực hành về hàm ý, ta nhận thấy cách diễn đạt có hàm ý trong ngữ cảnh giao tiếp đem lại nhiều tác dụng. Điều này tùy thuộc vào ngữ cảnh cụ thể.

Câu 5 (trang 100 SGK Ngữ văn 12 tập 2)

Cách trả lời mang hàm ý đối với câu hỏi: - Cậu có thích truyện Chí Phèo của Nam Cao không?.

Những câu trả lời mang hàm ý:

- Ai lại không thích?

- Truyện chất lượng cao đấy!

- Cũ như trái đất rồi!

- Đưa vào đoạn trường thì đứng đầu, không nhường ai!

Câu 1. Đọc đoạn trích (câu 1, trang 99) và trả lời các câu hỏi nêu ở dưới (SGK).

Trả lời:

a. Bác Phô gái nằm trong góc phòng, tay nâng cao cành hoa đào, nhẹ nhàng van xin: 'Thầy hãy tha cho nhà con, đừng bắt nó phải ngừng niềm đam mê xem đá bóng nữa'. Ông Lí, với ánh mắt châm chọc, cười mỉa mai, đáp lại: 'Ồ, quyền lực không phải là vấn đề của phái đẹp!'

b. Chọn đáp án D.

Lời đáp của ông Lí chứa đựng sự từ chối và chế nhạo, là biểu hiện của quyền lực cá nhân (Chọn đáp án D).

Câu 2. Đọc đoạn trích (câu 2, trang 99) và trả lời các câu hỏi nêu ở dưới (SGK).

Trả lời:

a. Câu hỏi đầu tiên của Từ: 'Có lẽ hôm nay đã là mồng hai, mồng ba tây rồi, mình nhỉ?'. Không chỉ là hỏi về thời gian, Từ muốn nhẹ nhàng nhắc chồng nhớ đến ngày nhận tiền (hằng tháng cứ vào đầu tháng chồng Từ đều đi nhận tiền nhuận bút).

b. Câu 'nhắc khéo' thứ hai của Từ: 'Hèn gì mà em thấy người thu tiền nhà sáng nay đã đến'... Từ không nói trực tiếp về việc trả tiền nhà. Từ muốn nhắc Hộ đi nhận tiền để giải quyết nợ (vi phạm phương châm cách thức).

c. Tác dụng của cách nói trên:

Từ thể hiện ý muốn của mình qua câu hỏi bóng gió về ngày tháng, nhắc khéo về một sự kiện khác (người thu tiền nhà)... Cách diễn đạt nhẹ nhàng nhưng vẫn đạt được mục tiêu. Tránh ấn tượng nặng nề, làm dịu không khí căng thẳng trong mối quan hệ vợ chồng khi gặp khó khăn.

Câu 3. Đọc bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh và cho biết lớp nghĩa tường minh và hàm ý của bài thơ. Hàm ý được thể hiện qua các phương tiện ngôn ngữ như thế nào cho tác phẩm văn học?

Trả lời:

a. Lớp nghĩa tường minh và hàm ý của bài thơ Sóng:

- Lớp nghĩa tường minh: Cảm nhận và mô tả hiện tượng sóng biển với những đặc điểm, trạng thái của nó.

- Lớp nghĩa hàm ý: Dựa trên sự tương đồng giữa hình tượng 'sóng' và hình tượng 'em', bài thơ thể hiện tình yêu của người phụ nữ, chân thành, nồng nàn, chung thủy, muốn vượt qua thử thách của thời gian và sự hạn chế của đời người. Tình yêu được thấy như một cảm xúc cao đẹp, là niềm hạnh phúc lớn lao của con người.

b. Hàm ý được thể hiện qua các phương tiện ngôn ngữ đa dạng, chủ yếu là ẩn dụ và ngữ cảnh.

c. Tác phẩm văn học sử dụng cách thể hiện có hàm ý, tạo ra tính hàm súc đa nghĩa, diễn đạt tư tưởng, cảm xúc của tác giả một cách sâu sắc và tế nhị.

Câu 4. Qua bài tập thực hành về hàm ý, bạn thấy cách diễn đạt có hàm ý mang lại tác dụng gì?

Trả lời:

Chọn đáp án đúng là: D. Tùy thuộc vào ngữ cảnh cụ thể, cách diễn đạt có hàm ý mang lại một hoặc một số tác dụng.

Câu 5. Chọn cách trả lời mang hàm ý cho câu hỏi: - Cậu có thích truyện Chí Phèo của Nam Cao không?

+ Ai mà không thích?

+ Chất lượng cao đấy!

+ Xưa cũ như trái đất rồi!

+ Đem vào đoạn trường

Thì treo giải nhất, chi nhường cho ai?

Trả lời:

Chọn các câu trả lời sau:

- Ai mà không thích?

- Chất lượng cao đấy!

- Xưa cũ như trái đất rồi!

- Đem vào đoạn trường Thì treo giải Nhất chi nhường cho ai?

Câu 1 trang 99 SGK ngữ văn 12 tập 2:

a. Bác Phô gái cúi đầu, tay nâng cao cành hoa đào, nhẹ nhàng van xin: 'Thầy hãy tha cho nhà con, đừng bắt nó phải ngừng niềm đam mê xem đá bóng nữa'. Ông Lí, với ánh mắt châm chọc, cười mỉa mai, đáp lại: 'Ồ, quyền lực không phải là vấn đề của phái đẹp!'

b. Chọn đáp án D

Câu 2 trang 99 SGK ngữ văn 12 tập 2:

a. Câu hỏi đầu tiên của ông Từ không chỉ là hỏi về thời gian mà quan trọng hơn là có hàm ý: Nhà hết tiền tiêu rồi và nhắc khéo đã đến ngày đi nhận tiền nhuận bút hàng tháng.

b. Câu nhắc khéo của Từ (lượt lời thứ 2) thực chất có hàm ý: nhắc khéo Hộ về việc đến hạn trả tiền thuê nhà

c. Cả hai lượt lời, Từ tránh việc nhắc đến vấn đề cơm áo gạo tiền:

Từ hiểu Hộ đã phải chịu nhiều áp lực trong cuộc sống: cay đắng xa rời mộng văn chương, sống dằn vặt day dứt giữa mộng tưởng và hiện thực…

=> vấn đề cơm áo gạo tiền là vấn đề tế nhị với Hộ, vì nó, anh đã phải hi sinh nhiều thứ trong đời trai trẻ của mình

=> Từ nói vậy để tránh gây bực dọc, khó chịu cho chồng.

Câu 3 trang 100 SGK ngữ văn 12 tập 2:

Lớp nghĩa tường minh của bài thơ là nói về sóng biển.
Hàm ý: tình yêu đằm thắm của một người con gái
Sóng là một tín hiệu thẩm mĩ, những từ ngữ nói về sóng có lớp nghĩa thứ hai là nói về tình yêu đôi lứa. Hai lớp nghĩa này hòa nguyện, phối hợp với nhau trong suốt bài thơ. Tác phẩm văn học dùng cách thể hiện bằng hàm ý thì sẽ nổi bật đặc trưng tính hình tượng, đặc trưng hàm súc, giàu ý nghĩa

Câu 4 trang 100 SGK ngữ văn 12 tập 2:

Chọn phương án D

Câu 5 trang 100 SGK ngữ văn 12 tập 2:

Các câu trả lời có hàm ý cho câu hỏi “Cậu có thích truyện Chí Phèo của Nam Cao không?” là:

Ai mà chẳng thích? (rất thích)
Hàng chất lượng cao đấy (Hay lắm, tớ thích)
Xưa cũ như Trái Đất rồi ( không thích)
Ví đêm…chi nhường cho ai? (Xuất sắc, thích lắm)

I. Điều kiện sử dụng diễn đạt

Câu 1. (trang 90 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

- 'Bữa ăn này là lần cuối cùng con ăn ở nhà này.' có ý nghĩa: Sau bữa ăn này, con sẽ rời khỏi gia đình vì gia đình sắp bán con.

- 'Con sẽ có bữa ăn tại nhà cụ Nghị thôn Đoài.' có ý nghĩa: U đã chấp nhận bán con cho gia đình của cụ Nghị thôn Đoài.

* Chị Dậu không thể nói trực tiếp vì sự thật là quá đau lòng, nên cô dùng diễn đạt để giảm bớt đau đớn, tránh làm tổn thương tình cảm.

Câu 2. (trang 91 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

Diễn đạt trong câu thứ hai rõ ràng hơn. Chị Dậu cần phải nói chi tiết hơn vì cái Tí vẫn chưa hiểu đầy đủ ý nghĩa của câu trước đó. Cái Tí đã hiểu qua thái độ và cử chỉ như “giãy nảy”, “đưa củ khoai vào rổ và khóc nức nở” cùng với câu nói: “U bán con à?...”

II. Thực hành

Câu 1. (trang 91 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

Câu
Người nói – Người nghe
Ý nghĩa
Chi tiết chứng tỏ người nghe đã hiểu đúng ý nghĩa
a
Anh thanh niên – ông họa sĩ và cô con gái
Mời bác và cô vào uống nước
Ông theo liền anh thanh niên vào trong...
b
Anh Tấn – chị hàng đậu
Chúng tôi không thể cho những thứ này được
Chị hàng đậu nói giọng châm biếm: Thật là càng giàu có...
c

Thúy Kiều – Hoạn Thư

(1): Châm biếm Hoạn Thư phải chịu trách nhiệm trước tòa án của Kiều.

(2): Người tàn nhẫn như Hoạn Thư sẽ gặp báo oán

Hoạn Thư sống mải mê phô trương...

Câu 2. (trang 92 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

Ý nghĩa chủ đề của câu “Cơm đã sôi, nhãn bây giờ” là “Đổ nước giúp cơm không nhão”. Bé Thu sử dụng diễn đạt vì đã nói trực tiếp mà không có hiệu quả. Lần này, áp lực thời gian làm cho việc diễn đạt trở nên cần thiết (cơm sẽ nhão nếu để sôi quá lâu).

- Việc sử dụng diễn đạt không đạt hiệu quả vì Anh Sáu tiếp tục ngồi im lặng, không hợp tác.

Câu 3. (trang 92 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

- Có thể liệt kê các kế hoạch vào ngày mai (không thể đi được), ví dụ: “Bận ôn thi”, “Phải thăm người ốm“...

- Lưu ý rằng cần sử dụng câu chứa ý nghĩa “từ chối” theo yêu cầu của đề, không sử dụng các câu vụng trộm như 'Để tôi xem đã!”, “Mai rồi xem!”...

Câu 4. (trang 92 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

- Lỗ Tấn viết: Khi gọi là hy vọng, thì không thể nói rõ đâu là thực, đâu là ảo. Cũng giống như những con đường trên mặt đất, thực tế trên mặt đất là không có đường, con người ta đi mãi thì mới tạo nên đường”

- Ý nghĩa của tác giả là: “Nếu bạn có một ước mơ, hãy cố gắng thực hiện nó, dù có thể ban đầu đó chỉ là ảo mộng, nhưng nếu kiên trì nỗ lực, nó sẽ trở thành hiện thực”.

Câu 5. (trang 93 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2):

- Câu có ý nghĩa khuyến khích:

+ “Chúng tôi chơi từ sáng sớm cho đến tối tăm”

+ “Chúng tôi chơi cùng với bình minh tuyệt vời, chúng tôi chơi dưới ánh trăng lãng mạn”.

+ “Chúng tôi ca hát từ buổi sáng sớm cho đến khi hoàng hôn buông xuống”.

+ “Chúng tôi khám phá thế giới mà không biết đến giới hạn”