Top 6 Bài viết 'Lời văn, đoạn văn tự sự' lớp 6 đáng đọc

I. Lời văn, đoạn văn tự sự

1. Lời văn giới thiệu nhân vật

- Mỗi nhân vật được giới thiệu rõ ràng với tên, họ, lai lịch và mối quan hệ

+ Ví dụ: Hùng Vương: có con gái Mỵ Nương, Mỵ Nương: con vua xinh đẹp, Sơn Tinh: người tài năng ở Tản Viên, Thủy Tinh: tài năng ở miền biển

+ Sử dụng từ ngữ như “có”, “là” và cụm từ “người ta thường gọi”

2. Lời văn kể sự việc

- Sử dụng động từ và cụm động từ để mô tả hành động của nhân vật: đến, nổi giận, hô mưa, gọi gió, dâng nước, đánh…

- Tăng dần mức độ kịch tính, hành động kết quả của hành động trước

- Kết quả: nước ngập ruộng đồng, nhà cửa, lưng đồi… biển nước

- Sử dụng lời kể trùng điệp tạo ấn tượng mạnh mẽ, dồn dập cảm xúc

3. Đoạn văn

- Mỗi đoạn có câu chủ đề trọn vẹn, giới thiệu nội dung của toàn đoạn văn

+ Ví dụ: Đoạn 1 giới thiệu về vua Hùng và Mỵ Nương, Đoạn 2 giới thiệu cầu hôn của Sơn Tinh, Thủy Tinh, Đoạn 3 nêu nguyên do cuộc chiến giữa Sơn Tinh, Thủy Tinh

- Người kể dẫn dắt từng bước ý phụ, làm sáng tỏ ý chính

LUYỆN TẬP

Bài 1 (trang 60 sgk ngữ văn 6 tập 1)

a, Đoạn văn nói về tài năng chăn bò của Sọ Dừa. Giải thích:

+ Dù có hình dạng dị dạng, Sọ Dừa vẫn làm việc tốt

+ Hoàn thành công việc: bò luôn no căng

+ Ngay cả phú ông phải thán phục

→ Câu chủ đề: Cậu chăn bò rất giỏi.

b, Đoạn văn mô tả sự đối xử nhẫn tâm của hai cô chị và lòng nhân ái của em út Út đối với Sọ Dừa

- Câu chủ đề: Câu (1) định hình nội dung cho các câu sau

c, Đoạn văn thể hiện tính trẻ con của cô gái. Câu chủ đề: “Và tính cô cũng như tuổi cô còn trẻ con lắm”

Bài 2 (trang 60 sgk ngữ văn 6 tập 1)

Câu b đúng vì diễn biến tự nhiên của hành động: ngựa yên, sau đó nhảy lên ngựa và lao vào bóng chiều

Câu a sai vì đã cưỡi ngựa rồi, không thể đóng chắc yên ngựa. Không phản ánh đúng thực tế

Bài 3 (trang 60 sgk ngữ văn 6 tập 1)

- Giới thiệu Thánh Gióng

Vào đời vua Hùng thứ sáu, có chàng trai dẹp giặc Ân, được phong làm Phù Đổng Thiên Vương

- Giới thiệu Lạc Long Quân

Lạc Long Quân là con trai thần Long Nữ, sống ở dưới nước

- Giới thiệu Âu Cơ

Âu Cơ thuộc dòng họ Thần Nông, xinh đẹp tuyệt trần

- Giới thiệu Tuệ Tĩnh

Tuệ Tĩnh là thầy thuốc có tấm lòng lương thiện

Bài 4 (trang 60 sgk ngữ văn 6 tập 1)

Khi nhà vua mang áo giáp sắt, ngựa sắt, roi sắt đến, Gióng vươn mình trở thành tráng sĩ lao ra trận. Gióng đánh quân thù, roi sắt gãy, nhưng Gióng tiếp tục đánh và giặc Ân tan tác

I. Sự Giới Thiệu Nhân Vật

Câu 1 - Trang 58 SGK

Nội dung đoạn văn này là về sự giới thiệu những nhân vật quan trọng trong câu chuyện. Hùng Vương thứ mười tám có một con gái xinh đẹp tên là Mị Nương. Vua Hùng yêu thương con gái mình và muốn kén chọn cho nàng một chồng xứng đáng.

Đến cầu hôn, xuất hiện hai chàng trai tài năng: Sơn Tinh từ núi Tản Viên và Thủy Tinh từ biển. Cả hai đều được mô tả là xứng đáng làm rể vua Hùng. Câu văn sử dụng những từ như 'có', 'là', 'người ta gọi chàng là' để giới thiệu nhân vật, là hình thức câu văn phổ biến khi mô tả nhân vật.

Câu 2 - Trang 59 SGK

Trong đoạn văn này, mô tả về hành động của nhân vật Thủy Tinh đối với Sơn Tinh. Thủy Tinh nổi giận khi không lấy được vợ, và sau đó, thông qua sự sử dụng của thần Hô, thảm bại Sơn Tinh bằng cách tạo ra một trận dông bão. Câu văn mô tả hành động của nhân vật thông qua việc sử dụng nhiều động từ, tạo ra một cảm giác căng thẳng và kịch tính.

Câu 3 - Trang 59 SGK

Đoạn văn này yêu cầu đọc lại và trả lời câu hỏi về ý chính của mỗi đoạn văn. Đoạn 1 là về việc Vua Hùng muốn kén rể, Đoạn 2 là giới thiệu hai chàng trai và Đoạn 3 là mô tả sự nổi giận của Thủy Tinh và hậu quả của hành động đó.

Câu 1 - Trang 60 SGK

Đọc và trả lời câu hỏi về các đoạn văn miêu tả Sọ Dừa và cách chúng ta có thể hiểu về chủ đề chính của mỗi đoạn. Đoạn 1 là về kỹ năng chăn bò của Sọ Dừa, Đoạn 2 là về đối xử của ba cô con gái với Sọ Dừa, và Đoạn 3 là mô tả về tính cách của một cô gái.

Câu 2 - Trang 60 SGK

Đọc hai câu văn và xác định câu nào đúng, câu nào sai. Câu a mô tả các hành động theo thứ tự không logic, trong khi câu b mô tả theo thứ tự hợp lý.

Câu 3 - Trang 60 SGK

Yêu cầu viết đoạn giới thiệu về các nhân vật Thánh Gióng, Lạc Long Quân, Âu Cơ và Tuệ Tĩnh. Mỗi đoạn văn đều mô tả chi tiết về nguồn gốc, đặc điểm và vai trò của nhân vật trong câu chuyện.

Câu 4 - Trang 60 SGK

Viết đoạn văn mô tả cảnh Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt xông trận và cảnh khi roi sắt của Gióng gẫy. Cảnh đánh trận hùng tráng và chiến công của Thánh Gióng được mô tả rõ ràng và kịch tính.

Phần I: BÀI LÀM VĂN, ĐOẠN VĂN TỰ SỰ

Trả lời câu 1 (trang 58 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Đọc đoạn văn sau và giải câu hỏi:

(1) Hùng Vương thứ mười tám có một người con gái tên là Mị Nương, người đẹp như hoa, tính nết hiền dịu. Vua cha yêu thương nàng hết mực, muốn chọn cho con một chồng xứng đáng.

(2) Một ngày có hai chàng trai đến cầu hôn. Một người từ vùng núi Tản Viên có tài lạ […]. Người ta gọi chàng là Sơn Tinh. Một người từ miền biển, tài năng không kém […]. Người ta gọi chàng là Thủy Tinh. […], cả hai đều đủ tư cách làm rể vua Hùng.

(Sơn Tinh, Thủy Tinh)

Cách giới thiệu nhân vật trong đoạn như thế nào? Sử dụng từ ngữ và cụm từ nào?

Lời giải chi tiết:

- Cách giới thiệu nhân vật trong đoạn sử dụng từ “là, có” và cụm từ “người ta gọi chàng là”.

+ Hùng Vương có người con gái tên Mị Nương.

+ Mị Nương đẹp và hiền dịu.

+ Sơn Tinh từ núi Tản Viên.

+ Thủy Tinh từ miền biển.

Trả lời câu 2 (trang 59 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Đọc đoạn văn sau và giải câu hỏi:

(3) Thủy Tinh đến sau, không lấy được vợ, tức giận, đem quân đuổi theo cướp Mị Nương. Thần Hô mưa, gọi gió tạo nên dông bão, đánh Sơn Tinh. Nước ngập ruộng đồng, ngập nhà cửa, dâng nước lên đồi, sườn núi, thành Phong Châu như nổi trên biển nước.

(Sơn Tinh, Thủy Tinh)

Đoạn văn sử dụng từ ngữ nào để kể về hành động của nhân vật? Gạch chân từ ngữ chỉ hành động đó. Hành động được kể theo thứ tự nào? Kết quả của hành động gây ấn tượng gì cho người đọc?

Lời giải chi tiết:

- Đoạn văn sử dụng từ ngữ như “đến sau, không lấy được vợ, tức giận, đem quân đuổi theo cướp Mị Nương.”

- Hành động được kể theo thứ tự trước sau, nguyên nhân - kết quả, thời gian.

- Việc sử dụng lời kể trùng điệp giúp thể hiện rõ cuộc tấn công kinh khủng và gây ấn tượng mạnh mẽ cho người đọc.

Trả lời câu 3 (trang 59 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Đọc lại các đoạn văn (1), (2), (3) trong SGK và giải các câu hỏi:

a) Mỗi đoạn văn chủ đề gì? Gạch dưới câu chủ đề quan trọng nhất.

b) Người kể đã dẫn đến ý chính bằng cách nào? Chỉ ra ý phụ và mối quan hệ của chúng với ý chính.

Lời giải chi tiết:

a) Mỗi đoạn văn có chủ đề:

- Đoạn 1: Vua Hùng chọn rể: “Vua cha yêu thương … một người chồng xứng đáng”.

- Đoạn 2: Hai thần đến cầu hôn : “[…] cả hai đều xứng đáng làm rể vua Hùng”

- Đoạn 3: Thủy Tinh đánh Sơn Tinh : “Thủy Tinh đến sau … cướp Mị Nương”.

=> Chủ đề được gạch dưới là câu đó diễn tả ý chính của đoạn văn.

b) Người kể đã đưa ra ý chính và giải thích, chứng minh nó bằng cách nối tiếp và làm rõ ý phụ.

Phần II: THỰC HÀNH

Trả lời câu 1 (trang 60 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Đọc các đoạn văn sau và giải câu hỏi:

a) Sọ Dừa làm việc chăm chỉ, nhận được sự hưởng ứng tích cực từ phú ông.

b) Cô con gái tinh nghịch của phú ông thường xuyên quấy rối Sọ Dừa khiến anh rất phiền lòng.

(Sọ Dừa)

c) Cô Dần, người bán hàng nước, tính cách vui vẻ và hòa nhã, luôn giữ được tâm trạng lạc quan.

(Thạch Lam, Hàng nước cô Dần)

Mỗi đoạn văn trên kể về điều gì? Gạch dưới câu chủ đề quan trọng nhất của mỗi đoạn văn. Các câu văn triển khai chủ đề ấy theo thứ tự nào?

Lời giải chi tiết:

a) Sọ Dừa làm việc chăm chỉ và được phú ông ưa thích.

- Câu chủ đề: “Cậu chăn bò rất giỏi”.

- Mạch lạc của đoạn văn:

+ Câu 1: Mô tả hành động bắt đầu.

+ Câu 2: Kết quả tích cực của hành động.

b) Mối quan hệ giữa Sọ Dừa và cô con gái của phú ông:

- Câu chủ đề: “Hành động quấy rối của cô con gái tinh nghịch”.

- Mạch lạc của đoạn văn:

+ Câu 1: Mô tả hành động của cô con gái.

+ Câu 2: Tác động tiêu cực lên Sọ Dừa.

c) Tính cách của cô Dần:

- Câu chủ đề: “Tính cách vui vẻ và lạc quan của cô Dần”.

- Mạch lạc của đoạn văn:

+ Câu 1, 2 mô tả tính cách của cô Dần.

+ Câu 3: Kết quả tích cực của tính cách đó.

Trả lời câu 2 (trang 60 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Đọc hai câu văn sau, hỏi em câu nào đúng, câu nào sai?

a) Người gác rừng đóng chắc yên ngựa, nhảy lên lưng ngựa, sau đó lao vào bóng chiều.

b) Người gác rừng cưỡi ngựa, lao vào bóng chiều, nhảy lên lưng ngựa, đóng chắc yên ngựa.

Lời giải chi tiết:

- Câu (a) sai vì không thể nhảy lên lưng ngựa sau khi đã đóng chắc yên ngựa => không logic.

- Câu (b) đúng vì theo trình tự hợp lý.

Trả lời câu 3 (trang 60 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Hãy viết câu giới thiệu về nhân vật: Thánh Gióng, Lạc Long Quân, Âu Cơ, Tuệ Tĩnh.

Lời giải chi tiết:

- Thánh Gióng là anh hùng chiến thắng giặc ngoại xâm đầu tiên của dân tộc.

- Lạc Long Quân, chồng Âu Cơ, đã đánh bại Ngư Tinh, Hồ Tinh giúp dân an cư lạc nghiệp.

- Âu Cơ là vợ của Lạc Long Quân, một người con gái xinh đẹp.

- Tuệ Tĩnh là danh y nổi tiếng thời Trần, luôn hết lòng vì người bệnh.

Bài tập

1. Bài tập 1, trang 60, SGK.

2. Bài tập 2, trang 60, SGK.

3. Bài tập 3, trang 60, SGK.

4. Bài tập 4, trang 60, SGK.

5. Viết đoạn văn bắt đầu với các câu mở đầu sau:

- Phùng Hưng, một người rất khỏe mạnh, đã trải qua một ngày...

- Tuệ Tĩnh, một bác sĩ tận tâm, từng trải qua một sự kiện...

6. Hãy kể về các thành viên trong gia đình em hoặc viết tiếp cho đoạn văn dưới đây:

+ Anh tôi là người luôn mang lại niềm vui...

+ Chị tôi, người siêng năng và cần cù, thường...

+ Ông tôi, với bề ngoài của một ông già 70 tuổi...

+ Bố tôi, một bác sĩ, có đôi mắt lớn và nét...

- Viết tiếp theo câu mở đầu:

+ Hằng ngày, em bận rộn với công việc...

+ Em đam mê việc đọc truyện...

Câu mở đầu trên cũng là câu chủ đề, và những câu tiếp theo phải minh họa cho chủ đề đó.

7. Hãy gạch dưới các động từ có trong đoạn văn, xem xét mối quan hệ giữa chúng và trả lời.

A. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Lời văn giới thiệu nhân vật

Trong thế giới huyền bí, vua Hùng Vương thứ mười tám có một con gái tên là Mị Nương, nàng xinh đẹp như hoa và có tính nết hiền dịu. Vua cha yêu thương nàng hết mực và muốn chọn cho con một người chồng xứng đáng.

Một ngày, hai chàng trai từ hai vùng đất xa xôi đến cầu hôn. Chàng Sơn Tinh ở vùng núi Tản Viên có tài năng lạ thường, còn chàng Thuỷ Tinh từ miền biển có tài năng không kém cạnh. Cả hai đều là những ứng cử viên xuất sắc để trở thành rể của vua Hùng. Câu chuyện bắt đầu khám phá về cuộc thi này và những tính cách đặc biệt của hai chàng trai.

Các câu văn trong đoạn giới thiệu nhân vật nhằm mục đích chính là làm nổi bật những đặc điểm quan trọng của từng nhân vật, tạo ra bối cảnh cho câu chuyện phát triển.

2. Lời văn kể sự việc

Thủy Tinh, sau khi bị từ chối, trở nên tức giận và thách thức Sơn Tinh. Sự tức giận của Thủy Tinh được mô tả bằng những hành động đầy uyển chuyển, sử dụng sức mạnh của thần nước để tạo ra một cơn dông bão kinh hoàng. Diễn biến của sự kiện được kể theo một trình tự hợp lý, tạo nên một bức tranh sống động về cuộc đối đầu giữa hai ứng cử viên xuất sắc.

3. Đoạn văn tự sự

Trong các đoạn văn trước đó, chúng ta đã làm quen với ba nhân vật: Sọ Dừa, hai cô chị ác nghiệt và cô em út hiền lành. Đoạn văn này tập trung vào việc miêu tả về cô em út. Mặc dù không đẹp bằng hai chị, cô lại có vẻ xinh xắn và tính cách trẻ con. Cách diễn đạt của tác giả giúp đọc giả hiểu rõ hơn về tính cách độc đáo của cô em út trong gia đình.

4. Ghi nhớ

Bài viết cuối cùng là hướng dẫn về văn tự sự. Tác giả nhấn mạnh vào việc kể người và sự kiện, đồng thời giới thiệu về câu chủ đề và cách các câu phụ hỗ trợ ý chính. Mục này cung cấp hướng dẫn cho việc viết văn tự sự một cách hiệu quả.

B. BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI

Câu 1 (Trang 60 SGK) Kể về cuộc sống của Sọ Dừa trong nhà phú ông, với sự mến mộ của gia đình và sự thách thức từ hai cô chị ác nghiệt. Mỗi đoạn văn tập trung vào một khía cạnh khác nhau của cuộc sống của Sọ Dừa.

Câu 2 (Trang 60 SGK) Làm bài tập về việc xác định câu đúng và sai với lý do. Tập trung vào việc lựa chọn từ ngữ và sắp xếp câu trình bày một cách rõ ràng.

Câu 3 (Trang 60 SGK) Viết lời kể giới thiệu về Thánh Gióng, Lạc Long Quân, Âu Cơ và Tuệ Tĩnh. Mỗi phần giới thiệu tập trung vào nét đặc sắc và vai trò của từng nhân vật trong truyền thuyết.

Câu 4 (Trang 60 SGK) Kể lại sự kiện Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt xông trận và chiến thắng quân giặc Ân, sau đó nhớ đến đoạn khi roi sắt gãy và Thánh Gióng tiếp tục đánh đuổi bằng một cách sáng tạo và sinh động.

I. Lời văn, đoạn văn tự sự

- Hai đoạn văn (1) và (2) cung cấp một cái nhìn trực tiếp về nhân vật. Câu văn giới thiệu thường sử dụng từ ngữ sôi nổi như:

+ Hùng Vương thứ mười tám sở hữu một ngọc nữ tên Mị Nương.

+ Sơn Tinh - anh chàng núi rừng.

+ Thuỷ Tinh - biểu tượng của dòng sông hùng vĩ.

- Đoạn văn (3) mô tả các hành động của nhân vật bằng những từ ngữ sống động: đến, đuổi theo, đòi cướp, hô mưa, gọi gió, dâng nước sông, đánh.

- Các sự kiện leo thang từ nhẹ nhàng đến mãnh liệt.

- Kết quả là: ruộng đồng ngập tràn nước, nhà cửa lụt sạch, nước dâng cao đến lưng đồi, sườn núi, và Phong Châu biến thành một đảo giữa biển nước.

- Cách diễn đạt tạo nên ấn tượng mạnh mẽ, kích thích sự tò mò của độc giả.

- Mỗi đoạn văn mang đến những ý nghĩa khác nhau:

+ Đoạn (1) là câu chuyện về việc vua Hùng kén rể, với ý 'chọn cho con một chồng xứng đáng'.

+ Đoạn (2) giới thiệu Sơn Tinh và Thuỷ Tinh, với câu 'Người ta gọi chàng là Sơn Tinh…Người ta gọi chàng là Thủy Tinh.'

+ Đoạn (3) thể hiện sự phẫn nộ của Thuỷ Tinh, đòi cướp lại Mị Nương: 'dẫn quân đuổi theo, đòi cướp Mị Nương.'

+ Câu chủ đề là sự giao thoa giữa các câu chuyện, giúp người đọc hiểu rõ nội dung chính của toàn bài.

- Người kể liệt kê mỗi bước ý phụ như sau:

+ Đoạn (1): 'Vua Hùng thứ mười tám có một ngọc nữ tên là Mị Nương.'

+ Đoạn (2): 'Một ngày, hai chàng trai đến cầu hôn.'

+ Đoạn (3): 'Thần hô mưa gọi gió…biển nước.'

+ Các ý phụ này giúp dẫn dắt đến ý chính, làm sáng tỏ hơn ý chính.

- Tóm lại đoạn văn nêu rõ ý chính:

+ Đoạn về Thánh Gióng: Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt, phun lửa giết giặc Ân. Ngựa sắt phun lửa, Thánh Gióng điều khiển ngựa đến nơi giặc, làm cho giặc chết như gặp lạc.

+ Đoạn về Tuệ Tĩnh: Tuệ Tĩnh, bác sĩ với tâm hồn cao cả, chăm sóc bệnh nhân mà không phân biệt giàu nghèo. Một lần, khi sắp đến thăm bệnh nhân quý tộc, ông dừng lại để chữa trị một cậu bé nông dân có chân gãy.

II. Bài tập thực hành

Câu 1 (trang 60 SGK Văn 6 Tập 1):

a, Đoạn văn này mô tả Sọ Dừa đến làm việc tại nhà phú ông và khả năng chăn nuôi tuyệt vời của cậu.

- Câu chủ đề: 'Kỹ năng chăn nuôi xuất sắc của Sọ Dừa.'

- Những câu sau giải thích, minh họa về khả năng của Sọ Dừa (tất cả đều no căng, mập mạp…).

b, Đoạn văn kể về sự hàm ý và sự thân thiện của cô em út trong gia đình.

- Câu chủ đề: 'Sự hàm ý và thân thiện của cô em út.'

- Câu trước trong đoạn giới thiệu, những câu sau giải thích cho câu chủ đề.

c, Đoạn văn nhấn mạnh tính trẻ con của cô bán hàng.

- Câu chủ đề: 'Tính trẻ con của cô bán hàng.'

- Câu trước câu chủ đề có nhiệm vụ giới thiệu, các câu sau giải thích cho câu chủ đề.

Câu 2 (trang 60 SGK Văn 6 Tập 1):

- Câu a không hợp lý vì thứ tự sự kiện không logic, không mạch lạc.

- Câu b hợp lý vì thứ tự các sự kiện diễn ra một cách hợp lý, logic.

Câu 3 (trang 60 SGK Văn 6 Tập 1):

- Câu giới thiệu về các nhân vật:

+ Thánh Gióng, anh hùng đánh giặc trong thời Hùng Vương thứ sáu, được vinh danh với tên Phù Đổng Thiên Vương.

+ Lạc Long Quân, thần thú biến hình sống tại vùng đất Lạc Việt.

+ Âu Cơ, thiên thần nông nghiệp tuyệt vời.

+ Tuệ Tĩnh, bác sĩ tận tâm, không phân biệt giàu nghèo.

Câu 4 (trang 60 SGK Văn 6 Tập 1): Đoạn văn kể về trận chiến của Thánh Gióng:

Gióng mặc bộ áo giáp sắt, đội chiếc mũ sắt, và cầm roi sắt. Ngựa của chàng phun lửa khiến quân giặc trở nên thiêu đốt, và Gióng diệt chúng như một đám lửa bùng cháy. Thế trận đang chiến thắng, nhưng bất ngờ, roi sắt của Gióng gãy. Không chần chừ, chàng nhảy xuống ngựa, sử dụng cây tre làm vũ khí, khiến quân giặc hoảng sợ và bỏ chạy.