Top 6 Bài viết về 'Tập làm thơ bốn chữ' lớp 6 hay

CHUẨN BỊ Ở NHÀ

Câu 1. Ngoài bài Lượm, ta còn có thêm những bài thơ bốn chữ khác, như bài:

Tiếng nhỏ đung đưa (Trần Đăng Khoa)

Ngọn nắng mặt cười

Chấn thương nhẹ nhàng

Bướm bay, hoa nở

Thổi nhè nhẹ cành

Ngọn nắng mặt cười

Mây trắng lơ đãng

Chim kêu, gió đưa

Lá xanh, cành lay

Ngọn nắng mặt cười

Cơn gió ôm ấp

Mây ngàn xao xác

Em cười, lòng vui

Gió hát, nắng đua

Câu 2. Đoạn thơ:

Mây vờn mây xao xuyến

Núi cao núi đứng vững

Thung lũng mây nghiêng ngả

Trời xanh biếc mây xanh

Có vần lưng: xuyến - vững; ngả - xanh

Có vần chân: xuyến - nghiêng; vững - xanh

Câu 3.

- Đoạn thơ:

Bước dìu, múa nghiêng

Bước đan, múa lay

Chị rót, múa quay

Con nhà, múa cùng

Kẻ xấu, người giả

- Đoạn thơ:

Cháu bước, chú vui

Cô múa, cô cười

Tháng ba, cúi đầu

Thành phố, cuộc sống

Câu 4. Trích trong bài Chị em của Lưu Trọng Lư:

Em vào đây hỏi

Gió buổi nay lạnh

Chị đốt lên bếp

Cho em ngồi gần

Chị giờ lấy chồng

Ở mãi Giang Nam

Dưới bóng mây trắng

Cách mấy con sông

Sửa lại:

Em vào đây hỏi

Gió buổi nay lạnh

Chị đốt lên bếp

Cho em ngồi cạnh

Chị giờ lấy chồng

Ở mãi Giang Nam

Dưới bóng mây trắng

Cách mấy con sông.

Câu 5. Lập một bài thơ bốn chữ.

Ví dụ:

KHẮC DẤU VÙNG QUÊ

Núi cao đứng sừng sững

Đất phì nhiêu màu mỡ

Lúa vàng nắng chói chang

Quê nhà, tình thắm đẹp

Trời cao, mây trắng bao la

Đường làng, gió thoảng mát

Môi cười, lòng hồn hợp

Tình quê, ngọt lịm lòng

Nguyễn Văn A

II. Học kỹ năng
1. Trình bày bài thơ bốn chữ đã chuẩn bị ở nhà; chỉ rõ nội dung, đặc điểm (vần, nhịp) của bài thơ đó.
Trả lời:
Mặt trời hé mởThắp đèn vào nhàLòng như con chimChim vờn cành đà
Vần chân: mở - nhà; chim - đà

2. Cả lớp nhận xét điểm mạnh và điểm còn yếu của bài làm.
Trả lời: Học sinh tự thực hiện.

3. Cả lớp đóng góp ý kiến, từng học sinh tự chỉnh sửa bài làm của mình.
Trả lời: Học sinh tự thực hiện.

4. Cả lớp cùng thầy, cô giáo đánh giá và xếp loại.
Trả lời: Học sinh lắng nghe phản hồi và xếp loại từ giáo viên.

III. Thực hành

Bài thơ tự sáng tác

Bản dịch

Quảng Trường

Trên bước ngoặt cuộc đời

Bước chân xanh trắng bay

Đôi khi nắng cười

Đôi khi mưa buồn tênh

Chúng ta tụ họp

Dưới mái hiên vườn xanh

Tìm trong hồn mình

Giọt nắng, giọt mưa

Quảng trường thanh bình

(Square – Nguyễn Thị Thu)

I. KIẾN THỨC CƠ BẢN

1. Thể thơ bốn tiếng có nguồn gốc Việt Nam, xuất hiện từ xa xưa và được sử dụng nhiều trong tục ngữ, ca dao và đặc biệt là vè, do thích hợp với lối kể chuyện (Theo Bùi Văn Nguyên – Hà Minh Đức, Thơ ca Việt Nam, hình thức và thể loại, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1971).

2. Đặc điểm về nghệ thuật

Thơ bốn tiếng thường có cả vần lưng và vần chân xen kẽ, gieo vần liền hay cách, nhịp phổ biến là nhịp hai.

a. Vần chân là vần được gieo vào cuối dòng thơ; vần lưng là vần được gieo ở giữa dòng thơ.

b. Vần liền là vần được gieo liên tiếp ở các dòng thơ; vần cách là vần không gieo liên tiếp mà thường cách ra một dòng thơ.

II. RÈN LUYỆN KĨ NĂNG

Câu 1. Nêu một bài thơ hay một đoạn thơ bốn chữ. Chỉ ra những chữ cùng vần với nhau trong bài thơ hay đoạn thơ đó.

Gợi ý: có thể nêu đoạn thơ (trích trong bài Hạt gạo làng ta).

…“Hạt gạo làng ta

Có bão tháng bảy

Có mưa tháng ba

Giọt mồ hôi sa

Những trưa tháng sáu

Nước như ai nấu

Chết cả cá cờ

Cua ngoi lên bờ

Mẹ em xuống cấy…”

(Trần Đăng Khoa)

Các từ cùng vần với nhau là: ta – ba – sa, sáu – nấu, cờ – bờ.

Câu 2. Chỉ ra đâu là vần chân, đâu là vần lưng trong đoạn thơ sau:

Mây lưng chừng hàng

Về ngang lưng núi

Ngàn cây nghiêm trang

Mơ màng theo bụi.

(Xuân Diệu)

Gợi ý:

– Các cặp vần lưng: hàng – ngang, trang – màng.

– Cặp vần chân: núi – bụi.

Câu 3. Trong hai đoạn thơ sau, đoạn nào gieo vần liền, đoạn nào gieo vần cách:

Cháu đi đường cháu

Chú đi đường ra

Đến nay tháng sáu

Chợt nghe tin nhà.

(Tố Hữu)

Nghé hành nghé hẹ

Nghé chẳng theo mẹ

Thì nghé theo đàn

Nghé chớ đi càn

Kẻ gian nó bắt

(Đồng dao)

Gợi ý: Đoạn thơ của Tố Hữu gieo vần cách, còn đoạn Đồng dao gieo vần liền.

Câu 4. Thay hai từ sông, cạnh vào hai chỗ chép sai trong đoạn thơ sau (trích trong bài Chị em của Lưu Trọng Lư):

Em bước vào đây

Gió hôm nay lạnh

Chị đốt than lên

Để em ngồi sưởi

Nay chị lấy chồng

Ở mãi Giang Đông

Dưới làn mây trắng

Cách mấy con đò.

Gợi ý: Thay sưởi bằng từ cạnh, từ đò bằng từ sông.

Câu 5. Dựa vào những kiến thức vừa được học hãy tập làm một bài thơ (hoặc đoạn thơ) bốn chữ có nội dung kể chuyện hoặc miêu tả về một sự việc hay một con người theo vần tự chọn.

Bí mật của hương vị

- Ôi! Bí mật của thơ bốn chữ là gì nhỉ?

Thơ bốn chữ là một ẩn số với bốn từ trong mỗi câu thơ, thường tạo ra vần chân, vần lưng, vần cách, và vần liền.

- Tính đặc biệt của thể loại thơ bốn chữ:

+ Số từ: Mỗi dòng có bốn từ.

+ Kích thước: Thường chia làm khổ, mỗi khổ có 4 dòng.

+ Vần: Thường xuất hiện vần lưng và vần chân xen kẽ, hoặc tạo ra vần liền hoặc vần cách.

+ Nhịp: 2/2 thích hợp cho việc kể và tả.

- Một số cách tạo ra vần thường dùng trong thơ bốn chữ:

+ Vần lưng : từ cuối câu trước vần với từ ở giữa câu sau.

+ Vần chân : từ cuối của các câu thơ vần với nhau.

+ Vần liền : từ cuối của hai câu liền kề vần với nhau.

+ Vần cách : từ cuối của hai câu cách nhau vần với nhau.

Hướng dẫn biên soạn bài Tập làm thơ bốn chữ cặn kẽ

I. Chuẩn bị từ nhà

1 - Trang 84 SGK

Ngoài bài thơ Lượm, em còn biết thêm bài thơ, đoạn thơ bốn chữ nào khác? Hãy nêu ra và chỉ ra những từ cùng vần với nhau trong bài thơ đó.

Trả lời:

Ngoài bài thơ Lượm, còn có các bài thơ 4 từ:

Mùa thu của em

Là vàng hoa cúc

Như nghìn con mắt

Mở nhìn trời êm

Mùa thu của em

Lá xanh cốm mới

Mùi hương như gọi

Từ màu lá sen

(Mùa thu của em - Quang Huy)

Những từ cùng vần: em – êm, em – en

2 - Trang 84 SGK

Vần chân là vần được tạo ra ở cuối dòng thơ, vần lưng là vần được tạo ra ở giữa dòng thơ. Hãy chỉ ra vần chân và vần lưng trong đoạn thơ sau:

Mây lưng chừng hàng

Về ngang lưng núi

Ngàn cây nghiêm trang

Mơ màng theo bụi.

(Xuân Diệu)

Trả lời:

– Vần chân: hàng – trang

– Vần lưng: lưng – lưng, ngang – màng.

3 - Trang 85 SGK

Vần liền là vần được tạo ra liên tục ở các dòng thơ; vần cách là vần không tạo ra liên tục mà thường cách ra một dòng thơ. Trong hai đoạn thơ sau, đoạn nào tạo ra vần liền và đoạn nào tạo ra vần cách:

Cháu đi đường cháu

Chú lên đường xa

Đến nay tháng sáu

Chợt nghe tin nhà

(Tố Hữu)

Nghé hành nghé hẹ

Nghé chẳng theo mẹ

Thì nghé theo đàn

Nghé chớ đi càn

Kẻ gian nó bắt.

(Đồng dao)

Trả lời:

– Vần liền được tạo ra liên tục ở các từ thơ

– Vần cách không được tạo ra liên tục, thường bị cách ra một dòng

– Vần liền: cháu- sáu, ra- nhà

– Vần cách: hẹ- mẹ, đàn- càn

4 - Trang 85 SGK

Đoạn thơ sau được trích từ bài Chị em của Lưu Trọng Lư, một bạn chép sai hai từ có vần, em hãy chỉ ra hai từ đó và thay thế bằng hai từ sông, cạnh sao cho phù hợp.

Em bước vào đây

Gió hôm nay lạnh

Chị đốt than lên

Để em ngồi sưởi

Nay chị lấy chồng

Ở mãi Giang Đông

Dưới làn mây trắng

Cách mấy con đò.

Trả lời:

- Sửa: Để em ngồi cạnh (thay cho Để em ngồi sưởi)

- Sửa: Cách mấy con sông (thay cho Cách mấy con đò).

5 - Trang 85 SGK

Thử sức với một bài thơ (hoặc đoạn thơ) bốn chữ có nội dung kể chuyện hoặc mô tả về một sự kiện hoặc một con người theo vần tự chọn.

Gợi ý:

Hãy tham khảo bài thơ sau:

Em yêu màu đỏ

Như máu con tim

Lá cờ tổ quốc

Khăn quàng đội viên

Em yêu màu xanh

Đồng bằng, rừng núi

Biển đầy cá tôm

Bầu trời cao vợi

Em yêu màu vàng

Lúa đồng chín rộ

Hoa cúc mùa thu

Nắng trời rực rỡ

(Sắc màu em yêu – Phạm Đình Ân)

II. Soạn bài Tập làm thơ bốn chữ trên lớp

1 -Trang 86 SGK

Trình bày bài (đoạn) thơ bốn chữ đã chuẩn bị ở nhà; chỉ ra nội dung, đặc điểm (vần, nhịp) của bài (đoạn) thơ ấy.

Trả lời:

Ví dụ đoạn thơ bốn chữ:

Hạt nắng mênh mang

Thắp lửa hai hàng

Lòng như gió bay

Một màu phượng cháy.

Vần chân: mang – hàng; bay – cháy

2 -Trang 86 SGK

Cả lớp nhận xét những điểm được và chưa được của bài làm.

3 -Trang 86 SGK

Cả lớp góp ý, từng học sinh sửa chữa bài làm của mình.

I. Chuẩn bị bài thực hành làm thơ bốn chữ tại nhà

Câu 1 trang 84 SGK văn 6 tập 2

Bài thơ bốn chữ khác ngoài bài “Lượm”:

Gió bay vi vu,
Quách thành hoang vu
Chủ nhân vắng nhà.
Tiếng gươm rung rinh thu
(Cuộc cười- Hàn Mạc Tử)
Những từ cùng vần: vu- thu

Câu 2 trang 84 SGK văn 6 tập 2

Vần chân và vần lưng trong bài thơ:

Vần chân: -ui: núi- bụi
Vần lưng: -ang: hàng- ngang

Câu 3 trang 85 SGK văn 6 tập 2

Bài thơ vần liền:

Nghé hành nghé hẹ
Nghé chẳng theo mẹ
Thì nghé theo đàn
Nghé chớ đi càn
Kẻ gian nó bắt.
(Đồng dao)
Bài thơ vần cách:

Cháu đi đường cháu
Chú lên đường ra
Đến nay tháng sáu
Chợt nghe tin nhà
(Tố Hữu)

Câu 4 trang 85 SGK văn 6 tập 2

Thay từ “sưởi” bằng từ “cạnh”:

Em bước vào đây
Gió hôm nay lạnh,
Chị đốt than lên,
Để em ngồi cạnh.
Thay từ “đò” thành từ “sông”:

Nay chị lấy chồng
Ở mãi Giang Đông
Dưới làn mây trắng
Cách mấy con sông.

Câu 5 trang 86 SGK văn 6 tập 2

Tập làm một bài thơ (hoặc một đoạn thơ) bốn chữ với nội dung kể chuyện hoặc miêu tả về một sự kiện hoặc một người theo vần tự chọn:

Mẹ sinh em bé
Em khóc oe oe
Cả nhà vui vẻ
Ngày cười rộn ràng.

II. Thực hành làm thơ bốn chữ trên lớp

Câu 1 trang 86 SGK văn 6 tập 2

Bài thơ đã chuẩn bị ở nhà:

Mẹ sinh em bé
Em khóc oe oe
Cả nhà vui vẻ
Ngày cười rộn ràng.
Vần trong bài thơ: bé- oe

Nhịp trong bài thơ: 2/2

Câu 2 trang 86 SGK văn 6 tập 2

Đánh giá ưu điểm và khuyết điểm của bài làm

Câu 3 trang 86 SGK văn 6 tập 2

Góp ý và sửa chữa bài làm

Câu 4 trang 86 SGK văn 6 tập 2

Xếp loại và đánh giá bài làm